Woordelijk verslag 16 april 2025

Nee, ik corrigeer mezelf. Ja. Beste mensen, mag ik u verzoeken om weer naar uw plaats te gaan, want we gaan weer verder met de raadsvergadering. En dat geldt evenzo voor de wethouders. Want de burgemeester had het al aangekondigd. Er heeft weer een changement plaatsgevonden en we gaan naar agendapunt 7.5, Het raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Informatievoorziening en dienstverlening. Wie mag ik daar als eerste het woord over geven? Mevrouw Grutters. Naam spreker 25: Mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, voorzitter, dank. Allereerst mijn dank en waardering namens de Stadspartij aan de Rekenkamer voor het grondige en waardevolle onderzoek. Het legt terecht bloot waar het beter moet in onze gemeentelijke dienstverlening en tegelijkertijd willen we als raad scherp blijven op onze rol. We stellen kaders en controleren de uitvoering, maar sturen niet op de werkprocessen van ambtenaren. Daarom dien ik namens de Stadspartij, de VVD en met grote dank aan opsteller Jelle de Poorter, u ziet hem achterin glunderen, het amendement 'Sturen op

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

uitkomst, niet op uitvoering' in. Dit amendement verduidelijkt dat we de aanbevelingen op hoofdlijnen overnemen. Daarnaast voegen we indicatoren toe aan de stads-en wijk monitor, zodat we de voortgang van verbeteringen ook echt kunnen volgen en zoals we dat horen te doen als raad te controleren. We vinden het voorstel van de Rekenkamer sterk en belangrijk. Het legt structurele knelpunten bloot die serieuze aandacht verdienen. Voorzitter. Eigenlijk laat ik het daar even bij, voorzitter. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Ik zag dat er een vraag voor u was van meneer Kraft. Naam spreker 16: De heer de Kraft (Raadslid PvdA) Dank u, voorzitter. Tot nu toe hebben we bij Rekenkamer onderzoeken eigenlijk altijd de conclusies en aanbevelingen integraal overgenomen, bijna als formaliteit. Waarom voelt de Stadspartij nu de behoefte daarmee te breken? Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Mevrouw Grutters. Naam spreker 25: Mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Nou, we zeggen ook niet dat we de aanbevelingen niet overnemen. We zeggen alleen dat wij als raad niet gaan uitgaan over de uitvoering van die aanbevelingen. Dus we houden ons heel sterk aan wat onze rol is. Dat is kaders stellen en controleren. En zoals het raadsvoorstel nu voorligt, gaat die veel verder.

Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) U heeft een aanvullende vraag, meneer Kraft. Gaat uw gang. Naam spreker 16: De heer de Kraft (Raadslid PvdA) Maar waarom doet u dat dan nu? Bij de laatste klankbordgroep van de Rekenkamer stond de formulering van de Raad van het raadsvoorstel op de agenda, hebben we input mee kunnen geven. Was dat geen beter moment geweest om dit te bespreken in plaats van dit nu politiek in de Raad zo voor te leggen om dit af te zwakken? Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Mevrouw Grutters. Naam spreker 25: Mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Twee opmerkingen. U gebruikt. U gebruikt de term afzwakken. U doet ook een beetje de suggestie dat het amendement de Rekenkamer in diskrediet zou brengen of iets dergelijks. Het is natuurlijk niet de bedoeling en dat blijkt ook niet uit de inhoud van ons amendement. Integendeel, het Rekenkamer rapport is voor ons als raad buitengewoon waardevol geweest. Het legt serieuze tekortkomingen bloot. Het onderstreept het belang van verbetering van gemeentelijke dienstverlening. Maar wij doen iets principieel nu met het amendement. Het amendement maakt duidelijk dat de gemeenteraad stuurt op hoofdlijnen, op doelen en op resultaat en niet op de operationele invulling van ambtelijke werkprocessen.

En we vervangen gewoon het woord integraal door op hoofdlijnen. En ja, als u zegt er is een keer een bijeenkomst geweest, dan hadden we dat kunnen doen. Dat is waarschijnlijk zo. Die heb ik dan even gemist. Neemt niet weg dat als daar een moment is waarop wij zaken veranderen, dan doen we dat toch hier in deze zaal en vandaar dit amendement.

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Goed, dan kijk ik weer wie het woord wil in de eerste termijn en dat is de heer Salemans van de Partij voor de Dieren. Naam spreker 26: De heer Salemans (Raadslid PvdD) Ja, dank u wel, voorzitter. Allereerst willen wij de Rekenkamer hartelijk bedanken voor het uitgebreide en gedegen onderzoek en de duidelijke aanbevelingen in het rapport 'Samen de vrijblijvendheid voorbij'. Dit onderzoek laat niet alleen zien waar het beter moet, maar ook waar het beter kan en daar liggen dus gewoon kansen om die ook te kunnen benutten. En als Partij voor de Dieren vinden wij het essentieel dat de gemeente open, transparant en dienstbaar is richting haar inwoners. Het verschil tussen goed of gebrekkig contact met de, met en transparante of gebrekkige informatievoorziening vanuit de gemeente is bepalend voor de inwoners van de stad, want een accurate informatievoorziening, voorziening en dienstverlening zijn niet slechts bijzaken, maar een fundament voor een inclusieve en rechtvaardige gemeente. En de voorgestelde stappen zijn noodzakelijk om de kloof tussen wens en werkelijkheid te dichten als het gaat om informatievoorziening en de dienstverlening van de gemeente. En daarom steunen wij dit raadsvoorstel van harte. Dank u wel. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Dank u wel.

Wie kan ik dan vervolgens het woord geven? Dat is mevrouw Janssen van D66. Naam spreker 18: Mevrouw Janssen (Raadslid D66) Dank u wel, voorzitter. Wie het rapport van de Rekenkamer leest, ziet het meteen. In Nijmegen gaat er echt heel erg veel goed. We hebben hele bevlogen medewerkers met een groot verantwoordelijkheidsgevoel en gelukkig heel veel inwoners die op een hele goede manier geholpen worden door onze gemeente. Maar, voorzitter, ondanks dat heel veel dingen goed gaan, betekent dat niet dat er ook dingen beter kunnen. En daar gaat dit rapport terecht op in. En we lezen kritische, maar vooral waardevolle conclusies van de Rekenkamer en wij willen hen dan ook danken voor dit gedegen onderzoek. Wat mij opvalt, is dat we heel vaak weten wat er beter kan. Medewerkers geven dat aan en inwoners ook. Maar die kennis wordt nu nog niet altijd voldoende benut of vooral voldoende verankerd in ons beleid. En één van de aanbevelingen is om die kennis van de medewerkers actiever te gebruiken. We hoeven het wiel namelijk niet opnieuw uit te vinden. Maar laten we dan ook meteen de kennis en ervaring van onze inwoners meenemen, want anders bestaat het risico dat er weer een verschil ontstaat tussen de ambtelijke logica en hoe ons, hoe het voor onze inwoner aanvoelt. En als we echt willen leren en verbeteren, dan moeten we niet alleen praten over inwoners, maar vooral ook met hen.

En daarom dienen wij samen met het CDA, GroenLinks, Partij voor de Arbeid en OD VVD de motie 'Omdat beleid zonder mensen alleen maar papier is'. Want, voorzitter, goede dienstverlening begint bij vertrouwen in inwoners en vooral ook in onze professionals. Dank u wel. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Dank u wel. Wie kan ik vervolgens het woord geven in? Mevrouw Tumiwa van de fractie van GroenLinks. Naam spreker 27: Mevrouw Tumiwa (Raadslid GroenLinks) Dank, voorzitter. Het rekenkameronderzoek Informatievoorziening en dienstverlening laat ons zien hoe belangrijk de dienstverlening aan onze inwoners is. Een overheid die in contact staat met inwoners en bereikbaar is voor inwoners. In de kamerronde heb ik al een aantal punten benoemd die hierbij centraal staan volgens

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

GroenLinks. Samenvattend staan wij voor een bereikbare, toegankelijke overheid en de Rekenkamer heeft hier een aantal aanbevelingen en suggesties voor meegegeven. In de aanbevelingen staan drie uitgewerkte aanbevelingen. Eén van deze aanbevelingen gaat over B1. We willen hier eigenlijk nog wel een stapje verder in gaan. Wij zeggen het uitgangspunt B1 als norm. Niet zoveel mogelijk in B1, maar in de norm alles wat we communiceren naar inwoners. Alle Nijmegenaren moeten onze teksten kunnen begrijpen. We willen dit concreet en expliciet verwerkt zien in het plan van aanpak en daarom dienen we samen met het CDA en de SP de motie 'B1 voor allen en allen voor B1' in. Ook vinden wij het belangrijk dat inwoners betrokken worden bij beleid dat over hen gaat. Daarom dienen wij de motie 'Omdat beleid zonder mensen alleen maar op papier is' van D66 ook mede in. Wij zien verder het plan van aanpak graag tegemoet. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Dank u wel. Wie kan ik vervolgens het woord geven? Dat is mevrouw Geers van de SP. Naam spreker 28: Mevrouw Geers (Raadslid SP) Ja, dank u wel, voorzitter. Er is al veel gezegd en het is inderdaad ook zo dat wij de motie mede indienen van GroenLinks, met name dat B1 verhaal nog. Is, denk ik, belangrijk als basis om inderdaad voor onze inwoners om daar goed contact mee te onderhouden en wederzijds.

Maar ook dat we begrijpelijk zijn en dat ze kunnen vinden op een makkelijke manier wat wij doen en wat wij kunnen doen en waar ze moeten zijn met hun vragen. Daarnaast zullen we de motie steunen van D66, CDA, GL en GroenLinks, 'Omdat beleid zonder mensen alleen maar papier is' en dat is zoals het is. En nogmaals dank voor de Rekenkamer voor een grondig onderzoek. Dank u wel. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Dank u wel dan. De heer Kraft van de PvdA. Naam spreker 16: De heer de Kraft (Raadslid PvdA) Ja, dank, voorzitter. En ook als PvdA zijn we enorm blij met de Rekenkamer. Het onderzoek dat we vandaag bespreken over informatie en dienstverlening legt ook weer bloot wat beter moet en de titel 'Samen de vrijblijvendheid voorbij', wat, waarbij samen ook echt de Raad, het college, de gemeentelijke organisatie betekent, is daarin heel erg helpend. Maar wat schept nu onze verbazing? Het integraal overnemen van die aanbevelingen en conclusies. Normaal en formaliteit wordt nu ter discussie gesteld en dat vinden wij heel spijtig. Laat het dan ook voor ons duidelijk zijn. Wij zien het echt als heel jammer dat we nu. Nou ja, dat dit ook een precedent schept voor hoe we in de toekomst met rekenkameronderzoeken omgaan.

En wij hopen dat we nu wel gewoon de conclusies en aanbevelingen integraal over kunnen nemen en juist ook die kunnen terugzien in het plan van aanpak wat hier nu uit voort gaat komen, waar ook nog heel veel ruimte is voor de inhoud en de afweging wat en de volgordelijkheid. De motie over inwoners betrekken, dienen wij graag mee in. De en de motie over B1 kunnen we inhoudelijk volgen, maar hetgeen wat erin gevraagd wordt staat voor een groot deel ook in het rapport en wij zouden dan liever zien dat die motie bij het plan van aanpak meegenomen zou worden. Dank u wel. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Dank u wel. En dan zie ik mevrouw Mijling van het CDA voor de eerste termijn.

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Naam spreker 6: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Ja, dank u wel, voorzitter. Ook wij danken de Rekenkamer voor het rapport. Mijn collega heeft daar, <klim skills> heeft daar ook al veel over gezegd in de gespreksronde en hij heeft onderdeel uitgemaakt van de klankbordgroep. Als we kijken naar het punt van B1, hè. Dat is inderdaad de norm. Ik heb in 2017 daar al een motie over ingediend, waarbij we alle formulieren onder andere die op de website stonden en de website zou in B1 worden gecommuniceerd. Dat bleek op dat moment ook wel echt gedaan te worden, maar is daarna weer weggezakt. En dan is het goed dat een Rekenkamer ons daar weer op wijst van goh, dat kan toch beter. En zo bleek ook dat bijvoorbeeld het webcare team niet genoeg ruimte en tijd heeft om alle teksten nog een keer te bekijken of het ook nog voldoet aan B1. En daarom is het goed als daar rekening mee gehouden wordt. En als we dan zeggen: Het is de norm. Dan is het ook belangrijk dat daar gewoon scholing aan gekoppeld is. En dat vinden we heel belangrijk. En op het moment dat er dan gezegd wordt, het wordt toch wel, al het wordt al meegenomen in de volgende stukken die voorbij komen. Dan valt het ons op dat we in de uitvoeringsagenda inclusie het woord B1 niet hebben genoemd zien staan. En dan denk ik dat het heel goed is dat we samen met GroenLinks deze motie indienen die door de SP ook wordt gesteund.

En daarnaast dienen we heel graag de motie van D66 mede in, zodat we uiteindelijk met elkaar gewoon nog betere service kunnen verlenen aan onze inwoners. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Dank u wel. Dan kijk ik of er nog behoefte is van uw raad voor een eerste termijn. Dat is niet het geval. En dan ga ik voor de beantwoording en reactie op de moties en het amendement naar burgemeester Bruls. Naam spreker 1: De heer Bruls (Burgemeester) Dank u wel. En ik sluit me graag aan bij de complimenten die zijn uitgesproken richting het werk van de Rekenkamer. Een bijzonder onderzoek, want bestond uit vier deelonderzoeken die elk op zich al een onderzoek zijn. Dus de complimenten zijn wat dat betreft dubbel aan de orde. Ik reageer maar gelijk op de twee moties en het amendement met uw welnemen. Ten aanzien van de motie kan ik op zich kort zijn, maar ik ben het wel eens met wat de heer Kraft zei. De B1 motie, als ik me zo mag uit uitdrukken, dat doet je verlangen naar wat is dan de A1 motie? Maar dat terzijde. Die is eigenlijk al in de rekenkamer rapporten aangegeven. En ik hou me wel even vast aan de tekst die in de motie staat, mevrouw Tumiwa. Want als u letterlijk wil dat elke communicatie in B1 niveau zijn, dan gaat deze gemeente heel veel juridische procedures verliezen. Moet u maar eens even over nadenken.

Sommige dingen moeten in bepaald jargon worden gegoten, want we hebben ook een positie ter bescherming van andere burgers. Dan moeten we ons een bepaalde manier positioneren, dus als basis, als grondrecht gedachte, als norm zoals je op opteert. Eens, maar dat is niet hetzelfde dat alles op B1 niveau gaat. Dan moeten we onze raadsvergadering ook in andere woorden gaan uitspreken, kan ik u aan- kondigen. En de motie zoals ingediend D66 over inwoners bij betrekken. Zeker, dat die zullen we voor gaan uitvoeren. Dat zullen die ook in het plan van aanpak, geldt ook voor de B1 motie, al terug gaan zitten. Amendement van de Stadspartij. Ik heb in de gespreksronde aangegeven dat ik de gedachte om op hoofdlijnen te bekijken, niet te diep onder de motorkap te duiken zeer aanspreekt. Dus daar staat het college op zich positief tegenover. Het lastige hier zit hem eigenlijk in het woord amendement en dat geldt met name voor het tweede dictum, want wat daar staat, moeten we dan zo doen. En ik moet u wel zeggen. Ik heb nu 24 uur kennis gehad van dit amendement en met de ambtenaren wel zitten worstelen. Kunnen wij ook waarmaken wat in het tweede deel, in tweede dictum staat, op die vier aspecten indicatoren te gaan bedenken. Een reactie geven op burgers in één getal? Volgens mij is dat nog nergens uitgevonden. Dus ik vraag daar wel om enige ruimte op.

Dus we staan er positief tegenover en we zullen daar dan ook op terugkomen.

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Maar als u daar nog wat ruimte in kunt geven, zou dat zeer welkom zijn. En voor het overige, mevrouw de voorzitter, verheug ik me op het debat over de startnotitie. Want eerlijk gezegd is dat wat niet onderzocht is, dat was natuurlijk wel is ook niet de taak van de Rekenkamer. Dat gaat echt over beleid. Er zijn wel dilemma's aan de hand, die sommige dingen wel verklaren. Daar ga ik nu niet over uit, maar half mei. Het presidium is ons heel erg genegen, staat erop op de agenda en daarna komt dan ook heel snel het plan van aanpak. Naam spreker 6: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Voorzitter. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Ja, mevrouw Mijling, heeft u een vraag aan de burgemeester? Gaat uw gang. Naam spreker 6: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Ik had een vraag met betrekking tot dat wat u aangeeft bij dat amendement en dat het of mevrouw Grutters het ruim wil nemen. Maar een amendement is toch gewoon feitelijk? Dus dan. Wat bedoelt u dan met de ruimte? Zou het dan een motie moeten worden? Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Burgemeester Bruls. Naam spreker 1: De heer Bruls (Burgemeester) Ja, kijk dat, dat is een oplossing. Je kunt ook naar de woorden kijken. Kijk, als er nu staat en de indicatoren, kwaliteit van informatie op de website. Nou, dat kun je je voorstellen.

Maar kwaliteit van reactie op vragen van inwoners. Probeert u maar eens bedenken wat voor indicator dat moet gaan worden. We hebben zoveel verschillende reacties, dus daar vraag ik enige ruimte in om in hoe we dat gaan aanpakken. Dat is het enige wat ik zeg. Maar voor overige met een positieve grondhouding. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Goed, dan gaan we over naar de tweede termijn. Als er behoefte is van uw raad. Misschien, mevrouw Grutters, in elk geval een reactie op de vraag van de burgemeester. Mevrouw Grutters. Naam spreker 25: Mevrouw Grutters (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, ik begrijp de vraag van de burgemeester. Is natuurlijk niet voor niks, hè, dat we dit vragen. Het gaat erom dat. Je kan heel gedetailleerd kijken, maar het gaat er vooral ook om dat de Raad in staat is om te controleren of daar werkelijk wat verandert. En we hebben daar een prachtig instrument voor en dat is die stads-en wijk monitor. En het is de Stadspartij opgevallen dat in die stads-en wijk monitor er eigenlijk maar heel weinig indicatoren zijn die gaan over dergelijke dienstverlening. Dus dat was eigenlijk aanleiding om ook heel specifiek dat zo te benoemen. Ik kijk even naar de mede-indiener. Ik vraag me af als ik achter de tekst en de indicatoren die een beeld geven van dubbele punt maak. Dan heeft u denk ik al meer ruimte.

En als mede-indiener meneer Bakker van de VVD daar ook akkoord mee is, dan hebben wij ter plekke hier dit aangepast. Maar, voorzitter, ik wil de burgemeester er wel op wijzen dat we wel streng zijn. En even naar de PvdA, meneer Kraft. Wij zijn zeer content met de inhoud van het onderzoek van de Rekenkamer en we zullen er ook met elkaar op toezien dat daar het één en ander verandert. Dank.

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Goed, dan is hierbij het amendement zodanig aangepast, zoals mevrouw Grutters zei. Is er dan nog behoefte aan een tweede termijn van uw raad? Mevrouw Tumiwa. Naam spreker 27: Mevrouw Tumiwa (Raadslid GroenLinks) Ja, dank, voorzitter. Ik wil toch even ingaan op wat de burgemeester net zei. Want wat ik zei in mijn spreektekst is dat ik vind dat als we communiceren naar inwoners, dat zij moeten begrijpen wat wij zeggen. Naar de inwoners toe, hè? En daarmee bedoel ik, daar moet de norm B1 zijn, omdat je daar wil dat inwoners het begrijpen. Dus dat was mijn uitspraak. En dat ging natuurlijk niet over alle juridische documenten die wij hier bijvoorbeeld in de Raad bespreken die echt wel op een bepaalde manier opgeschreven moeten worden. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Dan nog een behoefte aan tweede termijn van uw raad. Dat is niet het geval. Dan kijk nog één keer naar de burgemeester. Ik heb geen vragen gehoord, maar ik kijk toch even naar de burgemeester. Naam spreker 1: De heer Bruls (Burgemeester) Nee, maar dan ik. De wijziging op het amendement, die geeft in ieder geval wel de ruimte om op die vier genoemde domeinen een goede indicator te gaan bedenken, ontwerpen of te vinden ergens. Goed. Dan gaan we over tot de stemmingen.

En dan beginnen we met de moties en daarna met het amendement en vervolgens het raadsvoorstel. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Goed, dan beginnen we met de motie 'B1 voor allen en allen voor B1'. Uw stemmen alstublieft. En zou u misschien willen proberen? Ik snap, meneer Eigenhuijsen. Het is natuurlijk spannend, zo een spel, maar we zijn met iets serieus bezig, dus laten we even de stilte betrachten. Goed. Met 30 stemmen voor en acht stemmen tegen, is deze motie aanvaard. En dan gaan we naar de motie 'Omdat beleid zonder mensen alleen maar papier is'. Uw stemmen alstublieft. Deze motie is unaniem aanvaard. Dan gaan we naar het amendement 'Sturen op uitkomst, niet op uitvoering'. Die is ook nog eens aangepast zojuist. Uw stemmen alstublieft. Met 25 stemmen voor en 13 stemmen tegen, is het amendement aanvaard. En dan gaan we vervolgens stemmen over het raadsvoorstel rekenkameronderzoek Informatievoorziening en dienstverlening. En dit raadsvoorstel is unaniem aanvaard. Dan blijven we nog even in deze samenstelling zitten met uw welnemen, want we gaan naar agendapunt 7.6. Dan gaan we naar het aanpassen van de referendum verordening. Wie mag ik daarover het woord geven in eerste termijn? Dat is de heer Wieken van de SP. Naam spreker 15: De heer Wieken (Raadslid SP) Dank u wel, voorzitter. Voorzitter.

Vorig jaar stemde de Raad een referendum verzoeken weg over het bestemmingsplan over de energie gascentrale. In dezelfde vergadering werd meteen het bestemmingsplan vastgesteld en toen concludeerde onze commissie voor de bezwaarschriften. Die verklaarden het bezwaar daartegen niet ontvankelijk en ze noemde effectieve rechtsbescherming illusoir. De SP heeft goed geluisterd naar wat het college erover heeft gezegd en geschreven. Die conclusie van de commissie bezwaarschriften dat je niet met een bezwaar zou kunnen gaan, die klopt niet. Dat kan wel, ook als het plan waarover het referendum gaat al is vastgesteld. Er is wel een grote maar. Want stel het bezwaar slaagt dan, dan komt er dus een referendum over een plan dat is vastgesteld. En een referendum is een advies aan de Raad.

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

En dat moet dus vóór de besluitvorming gehouden worden, want advies komt vooraf en niet achteraf. En daarom liet de SP samen met de Partij van de Dieren en de PvdA een motie in 'Een advies is vooraf, niet achteraf', met de opdracht aan het college om het aan te passen in een referendum verordening. Het is wenselijk dat, na een afgewezen referendum verzoek, het voorstel waar het verzoek over gaat wordt verdaagd naar een latere raadsvergadering. Ook hier heeft de SP goed geluisterd naar mogelijke bezwaren van het college en andere partijen. Want je wil de boel niet dicht regelen. Dit voorstel laat dan ook ruimte voor de Raad om af te wijken en het wel in dezelfde vergadering te besluiten als daar zwaarwegende redenen voor zijn. Het draait wel de norm om. We moeten actief besluiten om iets niet uit te stellen in plaats van wel. Verder wil de SP graag het volksinitiatief toevoegen aan de opties voor een referendum. Dat is een referendum over een onderwerp dat geen ontwerp raadsbesluit is, maar door bewoners zelf aangedragen, uiteraard verder conform alle voorwaarden die er voor een referendum gelden. En ik heb partijen in het verleden hierover horen zeggen: Maar we hebben al een burgerinitiatief. Dat klopt, daar hebben we ook. Maar een burgerinitiatief is geen referendum. Dat wordt namelijk alleen maar in de Raad besproken.

En deze twee zaken kunnen wat de SP betreft prima naast elkaar bestaan. Zo kan initiatiefnemer ook voorstellen om iets aan de hele stad voor te leggen in plaats van alleen maar aan de gemeenteraad. En ook daarvoor dien ik een motie in met de wellicht iets verwarrende titel 'Buiten de orde van de raadsvergadering', samen met de Partij voor de Dieren. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Sorry, ja, ik dacht er komt vast nog iets meer, maar dat was helemaal niet zo. Toen was ik even over aan het nadenken. Wie mag ik het woord geven? Mevrouw Lauret van de Partij voor de Dieren. Naam spreker 17: Mevrouw Lauret (Raadslid PvdD) Dank u wel, voorzitter. Ja, een referendum is het ultieme democratische middel waarbij volksvertegenwoordigers de inwoners toestaan advies uit te brengen over specifieke onderwerpen. Dat is een goede zaak. Tenslotte zijn sommige volksvertegenwoordigers geneigd af te dwalen van wat inwoners willen of van verkiezingsprogramma waarop zij zijn gekozen. We kunnen de kwaliteit van de democratie verhogen door inwoners de mogelijkheid te geven een deel van een raadsvoorstel in te brengen voor een referendum, zoals raadsleden delen van een raadsvoorstel kunnen amenderen. Nu moeten inwoners perse ja of nee zeggen tegen een heel raadsvoorstel, ook als ze het slechts met een klein deel oneens zijn.

Daarom dienen wij de motie 'Laat inwoners adviseren zoals zij dat willen' in. Ook zou het beter zijn als inwoners zelf meerdere antwoord scenario's kunnen inbrengen, zoals de Raad dat volgens de huidige regels ook kan. Een zogenaamd preferendum. Dat leidt tot een beter debat en een minder gepolariseerde samenleving. Daarom dienen wij de motie 'Soms prefereren inwoners een preferendum' in, samen met GroenLinks en de SP gaf het zonet al aan. Daarnaast dienen wij ook nog de amendementen van de SP mede in, te weten 'Buiten de orde van de raadsvergadering' en 'Een advies is vooraf, niet achteraf', met veel dank aan de SP voor hun inzet. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Goed dan, mevrouw van Doorn van ODV. Naam spreker 4: Mevrouw van Doorn (Raadslid ODV) Dank u wel, voorzitter. Ja, democratie is te waardevol om aan referenda bloot te stellen. En dat is dan ook gelijk de titel van de motie die ik hierbij indien. En het is een heugelijk moment vanavond, voorzitter, want we gaan het

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

referendum in Nijmegen afschaffen. Want u gaat natuurlijk hier allemaal voor deze motie stemmen. En dat is ook nodig, want er zijn een hoop problemen met het referendum in zijn algemeenheid en dat geldt ook voor Nijmegen. En dat is bijvoorbeeld omdat er gebrek is aan nuance en complexiteit. Het is gevoelig voor populisme en manipulatie. Er worden emotionele in plaats van rationele beslissingen gevraagd of in ieder geval verwacht. Meestal is het een lage opkomst, wat de representativiteit niet ten goede komt. Het is gevoelig voor polarisatie en verdeeldheid. En juist een raad als deze, die zich altijd keert tegen het vergroten van de polarisatie, zou dus eigenlijk tegen een referendum moeten zijn. Er zijn geen waarborgen voor minderheden, het verzwakt het parlementaire systeem. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Mevrouw Van Doorn, ik zie ook nog een vraag van mevrouw Lauret voor u. Naam spreker 17: Mevrouw Lauret (Raadslid PvdD) Ja, ik ben dan even benieuwd of u wel voor een referendum een preferendum bent waarbij inwoners niet in Polen worden gedwongen, maar meerdere antwoordcategorieën kunnen aandragen zelf? Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Mevrouw Van Doorn. Naam spreker 4: Mevrouw van Doorn (Raadslid ODV) Inwoners in Polen? Oh zo, polen. Ja, ik denk.

Excuus, dan ben ik de vraag een beetje kwijt. Of ik dan voor een preferendum ben? Nee, ben ik ook niet voor. Nee, er is. Ik ben heel erg voor inspraak van burgers. En eens in de vier jaar hebben wij verkiezingen. En ze verkiezen een volksvertegenwoordiging die, waarvan zij het, aan wie zij het mandaat geven om alle vraagstukken in hun complexiteit, in hun integraliteit, in samenhang met neveneffecten met andere beleidsterreinen die dat raken, om daar afweging in te maken en ook daar waarborgen aan toe te voegen via moties en amendementen wat we vanavond hier ook allemaal doen, zodat ook de minderheden en de minderheidsbelangen kunnen worden geborgd. En bij een preferendum waarbij een aantal categorieën al voorgebakken zijn of bij een referendum is dat niet mogelijk. Bovendien zijn bij beide vormen is er ook geen debat mogelijk, geen afstemming mogelijk en kun je alleen maar ja zeggen tegen een voorstel. Ook al zijn dat meer dan, is dat meer dan één vraag die voorligt. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Mevrouw Lauret, u heeft een aanvullende vraag. Naam spreker 17: Mevrouw Lauret (Raadslid PvdD) Ja, ik ben dan toch even benieuwd, want veel inwoners kiezen inderdaad één keer in de vier jaar. Maar ze stemmen vaak op een politicus of politica op basis van een verkiezingsprogramma.

En in de praktijk is het zo dat politici niet altijd conform hun verkiezingsprogramma stemmen. Dus bent u het met me eens dat er dan toch een mogelijkheid moet zijn voor die inwoners die gestemd hebben op iemand, om dan een soort van in te grijpen of in ieder geval daar een advies over te geven aan de Raad. Naam spreker 4: Mevrouw van Doorn (Raadslid ODV) Ja, mensen geven een mandaat aan een persoon inderdaad, daar ben ik het mee eens.

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Goed. Naam spreker 4: Mevrouw van Doorn (Raadslid ODV) Mag ik verder? Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Ja, u mag zeker verder. Gaat uw gang. Naam spreker 4: Mevrouw van Doorn (Raadslid ODV) anders stemmen. En dat is afrondend hoor, want ik had het hele zooitje aan steekhoudende argumenten opgenoemd. Er zou één alleen nog bij een gemeentelijk referendum is dat. In principe als er een referendum wordt uitgesproken, dat het dan gecombineerd wordt met de eerstvolgende verkiezingen. En dat betekent dat de in, dat een referendum de kwestie die daarin wordt voorgelegd al gelijk gepolitiseerd wordt en meegaat in de slipstream van de waan van de dag die dat die op dat moment die verkiezingen bepalen. Dus het is geen democratisch middel, het is een. Ik heb het ook keurig zo opgeschreven voor u. Het is een op zijn best een quasi democratisch middel, maar het is eigenlijk een antidemocratisch middel. En als raad moeten wij dat natuurlijk niet willen. Als we dat inderdaad wel zouden willen, zijn wij geen knip voor de neus waard. Dus ik ben benieuwd naar de uitslag straks. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Goed, dan gaan we verder naar... Naam spreker 4: Mevrouw van Doorn (Raadslid ODV) Excuus, voorzitter.

Het wordt mee-ingediend door het CDA en de VVD. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Ja, dank u wel. Mevrouw Thomassen van de Stadspartij. Naam spreker 7: Mevrouw Thomassen (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, dank u wel, voorzitter. Het is wel heel gevaarlijk om nou gelijk naar mevrouw Van Doorn te moeten, haar te moeten teleurstellen en te moeten bekennen dat ik dat dan volgens haar geen knip voor de neus waard ben. Ik vind het referendum wel een waardevol middel. Ik vind het inderdaad ook een zwaar middel. Daarom hebben volgens mij een prima referendum verordening liggen die daar ook voorwaarden aan stelt voor welke, op welke gronden wij een referendum verzoek kunnen toekennen. En wat mij betreft is dat ook op dit moment een prima referendum verordening. We hebben ook de brief gelezen. Na de gespreksronde is er een brief gestuurd vanuit het college en daar is volgens mij heel wijs en heel kundig ook gereflecteerd op de opties die zijn voorgelegd in de gespreksronde. En eigenlijk zijn wij het heel erg eens met deze brief. Het preferendum is op zich een mooi nieuw middel, hebben we ook opgenomen in ons participatiebeleid. De gemeente gaat zelf kijken op welk moment we het moeten inzetten.

We denken dat het wel heel wijs is dat je als gemeente zelf weet wanneer je dat instrument inzet en dat we daar ook ervaring mee opdoen voordat we gaan besluiten om daar de hele referendum verordening op aan te passen. Het volksinitiatief. We hebben tegenwoordig een burgerinitiatief. We vinden dat eigenlijk een meer, een wat meer. Een middel wat juist ook recht doet aan soms aan de complexiteit vanuit een vraag vanuit de samenleving. We vinden dat op zich prima functioneren en zijn fijn dat Nijmegenaren ook zoiets bij ons op de agenda kunnen plaatsen, dus we vinden het volksinitiatief op

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

dit moment geen toegevoegde waarde hebben. Dus vandaar dat wij tegen de motie zullen stemmen en niet zullen oproepen tot wijziging van de referendum verordening. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Dank u wel. Wie kan ik vervolgens het woord geven? Mevrouw Janssen van D66. Naam spreker 18: Mevrouw Janssen (Raadslid D66) Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, voor D66, het zal u waarschijnlijk niet verrassen, is het referendum een heel waardevol instrument. Het biedt de inwoners de kans om zich uit te spreken over besluiten die hen direct raken. En juist daarom is het belangrijk dat het proces heel helder, eerlijk en zorgvuldig is ingericht. En wij kunnen ons in grote lijnen vinden in de verordening die nu voorligt. Tegelijkertijd is voor D66 democratische vernieuwing ook een belangrijk thema. Niet omdat we alleen aan het. Niet omdat we alles alleen aan het referendum willen overlaten, integendeel zelfs, maar omdat we erin geloven dat de democratie sterker wordt als mensen echt betrokken worden bij het besluitvormingsproces. En om die betrokkenheid te vergroten zijn wij voorstander van het toevoegen van het preferendum. Niet elk onderwerp leent zich voor een simpele ja nee vraag en een preferendum biedt juist ruimte voor deze nuance. En het nodigt inwoners uit om actief mee te denken in plaats van alleen voor of tegen te stemmen.

De kracht van onze democratie zit volgens ons in de balans tussen de directe en de indirecte vertegenwoordiging. En die balans stelt ons als raad in staat om de verantwoordelijkheid te nemen en tegelijkertijd inwoners een stem te geven wanneer dat nodig is. Dank u wel. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Dank u wel. En dan zie ik de heer Wieken voor een vraag aan mevrouw Janssen. Ja, gaat uw gang. Naam spreker 15: De heer Wieken (Raadslid SP) Ik heb een vraag aan mevrouw Janssen. Mevrouw Janssen zegt dat mensen moeten worden betrokken bij het, bij het, bij het proces betrokken referendum. Vindt mevrouw Janssen ook goed dat als de bevolking advies geeft aan de Raad, dat het advies plaatsvindt voordat de Raad een besluit neemt en niet daarna? Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Mevrouw Janssen. Naam spreker 18: Mevrouw Janssen (Raadslid D66) Ik weet waar u naartoe gaat, maar ik kan me heel goed vinden in de beantwoording van het college op dit onderwerp. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Goed, dan zie ik mevrouw Tumiwa van GroenLinks die haar eerste termijn wil. Naam spreker 27: Mevrouw Tumiwa (Raadslid GroenLinks) Dank, voorzitter.

De referendum verordening hoeft wat GroenLinks betreft niet aangepast te worden en we hebben in de gespreksronde en daarna ook in de brief aan de Raad vanuit het college gezien dat ze met goede argumenten komen om de verordening op deze manier te houden. Echter, preferenda zijn voor ons wel een middel om meer perspectieven van inwoners te krijgen. Het lijkt ons dan ook een goed middel om toe te voegen

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

aan onze participatie gereedschapskist en het lijkt ons een goed idee om dit ergens, dus niet perse in deze verordening vast te leggen. Wij dienen daarom de motie van de Partij voor de Dieren 'Soms prefereren inwoners een preferendum' mede in. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Dan kijk ik nog rond. En dan komt mevrouw Mijling van de eerste termijn van het CDA. Naam spreker 6: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, CDA is geen fan van referenda en ook niet van preferenda. En dat heeft te maken met het feit dat wij, mede als stad echt bewezen hebben in het verleden dat we er ook niet goed mee omgaan. We hebben het bij het stadseiland gezien. We hebben het in 2006, dat is al wel even geleden, gezien bij de Donjon die wel werd aangenomen door de stad met een dikke ja van 63,5 procent, maar vervolgens door partijen die hier voor een referendum zijn toch echt wel gewoon tegen werd gehouden, waardoor uiteindelijk 20 jaar later werd besloten om, nou, iets korter dan 20 jaar werd besloten om hem toch maar niet te bouwen. Dus wat levert het op? Het levert vrij weinig op. Het levert eigenlijk alleen maar stress op in de stad, het levert verdeeldheid op in de stad en het levert een gevoel van kijk, ze doen weer niet met wat wij gezegd hebben als inwoners. Dus doe het dan niet. Eén keer in de vier jaar naar de stembus.

Dan kan iemand echt zeggen: Hé, jij mag van mij volgende vier jaar bepalen. En als mensen het daar niet mee eens zijn, dan mogen ze maart 2026 gewoon weer op iemand anders stemmen. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Dank u wel. Dan zijn we hiermee aan het einde gekomen van de eerste maand van de Raad en ga ik voor de reactie voor de op de moties naar burgemeester Bruls. Naam spreker 1: De heer Bruls (Burgemeester) Ja, wellicht kan ik met dank voor uw inbreng al toch wel een hoop kou uit de lucht nemen, want ik neem het niemand kwalijk, maar ik werd ambtelijk ook op geattendeerd. U heeft eigenlijk al dik een half jaar geleden een aantal uitspraken gedaan in het kader van participatie en daar wordt onder andere het preferendum al in genoemd. Dus ik zou al kunnen beginnen met te zeggen dat de voorliggende motie in zekere mate, ik wil het niet te scherp stellen, van overbodigheid heeft, want ik citeer het maar voor u. In Q2, dus dat is nu al hè, komt er een raadsbrief die ingaat op uitvoering van actiepunt negen uit het betreffende actieprogramma 'Ons samenwerken met de stad'. Dan worden al dat soort instrumenten zoals preferendum, wordt zelfs met naam genoemd benoemd.

En dat moet dan uiteindelijk leiden in het eerste kwartaal van het volgend jaar tot een nieuwe participatie verordening waar de referendum verordening onderdeel van geworden. Of je zou omgekeerd kunnen. We gaan de referendum verordening uitbreiden met andere instrumenten. Ik zou u eigenlijk in welwillende overweging willen geven om die motie aan te houden dan wel in te trekken, zodat we ook dat debat met elkaar, of u onderling en met het college op een goede manier kunnen voeren. Dat ten aanzien van de motie 'Soms prefereren inwoners een preferendum', maar ook meer in zijn algemeenheid, want dat stelt sommigen misschien gerust. Die denken we gaan dit vanavond toch niet allemaal regelen? Nee, we krijgen nog kansen. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Ik zag een vraag van mevrouw Lauret, misschien specifiek ook over deze motie.

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Naam spreker 17: Mevrouw Lauret (Raadslid PvdD) Ja, op dit moment is een de mogelijkheid van een preferendum ook al opgenomen in de referendum verordening, maar op initiatief van de Raad. Zegt u nu dat in dat nieuwe participatiebeleid er ook een preferendum komt op initiatief of een referendum mogelijkheid op initiatief van inwoners? Want daar gaat deze motie over. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Burgemeester Bruls. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Ja, dat is precies waarom ik zou zeggen: Doe die motie nou niet, want u gaat er een hele specifieke invulling op geven. Terwijl ik eigenlijk zeg: Laat ons breed beginnen en dan inzoomen op wat je wilt doen. Want er zijn wel heel veel haken en ogen al te beginnen. Wat is de definitie van een preferendum? Dus dat is wat ik zeg. Dus we zijn niet tegen, maar we zeggen alleen, laten we ons, ook u als raad, zeg ik enigszins, houdt u aan uw eigen koers die u heeft uitgezet en dan komen we er vanzelf wel goed uit of niet. Uiteindelijk stemmen we, hè. De andere moties, mevrouw de voorzitter. 'Een advies is vooraf niet achteraf'. Ja, de heer Wieken heeft de nuances op zich gezet, maar ik stel toch voor. En dat is ook in die brief aan het college zeg, om vast te houden wel aan de cruciale positie die de Raad, die u dus zelf inneemt, dat u wel kunt bepalen.

Oké, we stellen nog een voorstel uit om dat we daar ruimte aan willen geven, als mensen bezwaar, in beroep willen gaan. Of we doen er om hele goede redenen niet. Dat is hoe het in dit land geregeld is en daar kunt u en mag u natuurlijk anders over denken. Maar wij denken dat het mogelijk is om de knip te maken. Maar het is ook goed om het uitgangspunt te hebben. Dat ligt wel bij de Raad, dus in die zin zou ik de motie ontraden. 'Buiten de orde van de raadsvergadering'. Ik moest ook even opletten. Ik denk, hè, we doen nog eentje buiten de orde? Maar toen. Je moet altijd de inhoud lezen, dat blijkt maar weer. Ja, over het volksinitiatief hebben we natuurlijk vijf jaar geleden bij het wijzigen van de referendumverordening ook gehad. Ik denk dat de keuze waarom het eruit is gehaald, het is door één van u ook gezegd, omdat er ook al heel veel andere instrumenten zijn nog steeds de juiste keuze is. Dus die motie zou ik ook willen ontraden. 'Laat inwoners adviseren zoals ze willen'. Dat is de derde, die ik hier heb, voorleggen. Dat zou ik u zeker willen ontraden. Een raadsvoorstel wordt niet voor niets in de samenhang der dingen voorgelegd, met verschillende beslispunten en de samenhang. Het is aan uw raad om te bepalen. Ik wil dat anders. U kunt het amenderen. Ik kan me nog een paar maanden geleden tot daar, dat dat ook gebeurd is op een raadsvoorstel.

Dat is de essentie waarom je een integraal voorstel op tafel legt. En het is heel erg goed, zeg ik dan richting mevrouw Van Doorn, dat via een referendum dat integrale voorstel voorgelegd kan worden aan de burgerij. Ja, zeker. Ik sta niet altijd aan uw zijde, mevrouw Van Doorn. En soms. Nee, die hebben we al gehad over het referendum. En dan de laatste. Democratie is te waardevol aan referenda blootstellen. Ik heb het al verklapt wat het college hiervan vindt. Ik zou hoogst kunnen toevoegen. Er zijn uiteraard altijd argumenten tegen een referendum te bedenken, zoals er ook hele goede argumenten voor een referendum zijn te bedenken. We hebben ervoor gekozen in Nijmegen om het raadgevend referendum, want daar gaat het over, niet meer, niet minder, op te nemen in de verordening. En u heeft uiteindelijk ook als raad toch het laatste woord. Of het wel of niet plaatsvindt, waarmee we de rangorde der dingen. Ik ga niet weer over de hiërarchie beginnen, maar waarin de vertegenwoordigende democratie bovenaan staat, maar je wel maximaal mogelijkheden geven voor de bevolking om ook andere middelen te benutten. Punt. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Goed, dan kijk ik of er nog behoefte is aan een tweede termijn van uw raad. En misschien ook een reactie, bijvoorbeeld van mevrouw Lauret, op de vraag of u wel de motie of niet wil indienen.

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

Naam spreker 17: Mevrouw Lauret (Raadslid PvdD) Ik zou heel graag even willen schorsen om te overleggen met de mede-indieners. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Dat kan in twee minuten, lijkt mij. Ja, dan schorsen we voor twee minuten. Ja. Mevrouw Lauret. Ik zou graag de raadsvergadering weer hervatten en graag horen wat de uitkomst is van uw consultatie. Mevrouw Lauret. Naam spreker 17: Mevrouw Lauret (Raadslid PvdD) Voorzitter. We houden hem aan. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) U houdt hem aan. En dan gaat het even dat we precies weten om welke het gaat. Even kijken. Dat gaat om. Soms prefereren inwoners. Mevrouw Lauret. Het gaat over de motie. Soms prefereren inwoners een referendum. Die houdt u aan. Betekent dat dat u de andere motie die u heeft ingediend wel in stemming wilt brengen? Ja, goed, dan ga ik nog even. Volgens mij zag ik mevrouw Van Doorn net nog een tweede termijn. Naam spreker 4: Mevrouw van Doorn (Raadslid ODV) Ik wou even reageren op de laatste woorden van de burgemeester en dat triggerde mij. Want er is al vaker gezegd hier ook dat. Alle participatieve instrumenten, waaronder het referendum, een adviesfunctie heeft of een raadgevend zoals het bij het referendum heet. Maar dan moet het.

Het orgaan waaraan het advies wordt gegeven moet daar ook wel vanuit zijn rol als zodanig mee kunnen omgaan en het. De stads peiling omvat stadeiland Veur Lent heeft besloten dat jullie daar gewoon niet mee om kunnen gaan. Dus ja, jullie is niet de voorzitter, maar mijn meesten van mijn collega raadsleden, dus dat is nog een keertje een. Een reden om voor mijn. Motie te stemmen. Naam spreker 11: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA + Plaatsvervangend Voorzitter) Goed, is er nog een reactie in tweede termijn van één van de raadsleden? Dat is niet het geval. Er zijn geen vragen meer aan u gesteld. U heeft daar ook geen, maar u wilt daar niks meer over zeggen verder. Volgens mij zijn de woorden daarover gewisseld. Dan gaan we over tot de stemming. Wat betreft de moties die nog voorliggen en dat zijn er nu vier. Eentje is aangehouden en dan beginnen we met de motie buiten de orde van de raadsvergadering. En missen nog één stem. Met zes stemmen voor en 32 tegen is deze motie verworpen, dan gaan we naar de motie en een advies is vooraf, niet achteraf. Uw stemmen, alstublieft. Met tien stemmen voor en 28 stemmen tegen is deze motie verworpen. Dan gaan we naar de motie. Laat inwoners adviseren zoals ze dat willen. Uw stemmen alstublieft. Met zes stemmen voor en 32 stemmen tegen is deze motie verworpen. En dan gaan we naar de motie. Democratie is te waardevol om aan referenda bloot te stellen.

Met zes stemmen voor en 32 stemmen tegen is deze motie ook verworpen. En dan geef ik weer het woord terug aan uw voorzitter. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel mevrouw Brand. Wij zijn inmiddels toegekomen aan agendapunt 7.7, de voortgangsbrief taalstelling programma werk en inkomen. Wie mag ik het woord geven? Mevrouw Geers, allereerst. Naam spreker 28: Mevrouw Geers (Raadslid SP) Ja, dank u wel, voorzitter. Vanavond bespreken we opnieuw een bezuiniging van 1,5 miljoen op werk en inkomen. Geld dat wordt weggehaald bij mensen met de minste draagkracht. Er ligt nu een brief van het college. Later

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

nemen we er een besluit over. De ergste klappen zijn afgewend door overgebleven geld in te zetten, maar vanaf 2026 gaat het alsnog pijn doen. Minder geld voor de meedoen regeling, een duurder busabonnement en een duurdere zorgverzekering van de gemeente. Wat betekent dat concreet voor werkende armen 150 euro minder voor activiteiten voor inwoners met hoge zorgkosten, de gemeentelijke verzekering jaarlijks 50 euro duurder en ook het busabonnement wordt in prijs verhoogd. En waarvoor? Voor een bezuiniging die we elk jaar opnieuw moeten opvangen met incidenteel geld. En hopen dan maar dat het goed komt. Dat is geen beleid, dat is pappen en nat houden. Dit is wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Een interruptie mevrouw Geers namens de heer De Beer door de heer De Beer. Naam spreker 23: De heer de Beer (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, ik heb een vraag aan de SP. Is de voortgangsbrief volgens de SP een voldongen feit? Naam spreker 28: Mevrouw Geers (Raadslid SP) Nee, het is geen voldongen feit, maar wij vinden het als SP nodig om nu al een signaal te geven dat we gewoon moeten oppassen met de richting waarin het gaat en dat we 1,5 miljoen als een soort. Ja, iets als een feit zien. 2026 is een ravijn jaar en we moeten allemaal gaan bezuinigen, ook op werk en inkomen en ook op mensen met de minste werkkracht.

En dat willen we eigenlijk min of meer van tafel vegen door het op een andere manier te gaan bekijken. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) De heer De Beer. Naam spreker 23: De heer de Beer (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Ja, is de SP het er maar mee eens dat heel veel zaken nog onzeker zijn, Bijvoorbeeld wat straks het voordeel wordt. We hebben een voorjaarsnota gezien. Het ravijn jaar wordt verlicht. We weten niet wat dat gaat betekenen, dus dat het allemaal wel erg precair is. Wat de SP nu allemaal opsomt. Naam spreker 28: Mevrouw Geers (Raadslid SP) Klopt, we hebben inderdaad nog de meicirculaire. We hebben nog inderdaad en nu hebben we nog aantal gegevens. Het kan allemaal veranderen, maar dan nog blijft het SP standpunt dat we überhaupt niet richting het bezuinigingen op deze groep mensen moeten gaan. Richten. Ons gaan richten. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Gaat u verder mevrouw GS. Naam spreker 28: Mevrouw Geers (Raadslid SP) Dit is het moment om het college de boodschap te geven dat we hier niet mee akkoord gaan. We kunnen niet roepen om hervormingen en hopen dat het wat oplevert als we allemaal weten dat dat op de korte termijn geen oplossing is. We kunnen niet elk jaar hopen dat er geld over is en een invulling van de bezuinigingen improviseren. Dan kan de Raad niet sturen, het college niet werken en is de onzekerheid en het risico voor de inwoner.

Voor de SP is het glashelder. Bezuinigen op mensen die al weinig hebben is onacceptabel. We waren tegen de begroting en dat zijn we nu nog meer. Nu blijkt hoe hard dat mensen raakt. Daarom dienen we de motie bijsturing wanneer

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

het moet in. En we vragen het college om geen bezuinigingen voor te stellen die de nota wonen raken zoals nu worden voorgesteld, zodat onze minima hier daadwerkelijk niet de dupe van worden. Zoals beloofd. Er is intelligent geld over op werk en inkomen, maar dat verdwijnt nu in de reserve. Daar kun je niet jaren van tevoren op begroten en daarom werkt het huidige plan niet. We schieten onszelf boekhoudkundig in de voet. We willen dat het college het reserveert voor 2026 en de pijnpunten daarmee dekt. Het college vaart nu recht op problemen af en met deze motie grijpen we op tijd in. We geven een waarschuwing. Coalitiepartijen zoals GroenLinks, D66 en Stadspartij hebben keer op keer beloofd dat deze bezuinigingen de inwoners niet zouden raken. En dan is dit het moment om dat ook waar te maken. Door deze richting aan te geven en op een andere manier ernaar te kijken. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Hussen. Naam spreker 29: De heer Hussen (Raadslid GroenLinks) Dank je wel, voorzitter. Voorzitter, we hebben het vandaag niet alleen over cijfers of technische afwegingen. We hebben het over de manier waarop we in deze stad keuzes maken over of we met visie en samenhang te werk gaan of telkens besluiten nemen zonder het grote plaatje te overzien.

Deze voortgangsbrief geeft aan hoe het college stappen wil zetten binnen het programma Werk en inkomen. Wat ontbreekt is het verhaal omheen. Wat is het doel? Waar willen we naartoe en hoe zorgen we dat inwoners die ondersteuning nodig hebben op een betere manier geholpen kunnen blijven worden? Wat wij vragen is heel simpel. Een richtinggevend verhaal, één dat duidelijk maakt hoe beleidskeuzes samenhangen, hoe anders werken eruit kan zien en wat de maatschappelijke impact daarvan is. Niet om alles vast te timmeren, maar juist om ruimte te scheppen voor een afgewogen besluit met oog voor de toekomst. Want alleen dan kunnen we echt hervormen in plaats van herschikken. Voorzitter, het college heeft de taakstelling van 2025 al kunnen invullen zonder één maatregel te hoeven te nemen en zonder ook maar één euro te hoeven snijden. Dat onderstreept precies wat wij zeggen. Er is ruimte binnen het programma Werk en inkomen. Laten we die ruimte dan ook met elkaar zoeken. Voorzitter, de keuzes die we maken gaan over mensen, niet over miljoenen. Dan verdienen die keuzes ook een visie, tijd en afweging. En precies dat vraagt zorgvuldigheid. Daarom deel ik namens mijn partij de motie 'Drie keer omdraaien is drie keer nadenken in'. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. De heer Galijasevic. Naam spreker 30: De heer Galijasevic (Raadslid PvdA) Dank u wel, voorzitter.

Het college heeft bij de begroting voorgesteld om te bezuinigen op armoede regelingen. Daar was de PvdA fel tegen. De coalitie heeft besloten om de bezuinigingen niet alleen uit armoede regelingen te halen, maar ook het werk. En daar was de PvdA fel tegen. Dat we dit slechte nieuws uit de voortgangsbrief nu bespreken, komt door slechte keuzes die niet genomen hadden mogen worden. En dat terwijl de problematiek op bestaanszekerheid enorm is. Gewone mensen komen steeds moeilijker rond. We moeten mensen ondersteunen in plaats van te bezuinigen op bestaanszekerheid. Bezuinigen, dat is wat hier gebeurt. Gisteren hoorde nog van het college dat de aangenomen motie om een pilot schuldenvrij niet gaat uitvoeren vanwege een geldgebrek. Dus waar is dan het geld wat elke over is? Zo blijkt maar weer. Incidentele onderbestedingen zijn geen oplossing voor een structureel probleem. De PvdA heeft concrete voorstellen gedaan om de bezuinigingen terug te draaien

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

en de ambities te verhogen. We waarschuwden dat de bezuinigingen, hoe dan ook, mensen in de armoede zullen raken. De coalitie hield, tegen het advies van het college in, vol dat dit niet zou gebeuren. En wat blijkt uit de voortgangs- brief? Het college voert hun opdracht uit. Het heeft gesneden waar mogelijk, maar de lucht is eruit. Met als gevolg dat we vanaf 2026 snijden in armoede regelingen en dat nieuwe maatregelen niet worden opgepakt. Vindt het college dat zei het amendement van de coalitie goed hebben uitgevoerd? En, ik kijk ook naar de coalitie, vindt de coalitie het nog steeds verstandig om de onderbesteding gebruiken om bezuinigingen te dekken? Zeker gezien het feit dat we de grote ambities die we met elkaar hebben gehad, waar ook de coalitiepartijen voor hebben gestemd, die niet uit kunnen gevoerd worden door geldgebrek? Laat het duidelijk zijn. We hebben nooit gekozen voor bezuinigingen. De PvdA is hier fel tegen. Wij gaan dan ook stemmen tegen ze, tegen de motie stemmen. Ook wij zijn voor een hervorming van het armoedebeleid en daar staan we zij aan zij met GroenLinks. Maar een lange termijn hervorming is geen oplossing voor het probleem dat nu hier voor ons ligt. De motie van de SP vinden we sympathiek, maar geeft wat ons betreft ook het verkeerde signaal af. Naam spreker 29: De heer Hussen (Raadslid GroenLinks) Voorzitter.

Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Een interruptie van de heer Hussen. Naam spreker 29: De heer Hussen (Raadslid GroenLinks) Voorzitter, ik ben het nou even kwijt. Wat ik graag zou willen weten is het. Aan de ene kant zegt de heer Galijasevic van, u moet niet gaan hervormen, u moet gaan herschikken. Aan de andere kant zegt hij, we zijn het niet eens met u, met uw motie. Wat is het nou, één van de twee? Naam spreker 30: De heer Galijasevic (Raadslid PvdA) Dat zeg ik niet. Ik zeg dat ik ook voor een hervorming ben. Maar een hervorming duurt een aantal jaar en het probleem wat hier voorligt in dit voor en deze voortgangsbrief gaat over volgend jaar. Dus die hervorming is over of volgend jaar nog niet. Het is geen oplossing voor het probleem en het gat wat nu ligt. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. Mevrouw Geers, een interruptie. Ja. Naam spreker 28: Mevrouw Geers (Raadslid SP) Dank u wel, voorzitter. Mij is het ook even niet duidelijk wat mijn collega zegt van de PvdA. U zegt dat u tegen bezuinigingen bent. In onze motie staat ook dat wij niet die bezuiniging op werk en inkomen willen. We zijn ook tegen het armoedebeleid geweest.

Waarom stemt u dan nu niet mee met onze motie? Of het moet zijn dat u over dictum drie valt en die kunnen we dan eventueel gescheiden laten met in te stemmen? Naam spreker 30: De heer Galijasevic (Raadslid PvdA) Ja, als u goed naar mijn verhaal heeft geluisterd, zeg ik dat we niet moeten gaan, de onderbesteding op het programma niet moeten gaan gebruiken omdat de problemen op werk en inkomen groot zijn. Nou, ik snap dat u dat als een concrete oplossing kiest, maar wij kiezen er niet voor. Wij hebben een aantal voorstellen gedaan om het uit de andere manieren te dekken en we zullen ook bij, op het moment dat het echte voorstel en de echte

Companywebcast@2025 Woordelijk Verslag Gemeente Nijmegen

keuze wordt gemaakt, zullen ook andere keuzes maken en dan kunnen we misschien ons vinden in uw voorstel. Maar nu niet. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Goed. Ik kijk wie ik voorts het woord kan geven. De heer Van Luik. Naam spreker 31: De heer van Luik (Raadslid CDA) Dank u wel, voorzitter. En we zien inderdaad dat zoals verwacht, er nu moeilijke keuzes gemaakt moeten worden. Het college heeft keurig uitgerekend dat er toch een raming van het participatiebudget nodig is met inclusief beschut werk. En ook dat er een premieverhogingen voor deelnemers van de kas van de gemeentelijke zorgverzekeringen nodig is om die bezuinigingen van anderhalf miljoen te dekken. En dat is heel pijnlijk. Het CDA was ook geen voorstander van. We hadden ook bij de begroting plannen gemaakt om het alternatief te dekken. Maar helaas is het, heeft de coalitie, in ieder geval de meerderheid, toch besloten deze bezuiniging door te voeren. Als we kijken naar de motie van de SP 'Bijsturen wanneer het moet', dan hopen wij als CDA ook in ieder geval. Wij zijn benieuwd naar de beantwoording van de wethouder of het op deze manier mogelijk is, maar we hebben er ook vraagtekens bij. De heer Galijasevic verwees er ook al naar, de onzekere financiering van het Rijk en ook de tijdelijkheid van bepaalde meevallers. We zijn benieuwd hoe het college daartegenover kijkt.

En hoewel deze oplossing van de SP in ieder geval ook financieel onorthodox is, is in ieder geval een oplossingsrichting die en die ook op papier gezet durft te worden. En dat in tegenstelling tot de coalitie, want we lezen hier het amendement of in ieder geval het motie van GroenLinks, die eigenlijk meer lijkt op een soort schietgebed, hopend dat deze bezuiniging op de allerarmsten waar ze zelf voor gekozen hebben, door een wonder toch niet hoeft te gebeuren. En, voorzitter, ik mis toch de keuzes die de coalitie kennelijk niet durft te maken. Want, voorzitter, de coalitie. Het college heeft precies uitgevoerd waar ook het amendement bij de begroting om gevraagd werd, waarbij hier een tussenrapportage ligt. Voorzitter, het zou ook de coalitiepartijen sieren om ook bij de begroting dekking te zoeken om deze bezuiniging op de allerarmsten niet te hoeven houden. En het CDA heeft daar wel voorstellen voor gedaan en wij hopen dan ook dat wij, in ieder geval samen met andere partijen, wellicht toch nog een andere keuze kunnen maken bij de begroting waarin we wel kunnen, de bezuiniging op andere manieren kunnen ondervangen dan deze bezuiniging op de allerarmsten. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter) Dank u wel. De heer Salemans. Naam spreker 26: De heer Salemans (Raadslid PvdD) Dank u wel, voorzitter.

Ik beperk mij ten aanzien van de voortgangsbrief over de taakstelling van het programma Werk en inkomen tot een specifieke vraag aan het college. Om met de komst van de landelijke impuls gelden voor sociale ontwikkelbedrijven, zullen de gelden die gereserveerd stonden voor de Nijmeegse Tosss ondernemingen terugvloeien. Maar wij krijgen signalen vanuit sociale ondernemers dat er zorgen leven over of het werkbedrijf nu wel op tijd alles op orde heeft om deze nieuwe gelden, dus vanuit de landelijke impuls gelden voor sociale ontwikkelbedrijven, of die op tijd aan de sociale ondernemers toe te kennen. Of dat of dat kan? En kan de wethouder deze zorgen wegnemen en toezeggen dat er alles aan gedaan wordt om ervoor te zorgen dat dit wordt gewaarborgd, dus dat die gelden wel gewoon op tijd beschikbaar zullen zijn, zodat alle sociale ondernemers hun werkzaamheden kunnen blijven uitvoeren? Ik hoor daar graag een reactie op vanuit het college. Dank u wel. Naam spreker 1: De heer Bruls (Voorzitter)