Woordelijk verslag 28 juni 2023

Zou u daar wat meer over kunnen zeggen? En naar mevrouw van Doorn u had gevraagd; wilt u misschien de motie waar het gaat over het kopen om te wonen op een ander moment indienen? Nee, ik vind dit een moment om een in te dienen, dus daartoe ben ik niet bereid. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Ik kijk even naar meneer Lokker, of die nog een behoefte heeft voor de tweede termijn? Naam spreker 8: meneer Lokker (GroenLinks) Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, voorzitter, als ik zo terugleest terugkijkt naar het debat in eerste termijn, dan lijkt het toch dat er wat verwarring ontstaat over voor wie voor van wie de koers voor onze stad is en door wie die nou uiteindelijk wordt vastgesteld en ook wie er uiteindelijk verantwoordelijk is voor het beslissen

over de financiën van onze stad, als we straks de begroting vaststellen. En de woorden van de heer van Luik zijn er al een aantal keer aangehaald en dat wil ik eigenlijk nog een keer doen, want hij zei heel mooi: het college legt dilemma's voor en maakt de keuzes niet. En ik zou zeggen precies, want dat moeten wij doen. Wij als gemeenteraad geven de richting aan en straks bij de begroting maken wij als raad de keuzes en stellen wij dan ook de begroting vast. En ik heb dan ook wel één ding gezien vanavond. Ik zie een aantal partijen die al dan niet met moties en amendementen richting aangeeft die haar voorkeur uitspreekt laat weten wat ze niet zouden willen doen en ik hoorde een aantal andere partijen die helaas niet kiezen, die helemaal geen richting aangeven, maar die op alleen op allerlei verschillende manieren aangeven dat het onmogelijk is voor hun om te kunnen sturen en dat het college dat zou moeten doen. Maar voorzitter, dat gebrek aan sturingsmogelijkheden of keuzes ligt niet aan het koersdocument integendeel het college geeft ons enorm palet aan keuzes die wij als politiek kunnen wegen en dan ook vervolgens kunnen maken. Maar ligt dan aan het gebrek aan visie of aan politieke wil of daadkracht van die partijen om ook daadwerkelijk een eigen koers mee te geven.

Gelukkig zijn er een aantal partijen in deze Raad die dat wel doen, maar ik vind het dan echt te makkelijk om het college te verwijten dat we haar een carte blanche mee zouden uitgeven, want dat is dan onze eigen schuld. Dan hadden wij hier nu allemaal duidelijk moeten meegeven wat onze keuzes waren. Wij hebben dat gedaan. Andere partijen hebben dat ook gedaan en daar gaat het college mee aan de slag. En ik beoordeel dan straks het college bij de begroting op haar werk. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Een interruptie van de heer Eigenhuijsen. Naam spreker 9: meneer Eigenhuijsen (GewoonNijmegen.NU) Ja, voorzitter, dat heeft u gedaan. Waar heeft u dan die keuze gemaakt? Want is in dit koersdocument staat dat een optie is opvallend. Het lijkt mij niet dat u dat dat u dat wil. In dit koersdocument staat het afschalen van kosten om wachtlijsten te creëren. Ik geloof niet dat dat dat uw keuze is. U verwijt nu deze kant geen koers bepalen en zeggen: wij doen dat wel. Waar dan? Waar bepaald de koers? Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) U heeft de vraag gesteld, meneer Eigenhuijsen, helder. Ik kijk even naar andere interrupties waren op deze inbreng, de heer Lokker, want ik zag mensen niet. Dan, geef ik de heer Lokker het woord voor een antwoord. Oh, nee de heer van Hooft nog.

Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Toch eigenlijk een simpele vraag: kijk, als we dit koersdocument vaststellen dan stellen we dat hele palet vast. Kijk, u hebt een paar piketpalen geslagen, zo hebben anderen dat ook gedaan, maar we stellen dit vast. Zou het niet beter zijn om dit gewoon niet vast te stellen, gewoon over de moties te stemmen, dit niet vast te stellen. Het college heeft ons gehoord wat wij hier met zijn allen gezegd hebben en op basis daarvan van deze discussienota uiteindelijk gaan we straks bij de begroting wel zien wat daaruit komt en dat is eigenlijk het meest realistisch zijn. Want wat hier wordt vastgesteld, dat gaat dwars in tegen dingen die u hebt gezegd en dwars in tegen allerlei meerderheden die er hier in de Raad zijn. Dus het zou heel raar zijn dat we het college met deze boodschap op pad sturen. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) De heer Lokker. Naam spreker 8: meneer Lokker (GroenLinks) Ja, dank u wel, voorzitter. Als eerste op de interruptie van de heer Eigenhuijsen, ja, wie de schoen past, trekke hem aan. Dat dat die die dat laat ik echt bij u. Het gaat mij erover dat het wel degelijk een manier is

om het richting mee te geven, door aan te geven, zoals ik heb gedaan, maar zoals ook andere partijen daar zullen mevrouw Brand ook net aangaf met de moties en amendementen die zij heeft ingediend. Op die manier kun je richting aangeven voor wat jij belangrijk vindt. Het college zet en ik citeer: In de inleiding net zoals in eerdere koersdocument te agenderen we in de documenten inhoudelijke uitgangspunten voor onze koers en gaan we daarover graag in debat met de gemeenteraad. Daarna vertalen we de opbrengst van dit debat naar de keuzes voor de nieuwe stadsbegroting. Volgens mij hebben wij en een aantal andere partijen de keuzes die wij belangrijk vinden, de keuzes die wij zouden maken en de keuzes die we niet zouden maken, toegelicht het college gaat daarmee aan de slag en dan is het straks aan ons allen 39 om te wegen of het college dat op een goede manier heeft gedaan. Dan dergelijk de reactie op de heer van Hooft. Nee, het is juist wel goed om dat toe te lichten en uw het is niet zo dat uw interpretatie van de van de uitgangspunten daarmee bepaalt dat het college. Om het voorbeeld te nemen van we kijken naar alle activiteiten en natuurlijk kijken we naar alle activiteiten en er wordt heroverwogen of we daarmee de ambities halen.

Tegelijkertijd vertrouw ik het college erop en in dit geval de heer van Elferen, die namens het college daar zit, dat als hij hoort dat er dat de meerderheid van de gemeenteraad zegt: ja, maar dat willen we gewoon behouden, want daarmee halen we onze ambities, dat die dat niet straks in de stadsbegroting staat. Ja, u heeft allemaal wel gezegd dat u dat heel belangrijk vindt om onze ambities te halen, maar we hebben toch een beter idee. Het college doet namelijk wat wij haar opdragen niet andersom, dus die carte blanche die u het college meegeeft dat doet u zelf. Het college wil best wel een begroting maken, maar dat is onze taak. Ik wil er nog heel even kort reageren op de moties en amendementen die zijn ingediend. Allereerst het amendement van de P van de A. Het zal geen geheim zijn. Gemeentelijke inkomsten verhogen en financieel moeilijke tijden is niet iets waar we als GroenLinks tegen zijn. We hebben hier in het coalitieakkoord afspraken over gemaakt dat de gemeentelijke inkomsten en de belastingen niet worden verhoogd, en dus zullen we ook tegen het amendement stemmen, ondanks dat ik het idee helemaal geen slecht idee vindt. Naam spreker 2: mevrouw Brand (PvdA) Voorzitter. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ja, mevrouw Brand.

Naam spreker 2: mevrouw Brand (PvdA) Ja, meneer Lokker, maar als u zegt, tegelijkertijd hoor ik u in uw bijdrage steeds zeggen: we moeten echt moeilijke keuzes straks maken. We zullen misschien moeten bezuinigen. Dan kunt u toch niet op voorhand deze keuze al maken? Naam spreker 8: meneer Lokker (GroenLinks) Ik zie op dit moment in dit koersdocument geen reden om die om die afspraak die we in het coalitieakkoord hebben gemaakt, te heroverwegen blijkt dat in de begroting anders te zijn, is natuurlijk zeker iets wat we met elkaar in de coalitie ook zullen bespreken. Dan de motie van de Partij voor de Dieren over de noodtoestand. Zijn we het volledig mee eens. Het klimaat en de prioriteit biodiversiteit ambities, excuus, halen blijft voor ons heel belangrijk. Volgens mij is dat ook precies wat er in het coalitieakkoord staat. En blijft dat dus ook bovenaan staan. En zien wij die motie niet als een toevoeging om dat ook te bereiken. Afwijkingen op de koers is naar de Raad van de Partij van de Arbeid volgens mij precies wat, sluit ik me aan bij de woorden van het college. Dat moeten we echt bij de begroting doen. En verder wilde ik nog reageren op de moties kopen om te wonen. Die dienen wij van harte samen met de P van de A in. En als laatste wil ik nog wat zeggen over de vergoed dierenartskosten voor mensen in financiële nood.

De fractie van GroenLinks vindt dat een goed idee dat we mensen zouden moeten helpen die in armoede leven of die minder inkomen hebben met de dierenartskosten die zij maken, zeker wanneer dat in

geval van nood is. Tegelijkertijd heb ik ook vanavond aangegeven dat het college graag zien met een eenvoudige van de minimaregelingen. En ik hoop dat dat ook dat daar een opzet voor bij de begroting zit. En het voelt voor ons wel erg tegenstrijdig om daar op dezelfde avond als we zeggen: we hebben een kerstboom opgetuigd van minimaregelingen en daar zouden we eigenlijk iets anders mee moeten doen om dan nog geen naar ondertussen anderhalf uur later dan toch nog zo een nieuwe regeling toe te voegen. Dus, ik ben blij dat het college heeft gezegd: kijk, voor mensen kunnen altijd een beroep doen op die situatie, de dan is die er nu. Maar ik hoop dat we dan in oktober tot iets nieuws kunnen komen waarin die vereenvoudiging ook degelijk ruimte is voor mensen om bijvoorbeeld plotselinge huisartsen kosten, dierenartskosten te kunnen betalen vanuit die toevoeging. Dat was hem, voorzitter, dank u wel. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ik dank u. De heer de Gram. Een korte vraag. Naam spreker 13: meneer de Gram (Partij voor de Dieren) Voorzitter, ik wilde graag een vragen of we heel even konden schorsen om dit te bespreken hoe we deze motie... Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ja, maar dat gaan we eerst doen na afronding van deze tweede termijn, want anders wordt het heel gezellig.

De heer van Hooft heeft u nog behoefte aan tweede termijn? Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Jazeker. Ja, ik viel toch een beetje van mijn stoel dat ik hoor dat de financiële verhoudingen met de gemeentes verbiedt om geld te lenen met negatieve rente, want dat wordt gezien als speculatie. Wil je neemt de staatsobligaties gaat uiteindelijk om even iets vast, dit speculatief en dan verdien je geld mee aan negatieve rente, is dat je er kwam, geld bijkrijgt dat vreet geen brood, dat levert alleen maar geld op en dat wordt dan niet gedaan omdat dat speculatie is, heeft niks met speculatie te maken is, kom ik bij wijze spreken gratis geld gevonden om de hoek en je laat het gewoon liggen en je denkt nou voor tien jaar al die rente risico's mee af. Ik vind het te bizar voor woorden dat dat niet gebeurd is, dat daar ook niet over gesproken is, want er was natuurlijk het ultieme moment, ook voor alle overheden, om dit om een probleem naar de toekomst toe, op een geweldige manier, een hele goedkope manier op te lossen. Er is dus niet gebeurd en ik vind het uiterst betreurenswaardig dan het tweede. Het aflossen van leningen en daar wil ik toch even wat dieper op ingaan. Ik heb thuis een lening staan van tweeëneenhalve ton op mijn woning. Nee, dat is om het voor u een beetje begrijpelijk te maken, omdat anders niemand snapt.

Daar betaal ik nu twee procent rente over en ik weet dat ik over vier jaar, dan loopt dat helemaal af, die de rentevast periode en dan moet ik vijf procent rente gaan betalen. En dan ben ik dus heel duur uit, dat weet ik al. Er komt de hoop zit aan straks, over vier jaar. Maar toevallig heb ik ook nog een ton op mijn bankrekening staan en dan denk ik: weet je wat ik doe. Ik ga die ton gebruiken om die vijf procent en die op voor die ton op de bankrekeningen krijg ik verder niks voor. Die ton op de bankrekening gebruiken om die vijf procent rente het te halveren, want die tweeëneenhalve ton, daar ga ik een ton vanaf halen, dan heb ik nog maar anderhalve ton staan. Dan moet ik daar een rente over betalen naar de toekomst toe en veel kleiner rente risico, wat ik niet hoeft af te dekken. Nou, dat is eigenlijk wat ik het college vraag om te doen: gebruik je reserves, om de risico's in de rente die je hebt naar de toekomst toe, om die af te dekken. Misschien dat u het nou wel begrijpt. Maar wat is dan het probleem? Dan zegt de accountant: Nee, dat mag niet, want je hebt de bedoeling dat je, ja, je woont daarin zo een lekker groot huis en de daar moet wel ook daar behoort een dikke lening bij. Dat is eigenlijk wat u zegt. Of je je hebt de

bedoeling dat je daar zoveel geld mee gaat verdienen. Dan moet je dat ook gewoon vooral zo laten staan. Dan denk ik van: What the fuck. Wij kunnen, dus een financieel probleem oplossen. Maar de accountant belemmert dat. Nou, ja, ik word daar niet vrolijk van en dan denk ik van: ja, dat zouden we dus ook anders kunnen doen, met nog een bijkomend voordeel. A: we hebben geen rente, risico naar de toekomst toe, maar die grond is opeens dan ook minder waard, waardoor je op voor welke prijs het bij wijze spreken later ook ooit verkoop. Je maakt er altijd winst op. Maar goed en dus kun je er ook meer sociale huurwoningen bouwen. Ik snap echt niet dat wij hier de accountant in volgen en dat we niet zelf een eigen koers daarin vragen. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Helder. Als uw voorzitter kan ik alleen maar erop wijzen om nog eens kennisnemen van de ervaring van de provincie Zuid-Holland en de jaren 90. Daar is die wetgeving uitgekomen. Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Dat ging om derivaten en zo toch of niet? Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Nee, dat ging over het precies het punt waar die aangaf speculeren op lagere rentes door geld te gebruiken, want dat is inderdaad niet geoorloofd in dit land. Ik kijk even naar mevrouw Thomassen voor de tweede termijn. Naam spreker 11: mevrouw Thomassen (Stadspartij Nijmegen) Ja, dank u wel, voorzitter.

Bedankt, meneer van Hooft voor zo een college. Ik zou u voorstellen om een boek te gaan schrijven over de gratis geld economie. Het is te mooi om waar te zijn. Maar goed even mijn analyse van wat ik gehoord heb vanavond in reactie op dit koersdocument. Dat is even een opmerking dat wij als coalitie die volle impact van de crisis hadden kunnen zien aankomen, vind ik eigenlijk wel jammer, want het is gewoon niet zo. De hele wereld zag dat niet aankomen en een crisis altijd heel erg grillig en onvoorspelbaar en het is als een soort storm die maakt dat je een ruige zee zit en als je daar dan uit wil koersen, vind ik eigenlijk dat het vooral nodig is om alle scenario's te verkennen. En dan doe je dan in goed overleg met alle stuurlui en die zitten hier gewoon allemaal in deze zaal en dan breng je alle mogelijke manieren in kaart. En volgens mij zitten we nu een en daar in die tijd. En doet het college echter een oprechte uitnodigen om zo veel mogelijk oplossingsrichtingen aan te dragen. Wat deze coalitie doet, is eigenlijk zo min mogelijk uitsluiten of eigenlijk helemaal geen en uitgestoken stoken hand geven om nog meer oplossingsrichtingen te schetsen. Maar van een heel aantal fracties heb ik vanavond eigenlijk geen enkele oplossingsrichting gehoord.

En dan denk ik: nou, dan moet de juiste oplossingen dus kennelijk hier toch wel tussen zitten, want hier moeten we dan toch van hebben. In plaats daarvan gaan we dan toch gaan er toch een heel aantal fracties tegen het koersdocument stemmen. Dat vind ik nou eigenlijk precies geen verantwoordelijkheid nemen. Dus dat er als algemene analyse. In reactie op de moties en amendementen voor zover we die niet mee hadden ingediend. En dan kijk ik even naar de over buurvrouw. Dat was de enige van de P van de A. Ik denk dat het college soms helder was in haar antwoorden. De motie van over de a van de ARN. Het klinkt heel erg sympathiek. Het lijkt me echt goed om dan gewoon een keer over door te praten of en over hoe we bijvoorbeeld winsten vanuit het warmtenet de hier bij de ARN voor zover we dat dan kunnen we terugleiden terechtkomen of we dat kunnen investeren, terug investeren in de stad. Maar dat staat niet in deze motie, dus daar zullen wij dan toch tegenstemmen. De motie over P van de A op voorhand nog geen keuze. Stemmen wij tegen lokale lasten, nu al nadenken over lokale lastenverzwaring is wat ons betreft echt een no-go. De hele stad wordt geconfronteerd met lastenverzwaringen. Wij vinden juist dat we niet nog een extra rekening bij onze stad neer moeten leggen op dit moment.

Naam spreker 2: mevrouw Brand (PvdA) Voorzitter. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Mevrouw Brand. Naam spreker 2: mevrouw Brand (PvdA) Ja, mevrouw Thomassen, ik hoor ik hoor inderdaad wat u zegt, maar bent u het niet met mij eens dat eigenlijk de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen? Ik zeg ook, zoals mevrouw Bouwmans eigenlijk ook zei: het is niet mijn lievelings om dit te doen. Volgens mij niemand lievelings keuze. Maar we moeten die optie openhouden door hem nu al af te sluiten. Dat lijkt me onverstandig en dat roepen we op in deze motie. En als je dat nu al afsluit, zegt u eigenlijk: ja, dan wil ik dus niet meer. Of bent u het met de heer Lokker eens? Als bij de begroting toch nodig is, dan wil ik het toch heroverwegen. Naam spreker 11: mevrouw Thomassen (Stadspartij Nijmegen) We hebben nu als principe dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Hoe duurder je huis is, hoe meer belasting je betaalt. Dus dat principe kennen hem gewoon al, maar juist nu voor lastenverzwaringen opleggen en geeft ondernemers een bijkomend probleem. Verslechtert het investeringsklimaat van Nijmegen als we vinden dat op dit moment niet de goede tijd. Naam spreker 2: mevrouw Brand (PvdA) Maar, voorzitter. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ja, heel kort.

Naam spreker 2: mevrouw Brand (PvdA) Maar dan heeft u misschien in de motie niet helemaal helder, want ik zeg niet dat we dat moeten doen. We moeten de keuzen openhouden om die keuze nog te kunnen maken en wat u doet, sluit u eigenlijk daarmee af. Bent u dat niet met mij eens? Naam spreker 11: mevrouw Thomassen (Stadspartij Nijmegen) Als ik nee stem, dan sluit ik de uitvoering van deze motie inderdaad af, omdat ik aangeef dat ik het op dit moment no-go vindt om daar over na te denken. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) De heer de Gram. Naam spreker 13: meneer de Gram (Partij voor de Dieren) Ja, begrijp ik het goed dat de Stadspartij het goedvindt dan over op alle fronten te kijken naar waar we kunnen bezuinigen, ook op allerlei zorgaspecten op welzijn, maar dat u niet wil kijken naar waar we lasten kunnen verhogen en dat hoeft niet per se ondernemers zijn, want er nu ondernemers. Die knop wilt u uitzetten, dus u wilt alleen kijken naar bezuinigingen en niet naar het verhogen van de lasten? Naam spreker 11: mevrouw Thomassen (Stadspartij Nijmegen) Ja, ik zie op dit moment in het koersdocument geen noodzaak om daar aan te tornen. Er zijn genoeg bezuinigingsmogelijkheden meegegeven. Er is lokale lastenverzwaringenieur is er dan inderdaad geen oplossingsrichting voor haar staat ook niet een

koersdocument en we missen hem niet. Volgens mij ben ik daar heel helder in. Juist in de timing is die er komt u nu heel erg slecht uit. Er is voor deze, voor dit jaar is de deze optie niet verkennen. De motie van Partij voor de Dieren over de noodtoestand, die ambitie uit het uit het coalitieakkoord blijft zeker staan. Maar ook hier kan dat misschien kostenefficiënter, dus als ik lees hem eigenlijk zo dat dat dan niet zou mogen. Is daarom zullen wij daar toch ook tegenstemmen. De nachtbussen, ja, we willen wij heel graag, ik kan heel kort over zijn. Dierenartskosten vinden wij met de antwoorden van de wethouders dat toch een motie waar wij tegen zullen stemmen. Eigenlijk heeft meneer Lokker al goed beredeneert waarom dat is en we willen juist een versimpeling van die armoederegelingen en daar past een extra regeling niet bij. Aan de andere kant zien wij ook dat het hebben van een dier, ook voor mensen die niet in om in bijstand een onder bijstandsniveau leven, heel erg duur is. Dus we hebben er ook nog een extra groep die ook te kampen hebben met het niet kunnen betalen van dierenartskosten en helaas is de harde les dan wel dat het hebben van een dier een grote financiële verantwoordelijkheid ook met zich mee brengt. Dat doet u terecht wel een oproep om daar actief te communiceren, maar dat vind ik wel lastig vinden.

Dat er bij een eigen verantwoordelijkheid van de mensen horen. Dat je zelf die keuze maakt en dat we niet actief gaan communiceren van: Nou, u heeft een bijstand de... Naam spreker 13: meneer de Gram (Partij voor de Dieren) Voorzitter... Naam spreker 11: mevrouw Thomassen (Stadspartij Nijmegen) Beter een huisdieren hebben. Dat is ook geen goede boodschap. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Een heel zij debat gaan krijgen de heer de Gram. Naam spreker 13: meneer de Gram (Partij voor de Dieren) Dank u wel, voorzitter. Ik wil alleen even benoemen dat dat mensen misschien op het moment dat voor een huisdier kiezen niet weten hoe hun financiële situatie over vijf, zes, zeven, acht jaar er uitziet. Ook mensen niet bijstand, heel veel niveau leven kunnen we toch op een bepaalde manier onder de armoedegrens gaan. Bent u daarmee eens? Naam spreker 11: mevrouw Thomassen (Stadspartij Nijmegen) Daar ben ik mee eens, maar dan gaat de discussie over. Is dat nou de verantwoordelijkheid van ons als gemeente om continu mensen daarin op te voeden? Ik denk dat het er gewoon als samenleving daarin een verantwoordelijkheid dragen, maar niet per se een verantwoordelijkheid is die die ik op het bordje van de gemeente zou willen leggen. Volgens mij, heb ik alle moties en amendementen behandeld. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Dan kijk ik nog even naar de heer Bakker, VVD.

Naam spreker 7: meneer Bakker (VVD) Dank, voorzitter. En volgens mij hadden wij ons standpunt over het koersdocument dat wel helder gemaakt, dus dat zal ik voor de rest niet herhalen. Wat betreft een aantal moties die en mevrouw van Doorn al benoemd had als zijnde van niet helemaal van toepassing op het koersdocument, onderschrijft de VVD haar woorden. Daar zullen wij dus tegenstemmen, dan blijft er wordt mij een drietal over. Dat is een noodtoestand, niet bezuinigen. Daar stemmen wij tegen, omdat we vinden dat er wel een integrale afweging gemaakt moet worden. Datzelfde geldt voor: maken op voorhand geen nog geen keuze. En dan is er dan nog de bij afwijkingen van de koers. Eerst naar de Raad ja, is volgens ons volstrekt logisch, hebben wij mede-ingediend en zullen wij dan ook steunen. Dan heb ik wel een drietal observaties die ik met u wil delen, voorzitter, als u

dat toestaat. De eerste is dat ik de toelichting van de heer van Hooft over de nachtbussen niet kon volgen, die in de tweede termijn heeft gegeven. We gaan daar dus ook tegenstemmen. Daarnaast is wel wat belangrijke observatie. Er werd een tweetal moties door het college als overbodig bestempeld en daardoor ontraden en we hebben hier vorige week een uitgebreid debat een motie van D66 gehad die ook overbodig was en daar heeft de wethouder zich in wel 32 wordt gevonden om die niet te hoeven ontraden en dat is wel waar hier af en toe de frustratie in deze Raad misschien tussen coalitie en oppositie vandaan komt. En ik wil er toch wel even benadrukken, want dit is wel een observatie die volgens mij onze debatten niet ten goede komt, maar die dus wel degelijk hier de tijd plaatsvindt. Dan een laatste observatie ligt in het verlengde daarvan. Ik hoor de heer Lokker een aantal keer zeggen: fantastisch dat er een paar moties en amendementen worden ingediend om koers te geven. Dat is blijkbaar dan de bedoelingen en tegelijkertijd heeft de heer Lokker het zelf niet nodig om moties en amendementen in te dienen, om koers mee te geven. En ik vind dat ik vind dat hetzelfde probleem nog een keer. Dus ik had heel graag toch daar bij die koers wat moties en amendementen gezien waarop van de coalitie de richtingen meegegeven anders dan allerlei alle opties liggen open.

Maar goed, daar kom ik tot mijn eindconclusie voor... Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) De heer Lokker heeft nog even een vraag die u uitspreekt. Naam spreker 8: meneer Lokker (GroenLinks) Ja, voorzitter, ik probeer het een vorm van de vraag te doen, maar tegelijkertijd wordt ook wel ingewikkeld, wanneer het mijn woorden telkens op zo een manier worden geïnterpreteerd en uit door de heer Bakker, dat ze heel iets anders betekenen dan toen ik ze heb gezegd. Het de vraag komt zo meteen, maar het is natuurlijk het. Kijk, ik heb aangegeven. Het is fijn dat sommige mensen richting proberen aan te geven in het debat. Dat kan met moties en amendementen zoals de Partij voor de Dieren Partij van de Arbeid hebben gedaan. Dat kan door richting te geven aan allerlei woorden en voorkeuren uit te spreken, zoals wijzelf en andere partijen hebben gedaan. En dat kan ook door het helemaal niet te doen, zoals andere partijen hebben gedaan. Dat is aan u, maar als u moties en amendementen belangrijk vindt, dan zou ik willen vragen: waarom heeft u die dan niet zelf geschreven? Naam spreker 7: meneer Bakker (VVD) Nou, heel kort, dan zouden we het hele koersdocument moeten herschrijven, want wij staan er helemaal niet achter, gewoon niks, nada niet. Dus we hebben gewoon een dusdanig andere visie dat het best is om dit gewoon tegen te stemmen, weg te stellen.

Dat gezegd hebbend voor voorzitter, wilde ik de eindconclusie met u delen en dat is het voorstel om dit volgend jaar gewoon ook niet meer op deze manier te doen. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Dan kijk ik naar mevrouw Bouwmans voor. Het is een vraag ter interruptie van de heer de Gram. Ja, maar u komt zo, ik ging de volgorde langs, mevrouw Bouwmans. Naam spreker 12: mevrouw Bouwmans (D66) Dank u wel, voorzitter. Ik ben blij met het koersdocument dat voorligt en om in de terminologie van mevrouw Brand blijven. Het koersdocument geeft ons de ruimte om te bepalen wat het eindpunt is van de koers en wat de mogelijke routes zijn om op dat punt te komen. Ik vind het ook jammer dat een aantal fracties dit college eigenlijk verwijt dat zij hun keuzes hebben gemaakt, maar datzelfde college ook maar minimaal de weg wijst richting de nog op te stellen begroting. Mijn fractie heeft aangegeven: drie punten zijn belangrijk die we hebben, waarbij de begroting en zullen toetsen: een sluitende begroting, de ambities uit het coalitieakkoord boven bestaand beleid en we schuiven het niet over op volgende generaties en houden wonen, klimaat en kansengelijkheid topprioriteit. We gaan de komende tijd noodzakelijke keuzes maken. Het is eenvoudig om een stad te besturen als de zon schijnt,

maar juist nu het regent moeten we ons bewijzen. We moeten laten zien dat we bestuurlijke verantwoordelijkheid durven nemen. Voor D66 staat buiten kijf iedereen in onze gemeente moet op een zinvolle manier mee blijven doen en de keuzes die we maken mogen niet ten koste gaan van volgende generaties en op die manier heb ik er vertrouwen in dat we die stad van ons weer op de juiste koers krijgen. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. De heer de Gram, het is aan u. Naam spreker 13: meneer de Gram (Partij voor de Dieren) Dank u wel, voorzitter. Ik kwam er pas net achter dat u de volgorde aanhield, dus zat steeds maar met een vinger omhoog, maar logisch natuurlijk. De moties en amendementen die zijn ingediend, daar staan wij achter, behalve die van GewoonNijmegen.NU van de ARN. Nog even over ons amendement. Ik heb het gevoel dat wij de enigen zijn die een amendement hebben ingediend waarin we een duidelijke koers aanbieden. En een beslispunt toevoegen dat wij gewoon niet willen dat er wordt bezuinigd op enige manier van klimaat of biodiversiteit. Ambities en dat als er geschoven wordt, ernaar gekeken wordt of het efficiënter kan, dat dat geld dat overblijft ook weer daarin wordt geïnvesteerd. En als D66 de generaties na ons belangrijk vindt en GroenLinks daar ook voor wil staan, dan kan ik me voorstellen dat is misschien toch nog voor zouden gaan stemmen.

Dan de motie over de dierenartskosten. Ik heb niet van het college duidelijk een toezegging gehoord dat, want ik snap wat meneer Lokker zegt, we gaan, we kunnen dit later bespreken, maar dit is een. Wij hebben in één februari een motie ingediend, toen was het al aan de hand, toen hebben we tijdens de energiearmoede ronde ingediend. Nu dienen we deze motie opnieuw in en mensen, die kunnen gewoon niet terecht als er als de nood aan het dier is, om het zo te zeggen. Dus we kunnen niet aan de voorkeur van de voorkant terecht, zij moeten nu bij een dierenarts hun pinpas laten zien of ze kredietwaardig zijn en anders worden ze niet geholpen. De dieren het alle de noodzakelijke ingrepen worden gewoon niet uitgevoerd en daardoor sterft gewoon dieren onnodig of leiden onnodig lang. Dus ik zou toch van de wethouder willen vragen om een toezegging om totdat we het armoedebeleid gaan behandelen en totdat we tot deze nieuwe uitgeklede kerstboom komen, dat men zich gewoon aan de voorkant terechtkomen om hier hulp bij te krijgen. En als de wethouder dat het misschien toch heel duidelijk toe wil zeggen, dan kunnen wij de motie aanhouden en anders willen wij heel eventjes, dus zoals ik al voor schorsen om te bespreken hoe het dan gaan insteken. Dank u wel, voorzitter. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Oké. De heer van Luik. Naam spreker 17: meneer van Luik (CDA) Dank u wel, voorzitter.

Nou, we zijn een beetje beschouwingen aan het delen over dit debat, dus ik wil daar ook wel een schepje bovenop doen. Het eerste gaat over wat mevrouw Thomassen zegt ook die zegt wij als coalitie deze crisis niet kunnen zien aankomen. Maar daar wil ik toch even refereren naar debat dat we gevoerd hebben over het coalitieakkoord. Toen deze Raad wordt vastgesteld, heeft de burgemeester ons ook al toegesproken over het ravijn van 2026 en de oorlog van Oekraïne begon ook op dat moment en ook alle inflatie als gevolg daarvan. En toen heeft Marjolijn Mijling mijn fractievoorzitter er toen ook al gewaarschuwd. En ik citeer dan even een stukje uit haar bijdrage: Terwijl het duidelijk is dat er een rigoureuze ingrepen in onze financiën door de Rijksoverheid in 2026 op deelstaat, kiest dit akkoord ervoor om de financiële ruimte op te rekken voor de komende raadsperiode wat ons betreft zou een gematigde houding met gemeenschapsgeld passender zijn. Anders moeten de jaren erna lastige politieke keuzes worden gemaakt die deze coalitie voor zich uitschuift ebola, daar zijn we nu aangekomen en dat verklaart op onze kritiek op het gebrek aan de koers dat nu in dit document staat. En de heer Lokker zegt al: het college geeft dilemma's en de Raad geeft de kaders dat is de rolverdeling die we hebben en dat is natuurlijk waar. Alleen, dat is wel een verschil in de dilemma lijst die er ligt.

Die kunnen prima gebruiken als basis voor het gesprek. Daarbij immers een startnotitie voor, maar

de uitgangspunten die erin staan, die gaan niet over die keuzes en daar wil ik toch even een punt maken dat als je wilt bezuinigen, daar moet je wel keuzes maken, welke doelen je wel en welke niet overeind wil houden. En dat doen deze uitgangspunten dus niet. Stel, ik heb het huis, die heb ik niet, maar dat is een andere zorg. Ik zou daar willen blijven wonen en ik zou willen blijven voor willen verbouwen en ik heb minder inkomen. Nou, dat kan niet, voorzitter en het college heeft kennelijk dus beter inzicht in de Raad. De mogelijkheden en koers dan in dit stuk van internetpagina staat en mevrouw Bouwmans zei het ook al. Er ligt hier nog geen financiële onderbouwing en het college heeft natuurlijk ook sta ik als dagelijks bestuur om op basis van ervaringen en koers voor te stellen en wij kunnen nu inderdaad wel een richting meegeven. Kunnen, voorzitter. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Maak de zin even af dan krijgt de heer Lokker. Ja, dat is heel goed. Naam spreker 17: meneer van Luik (CDA) We kunnen inderdaad wel, voorzitter, nu een richting meegeven, maar wat hier voorligt is een raadsbesluit en geen startnotitie die al eerder mogen komen. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) De heer Lokker. Naam spreker 8: meneer Lokker (GroenLinks) Ja, dank u wel. Voorzitter. Mocht u naar huis willen kopen, kan ik u de hypotheekadviseur van de heer van der Hooft aanraden.

Wat er komt zo goed en verder dan de serieuze vraag, want ik... Kijk, ik snap dat u zegt: ja, de daar lig geen financiële onderbouwing onder de keuzes die worden gemaakt. Maar tegelijkertijd is het ook zo dat als het college zegt: kijk, dit zijn de financiële omstandigheden die er aankomen, u bent daar ook op de hoogte, het net als ons allemaal, dan kunt u toch wel in uw verhaal aangeven: dit is wat er voor mijn partij belangrijk is en we willen dat het college daar rekening mee houdt. Dat is toch wat we als raad moeten doen om vervolgens straks bij de begroting die die afweging te maken. Dat is toch juist wat we doen en ik vind het een startnotitie voor kwalificatie, helemaal niet zo een verkeerde, want dat is misschien juist wat het koersdocument voor de begroting zou moeten zijn. Dus waarom kunt u dan juist niet met dit koersdocument uit de voeten? Naam spreker 17: meneer van Luik (CDA) Nou, voorzitter, kijk bijvoorbeeld naar het stuk wat behandeld bij de omgevingsvisie die we gaan herijken en dan hebben we eerst een startnotitie dat we vervolgens een raadsbesluit en dan hebben we daarna weer het echte besluit, dus daar zit een getraptheid in, die getraptheid zit hier nou niet in. En juist het raadsbesluit daarin, de stel je dus ook al die is de kaders vast. En wat ik constateer is dat die dilemma lijst die leidt tot de startnotitie.

Prima, had u hiervoor kunnen doen, maar hier ligt een raadsbesluit voor. En ik vind het prima om die kaders meegeven heb ik overigens ook gedaan in mijn bijdrage, dus ik zal daar ook het college op toetsen zo meteen. Alleen, ik verwacht wel een koers van het college, want er zitten kennelijk moeten er keuzes gemaakt worden en het college veel meer zicht op de uitvoering dan wij hebben. Dus ik verwacht dat het college een koers voorstelt en dat wij daarmee een, onze kaders mee kunnen leven. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ja, heel kort, meneer Lokker. Naam spreker 8: meneer Lokker (GroenLinks) Heel kort, voorzitter, maar dat is precies wat ik wat ik net wilde zeggen: wie in deze ruimte zetten koers voor deze maakt de koers voor deze stad. Zijn wij dat en voert het college

dat uit? Of is het college dat en zeggen wij dan vervolgens of het een goed plan vinden? Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) De heer van Luik. Naam spreker 17: meneer van Luik (CDA) Volgens mij heb ik ook een gelijk gegeven dat wij de kaders meegeven alleen ik zeg ook dat het college zicht heeft op de uitvoering. Ik constateer ook wat hier in dit koersdocument staat, namelijk wouden alle doelen overeind, we gaan we hadden alle ambities overeind, we blijven doorgaan en we gaan ook geen lastenverzwaring en voeren. Dit hele plaatje past niet bij elkaar en dan is het college kennelijk dus meer inzicht in de uitvoering dat wij hebben en ik kan er zonder een duidelijke koers en het coalitie in dit koersdocument kan ik heel moeilijk en richting meegeven, want kennelijk we dus het heeft het college beter inzicht in de situatie dat ik heb op basis van uitvoering. En het is heel fijn als het college op dat en richting meegeeft, want we kunnen op basis daarvan onze kaders meegeven, want wij als lekenbestuur kunnen die integrale keuze pas maken, als het college weet wat het gaat doen en als alle kaarten op tafel liggen en we willen heel graag daarover gesprek aan de startnotitie zo een mooi voorbeeld om te beginnen. Maar als we er nu naar uitziet kan er pas met de begroting en daarvoor bij onze kaders meegegeven en we zien nu al uit naar dat debat.

Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) De heer Eigenhuijsen voor tweede termijn. Naam spreker 9: meneer Eigenhuijsen (GewoonNijmegen.NU) Ja, dank u wel, voorzitter. Wat is het toch vervelend om naar de heer van Luik te moeten. Maar ik sluit me volledig bij zijn betoog aan en voor de rest hoef ik niet en de motie hou ik aan. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Dan de motie aangehouden. Mevrouw van Doorn ten slotte. Naam spreker 4: mevrouw van Doorn (ODV) Ja, dank u wel, heel kort. Blijkbaar is er toch meer behoefte aan het aangeven van een koers of een denkrichting. Nou, ik zal een aanzet wat concretiseren waar mijn fractie aan zit te denken. Even langs de lijnen van dat prioriteren, temporiseren, heroverwegen. Nou prioriteren is een mooi voorbeeld, het sociaal domein. Volgens mij kunnen wij dat veel meer lean en mean doen. En kunnen we een hoop dingen kijken of die samen te voegen zijn, effectiever te maken, kosten effectiever. Een misschien wel hier en daar wat zaken te schrappen. Kortom, de koers zou daarin moeten zijn. We stoppen met het verder uitrollen van de compensatie maatschappij. Wat temporiseren betreft, moet je denken aan: Zaken die in de loop van de jaren toch wel als vanzelf worden opgelost, zonder dat wij daar beleid voor moeten hebben en daar een zak geld naast moeten staan zetten. Een voorbeeld daarvan is de sloop subsidie op branders.

We hebben een begrip als autonome afname. Die dingen die die worden steeds schoner, de oude tweetakt dingen niet zijn er twee tak, ik ben daar niet in thuis, maar die die vieze oude brommertjes die gaan een keer kapot en die worden dan vervangen door een schoner variant. Omdat er niks anders meer te koop is, het probleem lost zich vanzelf op. Hoeven we geen publiek geld wat niet bestaat wat belastinggeld tegenaan te zetten. Het heroverwegen nou, misschien moet het hele subsidiestelsel eens een keertje op de kop zetten en het andere deel wat we moeten heroverwegen. Dat heb ik daarstraks ook al aan gehaald en dat is voor mij het kopje leuke dingetjes voor de mensen. En dan heb ik het over de dieren buddies, zonder brand palen, gesubsidieerde pepernoten op school en dat soort zaken daar. Volgens mij moeten we die richting op.

Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Naam spreker 4: mevrouw van Doorn (ODV) Sorry, voorzitter. Mag ik nog een nabrander? Ik heb nog geen reactie gehad van de SP of zij de nachtbussen motie willen aanhouden. Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Die willen wij toch graag met liefde indienen om de wethouder met heel veel steun en een stevige in de rug op pad te sturen naar de provincie. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Het antwoord is nee.. Naam spreker 4: mevrouw van Doorn (ODV) Dan worden het geen 39 zetels steunt, sorry. Naam spreker 10: meneer van Hooft (SP) Iets minder, eentje minder kan ik mee leven. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ik heb geen echt aanvullende vragen gehoord. Voor vanuit het algemene perspectief, maar wel, wethouder Brom, was er nadrukkelijke vraag van de heer Gram. En nog een vraag van mevrouw Brand. Nou begint u eerst, wethouder van Elferen dan en daarna wethouder Brom. Naam spreker 14: meneer van Elferen (Wethouder) De fractie van PvdA vraagt mij wat ik nou eigenlijk gaat doen, want het college heeft veel moties amendementen ontraden en dat we inhoudelijk gedaan. En dat is niet door vanwege de indiener we hebben uitgelegd waarom we ontraden. En wat we nu gaan doen met de verschillende geluiden. U heeft zelf veel gezegd over of je het noodzakelijk is een motie of amendement in te dienen.

Het college kijkt daar eenvoudig naar. Wij hebben een raads we hebben een raadsvoorstel gestuurd. Als u dit aanneemt is dit de koers waarmee wij op weg naar de begroting, met de lijn die daarin staan. Als u kijkt ook in de als u kijkt in het raadsbesluit dan ziet u dat dat de uitgangspunten die daar beslist u effectieve over en daarnaast neemt u dit daarbij als richtlijn aan. Dat is dus wat u doet. Daarnaast betrekken wij deze beraadslaging daarbij en aangenomen moties en amendementen betrekken wij daarbij. Is het daarmee noodzakelijk of een motie of amendement indienen dat is echt aan u dat is echt aan u, maar we hebben wel de beraadslagingen gehoord en we weten dat er een meerderheid in deze Raad nodig hebben om de begroting door deze Raad te krijgen. En voor ons zijn bij de daar alle fracties even hierbij. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Wethouder Brom, dan nog voor een antwoord op de vraag van de heer de Gram. Naam spreker 16: meneer Brom (Wethouder) Dank u wel, voorzitter. De Partij van de Dieren, meneer de Gram, die vraagt om een toezegging van de wethouder voor de kosten van de dierenartskosten om die vergoed te krijgen. Ik lees hier op hun website en ze op de website staat de Centrale Raad van beroep, die heeft hier een uitspraak over gedaan. Er is jurisprudentie hierover.

Dat het de Raad concludeert daarbij kortweg dat er geen sprake is van bijzondere, noodzakelijke kosten. Dat betekent ook dat er een uitspraak is gedaan door een rechtbank en willen wij wat anders, dan moeten we dat buiten de p-wet

regelen, op een andere manier. Dan moeten we dat met elkaar kunnen regelen en ik kan hier hebben geen toezegging op doen. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) De heer de Gram had aangegeven wil hierover schorsen of wilt u toch gewoon in stemming brengen? Naam spreker 13: meneer de Gram (Partij voor de Dieren) Dat wil ik graag heel even schorsen kort, één minuut, twee minuten. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Twee minuten maximaal, de vergadering is geschorst. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Ik zou ik toch iedereen we willen verzoeken er zijn of haar plaats in te nemen. Ik heropen de vergadering. Nog even uw geduld. De heer de Gram kunt u zeggen wat u met uw motie wil doen, een stemming of niet, want dat is eigenlijk de enige twee smaken die ik u kan aanbieden. Naam spreker 13: meneer de Gram (Partij voor de Dieren) Ja, we gaan er nog een keer aanhouden. Maar we zijn niet heel erg blij met de manier waarop het college vorige keer en deze keer steeds andere antwoorden heeft gegeven aan ons, dus dat wil ik nog meegeven. Naam spreker 1: meneer Bruls (Voorzitter) Oké, dan wordt die motie ook aangehouden. Er zijn dus twee moties, maar er komen zo bij die aangehouden zijn en alle andere moties amendementen die zij. Daar gaan we erover stemmen en uiteraard ook het raadsvoorstel. Dus daar gaan we ook wat doen.

We beginnen met, zoals te doen gebruikelijk, met de moties allereerste motie heeft de titel kopen om te wonen, versterkt de opkoopbescherming. Aantal partijen ingediend, kopen om te wonen, versterkt de opkomst zijn u stemmen graag, mevrouw Bouwmans komt in beeld. Een soort DUO-voorzitterschap ontstaat spontaan. Dat is best leuk. Nou, ik wacht ik op uw stemmen, met 33 stemmen voor en vier tegen. Die motie aanvaard. Dat brengt ons bij de motie bij afwijking van de koers eerst naar de Raad, bij afwijken van de koers. Eerst naar de raad, u stemmen graag. Met 16 stemmen voor en 21 tegen is die verworpen. Dat brengt ons bij de motie: een bus voor de nacht. Een bus voor de nacht. Met 12 stemmen voor en 25 tegen is die verworpen. En die andere twee moties die zijn dus allebei aangehouden. Dus dat brengt mij bij de amendementen. Allereerst het amendement; maak op voorhand nog geen keuze. Maak op voorhand nog geen keuze. Met 12 stemmen voor en 25 tegen. Is dat amendement verworpen. Dat brengt ons bij het amendement noodtoestand, niet bezuinigen. U stemmen graag. Met vier stemmen voor en 33 tegen. Is dat het amendement ook verworpen. Dan komen we bij het raadsvoorstel koersdocument 2024. Ja, kunnen we erover stemmen, dan vraag ik u uw stem uit te brengen over het raadsvoorstel. Kom moties. Dat er weer iets fout gaat. Met 21 stemmen voor en zes tegen, is het raadsvoorstel aanvaard.

Dank u wel. Bij agendapunt onder de vijf. Het raadsvoorstel eerste voortgangsmonitor. Ik dacht even dat iemand een dat het krediet van mevrouw Mijling ging treden, zo maar goed, ik hoor een scheurend geluid. Het raadsvoorstel eerste voortgangsmonitor 2023. Ja, daar is geen spreektijd gevraagd, maar kondigde het altijd aan het begin af aan. Maar de griffier, daar komt het nou eens aan het einde van de vergadering en daarom is dus ook ingestemd met het voorstel? Ja, dat is het geval. Dank u wel. Daar komen we bij de sluiting voordat ik ga aankondigen dat er weer een borrel is. Nog even aandacht voor iets wat minder belangrijk is, maar toch wel zeer serieus. Voor degenen die denken: dat is jammer dat dit jaar geen mooi kampioenschap in de maand juni is niet helemaal waar. Het WK vrouwen gaat binnenkort beginnen en de jonge heren hebben ze gisteren al weer tragisch laten uit schakelen. Maar morgen gebeuren, morgen is het raadzaam elftal van de gemeente Nijmegen, waarin het

strijdperk treed van RNM... Ik heb hier de potentiële spelers en er zal wel weer sterk selecteert zijn hier staan. En dat doet me bijzonder veel genoegen dat onder aanvoering van Louisa Tumiwa, dat is ook een mooi primeur, precies. Dat het gaat komen. Dus Louisa zet het op met al die mannen om je heen, veel succes. Vergadering is gesloten. En de borrel is zo meteen, de vergadering is gesloten.