Woordelijk verslag 28 juni 2023

bijvoorbeeld niet een tandje minder, maar wat mijn focus dan zou willen, zij niet zozeer die aantal op duizend, natuurlijk, dat hebben wij ook gezegd in het coalitieakkoord, ik sta daar ook achter. Maar jullie weten ook allemaal, we hadden wel even net een andere financiële paragraaf nog tijdens het coalitieakkoord, dus dat. Ja, de focus blijft, dat we die stad moeten vergroenen maar ik kijk dan liever naar de meest versteende gebieden in onze stad, die dat echt op dit moment dat alle hardst nodig hebben, dan dat ik me echt vastbind aan die duizend bomen per jaar, want ik denk echt dat dat zonde is. Naam spreker 9: meneer Eigenhuijsen (GewoonNijmegen.NU) Ja, voorzitter. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ja, meneer Eigenhuijsen één keer, want ik... Naam spreker 9: meneer Eigenhuijsen (GewoonNijmegen.NU) De vraag is: Gaan we dan focussen op een aantal? Of gaan we focussen op een bedrag? Want het is een bezuiniging, hè. Naam spreker 12: mevrouw Bouwmans (D66) Ja, nee... Naam spreker 9: meneer Eigenhuijsen (GewoonNijmegen.NU) Het duurste is in de versteende gebieden bomen neerzetten. Heeft meneer Lokker in de Gelderlander nog gezegd, dat is het aller duurste. Naam spreker 12: mevrouw Bouwmans (D66) En als de heer Lokker het in de Gelderlander heeft gezegd, dan is het waar. Goed, volgens mij. Ik kan dat eigenlijk niet duidelijker zeggen dan dat ik heb gezegd.

Het is het koersdocument als is op dit moment financieel gezien nog niet concreet genoeg. Dat ik daar ook echt een heel concreet antwoord op kan geven. Maar ik ben in ieder geval bereid om ernaar te kijken en wat mij betreft pakken we vooral de meest versteende gebieden aan en blijven we ons niet per se vastpinnen op die duizend bomen per jaar. Goed. Natuurlijk is het ook mooi om eerder dan de landelijke afspraak van 2050 energieneutraal te zijn, maar wat ons betreft voor ons helemaal niet blind te staren op zo een jaartal. Ik wacht heel even. Het uitvoeren van ons. Volgens mij, wat volgens mij nodig is, is dat we ons niet blindstaren op papieren ambities en op aantallen en op data maar volgens mij moeten we gewoon doorgaan met die ingeslagen weg van echt aanpakken. Het uitvoeren van het onlangs vastgestelde energiebesparingsplan waarmee we onze woningvoorraad gaan isoleren en onze huishoudens in Dukenburg van het gas af halen. We focussen ons op concrete stappen die nu impact hebben en bijdragen aan een groene en duurzame stad voor de toekomst. Laten we er scherpe keuzes maken, maar laten we toch ook en vooral beseffen dat we het hoofd moeten bieden aan de woonklimaat en kansengelijkheidscrisis en dat dat topprioriteit nummer één moet blijven. Tot slot, voorzitter, in dit debat is tot nu toe veel gesproken over met name de financiële schaarste waar we nu mee te maken hebben.

Maar in dit koersdocument las ik tussen de regels door ook een andere noodkreet. Alle plannen die wij maken, alle ambities die wij formuleren, vragen om financiële middelen, maar ook om uitvoeringskracht en we zien nu dat het ook daar op verschillende manieren knelt. We zien ernstige krapte op de arbeidsmarkt en een gebrek aan personele capaciteit om onze gemeentelijke, om ons gemeentelijk beleid fatsoenlijk uit te voeren. Onze organisatie piept en kraakt. Vacatures worden niet ingevuld, de werkdruk in onze organisatie wordt als zeer hoog ervaren en onze keihard werkende ambtenaren vallen steeds vaker om. Ik voel me verantwoordelijk om daar ook als gemeenteraad bij stil te staan. Laten we ons realiseren dat alles wat wij hier bedenken ambtelijke capaciteit kost en dat onze plannen, de één nog mooier dan de ander, soms makkelijker bedacht zijn dan uitgevoerd.

Laten we kijken hoe we samen de komende tijd richting de begroting noodzakelijke keuzes gaan maken. Deze uitzonderlijke tijd vraagt bestuurlijke verantwoordelijkheid van ons allemaal. Samen met onze inwoners maken wij onze stad en ik vertrouw erop dat we die stad van ons weer op de juiste koers gaan krijgen. Dank u wel, voorzitter. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Mevrouw Brand. Naam spreker 2: mevrouw Brand (PvdA) Ik heb een mijn vraag aan mevrouw Bouwmans want ja, ik begon er in mijn termijn ook over de krapte op de arbeidsmarkt. Maar ik hoor het uw partij meerdere lagen vaker zeggen in deze Raad: we moeten zuinig zijn op het ambtenarenapparaat en dat onderschrijf ik volledig. En tegelijkertijd zijn wij als Raad hoogste bestuursorgaan van de stad en moeten we natuurlijk kijken hoe we met onze plannen de stad beter maken. En daar ben ik met u eens. Maar ik vind ook vindt u het niet, dan soms te makkelijk door te zeggen: ja, Raad moet ook niet te veel plannen maken. Want als er is te weinig capaciteit. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ik moet toch vragen om, aan iedereen hoor om de betogen bij het stellen van vragen toch wat te beperken. Er zijn vier partijen die zo meteen ook nog aan het woord komen. Het college moet nog reageren. Het komt debat denk ik ten goede als de vragen toegespitst worden, dus ik nodig u uit...

Naam spreker 2: mevrouw Brand (PvdA) Ja, voorzitter, het spijt me, ik ben het niet met u eens, maar ik zal wel aan uw oproep tegemoetkomen. Laten we dat als compromis zeggen. Maar ik ben het niet met u eens. Ik ga over mijn eigen woorden en ik was aan de bezig om een vraag te stellen aan mevrouw Bouwmans en volgens mij gaat dit debat wel ergens over en ik ben blij dat we dit debat met elkaar kunnen voeren en is er geen spreektijd. Uw vraag is helder. Ik had u vragen gesteld. Naam spreker 12: mevrouw Bouwmans (D66) Nee, natuurlijk, ik weet heel goed waar wij raadsleden toe op aarde zijn. En natuurlijk moeten wij het college blijven controleren en natuurlijk moeten wij bijsturen waar nodig. Dat is allemaal waar, maar ik denk wel dat de huidige tijd vraagt aan ons dat er deze stadsbesturen. En ik denk dat dat dat gewoon iets is wat we ons allemaal moeten realiseren, dat nogmaals, ieder iedere vraag, iedere motie et cetera ambtelijke capaciteit kost. Dat is ook niet erg, want daar zijn die mensen dan weer voor op aarde. Ik weet eigenlijk niet waarom deze metafoor de hele tijd gebruikt. Maar goed, ze doen hun best. Dit wordt er echt niet beter op. Ja, precies. Wat ik eigenlijk probeer te zeggen is: denk dat het echt wel belangrijk is om ons allemaal te realiseren dat deze stad bestuurt moet worden.

Dat is eigenlijk het belangrijkste antwoord: dat we realiseren dat die organisatie van ons piept en kraakt en dat we nog met zijn allen zo een grote ambities maar kunnen hebben. En noem het allemaal maar dat het wel uitgevoerd moet worden en dat het liefst op een fatsoenlijke manier. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ja, dan is het woord. Ik denk de heer de Gram namens de Partij voor de Dieren. Naam spreker 13: meneer de Gram (Partij voor de Dieren) Dank u wel, voorzitter. Ik was eigenlijk ook in de veronderstelling dat wij hier waren om een koers en het document te bespreken waarin wij als raad, met moties en amendementen een koers kon bepalen waaraan de hand van het college de begroting kon gaan opstellen en waaraan bij verder konden bespreken. De open houding van college is heel mooi, maar ik denk dat we echt wel wat dingen benoemen waar we wat oproep kunnen doen aan het college om zich aan te houden. En als

Partij voor de Dieren identificeren wij ons heel erg met het begrip Time Rebel. Een term die is geïntroduceerd en het boek de goede voorouder van de filosoof roman. Ik zag ik niet geheel toevallig de partner van de Kate Raworth, de schrijver van 'Doghnut Economics'. Een time rebel denk niet alleen aan het hier en nu. Mijn collega van D66 noemde het ook al bij de dagelijkse beslissingen, maar kijkt vooruit, niet naar volgend jaar, niet naar de komende vier jaar, maar de komende zeven generaties in de toekomst, want de acties die wij nu kiezen, hebben een drempeleffect in deze verre toekomst. Hij maakt de vergelijking met de oorspronkelijke bewoners van de regenwouden in Brazilië, die zich afvroegen: Zou je een speer in het bos in het verte werpen als je wist dat je onmogelijk iemand die aan dat bos loopt, zou doden? Zo moeten wij ook nadenken over de toekomst van onze stad en de toekomst van ons generaties na ons en daarmee de koers van onze stad en hoe we onze begroting invullen. Er wordt een aantal keer genoemd dat er niet naar jaartallen moeten kijken, dat we er langer over kunnen doen, 'temporiseren' hoor ik. Ik had eigenlijk gehoopt dat het college dit niet zou doen, dat ze niet dingen zoals duurzaamheid zouden gaan uitstellen. Er wordt een bokkensprong gemaakt als reactie op de waan van de dag.

Het gaat nu even minder en direct wordt de suggestie gedaan de geldkraan dicht te draaien op allerlei onderwerpen ook op belangrijke zaken die daadwerkelijk effect hebben op de generaties na ons. De versnelling van duurzaamheidsambities het jaartal loslaten van de energieneutraliteit. Biodiversiteit groen in de stad wordt expliciet genoemd als mogelijke bezuinigingen. Juist nu, nu we met onze Raad de nota de noodtoestand uitgeroepen voor klimaat en biodiversiteit. Juist nu steeds meer onderzoeken aantonen hoe belangrijk het is dat onze klimaatdoelen aanscherpen en versnellen en dat onze biodiversiteit behouden en vergroten. Minder dan een maand geleden nog kwam uit nieuw onderzoek naar voren dat we nog maar zes jaar hebben om de anderhalve graad opwarming te voorkomen, nog maar zes jaar voor de beeldvorming. Dat valt in de periode van het volgende college in ieder geval als dit college de periode volmaakt, hoewel. Misschien is dat genoeg. Korte termijn voor de vier jaar is politiek om te kunnen vatten. Zes jaar, zes jaar om alles te doen om de uitstoot kunnen verminderen, als wij al zeggen dat wij een tandje minder doen als het financieel even tegenzit, wie zijn wij om andere op hun verantwoordelijkheid te wijzen? We zouden nog meer moeten doen.

We zijn het ermee eens dat het belangrijk is om alle activiteiten te heroverwegen en dus ook de klimaat en biodiversiteit ambities of deze nog voldoende bijdragen aan het behalen van de doelen, maar deze zou er zeker niet moeten worden overwogen als bezuinigingsopties als er geld vrijkomt bij deze doelen of ambities, zouden er met deze moeten worden gestart, moet worden gestoken in meer en andere duurzaamheid oplossingen. Daarom dienen wij het amendement in noodtoestand niet bezuinigen. Het doet ons deugd dat het college wel inziet dat een groei nastreven niet altijd de beste optie is, dat nieuwe tegen de grenzen van zijn groei aanlopen doordat natuur, infrastructuur overbelast raken door stikstof en grote energievraag, hoe kun je dan de beschikbare ruimte zo verdelen dat we een duurzame en klimaatbestendige stad worden en blijven? Dat moet de vraag zijn van groeiambitie ambitie naar groei faciliteren voor een gezonde stad. We hoeven niet altijd groter en meer te zijn als niet binnen de draagkracht van de aarde en onze eigen systemen past, verbruiken met elkaar al meer dan er is meer spullen, meer energie en ook meer ruimte. De ruimte die wij willen gebruiken voor woningen, uiteraard betaalbare woningen voor iedereen om te wonen.

Er zijn verschillende opties die worden genoemd, en wat ons betreft, wat de partij voor de Dieren betreft, zijn dingen die inbreiden en optoppen de best de opties. Want ondanks dat we als raad en als stad hebben besloten om niet op Veur-Lent te bouwen, komt deze optie toch weer voorbij om een begrotingsgat te dichten, is dat een visie op de toekomst? Groen volbouwen, ondanks de wens van onze Raad en de stad. Het lijkt mij duidelijk dat deze optie. Alleen als een steek onder water is toegevoegd. Eigen schuld, dikke bult. Een begrotingsgat doordat wij dat niet willen bouwen. Ik dat hij denkt dat de generaties na ons dat ook zouden zeggen als we het Veur-Lent volbouwen en we klagen over hoe mooi het gebied vroeger was als loon tussen noord en zuid. Ook dienen wij graag de motie van SP, mede in meneer van Hooft, was even vergeten dat wij die mede-indienen voor de nachtbussen. Want wij zijn voor een kwalitatief hoogstaand, openbaar vervoer en een goed netwerk van openbaar vervoer, juist om te zorgen dat mensen makkelijker uit de auto gaan en andere manieren van vervoer kiezen.

En zo zien we meer bezuinigingsrichtingen die worden geopperd of als optie worden voorgeschoteld die we niet kunnen steunen. Als er nou in het document richting hadden gestaan die er daadwerkelijk benoemd werden, als dit gaan we in de begroting uitwerken hadden we al daar meer meegekund. Er staat ook namelijk dat de regelingen verdwijnen, eventueel die eventueel een grote impact op dierenwelzijn kunnen hebben. En dan zijn wij natuurlijk niet te juichen aan de zijlijn, maar het is niet duidelijk welke regelingen dat aangaan zijn. Dat moeten we land tijdens de besprekingen voor de begroting zien. En dan sluit ik me aan bij mijn mede oppositieleden dan houden we dat beter in de besprekingen voor de begroting kunnen doen. En dierenwelzijn is altijd nog het ondergeschoven kind. En dan zouden we het nu weer terug uitkleden terwijl er nog weinig gaten zien, zoals bij het ondersteunen van mensen met financiële problemen bij betalen van de dierenartskosten is een speculatie van commerciële partijen en de algemene inflatie kunnen mensen die een huisdier hebben de spoedeisende hulp voor metgezel niet betalen.

Daarom dienen we opnieuw de aangehouden motie vergoed dierenartskosten voor mensen in financiële nood in, waarin we oproepen om mensen financieel te ondersteunen bij deze acute hoge kosten, zoals medische hulp aan deze dieren niet hoeft te worden uitgesteld met onomkeerbare gevolgen. En deze motie dienen wij in, samen met CDA. En hoe gaan we dat betalen? Denkt u dan. Nou. Daarom dienen we graag ook het amendement van de PV Partij van de Arbeid mede in, want het de coalitie wil alles tegen het licht te houden, behalve meerkosten of meer inkomsten binnenhalen om bepaalde financiële gaten te dekken. Deze knop om aan te draaien moeten we ook in de hand te houden om de lasten te kunnen verhogen, niet voor de mensen die het niet breed hebben, maar wel voor de schouders die best iets meer last te kunnen dragen in deze financieel onzekere tijden. Voorzitter, u merkt dat we kritisch zijn op het koersdocument er wordt veel gestrooid met mogelijke bezuinigingsopties en nergens wordt echter gekozen, maar er wordt wel op of voor ons belangrijke punten expliciet met de bezuiniging gedreigd. Daarnaast wordt de optie om inkomsten te vergroten buitenspel gezet, juist aan de als aan de bezuiniging kant wel ogen, alle mogelijke mogelijkheden open worden gehouden.

Dit document zwabbert en mijn collega zei dat het juist zo is waar, als we dit niet delen, nou voor mijn gevoel is waar we dit heel erg. Hij geeft in onze ogen geen enkele koers, behalve naar een anderhalve graad opwarming in 2030. Dank u wel, voorzitter. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ja, dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer van Luik, CDA. Naam spreker 17: meneer van Luik (CDA) Ja, voorzitter, voor het eerst dat ik hier mag staan om een bijdrage te leveren achter het katheder en dat voelt toch als een hele er op deze positie. Voorzitter, volgens het CDA zijn dat drie zaken belangrijk voor de koers van Nijmegen. Het beleid van de gemeente direct bij aan het zijn van een leefbare stad, een betrouwbare overheid en het zijn van een stad met bestaanszekerheid voor inwoners. En langs die lat zullen wij de koers van het college leggen. En voorzitter, we moeten ook eerlijk zijn naar onze inwoners. De economische toekomst voorlopig ziet er niet rooskleurig uit. Landelijk en in de gemeente niet. De tijd van rente lenen met positieve rente, die is voorbij, inflatie en hiertoe de oorlog. De rente stijgt, de Rijksoverheid gaat minder geld uitgeven en daarom gaan ook de gemeente inkomsten achteruit, nog naast het financieel. Er zijn waar gemeentes in 2026 in gaan lopen. Voorzitter, we bereiken een tijd van anders politiek bedrijven.

De afgelopen jaren als politiek vooral een kwestie van wat gaan we nog meer doen bovenop de aanliggende plannen. En nu bereiken we een fase waarin politiek echt keuzes moet maken in schaarste. Dat betekent ook een appel voor de politiek. Een appel om de stad, ook door te geven aan de mensen die na ons moeten besturen, belasting betalen en regeling ontvangen. Eén jaar geleden, voorzitter en collega's zeiden ook al voor mij lag er een coalitieakkoord waar

coalitiepartijen jubelend mee in de handen stonden. U kunt zich vast nog wel herinneren. Vol ambities, ze zouden dat wel even fixen en zijn handen de hondenbelasting afgeschaft. Maar, voorzitter, ten tijde van het coalitieakkoord en ook bij de bespreking van de eerste begroting van dit nieuwe college heeft mijn fractie bij monde van fractievoorzitter Marjolijn Mijling al de zorg uitgesproken dat we aan de vooravond stonden van het financieel zware tijden en dat is helaas uitgekomen zo zagen we ook bij de dramatische jaarrekening met ruim 60 miljoen verlies voor de gemeente. De komende jaren moeten we een structureel verlies van meerdere miljoenen opvangen. Voor onze fractie kan het niet als een verrassing, maar schijnbaar wel voor de drie coalitiepartijen en dit college. Er is één partij nu in deze coalitie die best verbaasd mag zijn. Maar er zitten ook twee partijen in deze coalitie voor wie er toch geen verrassing zou mogen zijn. Terug naar het koersdocument. Toen we het in de fractie bespraken, kwamen de volgende termen voorbij: wollig, vlees, noch vis, het stuk wordt steeds vaker, het klinkt als een startnotitie en zo kan ik wel even doorgaan, voorzitter.

Het college geeft nauwelijks maar een summier inkijkje in de keuze die ze denkt te moeten maken later dit jaar, bij de begroting en er wordt gesteld dat de ambitie staan en men deze handhaven, maar tegelijkertijd wordt voorgesorteerd op wijzigingen binnen de programma's, want we moeten heroverwegen en temporiseren. Een woord voorzitter wat een deel van mijn fractie moest opzoeken om de context van te begrijpen en volgens ons als CDA-fractie zouden onze inwoners ook veel eerlijker zijn om het beestje bij de naam te noemen. We gaan keuzes en bouwprojecten uitstellen en op de lange baan schuiven. Er worden geen keuzes gemaakt. Ik noem een paar voorbeelden van deze dilemma’s met mogelijke keuzes. Maar die het college dus niet maakt. De winstwaarschuwing die geplaatst wordt over duurzaamheid, die verbaast ons. Verbaasd dat het college de versnellings ambitie op het gebied van duurzaamheid uit te stellen voor ons gevoel druist in tegen alles wat de ambitieuze wethouder van Elferen, niet alleen van financiën, maar ook duurzaamheid tot op heden heeft gedaan. En dat er aangegeven wordt dat we zouden kunnen stoppen met kansengelijkheid dat is voor het CDA onbespreekbaar. Waarom zou er juist op deze termijnen moeten bezuinigen? Want Nijmegen, zorg, die vooruitstrevende stad die duurzaamheidsdoelen gaat halen en die inclusief is.

Het college legt dilemma's voor, maar maakt de keuzes niet en wat het CDA betreft, stappen we van bij de zomer af dat wij daar wel helder zijn. Verder geeft het college ook geen inzicht in welke keuzes denkt te maken bij de begroting, en mijn collega zei... Naam spreker 12: mevrouw Bouwmans (D66) Voorzitter? Naam spreker 17: meneer van Luik (CDA) Dat hij ook al het blijft gissen. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Interruptie van mevrouw Bouwman. Naam spreker 12: mevrouw Bouwmans (D66) Ja, ik dacht ik laat hem gaan, hoor, maar hij is meneer van Luik zegt nu wel al drie keer. Hij, ja, beschuldigd het college dat het college geen keuzes maakt. Maar volgens mij is het college toch heel helder geweest: ''wij geven een breed pallet dit zijn denkrichtingen wij waar we het met uw Raad over willen hebben.'' En we vinden het belangrijk om binnen dat palet uw mening te horen. En dat is, volgens mij, wat er vanavond gebeurt en dan kunt u wel de het college de schuld geven. Ja, u heeft u maakt geen keuze, maar volgens mij zijn wij vandaag met elkaar over praten, van welke richting we het college willen meegeven. Bent u dat met mij eens? Naam spreker 17: meneer van Luik (CDA)

Nou, voorzitter, volgens mij mijn voorgangers hiervoor zeiden dat ook al. We stellen hier een besluit vast. Het is niet de startnotitie waar we zo even over praten en het is wel makkelijk om, als we praten over bezuinigingen, dat het ook een concreet voorstel van het college ligt. Ik sta hier natuurlijk ook voor het eerst, dus ik heb ook even in de stukken teruggekeken en in 2019 zag ik bijvoorbeeld dat mijn fractie het college gecomplimenteerde met de balans die het college zocht tussen de kostenreductie inkomstenverhoging zonder lastenverzwaringen en financiële techniek. Maar ja, ik heb gezocht naar keuze van het college en ik kon die niet vinden. En hoe kunnen we niet kijken of die in evenwicht waren? Dus, ik zie alleen een menukaart aan dilemma's, maar ik zie geen keuzes van het college. Dus op evenwicht en balans kunnen wij zo niet toetsen. Vandaar dat ik daar ook zo kritisch op ben. Dan moet ik even kijken waar ik gebleven was. Het blijft dus gisteren voor ons, maar wat het college wel duidelijk aangeeft is dat er geen lastenverzwaring plaats zal vinden en dat zijn wel stoere uitspraken. Voorzitter, het CDA is daarom ook heel benieuwd hoe het college denkt er structureel verlies van meerdere miljoenen op te vangen, maar wel denkt alle ambities waar te maken en dan ook nog eens geen belastingen te verhogen.

Dat we vooropstellen voorzitter, dat ook het CDA absoluut geen fan van lastenverzwaring. Daarbij dient wel realistisch plan van ambities te worden gepresenteerd. Wellicht dat het CDA Nijmegen wat kan leren van deze boekhoudkundige creativiteit, maar we zullen er eenieder geval kritisch op zijn bij het lezen van de begroting. En, voorzitter, het college vraagt dus met dit raadsbesluit voorstel om ons om een carte blanche te geven met deze uitgangspunten het college geeft een lijst aan dilemma's zonder keuzes te maken, een menukaart vol dilemma's. En ik vraag daarom ook aan mijn raadscollega is: hoe realistisch is het om een sluitende begroting te maken op basis hiervan, als we tegelijkertijd geen afbreuk doen aan eerder gestelde vele, en hoge torenhoge ambities. Het college geeft in het koersdocument aan dat het ambtenarenapparaat schuurt, het piept en kraakt en er worden hiervoor oorzaken aangedragen zoals nieuwe taken en de crisisopvang maar, voorzitter, dit wordt al enige tijd, meerdere jaren aangedragen als een probleem. Dit was ook al bekend bij het tekenen van het ambitievolle coalitieakkoord een jaar geleden. Het college draagt dit punt aan alsof het compleet nieuw is, maar het CDA verwacht wel van het college om met een structurele oplossing te komen voor dit probleem. En wij zien dat ook heel graag terug bij de begroting.

Want het kan niet zo zijn, voorzitter, dat er een handtekening staat onder het coalitieakkoord in 2022 vol ambities, om dan in 2023 te zeggen: 'Het gaat ons niet lukken en we moeten daar is ie weer temporiseren uitstellen vertragen, geen keuzes maken'. Dit probleem speelt al langer dan het afgelopen jaar en besturen vooruitzien. U had met elkaar een betere en reëel in moeten schatten bij het maken van de ambities en het coalitieakkoord en dat heeft deze coalitie kennelijk niet aangedurfd en wij houden ze daar ook voor verantwoordelijk. Er wordt in dit probleem best veel gekoppeld, voorzitter, zo zou maatwerk een probleem vormen. Maar we zien juist dat dit steeds vaker is waar precies onze stad behoefte aan heeft. En ook bij de tekst over de armoederegelingen wordt de ambtenaren capaciteit aangehaald hierbij stelt het college dat het college voor om de armoede regelingen te vereenvoudigen om daarmee ook ambtenaren te ontlasten het CDA heeft eerder al aangegeven dat wat ons betreft de hele armoede aanpak op de schop kan en zeker ook dat het oerwoud aan regelingen waar onze inwoners zonder hulp niet wegwijs in woorden. Wij werken daar heel graag aan mee, maar dan wel ten eerste voor de begrijpelijkheid richting onze inwoners en dat daarmee het ambtenarenapparaat op het last wordt. Dat is goede bijvangst.

Voorzitter, wat ons als CDA betreft, laten we de mensen die niet rond kunnen komen niet vallen en investering van een leefbare stad, want juist als de financiën gaan knellen moeten we gemeenschappen verenigingen, wijken en buurten versterken. In zwaar weer kijken mensen toch eerst naar elkaar en dan pas naar de overheid. En juist daarom moeten investeren in die randvoorwaarden we maken samenleving en wijken leefbaar, weerbaar en veilig. Voorzitter, alles schreeuwt dat wij behouden voor moeten. Wees helder en schets een realistisch beeld naar de stad. Dat maakt een betrouwbare overheid. Ik beloof niet is de wereld om daarna te moeten zeggen dat je verrast bent dat er zwaar weer op komst is. De donkere wolken waren immers al lang aan de horizon te zien. Deel geen cadeautjes uit naar de achterban om de eigen stemmers te bedienen, om over drie jaar weer op te

stemmen. Nee wees helder en bedenk politiek moeilijke keuzes maken in schaarste. Ga niet alleen met de kaasschaaf te werk om alleen maar te minderen. In 2026 heeft de gemeente structureel niet meer genoeg inkomsten om de uitgaven te dekken. Daarvoor moeten we nu al keuzes maken: voor een leefbare stad, voor een betrouwbare overheid en voor inwoners om het hoofd boven water te houden. En als we als politiek een stad in balans door willen geven, moet het maken van keuzes niet uit de weggaan. Het CDA is heel benieuwd naar de begroting, want daar hopen dan dat de keuzes liggen. En we leggen hem weer langs onze drie belangrijkste criteria aan. Ten eerste; maken de plannen in de begroting en leefbare stad investeren wij in verenigingen en wijken. Ten tweede; draagt de begroting bij aan goed bestuur, worden wij weer een betrouwbare overheid. En ten derde; zullen de plannen in de begroting bijdragen aan de bestaanszekerheid van onze inwoners en organisaties kunnen zijn, over het hoofd waardig boven water houden. Op die drie criteria, toets het CDA de begroting. En, voorzitter, wees gerust, uiteraard zullen we ook als CDA ook nu waar onmogelijk, het college helpen de juiste keuzes te maken, zodat we die leefbare betrouwbare en bestaande zeker een stap kunnen zijn die we ook willen zijn, ook tijdens zwaar weer, dat we overigens gewoon hadden kunnen voorspellen. Tot slot, voorzitter.

Dit koers document geeft geen koers. Het is een menukaart aan dilemma's waar het college geen keuzes in durft te maken, maar voor het college wel een carte blanche aan de Raad vraagt en daar, voorzitter, gaan wij niet aan meewerken. Wij denken graag mee, over keuzes heb je ook een opzet gegeven, maar wij gaan geen carte blanche geven zonder dat de koers van het college enigszins duidelijk wordt. Wij zijn optimistisch en we geloven dat onze stad zonder problemen uit het zwaargewicht kan komen. Maar het CDA verwacht dan wel meer keuzes van het college. Dat het presenteren van een menukaart aan dilemma's en zal daarom ook tegen dit koersdocument zonder koers stemmen. Dank u wel. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Dank u. Dan geef ik het woord aan de heer Eigenhuijsen namelijk Gewoon Nijmegen. NU. Naam spreker 9: meneer Eigenhuijsen (GewoonNijmegen.NU) Voorzitter, het koersdocument daar spreken wij vanavond over. Het koersdocument zou de koers moeten aangeven waar het college naartoe zou willen. Maar net als de heer van Luik ik lees geen koers, ik lees geen richting. Ja, ik lees uitgangspunten.

Maar die uitgangspunten verdwalen in algemeenheden, zoals we gaan projecten, activiteiten temporiseren, maar welke concrete projecten, welke concrete activiteiten? Of is er uitgangspunten die het college volgens mij niet kan waarmaken? Gemeentelijke inkomsten worden niet extra verhoogd. Natuurlijk wil niemand dat de gemeentelijke inkomsten worden verhoogd, maar als ik straks de keuze moet maken tussen het creëren van wachtlijsten of het instellen van een plafond of het niet uitvoeren onze wettelijke taken. En ik zou dat kunnen oplossen door het verhogen van de gemeentelijke inkomsten, dan wil ik graag die keus kunnen maken. Deze coalitie niet, die zijn bereid om die keuzes alvast op voorhand te maken, omdat de gemeentelijke inkomsten niet worden verhoogd. Hetzelfde geldt voor Veur-Lent er staat gewoon een optie om te bouwen op Veur-Lent. Het lijkt mij een schoffering van het van onze inwoners om te gaan bouwen op Veur-Lent om het überhaupt op te nemen. Een ander uitgangspunt is dat het college gaat kijken naar alle activiteiten en heroverwegen of deze nog voldoende bijdragen aan onze ambities. Ja, dat is eigenlijk altijd wel een goed idee, want dat impliceert dus dat we dit nu dus niet doen. Dat we nu dus activiteiten financieren die niet bijdragen aan onze ambities. Dat lijkt me best zorgelijk.

Net zoals zorgelijk vind ik de vragen die het college in dit document stelt omtrent de ambitie om eerder een energie neutrale stad te zijn dan 2045. Of omtrent het bomenplan waar de vraag wordt gesteld over de problemen of we niet focussen op het aantal. Ook zorgelijk is het plan om kleinere projecten initiatieven over te laten aan de stad en een particulier initiatief en dat de co dat het college zich wil beperken tot haar rol van de toetsen van het plan. Het volgende winkelcentrum Weezenhof en Marlein de Bakel is in de maak. Voorzitter, ik had bij deze koers dit door koersdocument eigenlijk antwoorden verwacht van het college en van de coalitie, geen vragen. Maar deze antwoorden zullen we waarschijnlijk lezen in de begroting, dus die

wacht ik vol spanning af. Maar dit koersdocument zal ik dus niet steunen. Voorzitter, dan heb ik ook nog een motie. We hebben recent een toelichting gehad van Vattenfall over de totstandkoming van de prijzen voor warmte in Nijmegen-Noord en Waalfront. Deze inwoners betalen inmiddels 76 euro per gigajoule warmte. Aan Vattenfall zijn beurt weer afneemt van de producenten de HRN. De HRN kent twee aandeelhouders, ramondes dus voor 49 procent en de marn voor 51 procent. Vattenfall klinkt in onze technische toelichting dat dit tarief, die 76 euro, mede tot stand komt door gestegen inkoopprijzen. Als dat zo zou zijn, dan zou de arm voor fors meer omzet winst moeten maken. En wat blijkt, voorzitter, de ARN heeft in 2022 ruim vijf en een half miljoen meer bruto-omzet gemaakt ten opzichte van het hoogste jaar sinds 2019 en de netto-omzet lag zelfs zes miljoen hoger. De winst voorbelastingen lag één miljoen hoger. En heeft de afgelopen vier jaar voor ruim 11 miljoen aan langlopende schulden afgelost. En ze hebben in 2022 één miljoen dividend uitgekeerd. Dus terwijl de inwoners van noord en Walfront niet meer dan anders betalen vullen de HRN en Vattenfall haar zakken en daarmee ook haar aandeelhouders rondom de gemeente Nijmegen. Voorzitter, ik snap dat we hier niet een besluit kunnen nemen. Die plaats wordt in de aandeelhoudersvergadering van de HRN.

Voorzitter, ik wil wel een oproep doen. Ik wil door middel van een motie het college oproepen om in het mag een overleg bespreekbaar te maken dat de ARN een compensatiefonds inrichten om de gestegen kosten voor onze inwoners te compenseren. Dank u wel, Voorzitter. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Een vraag van de heer van Hooft. Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Voor zover, ik heb begrepen er stond in de krant ook heeft de ARN zegt dat ze het tarief wat ze rekenen per gigajoule tussen de vijf en 11 euro ligt. Dat heeft in de Gelderlander staat in de openbare informatie. Vattenfall heeft haar tarieven verhoogd van 35, 40 euro per gigajoule, zelfs volgens mij op de piek boven de 90. En nou op die 74. Vattenfall is degene die hier massaal gecasht heeft, moet dan de ARN nu betalen voor het cashen van Vattenfall, want dat is eigenlijk wat u hier voorstelt. Dat is vraag één. En vraag twee die ik aan u stel: Als we dan toch geld van de aarde en opzij gaan zetten, moeten we dat dan niet doen om uiteindelijk Vattenfall uit te kopen, zodat het een publieke voorziening wordt en zal de die boeven de mensen in Nijmegen-Noord niet langer kunnen uit buiten. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Let wel even op uw woorden, de term 'boeven'...

Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Nee, dat is mijn oordeel, dat is mijn politieke oordeel over boeven als die gewoon de boeken winsten maken, over de rug van Nijmegen... Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Nee, maar u hoeft niet te verklaren, waarom u heeft vaker bij, we moeten er wel een beetje opletten hoe we mensen bedrijven hier neerzetten van. Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Nou, ja. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Maar u heeft twee vragen gesteld.

Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Ik heb dat bewust gedaan... Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ongetwijfeld beantwoord. Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Ongetwijfeld, voorzitter. Naam spreker 9: meneer Eigenhuijsen (GewoonNijmegen.NU) De tweede vraag zou ik op zich bij het voorstel alleen dan hebben we een hele grote zak geld nodig, dus kom er een voorstel, ik denk graag met u mee. Die eerste vraag. Ik heb het de heer Lokker niet in de Gelderlander horen zeggen, dus ik weet niet of het waar is wat daar stond en ik weet de feitelijke prijs weet ik niet. Dat is geen informatie. Ik krijg het niet. In de technische toelichting die wij van Vattenfall hebben gehad, stelt Vattenfall dat de inkoopprijzen zijn gestegen. Dat stellen ze en het enige wat ik constateren op basis van openbare stukken jaarrekeningen is dat de ARN inderdaad substantieel meer omzet heeft gedraaid en in het stukje warmtelevering. Dat staat concreet in het jaarverslag. Als u een combineer weet te vinden om Vattenfall wat meer te laten betalen of de kosten te reduceren, graag, ik denk graag met u mee, maar ik heb hem niet. En als de ARN de tarieven nog niet meer kan verhogen, zodat we daar wat meer Vattenfall dan wel vandaan halen, sta ik helemaal aan uw kant. Alleen ik heb de gegevens niet. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Prima. Geen verdere vragen zie ik.

Dan dank ik u, dan is ten slotte het woord aan mevrouw van Doorn namens de ODV-fractie. Naam spreker 4: mevrouw van Doorn (ODV) Ja, dank u wel, voorzitter. In de behandeling van de stadsbegroting in november vorig jaar. Heb ik aangegeven dat duurzaamheid niet alleen in milieutechnische zin bezien moet worden, maar ook in tijd duurzaam, maar ook financieel duurzaam. En ik lees tussen de regels door in het koersdocument dat de wethouder erg goed naar mijn bijdrage heeft geluisterd. Dus, ik start met een compliment. Dan kijken we naar de uitgangspunten zoals die ons voorgelegd. En ja, die zijn op zich prima. Wie kan daar nu tegen zijn? Maar dat is ook gelijk het probleem, want daar spreekt nog helemaal geen richting uit, geen koers. En ik sluit me daarbij aan bij de woorden die de heer van Luik, de heer Eigenhuijsen de heer Bakker, de heer van Hooft, mevrouw Brand en de heer de Gram hebben besproken. Dus ik hoef daar verder geen hele verhandeling over af te steken. Ik had daar wel nog een vraag over het tweede punt over die focus. Ik heb de vraag of het ook maar zo mag opgevat worden dat er ook focus in het realiseren van de ambities uit het coalitieakkoord sprake kan zijn en niet alleen focus op de ambities. Zeker in relatie tot punt één-D, die ervan rept en dat moet ik even uit mijn hoofd doen dat er geen taboes zijn wat betreft onderwerpen.

Waar we als kostenbesparing ik zie de wethouder duren. Maar daar krijg ik straks wel een antwoord op. Ja, prioriteren en temporiseren heroverwegen. Prima, maar hoe gaan we dat doen? Gaan we daar taboes bij aanbrengen? Gaan we daar nog over praten? Ik zie daar nog helemaal geen aanleiding toe. De heer van Luik heeft het al gezegd. Ik zie een hoop vragen. Ik zie een hoop afwegings mogelijkheden, oplossingsrichting een hulpvragen in het koersdocument die gesteld worden zonder dat daar een antwoord bijstaat. Wat wil het college zelf? Waar ligt die focus? Waar liggen de prioriteiten? Waar liggen die heroverwegingen als het aan het college ligt? De financiële krapte die eraan komt en waarin er feitelijk al terecht zijn gekomen, is een uitgelezen kans om beleid en begroting eens goed tegen het licht te houden. In het koersdocument staan negen opties en varianten om te gaan met de dossiers in het sociaal domein. Deze varianten zijn ook toepasbaar op andere programma's in de begroting. Het college schrijft zelf dat dit qua opbrengsten en effecten nog veel analyse

vraagt. Wanneer kunnen wij die analyses tegemoetzien? En dat betekent dus feitelijk dat het dus ook... Dat het ook gewoon mogelijk is om kosten te besparen. Feitelijk hebben we dus altijd meer uitgegeven dan er eigenlijk nodig is. En in de richting van oplossingen, zeker in het licht van in de tijd, duurzaam en financieel duurzaam, kunnen we natuurlijk kleine bezuiniging niet stapelen om de groot begroting te sluiten, net zoals we omgekeerd evenredig in de afgelopen jaren kleine investeringen is en cadeautjes hebben gestapeld. Maar dat is dus niet structureel en we zullen daar zou structureel een begrotingsbeleid moeten voeren, waarin we effectiever zijn met minder geld. En toch moeten we ook dat doen. Al die kleine investeringen terugdraaien. Al die cadeautjes in de in de man te houden. En bij veel zaken kun je je afvragen of ze in de stapeling wel effectief zijn, maar vooral moeten we ons de vraag stellen: Of de overheid wel alle gaten moet dichten en of dat standaard met geld moet? En dat is niet alleen een oproep aan het college, maar ook aan de Raad. Dan kom ik bij de administratie, want ik heb geconstateerd dat er zeven amendementen dan wel moties zijn ingediend.

Maar, volgens mij, er drie van toepassing zijn bij dit koersdocument en van die andere vier zou ik willen vragen aan de indienende fracties of ze die willen aanhouden voorbij de stadsbegroting of bij een inhoudelijk programmaonderdeel waar dit besproken kan worden. En dan bedoel ik de motie van de PvdA; kopen om te wonen de versterkte opkoop bescherming. Dan nummer twee van de SP een bus voor de nacht. Dan nummer drie, Partij voor de Dieren, vergoed dierenartskosten voor mensen in financiële nood. En van GewoonNijmegen.NU de ARN is niet arm. Ik hoor daar straks graag een reactie op. Mocht die niet aangehouden worden, dan zal ik daar tegen stemmen. Dan de andere drie. Ja. Ik ga op een motie voorstemmen mevrouw Brand, misschien vindt u dat leuk om te horen. Ja. De twee amendementen zal ik niet voor stemmen. En het zou mij ook heel erg verbazen als ik voor het koersdocument ga stemmen omdat het geen koersdocument is. Maar de beste duiding daarvan heb ik van de heer van Luik gehoord. Het is een startnotitie. Nou, ik geef het als te doen, want ik zie ook in de coalitie een hoop ligt over welke richting het op moet. De oppositie is het niet met elkaar eens, is het niet het college eens. Dus, het college heeft kort blanche om straks een mooi stadsbegroting voor te leggen.

En ik verwacht wel dat de coalitiepartijen daar nog even zullen of rollebollen inhoudelijke, bepaalde thema's maar ik heb er alle vertrouwen in dat voordat wij de bespreking komen dat ze daar ook al uit zijn gekomen. Succes ermee. En voorts ben ik van mening dat er gebouwd moet worden op Veur-Lent. Dank u wel. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Dan zijn wij gekomen aan het einde van de eerste termijn van u Raad. Ik stel voor dat we tiental minuten schorsen. Het college even de reactie ordenen en dan gaan we daarna verder met de termijn van het college. De vergadering is geschorst. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Zo misschien kan iedereen weer zijn of haar plaats innemen. Het is bijna weer tijd voor het vervolg. Alle raadsleden, overige geïnteresseerden komen weer naar binnen, hartstikke goed. Ja, dat willen we allemaal. Ik heropen de vergadering. Het college zal beantwoorden via onder andere wethouder van Elferen. Daarna zullen nog een drietal wethouders op een aantal vragen in gaan. Achtereenvolgens wethouder Daemen, Visser en Brom zullen dat zijn. Dus, dan weet u dat even, maar allereerst namens het college. Wethouder Van Elferen. Naam spreker 14: meneer van Elferen (Wethouder) Ja, dank u wel, voorzitter.

En onze stad blijft maar gewild en geliefd, ook uit de recent is dat is een wijk monitor laat zien dat er weer hogere waarderingscijfers zijn dan ooit zelfs. Alleen de financiële kaders zijn wel flink veranderd. Een hogere rente, hogere inflatie, lage interesse in bouwkavels, maar ook een Rijk die zich niet zo opstelt naar een medeoverheid als je zou mogen verwachten, hebben grote invloed op het financieel beeld. In het koersdocument hebben we ook aandacht gevraagd voor een schaarste in menskracht ruimte op het elektriciteitsnet en stikstof, dus we worden

allemaal gedwongen tot keuzes. Waarom spreekt u daarvoor de kaders voor die keuzes? En ik hoor u ook niemand erkennen dat we een uitdaging sorry, ik hoor niemand niet erkennen dat er een uitdaging hebben en ik vind dat zelf een van de grootste pluspunten aan dit debat. Ik hoor niemand zeggen: Nou, laat maar niets doen kijken waar het schip strandt. Ja, sommigen van u reflecteerde nogal uitgebreid op het stuk en dat ziet er heel vaak zo uit. Dan zeggen ze dat het stuk heel vaag vindt, het onvoldoende keuzes vinden hebben. Em volgens gaan ze heel erg bekritiseren op welke koers het college voorstelt. Dus, ja, ik denk dat we dan toch misschien een hele mooie balans hebben gevonden. Zeker mensen die zeggen daarna ook nog tegen te gaan stemmen, terwijl ze daarvoor nog hebben gezegd dat het allemaal te vaag is, denk ik, wat heb je dan te verliezen? De raadsleden die zeggen dat zij het allemaal wel aan zag komen en het college niet, verwijs ik graag naar de behandeling van de begroting 2023 en verder, waarin we juist ook al hebben opgeroepen tot voorzichtigheid, omdat dit soort donkere wolken eraan kwamen en we zijn er op tijd bij, we hebben jaarrekening gehad die we allemaal niet hadden verwacht. Maar vervolgens zijn we nu hier aan zet om te sturen. Dat gaan we doen. Voor mensen die toch nog even het nodig hebben om precies te zien waar nou die uitgangspunten staan.

Pagina zes van het koersdocument staan, het voorstel voor de uitgangspunten dat zijn de kaders waarbinnen we aan de slag gaan. Als u vindt dat er niks is om daarentegen te zijn, centrum dan alstublieft voor, want daar zitten echt consequenties aan die uitgangspunten. Dan even de moties amendementen maak er nog geen keuze. Daarin roept de PvdA en de mede-indieners op om ook de het verhogen van belastingen niet uit te sluiten. Kijk, op dit moment worden wij mede door het Rijk ontzettend zwaar geraakt. En wat ik dus niet wil doen wat het college niet wil doen, is nu de koek vergroten hier, omdat het Rijk niet over de brug komt over de rug van onze inwoners en initiatiefnemers die ook geconfronteerd worden met inflatie en lonen die daar niet meer mee stijgen. Dus we gaan dat niet doen op het moment dat u zegt: ja, maar we willen dat integraal, want daar roept u in uw motie toe op toch afwegen ten aanzien van ook de consequenties van overige keuzes van het college, raad ik u aan dat bij de begroting te doen. De noodtoestand, niet bezuinigen. Zo stelt de Partij voor Dieren en mede-indieners, ja. Kijk, de wethouder duurzaamheid, die zou misschien tegen u zeggen van: Goh, wat een interessant idee om nu juist niet op duurzaamheid te bezuinigen, maar dan wordt hier wel terug grotere.

De wethouder financiën, die zegt: nee, we gaan integraal afwegen, maar zeg ik daar ook bij, u vindt terug in de in de kaders of hoe heten die, de uitgangspunten daar vindt u terug op de focus op het realiseren van de ambities uit het coalitieakkoord ligt. En daar vindt het ontzettend veel duurzaamheidsmaatregelen die u misschien graag leest. Dus die moeten we ontraden. Dan bij de afwijking van de koers eerst naar de Raad. Ja, die ik ben erop gewezen dat er ergens in het koersdocument staat. Alleen bij zwaarwegende redenen wijk wijken we hiervan af. Die regel is echt bedoeld van de we willen niet uitsluiten dat we afwijken, maar we zijn niet van plan uit de wijk af te wijken, maar als we dat doen, zullen we dat zeker in de begroting toelichten. Maar we zien elkaar bijna niet meer tussen dit moment, het moment dat de begroting naar u toe komt. Dus, ik zou bijna willen zeggen: de oproep die u doet om iets om iedereen te betrekken. Ja, daar zou ik echt de begrotingscyclus voor gebruikers die moeten ontraden en dan de motie van de fractie Eigenhuizen, zou ik zeggen. Maar is het niet Gewoon Nijmegen.NU. De ARN is niet arm, gerelateerd de zes miljoen omzetstijging helemaal aan de warmte die in Nijmegen-Noord wordt verkocht.

Dat die relatie is er echt niet zo simpel, sterker nog maar hij is verzekerd door ARN dat zij er eigenlijk min of meer kunnen profiteren dan misschien normaal is in de markt, omdat ze veel langlopende contracten hebben. Juist Vattenfall zegt: wij willen meerjarig vaste prijzen. Dus, die die relatie die u legt klopt niet. Bovendien ziet u ook dat er maar één miljoen winst is. Dus die zes miljoen klopt ook wat dat betreft niet. En zelfs die één miljoen is maar is niet-structureel, dus daar kunnen wij helemaal geen fonds op inrichten. Tot slot ook wel goed om te weten: we zijn één van de zeven gemeenten in de Marn in de vergadering van aandeelhouders hebben, die zeven Gemeentewet is waar 51 procent van de aandelen, maar er is wel tweederde meerderheid nodig voor dit soort beslissingen daar en ik denk dat de medeaandeelhouder geen mond is niet meteen geneigd is om dit in te stellen. Dus u kunt een inspanningsverplichting vragen, maar ik moet u

er echt ontraden als het toch al een hopeloze kwestie is, dat was het, voorzitter. Naam spreker 9: meneer Eigenhuijsen (GewoonNijmegen.NU) Voorzitter. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Meneer Eigenhuijsen. Naam spreker 9: meneer Eigenhuijsen (GewoonNijmegen.NU) Die snap ik natuurlijk. Ik zie dat er maar één miljoen winst is, maar er zijn sowieso verrekenbare verliezen, bij de ARN en zes miljoen of 11 miljoen afgelost aan langlopende schulden. Op het moment dat je die aflossing niet had gedaan, als er meer winst geweest. Dus dat het kan gewoon wel. En langlopende contracten vatten is precies het tegenovergestelde. Die zeggen langlopende contracten. Maar de prijzen gaan desondanks omhoog, omdat de energieprijs de warmteprijs stijgt. Dus linksom of rechtsom de ARN maakt meer winst. Naam spreker 14: meneer van Elferen (Wethouder) Ja, ik sluit niet uit dat dat ARN meer winst heeft gemaakt, maar het had meer kunnen zijn, laat ik dat maar even zo zeggen, ze hebben de positieve resultaten die u heeft gevonden bij ARN hebben met veel meer te maken dan alleen warmtelevering dat was eigenlijk mijn belangrijkste punt. En verder moeten we denk ik niet in deze Raad, juist ook niet met omdat ze niet alle feiten ook in openbaarheid kunnen bespreken, de onderhandelingen tussen Vattenfall en ARN gaan analyseren. Dat zou ik u echt willen ontraden.

Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Dan het woord aan wethouder Daemen. Naam spreker 6: mevrouw Daemen (Wethouder) Voorzitter. Ik zal kort reageren op de motie over een bus voor de nacht. Ik heb bij de nacht visie gesprek nog vorige week al aangegeven dat ik dit deze vraag zou stellen in het kader van de totale bereikbaar van de nacht, dus ik zou zeggen dat nummer 17114 heb ik nog even opgeschreven waar de toezeggingen daaraan valt op dit thema onder. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Het is al toegezegd, zegt u eigenlijk. Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Kortom u zult zich van harte gesteund voelen als de Raad dit deze motie aanneemt. Dat is een steuntje in de rug voor dat de Raad u op pad stuurt met een hele belangrijke vraag, namelijk een bus in de nacht, want zo kan ik... Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Vraagteken, wethouder? Naam spreker 6: mevrouw Daemen (Wethouder) Of u kunt hem als overbodig beschouwen, want zonder dat deze motie hier te stemming, dan had ik vorige week al gezegd dat ik dit ging doen. Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Maar dan staat u helemaal alleen en anders hebt u 39 mensen achter u en dat maakt het toch een stuk sterker. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter)

Het zij zo. Ik ga verder voor het... Wethouder van Elferen, u moet nog een aantal vragen beantwoorden, kwam ik achter. Maar ik stel voor toch eerst wethouder Vissers het woord te laten, dan wethouder Brom dan kunt u nog mooi afsluiten. Naam spreker 15: mevrouw Visser (Wethouder) Ja, dank u wel, voorzitter. En er zijn vragen gesteld over wonen, wonen is een recht zijn we helemaal met elkaar eens. Wanneer komt het leegstandsbeleid? Het komt, net als een heleboel andere regels om in te grijpen op wonen en dan daar een beetje regie op te hebben, komt dat nog dit jaar naar u toe. Dat komt aan het eind van het jaar, het leegstandsbeleid, dat is al eerder gezegd. Wij waarderen ook echt uw zoektocht om het voor starters mogelijk te maken om betaalbare koopwoningen te kopen. De motie, die gaat erover en dan wordt er gezegd: ja, die opkoopbescherming dat is dus één van de ingezette instrumenten en ik zeg daarbij: dat is een halfjaar geleden ingevoerd en toen hebben wij al gezegd: bij de invoering is aangegeven dat we de reeks dat we die regeling elk jaar gaan evalueren en dan hebben we met name aandacht voor om te kijken of de aanpassing van die prijsgrens noodzakelijk is of het wenselijk is en ook of het juridisch kan en daarom doen we dat nu nog niet, maar dat zijn we wel al aan het voorbereiden, omdat het nog geen november is.

We kijken wat betreft nu de aanpassing van de prijsgrens naar het woonbehoefteonderzoek en daaruit blijkt dat de schaarste grens voor een middeldure koopwoning op 396 duizend euro ligt. En voor een hogere prijs grens is uw onderbouwing juridisch waarschijnlijk niet haalbaar. Als je de prijsgrens op 396 duizend euro legt dan zou 66 procent van de koopwoningvoorraad in Nijmegen beschermd zijn, dus dat is al beter. En meer dan de wat u suggereert in het tweede dictum om is naar Utrecht te kijken, dus deze motie is overbodig. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Dan kijk ik naar wethouder Brom. Naam spreker 16: meneer Brom (Wethouder) Dank u wel, voorzitter. De motie: vergoed dierenartskosten voor mensen in financiële nood. Er is altijd wel ergens een soort maatwerkje, is dat mogelijk binnen de bijzondere bijstand, maar dat is heel bijzonder als dat, als dat al gebeurd. Dat maakt het erg lastig om dit onder de p-wet te zetten, dus onder de Participatiewet, dus daarom wil ik de motie ontraden. Bovendien wil ik even nog wat zeggen over het dictum vier. Hier staat eigenaren actief te informeren over welstandsnormen en de regels. Het is voor de gemeente onmogelijk om alle kattenbezitters en alle hondenbezitters om die allemaal een actief te informeren, want dat is een onmogelijke taak. Dus ik wil deze echt ontraden. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) De heer de Gram.

Naam spreker 13: meneer de Gram (Partij voor de Dieren) Dank u wel, voorzitter. Om het, op dat laatste in te gaan. Ik weet niet waar staat dat elke honderd bezette elke kat op het persoonlijk benaderd moet worden. Dat kan ook integraal, via de website of met posters of wat dan ook, doet er niet toe. Ik vind dat een beetje een vreemde vreemd argument en Het is gewoon een kwestie. We hebben deze motie, tuurlijk eerder ingediend. Mensen hebben nu een probleem, helemaal met de gestegen kosten om dit te betalen en die hebben de financiële bijstand nodig en anders, het is geen koelkast. Dat is niet in een... Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Meneer de Gram richting u, want dan moet je consequent zijn, want u begint nu weer een betoog. Wat is uw vraag bij deze interruptie aan de wethouder?

Naam spreker 13: meneer de Gram (Partij voor de Dieren) Mijn vraag is of de wethouder dat ook zo ziet, dat er nu problemen zijn en of dat die misschien hierin toch tegemoet kan komen totdat we de begroting gaan bespreken. Naam spreker 16: meneer Brom (Wethouder) Nee, dat gaat niet. Iedereen kan wel een nog steeds een aanvraag doen op individuele bijzondere bijstand. Dan wordt de zaak wordt dan apart bekeken. Als dat, als het heel schrijnend is, dan zal er een maatwerkoplossing zijn. Deze motie moet ik echt voor de rest moet ik die ontraden. Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Voorzitter. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) De heer van Hooft. Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Ook een vraag. U zegt: het valt niet onder de P-wet, of onder de Participatiewet en die loopt mee in de meedoen regeling. Is hier niet ook iets voor te verzinnen, zodat het ook meeloopt, want als de rake therapie kan, moet dit zeker kunnen. Naam spreker 16: meneer Brom (Wethouder) Dat is dan aan de Raad om dat te beoordelen. Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Maar u zegt dat het niet kan. Het kan dus wel? Nou ja. Dan snap ik uw antwoord echt niet. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) De heer Gram nog bij interruptie. Naam spreker 13: meneer de Gram (Partij voor de Dieren) Dan begrijp ik het ook niet.

Kan, kunnen mensen die acuut in financiële nood hierdoor komen er nou wel of niet nu ergens terecht? Of gaat u dat anders regelen totdat we een andere regeling kunnen bespreken? Naam spreker 16: meneer Brom (Wethouder) Mensen in acute nood, kunnen altijd een aanvraag doen op individuele, bijzondere bijstand en dan wordt die per geval wordt dat bekeken. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ja, dank u wel. Dan nog even wethouders van Elferen, want u gaf aan toch nog een aantal vragen. Naam spreker 14: meneer van Elferen (Wethouder) Ja, excuus, voorzitter. Ik kan alleen vertellen wat ikzelf wilde zeggen en ik ben helemaal niet op woorden ingegaan. Dat is wellicht schofferend, ik ben blij dat u nog niet boos bent. Nee, eerst even de vraag van de PvdA hoe gaan we om het wat er bedoeld met die paragrafen wordt kleine initiatieven in het ruimtelijk domein? En dat is juist in de geest van de Omgevingswet meer, dus overlaten aan de initiatiefnemers wij maken hier in huis, zodat het u in feite de kaders voor zowel participatie als de ruimtelijke kaders dat is er mee bedoelt en daarmee geef je dus leg je inderdaad meerwerk zeg ik dan maar even heel eenvoudig bij de initiatiefnemers dat is wat er bedoeld is en op die manier is het dus mogelijk een ombuigingsopties.

U roept op en dat doet mevrouw van Doorn ook om de sturingsvorm varianten in het sociaal domein wel verder uit te werken. Want dat betekent het nou, dat is natuurlijk wel wat echt in de begroting moet

gebeuren. We kunnen daar niet opnieuw met deze woorden zeggen en dat levert ongeveer tien miljoen op en er was het dan we op moeten schrijven hoe en op welke manier iets tot de ombuigingen kan leiden of juist niet. En u maakt opmerkingen over tien procent. Loslaten ten aanzien van flexibele inhuur, ja, er is gewoon een totaal veranderde arbeidsmarkt, de waarde die u noemt over hoe je wil omgaan met mensen en hoe je ze aan wil trekken. En vast contract even, die delen wij als college. Alleen die zijn op dit moment niet realiseerbaar met andere woorden, als wij willen doen wat u ons vraagt, met het geld dat u daarvoor ter beschikking stelt, hebben we meer flexibele mensen nodig. Anders kunnen we het gewoon niet bolwerken. Ten aanzien van de woorden van de SP. U stelde voor om een paar jaar terug bij de negatieve rente dan al het geld in één keer te lenen. En dan waar we waar we nu spekkoper dat mag niet. Wij mogen niet speculeren. Dat is de wet financiering, decentrale overheden, artikel twee, daarin staat: we mogen alleen gelden aantrekken voor wat we op dit moment publiek willen gaan financieren. En op het moment dat we overigens ook te veel geld overhouden moeten we dat ook weer terugstorten. Dus dat is allemaal zo geregeld.

Bovendien wat u stelt dat we in één keer alle grond afboeken, ja, dan zou dat geld nu aan moeten trekken om in één keer de grond af te boeken, nog los van wat ik daar politiek van vind. Maar dat geld hebben we ook niet en deze markt het geld aantrekken is op het duurst moment. Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Voorzitter. Dat hebt u dan niet helemaal goed begrepen. We hebben ook nog een saldireserve, die een werkelijke reserve is en op basis daarvan kun je ook een deel van je leningen aflossen en daarmee een rente risico naar de toekomst toe vermijden. Waar we nu de saldi reserve gebruiken om renterisico’s naar de toekomst toe af te dekken, terwijl als je lening afgelost heb, je hier renterisico’s neer, want die ruimte zit vast aan die lening. Dat is wat ik daarmee wil zeggen. Dus ik wil u graag vragen of u dat het misschien is. Volgens mij bent u één van de weinige die het wel begrijpt wat ik net gezegd heb. Dat dat u dat misschien dus wil uitwerken voor de begroting, over wat onze kapitaalbehoefte is, waar onze lopende leningen zijn en wat onze toekomstige leningen zijn en verwachtingen met rentes, want ik denk namelijk dat wij, als we dat op een andere manier doen en ik vertrouw... Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) En nu komt de vraag...

Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Dat op de andere manier doen, dat we dan een stuk goedkoper uit zijn en dus ook minder hoeven te bezuinigen. Want dat is het doel. Naam spreker 14: meneer van Elferen (Wethouder) Wat u voorstelt mag dus ook al niet van de accountant, want die zegt: je moet je moet het zo inregelen dat datgene wat je in grondexploitaties hebt staan, er ook weerspiegelt wat je wil gaan doen als stad. Dus, je kunt niet zomaar zeggen: dit is opeens veel minder waard geworden, want het is meer waard. Desalniettemin, ga ik u tegemoetkomen en laten wij gewoon een brief sturen. Dat gaan we niet in de begroting doen, want daar gaan we dit helemaal niet regelen. Maar we gaan nu een brief sturen waarin we laten zien hoe onze kapitaalbehoefte er uitziet de komende tijd en hoe we dat tot nu toe gefinancierd hebben. Wat lang en kortlopende financiering is dat u eens een keer in ons treasury, want u heeft zelf de slimste dames en heren van dit huis genoemd dat dat hebben ze zeker gehoord. Dus, we zullen gevleid zijn in die brief voor u schrijven en dan kunt u dan heeft u precies een keer het allemaal op een rijtje. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter)

En uiteraard sprak de wethouder daarmee niet zelf een oordeel uit over de slimste binnen de gemeentelijke organisatie. Dat hebben ze daar een discussie over. Dat waren de antwoorden op de vragen die nog wilde geven. Daar kijk ik even naar uw Raad voor het tweede termijn, mevrouw... Naam spreker 4: mevrouw van Doorn (ODV) Voorzitter. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Mevrouw van Doorn. Naam spreker 4: mevrouw van Doorn (ODV) Ik had nog een vraag gesteld over beslispunt één- b over die focus. Naam spreker 14: meneer van Elferen (Wethouder) Ik hoop dat u zegt: het gaat niet om focus op, maar ook om focus in. Nou, weet ik niet helemaal zeker of ik u daarmee begrijp, maar laat ik dan zeggen wat wij ermee bedoelen. Wij willen focussen op de ambities uit het coalitieakkoord is het niet het coalitieakkoord van het college, waarvan de coalitie dus wij zeggen wat is geland in de begroting. Die focus brengen we aan. Dat betekent dat we dus zo min mogelijk ruimte maken voor nieuw. En als er ruimte gezocht moet worden, kijken naar oud en de ambities uit de begroting die staan, daar ligt de focus op, zo is het bedoeld. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Goed, mevrouw Brand, een tweede termijn. Naam spreker 2: mevrouw Brand (PvdA) Ja, dank u wel, voorzitter.

En dank aan de wethouder en ook en de overige wethouders voor de beantwoording van de vraag en de reactie op de moties en het amendement. Het is inmiddels half 11, zie ik op de klok. Ik had dit ook niet verwacht, moet ik u zeggen. Daar heb ik zelf natuurlijk ook deel aan aangehaald dat het nu zo laat is. Maar, ik zit een beetje in dubio, want dit debat, ik had ik keek ernaar uit, dat kan ik u wel zeggen. Ik had zin in, ik dacht: wij gaan met de fractie een paar moties maken, een amendement maken om ook kaders meegeven juist op dit moment, want daar is dit koersdocument voor bedoeld. Er staan nog wat onvoldoende keuzes in, maar we kunnen bijsturen waar mogelijk. Wij kunnen als fracties ook iets zeggen van welke kant wij op willen, welke koers. En tegelijkertijd hoor ik ook een college die alle moties en het amendement ontraad. En tegelijkertijd hoor ik ook allerlei partijen iets anders zeggen, ook binnen de eigen coalitie. Dus, ik vraag wel een beetje aan het college via u, voorzitter, ja, wat gaat u nu doen met deze inbreng? Want wat hebben we nou vanavond met elkaar gedaan? Want volgens mij waren we bij elkaar om juist koers mee te geven. Dus wat gaat u doen met wat u gehoord heeft? Wat heel verschillend was, wat misschien soms weleens tegenover elkaar stond.