Woordelijk verslag 1 februari 2023

Ja, het energiezuinig maken van een, van een woning is een belangrijke opgave en dat is eigenlijk een opgave die zowel geldt voor ons hele land als natuurlijk ook voor onze stad. En dat dit daadwerkelijk nodig is, dat maakte de energiecrisis nog eens extra pijnlijk zichtbaar. En de fractie van de P van de A is ontzettend blij dat er nu een voorstel ligt, bijvoorbeeld energie besparen van woningen voor 2023 tot 2030. En wat onze fractie betreft is het ook goed, hè, dat de gemeente de regie neemt. Dat is ook belangrijk. Maar wij zeggen wel, 'ondersteun mensen heel gericht'. En doe dat nou niet zo heel generiek en wij verkiezen dan ook doelgerichte subsidies boven generieke subsidies. Steun juist de mensen met de laagste inkomens en dat zijn niet alleen de lage inkomens, maar ook steeds meer de middeninkomens, die het meeste te kampen hebben met energiearmoede bij het isoleren en het verduurzamen van hun huis en ook die Nijmegenaren die wonen in een koophuis met een e, f of g label. En dan wordt er in het stuk ook gezegd: ja, u kunt mogelijk een

lening aanvragen van vijfduizend euro. En dat klinkt heel mooi, maar als je het niet breed hebt en je hebt schulden en je gaat dan nog een keer schulden maken, ja, dan vind ik dat ook niet verantwoord en gaan mensen dat ook veel minder snel doen. En als we willen dat iedereen meegaat in de energietransitie en volgens mij willen we dat, moet je heel gericht subsidie geven en niet generiek. Ik lees in het stuk wel over ambities, hè, rondom maatwerk, maar mijn fractie heeft eigenlijk net als de heer van Hooft ook wel twijfels bij de uitvoering. En ik heb ook een motie overwogen, maar ik heb eerder de wethouder ook horen zeggen dat inkomens gerichte subsidies, ook te veel vragen eigenlijk, hè, van ons overbelaste ambtenarenapparaat en dat begrijp ik ook, dus ik heb ook gezocht van hoe is daar meer in te doen? En ik vraag het de wethouder dan ook nog eens: hoe houden we bij dat de subsidies terechtkomen bij de mensen die het hardste nodig hebben, want bijvoorbeeld die cadeaubonnen die ingezet worden. In het stuk staat, die worden zowel stads breed ingezet als wijkgericht. En dan wordt er gesproken over bijvangst dat bepaalde mensen dan misschien ook mogelijk zo een cadeaubon krijgen. Ja, onze fractie zou liever zien dat dat niet gebeurt en maakt zich daar ook zorgen over. Zou de wethouder daar iets over kunnen zeggen en daarop reflecteren? Heel even kort iets over de moties.

De motie van mevrouw van Doorn zullen we zeer ondersteunen. Die dienen wij ook graag mee in. Denk dat het ook belangrijk is dat mevrouw van Doorn deze in dient. De motie van mevrouw Janssen. Ja, daar heb ik wel wat vragen bij. Ik heb D66 ook vaker horen zeggen: we moeten niet al zo ver vooruitkijken. Ik ben het met u eens dat het, dat, dat we hier iets mee moeten, maar we weten niet hoe het in 2026 is met de financiële situatie van onze gemeente. We gaan richting een ravijn. Het gaat ontzettend moeilijk worden, ook financieel, ook voor onze gemeente. Dus laten we nog geen claim leggen op de toekomst en laten we daar nou mee wachten. En ik weet dat u uw intentie goed is, maar laten we dat nu nog niet vastzetten voor de jaren daarna, wacht, laten we wachten en een goede afweging maken op het juiste moment. Dank u wel. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ik dank u. Dan geef ik het woord aan mevrouw Beumer. Naam Spreker 13: Mevrouw Beumer (Raadslid GroenLinks) Dank u wel, voorzitter. Ja, naast het overstappen op duurzame energiebronnen moeten we ook echt ons energieverbruik gewoon gaan verminderen om ons klimaat te redden. Fijn dat we hier nu een langjarige aanpak op gaan vaststellen en fijn om te zien, wat ons betreft. In dit voorstel komen de principes van klimaatrechtvaardigheid naar voren.

Dat is laagdrempelig advies en ondersteuning voor iedereen met slechte labels en een grotere financiële bijdrage voor mensen die het nodig hebben met lagere inkomens. In Nijmegen verduurzamen we op een eerlijke manier. Over de motie van mevrouw van Doorn, die dienen wij graag mee in, want wij zien ook dat erover energielabels nog veel onduidelijkheid is. Het is mooi dat we als gemeente een aanjagende rol kunnen gaan spelen in het verbeteren van die uitrol van definitieve energie labels. En ook wij krijgen veel signalen binnen dat inwoners, van inwoners dat bij het definitieve energie labels het twijfelachtig is of deze wel kloppen. Een zorg ook vooral, omdat bij een verkeerde inschatting zij niet in aanmerking komen voor onze aanpak. En ook al is onze bevoegdheid niet altijd even groot hierin, hopen wij dat deze zorgen wel serieus worden genomen en overdacht door het college en dat zij daar rekening mee houden in hun aanpak. Dank u wel. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Dank u wel. De heer Bender. Naam Spreker 21: Meneer Bender (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Dank u wel, voorzitter. Ja, ik was al blij met de dat de heer van Hooft het had over de dat een energie fixers nuttig zijn, want wij van Stadspartij Nijmegen zijn blij op dit moment dat al heel veel nieuwe energie fixers zich gemeld hebben, maar we zijn er nog niet. We hebben nog genoeg vakbekwaam personeel nodig.

Daarom zijn we blij dat deze coalitie ervoor gekozen heeft om te investeren in <...> Want deze vakmensen en kennis hebben we hard nodig. Als Stadspartij zijn we blij dat doe-het-zelfers nu zelf hun huis kunnen isoleren met behulp van subsidie van de gemeente. Ook is er veel onduidelijkheid over de energielabels, wat mevrouw van Doorn al aangaf. Daarom, voorzitter, en dan kom ik terug op de moties. Dan ga ik naar de motie van de ODV. Die hebben wij mede-ingediend en die zullen wij volledig ondersteunen. Ik kan het niet beter verwoorden als mevrouw

van Doorn het zelf gedaan heeft. De motie van D66, die we ook mee-ingediend hebben, die ik, daar kunnen we ons helemaal in vinden, voorzitter. Naam Spreker 10: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Voorzitter? Naam Spreker 21: Meneer Bender (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Dit was het tot nu toe. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Dank u wel. Er is een vraag van mevrouw Brand. Naam Spreker 10: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Ja, ik heb een vraag aan de heer Bender. Meneer Bender, is de Stadspartij voor generieke subsidies of doelgerichte subsidies? Niet goed verstaan. Is de Stadspartij voor generieke subsidies of voor doelgerichte subsidies? Kiest u ervoor om de mensen te helpen die het hardst nodig heeft? Of zegt u nou, doe dat stads breed? Ik hoor het graag. Naam Spreker 21: Meneer Bender (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Allebei. stads breed en dan ook voor de mensen die het hardst nodig heeft. En voor, vooral voor de energielabels e, f, g en daar vinden wij juist van dat die stadsbreed moeten uitgemeten worden. Naam Spreker 10: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Dus u kiest, als ik het goed begrijp, kiest dus voor de hele stad, dus ook mensen met, die hoge inkomens hebben, die wilt u ook steunen. Dat is eigenlijk wat u zegt. Klopt dat? Naam Spreker 21: Meneer Bender (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Nee, dat zeg ik niet.

Ik zeg ik, ik had het over de lage inkomens en dan kopen we energie labels e, f, g en dan over de stad breed uitgemeten. Dus ik heb het allemaal over de lage inkomens. Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Voorzitter. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Jazeker, een interventie van de heer Eigenhuijsen. Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Ja, even een verduidelijkende vraag, voorzitter, maar als ik dus een woning heb en ik woon in Oost met label f, maar ik heb een salaris van meer als een ton, dan kan ik bij de Stadspartij aankloppen? Naam Spreker 21: Meneer Bender (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Dat zeg ik niet. Ik zeg constant dat ik. Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Voorzitter, dat is precies wat meneer Bender zegt. Naam Spreker 21: Meneer Bender (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Nee, ik heb het, ik heb het constant over lage inkomens, ik heb het over u, alleen maar labels e, f, g en die moeten we helpen. Daar heb ik het over. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Duidelijkheid. Ja, mevrouw Mijling dan, voor haar termijn. Naam Spreker 7: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Ja, dank u wel, voorzitter. Mijn fractie is in beginsel blij met het programma. Er zijn duidelijke meetbare doelen en er is een lijn getrokken over hoe we in 2045 energieneutraal kunnen zijn.

Juist voor dit soort grote opgaves is het dan ook belangrijk om niet per huishouden het effect te bezien, maar ook in zijn algemeenheid te kijken naar wat goed is voor de stad. En ik wil een compliment geven aan mijn collega, de heer Dijkstra. Hij heeft

vastgebeten in het energielabel verhaal. Hij heeft de technisch uitgevraagd, hij heeft er meerdere keren over gesproken binnen de kartrekkers, het kartrekkersoverleg van duurzaamheid en hij heeft samen met mevrouw van Doorn het, de handschoen opgepakt om de motie te schrijven die ingediend is door mevrouw van Doorn. Hij heeft het in een gespreksronde al duidelijk aangegeven, we weten van een heel aantal huishoudens helemaal niet wat het energielabel is. Dat is problematisch en als we echt iets aan de stad willen doen, dan moeten we dat achterhalen. Dus wij dienen deze motie mee in en hopende op alle steunen, maar dat hebben we al gehoord. Dank u wel, voorzitter. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Dank u wel andere woordmeldingen? De heer de Gram. Naam Spreker 23: Meneer de Gram (Raadslid Partij voor de Dieren) Dank u wel, voorzitter. Wij als Partij voor de Dieren zijn net als alle andere partijen blij om te zien dat er isolatie en het duurzaam maken van woningen nu wordt aangepakt.

En, ja, want zeg nu zelf, wil aansluiten op wat de Partij van de Arbeid zegt: ja, wij willen liever het geld besteden aan het helpen van lage inkomens met een slecht geïsoleerde woning en het liefst hadden we nog het geld wat nu naar energietoeslag gaat, gegeven aan die mensen om hun woning te verduurzamen, zodat ze die een toeslag inderdaad niet nodig hadden gehad, zoals mevrouw van Doorn al zei. Dus inderdaad, de oorzaak van problemen oplossen in plaats van het geld uitgeven aan betalen voor de hogere stoomkosten. En ook al zijn wij van mening dat in de huidige klimaatcrisis sommige haastige spoed geboden is, willen wij wel waken voor een onzorgvuldige uitvoering en zoals... Naam Spreker 20: Meneer van Hooft (voorzitter) Voorzitter. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ja, een vraag van de heer van Hooft. Naam Spreker 20: Meneer van Hooft (voorzitter) Ik heb toch een vraag, want dat wordt nou al een paar keer gezegd, waarin dit programma staat dat wij geld gaan uitgeven aan mensen met bepaalde inkomens. Kijk, we richten ons op informatie en adviesacties op bepaalde groepen, maar er wordt bijna aan, op wat cadeaubonnen na, maar dat is klein grut, wordt er via dat toch echt geen groot geld aan inkomensgroepen weggegeven.

Dat zijn gewoon landelijke subsidies, dus hoe komt u daarbij dat wij lage inkomens hier met deze voorstellen hier gaan zitten subsidiëren, want dat zit er helemaal niet, er zit... Naam Spreker 23: Meneer de Gram (Raadslid Partij voor de Dieren) Dat zei ik ook niet. Het gaat niet over subsidie. Dat heb ik ook niet gezegd. Ik zei dat ik, dat ik het liefst nog zou zien dat dat zou gebeuren, net als de Partij van de Arbeid. Ik zei niet dat dat er in het plan stond en dat ik dat steunde, ik heb ik niet, in ieder geval niet zo bedoeld. Maar goed, als ik verder mag gaan, voorzitter. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ja, zeker. Naam Spreker 23: Meneer de Gram (Raadslid Partij voor de Dieren) Onzorgvuldigheid ook die mevrouw van Doorn ook benoemd bij de energielabels, waardoor mensen afhaken en daarom dienen wij ook mede deze motie in, 'Toezicht, inzicht, uitzicht'. Maar we worden helemaal ongerust, als ons berichten bereiken dat de haastige spoed dieren in spouwmuren of onder daken hun leven kan verstoren of zelfs doden. We hebben hier tijdens de rondes vragen over gesteld, we hebben hier antwoorden op gekregen en gelukkig is het ook duidelijk, ons ook duidelijk dat bij uw college ook deze zorgen bestaan, dat zij hiervan op de hoogte zijn. Wij hebben, ons inzicht, als gemeente de taak om mensen en isolatiebedrijven en burgers te wijzen op de geldende wet en regelgeving.

En er wordt weliswaar in hun antwoorden gezegd dat op onze website, het energieloket wordt gewezen op de bescherming van gebouw bewonende diersoorten. Toen wij gingen kijken als wij een spouwmuurisolatie wilde gaan aanleggen op het energieloket kwamen we hier niets over tegen. En verder werd er geopperd om isolatie bedrijven actiever te

laten adviseren over de wettelijke plicht op dieren als vleermuizen en gierzwaluwen en huismussen en de controle daarop en ik heb ook gemerkt dat het hard nodig is. Ik heb vanmorgen even een bel ronde gedaan langs wat isolatiebedrijven om te vragen of ze mijn spouwmuur wilden isoleren, als ik het vermoeden had dat er vleermuizen in zat. Ze zeiden: 'dat mogen we in principe niet doen, als u daarvan af weet, maar het is aan jezelf of je dat wilt weten'. En de die daarbij kwam bij een aantal was, 'het hangt er maar net vanaf hoe groot de natuurvriend je bent'. Voorzitter, dit baart ons zorgen. We hopen dat de portefeuillehouder kan toezeggen dat het onderzoek dat ons in de beantwoording van de vragen in het vooruitzicht wordt gesteld, zo snel mogelijk wordt uitgevoerd en de resultaten met de Raad worden gedeeld. En hiermee bedoel ik het onderzoek naar hoe we kunnen voorkomen dat dit gaat gebeuren. Dat was het. Dank u wel, voorzitter. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ik dank u. Ik kijk of er nog andere meldingen zijn. De heer Eigenhuijsen. Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Ja, dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik zit met een dilemma. Met het Programma Energie besparen woningen is een prima plan. Er is niets mis met het stimuleren tot het nemen van energiebesparende maatregelen.

Er is ook niets mis met het focussen op een speciale wijk en op speciale groepen. Het gaat mis, als we mensen gaan uitsluiten. Het doel moet namelijk zijn om zoveel mogelijk mensen gebruik te kunnen laten maken van de generieke maatregelen die we als gemeente bedenken. Voorzitter, ik ben nu al twee maanden bezig met het verkrijgen van een antwoord op een vrij simpele vraag: wat doen we met inwoners die geen bries hebben, brief hebben ontvangen en die wel behoren tot de doelgroep? In dit geval ging het om de witgoedregeling. Want het college heeft op 27 september, jongstleden, deze regeling vastgesteld en daarbij aangegeven dat deze regeling voor elke huurder toegankelijk is. Ik citeer. 'Met de witgoedregeling mogen alle huurders in Nijmegen meedoen. Echter we richten ons in communicatie, vooral op de wijken waar er veel aan energiearmoede is. Dit doen we in samenwerking met de woningcorporaties', einde citaat. Dat lijkt me helemaal prima.

Maar wat doen we nou met die huurder die wel aanspraak kan maken op deze waardebon, maar die dus niet onderdeel is van de gerichte communicatie? De huurder die in de krant leest dat er waardenbonnen worden uitgegeven en die net van plan was om een investering te doen, valt buiten de booten mag er en mag dus eigenlijk niet iedere huurder meedoen? Bij de witgoedregeling wacht ik al tijden op het antwoord: 'wat gebeurt er als iemand een bon aanvraagt die niet in het gerichte gebied, dit geval <...> Oost woont?'. Dat was ook de situatie in het voorliggende programma. De eerste zin van de klantreis is: 'Wonen ontvangt een brief van de gemeente met informatie over aanpak, oproep zich aan te melden voor gratis energieadvies en uitnodiging voor bewoners informatiemarkt in de buurt'. Maar wat doen we nu met de bewoner die geen brief ontvangt? Mag deze niet meedoen en valt deze buiten de boot? Voorzitter, graag zou ik van de wethouder een toezegging ontvangen dat het niet ontvangen van een brief van de gemeente geen beletsel is voor het aanvragen van enige steun. Mocht die toezegging er niet komen, dan overweeg ik een motie in de tweede termijn. Dank u wel. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Dank u wel, andere woordmeldingen nog de eerste ronde? Dat is niet het geval. Dan geef ik het Woord aan wethouder van Elferen.

Naam Spreker 24: Meneer Elferen (wethouder) Ja, dank u wel, voorzitter. En ook dank voor al uw complimenten ten aanzien van dit stuk. Er is ontzettend hard aan gewerkt en het wil ontzettend veel honken te gelijk dekken, want het is een cruciale zaak. Het energie besparen is de manier om efficiënt CO2 te besparen en is daarmee een van de pijlers waarop ons duurzaamheidsbeleid is geborgd. En mevrouw Janssen, die haalde dus de woorden uit mijn mond. Ze stonden letterlijk op een briefje. Maar wat je dus niet verbruikt, dat hoef je ook niet op te wekken en dat is zo ontzettend belangrijk, dat we ons daar bewust van zijn, en dat we de TRIAS-energetica, waar mevrouw van Doorn aan, al aan refereerde daarin speelt, energiebesparing is ook een cruciale rol. Wat ook een cruciale rol betekent is hoe krijgen we iedereen mee? Iedereen moet meedoen aan die isolatie. Iedereen. Arm en rijk. En ja, dat betekent, dus dat zeg ik tegen alle mensen die daar iets over gezegd hebben, dat je bij mensen met minder geld af en toe geld moet geven. Maar dat betekent ook bij rijk dat mensen soms niet weten wat ze moeten doen. Je moet ze meenemen, aan de hand nemen. Vandaar dus ook dat we langs die drie actielijnen aan de gang zijn gegaan.

Actielijn twee bestaat natuurlijk ook, maar daar zijn de corporaties vooral druk mee. Dat betekent ook dat we gedrag belangrijk hebben gemaakt en dat we die klantreizen uitgaan, uit gaan werken. De voorbeelden, zeggen ik ook even tegen heer Eigenhuijsen, die in het voorstel zitten, zijn volgens nu, vooralsnog voorbeelden, maar we gaan het dus uitwerken voor allerlei doelgroepen binnen allerlei acties. Ten aanzien van de moties die zijn ingediend... De oproep van D66 om de middelen voor, ook voor 2062, 26 op te nemen, leg ik weliswaar waaruit als een teken van adhesie, maar het college zal daar geen appreciatie over geven, want wij gaan integraal afwegen bij het koersdocument, zoals u begrijpt. Als we kijken naar de motie van de P van de A, is die uiteindelijk ingediend? Niks ingediend. U heeft alleen de vraag gesteld en om op die vraag in te gaan. We proberen binnen die actielijnen verschillende doelgroepen zo goed mogelijk te helpen. Binnen actielijn één staat centraal dat mensen te weinig geld hebben om iets te doen. Dan zal onze inzet zich ook altijd richten om die mensen die het nodig hebben het meest helpen, doen we soms gebiedsgericht, zoals waar u volgens mij ook toe oproept, maar soms proberen we ook andere middelen te halen.

We zijn nu bijvoorbeeld een plan aan de pijplijn zitten om misschien te koppelen aan bijzondere bijstand, hè, dus dat we, dat we via die manier het gaan doen, dus uw richting ondersteunen wij van harte. Tegelijkertijd weten we ook dat er bijvoorbeeld binnen actielijn drie, dat er mensen zijn die hier nog heel veel moet leren over hoe ze zelf hun huis kunnen isoleren. Ik kan me voorstellen dat er op een dag ook een keer in actie komt, waarbij we weliswaar niet door met geld te gooien, maar wel door met een voucher een klein duwtje te geven mensen binnen, verder helpen binnen 'doe-het-zelfers', zoals de heer Bender, waar de heer Bender ook toe oproept. 'Doe-het-zelfers' zijn een hele belangrijke, spelen een hele belangrijke rol binnen dit programma. Ja, daar kan een keer een niet inkomensafhankelijke of niet inkomensgerichte oplossing bijkomen. Dus uw richting volgen we helemaal, maar we zouden niet willen oproepen om dat allemaal op het gebied te gooien, maar juist is gewoon telkens per actielijn te kijken hoe je het beste bij je doelen de regelingen in kunt stellen. Voor wat betreft de motie van mevrouw van Doorn, waar ze al heel veel steun voor heeft, mocht ik vernemen. U heeft labels in de kamerronde al belangrijk gemaakt. Meerdere fracties deden dat met name die van u een en het CDA.

Ik heb daar ook al toegezegd dat we ook corporaties heel gaan proberen om de tafel te krijgen. We gaan nu vertellen hoe het zit bij corporatiewoningen met labels. U stelt ook in uw bijdrage, 'ja, we hangen er heel veel aan op, maar we weten nog niet zoveel'. Nou, we hebben natuurlijk wel even afhankelijk of je vanuit definitief kijkt of naar voorlopig, waar we op 60 tot 70 procent weten over welke labels er zijn. Die informatie, kijk ook even naar uw punt één, dictum één en twee van de, van de, van de, van de motie. Die delen we graag met u en we willen die positie ook alleen maar verbeteren, maar wij kunnen dat niet afdwingen, wij kennen die labels niet toe. Dat doen wij niet. Dat doet energieloket niet, dat moeten mensen zelf doen en ze worden pas toe verplicht, als ze gaan verhuizen en daar, het toezicht daarop heeft, ligt niet bij de gemeente, bij de inspectie voor leefomgeving en transport. Dat zijn wij dus niet. Die stoel kan ik niet op gaan zitten. Wil ik, zoals u onder vier vraagt, mensen via het energieloket wel de weg wijzen naar waar ze dat wel kunnen vinden en de techniek van zo een label uitlaat te leggen? Ja, dat kan het, dat kunnen we uitvoeren en ook bij vier en vijf het gesprek met de corporaties daar laten we dit graag in terugkomen en daar willen we u ook over informeren.

Het is zeker uitvoerbaar, maar ik moet een winstwaarschuwing afgeven over de hoeveelheid informatie die we hebben en de stoel waar we wel en niet op kunnen zitten. Dan nog even, zijn erom wat toezeggingen gevraagd. Allereerst, ja, meneer Eigenhuijsen, kan er heel kort op zijn. Als mensen geen brief in de bus krijgen, maar ze vallen onze, onder onze subsidie kaders, dan hebben ze gewoon recht op die subsidie. Punt. Dus, de brief is niet voorwaardelijk. Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Voorzitter. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ja? Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Maar dat geldt dan ook als we niet binnen de gekaderde wijk zitten, bijvoorbeeld de Neerbosch-Oost heeft u nu voor gekozen voor de witgoedregeling, dan moest je wonen in de Neerbosch-Oost Mensen die in Hatert wonen, die onder exact dezelfde criteria hebben, die kunnen dan in dat geval ook gewoon die subsidie aanvragen?

Naam Spreker 24: Meneer Elferen (wethouder) Nee, dan dus niet. Toen is er gekozen voor een gebiedsgerichte aanpak, maar dan laat ik ook, zeggen tegen mevrouw Brand, dat we meteen een nadeel daarvan zien, want je hebt dus de ene wijk wel, de andere wijk niet, waar in principe dezelfde mensen kunnen wonen. Dus daarom hebben we daar ook wel van geleerd, dat heeft ook heel veel vragen opgeleverd, maar de brief is niet criterium. Maar hoe het in de subsidieverordening zetten is het criterium. En dan tot slot over de soorten. Mij wordt gevraagd het onderzoek dat we al aan het doen zijn zo snel als mogelijk af te ronden. Ja, ik vind het lastig om dat toe te zeggen. We gaan het zo snel als mogelijk afronden en natuurlijk sturen we het dan aan u, maar ik weet niet of u daar meer van leert of minder. Uw onderzoekje, daar ben ik, daar schrik ik dan ook wel weer van. Het mag gewoon niet zo zijn dat bij dit soort soorten er zo wordt omgegaan bij, ja, met zorgvuldig isoleren. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Goed, ik kijk even <...>. Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Voorzitter, toch een verduidelijkende vragen, als het mag. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ja, de heer Eigenhuijsen. In de vrolijk, in de tweede termijn. Ga uw gang. Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Even voor mijn tweede termijn, voorzitter. Oh.

Even nog een verduidelijkende vraag. Want zo een brief, gaat u dus niet meer doen, want. In Neerbosch-Oost was het gewoon, als je een brief krijgt, kun je subsidie. Dat gaat u dus niet meer doen? Naam Spreker 24: Meneer Elferen (wethouder) Nou, dat wil ik zo hard niet toezeggen. Het ging toen om een, ik zeg maar even, een hoeveelheid subsidie die we voor witgoed hadden. Die was niet meer genoeg om de om de hele stad of allerlei gebieden te bestrijken. Toen hebben we alleen gekozen voor Neerbosch-Oost, maar daar hebben we ook wel van geleerd. Dus we willen dat nu slimmer in gaan steken, zoals op de manier die u in het plan terugvindt. Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Wat wilt u dan slimmer gaan insteken? Want, ik, ik zoek gewoon even naar een manier om geen motie te hoeven indienen, dus ik wil graag van u horen van: Goh, als ik nou niet in bebouwd gebied woon en het gebied heeft u wel aangewezen, maar ik voldoe wel alle andere voorwaarden, dus ik woon er alleen niet, maar de rest voldoe ik aan alles, kan ik ook gewoon aanspraak maken op die voucher waardebon subsidie? Daar zoek ik eigenlijk even naar. Naam Spreker 24: Meneer Elferen (wethouder) Ja, als de, in de, ja, ik moet toch wel antwoord geven. Als in de subsidievoorwaarden een gebied zit, dan moet u dus ook in dat gebied wonen. Als dat niet zo is, dan niet.

Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ik kijk even voor het tweede termijn of er nog zijn. Ja, zeker, de heer de Gram. Naam Spreker 23: Meneer de Gram (Raadslid Partij voor de Dieren) Dank u wel, voorzitter, en ook bedankt voor het antwoorden van de vragen. Ik zit nou even te zoeken, want u schrikt ervan van het onderzoek wat ik heb gedaan. Daar schrok ik zelf ook van. Ik denk dat u begrijpt dat waar wij naar zoeken is, hè, het onderzoek wat u toezicht in de mail, dat wij daar een verslag van krijgen, zodat we daarna door dan nog verder kunnen kijken of wij dit voldoende vinden om onze controlerende taak uit te oefenen daarop, dus dat wij graag dat terugzien in onze stukken. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Wie kan ik voorts nog het woord geven in tweede termijn? Mevrouw van Doorn aan u. Naam Spreker 11: Mevrouw van Doorn (Raadslid ODV)

Dank u wel en ook dank aan de portefeuillehouder voor de beantwoording van de vragen en de reflectie op de motie zoals ik die heb ingediend. En u kunt zich verzekerd weten, van mij zijde in ieder geval, dat het college nooit zal houden aan zaken waarvoor zij de bevoegdheid niet eens hebben. Maar het, hè, zoals ik dus strak zei, het gaat echt om draagvlak, draagvlak, draagvlak, zowel, nou de Raad, hè, de informatievoorziening en de monitoring van het hele programma, alsook dat de inwoners in ieder geval met hun vragen bij de regie voerder, zijnde het college, met hun vragen terechtkunnen en dan zie ik het college meer als een soort van ANWB-paaltje van, daar moet u zijn. Mag ik dat zo even zo simpel zeggen. En dan heb ik nog een excuus te maken aan de CDA-fractie, want ik heb deze motie samen opgesteld met de heer Dijkstra. Die ben ik helemaal vergeten te noemen. Als de heer Dijkstra aanwezig is, dan klink ik straks graag een glas met hem. Dank u wel. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Wie kan ik voor zijn tweede termijn het woord geven? Ja, mevrouw Janssen. Naam Spreker 12: Mevrouw Janssen (Raadslid D66) Ja, dank u wel, voorzitter. Ik wil nog even terugkomen op mijn motie, want er waren vragen over.

Wij dienen de motie nu in, omdat we vanavond een heel belangrijk programma vaststellen en we kunnen niet een energiebesparingsprogramma vaststellen en dan halverwege nog een keer bedenken of we er nog wel genoeg geld voor hebben. Daarbij is gebleken uit de Septembercirculaire van het gemeentefonds dat het gevreesde ravijn, waar mevrouw Brand naar verwees, door het Rijk voor 2026 gecompenseerd zal gaan worden. Dat geld is er in 2026 dus gewoon. Daarom grijp ik ook even terug naar het coalitieakkoord waarin we hebben afgesproken dat als het Ravijn in 2026 mee zal vallen bij de bijgestelde ambities ten opzichte van het jaar ervoor, en daar valt dus dit plan onder, zullen repareren en daar roep ik nu toe op. Dank u wel. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Andere woordmeldingen? Mevrouw Brand. Naam Spreker 10: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Ja, dank u wel, voorzitter, ik denk net wat me, de heer Eigenhuijsen net zegt. Het voorbeeld van de witgoedregeling is precies wat er fout kan gaan, want er zijn best mensen die dat de juist daar gebruik van willen maken, of dat nou in Hatert is of in het waterkwartier, maar dat dus niet kunnen, omdat ze net niet aan die eis voldoen. En dat hoor ik de wethouder ook zeggen, mijn zorg blijft evenmin erg groot, wat dat betreft, dat we toch niet de mensen bereiken die we willen bereiken, dus dat zullen we heel kritisch blijven volgen.

Dan een vraag aan mevrouw Janssen en dan kijk ik ook naar de andere coalitiepartijen die de motie indienen. Ik zou u toch willen vragen of u hem wil aanhouden, deze motie en hem nog niet wil indienen en het echt bij het koersdocument pas wil doen en dan de integrale afweging zou willen maken. Dat is iets wat u als partijen ook altijd voor staat en laten we dat dan ook op dat moment doen en niet op dit moment. Dus dat is mijn vraag die ik of oproep eigenlijk die ik aan u allen doe. Dank u wel. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Wie voor het in tweede termijn? De heer Eigenhuijsen. Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, nou wordt het dilemma alleen maar groter. Ik denk toch dat ik een motie moet gaan indienen, want volgens mij moet het doel zijn: energie besparen. Het doel moet zijn dat mensen die bijvoorbeeld een nieuwe wasmachine willen aanschaffen en weinig geld hebben, dat die in aanmerking komen voor een voucher voor een wasmachine en dat we niet tegen mensen zeggen: hier heb je een voucher, koop maar een wasmachine. Dat moet het niet zijn en het moet dus niet bepalend zijn waar je woont, het moet bepalend zijn wat je wil gaan doen. En voor mij rest me niets anders dan toch een motie in te dienen, omdat ik gewoon niet wil dat precies de plek waar je woont, bepaalt of je in aanmerking komt voor een regeling.

Kijk, je kan, inkomen kan bepalend zijn, het huurhuis, koophuis, kan al een bepalend zijn. Op moment dat je zegt: we hebben een regeling voor neer, maar zo is mijn, ik woon in Hatert, ik voldoe aan exact dezelfde eisen, ik woon er alleen niet. Dan denk ik dat je ook in aanmerking moet komen voor die regeling. Dus ik wil toch bij deze de motie indienen, voorzitter. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter)

Dan moet u hem wel indienen, want waar is die. Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Nee, in iBabs, kent u dat? Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Als u hem hier indient, moet die er ook zijn. Ik heb in iBabs zomaar aanstaan. Hier is de motie. 'Steun voor iedereen', heet die. Ja. Goed. Ja, dan als iedereen hem heeft, dan is die geachte rondgedeeld te zijn. Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) We moeten even naar een leespauze, want het is echt, ik heb hem, ik dien hem liever niet in, dus er graag een leespauze voor de mensen die hem willen lezen. <...> Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ja, zeker. Ik kijk weleens even rond of er nog een tweede termijn, andere woordmeldingen zijn naast deze... Ja, dat is niet het geval. Keer ik even terug bij de niet ingediende motie. Het is een eenvoudige oproep. Misschien kunt u hem even toelichten of niet, de heer Eigenhuijsen. Naam Spreker 22: Meneer Eigenhuijsen (Raadslid VoorNijmegen.NU) Het dictum staat één zin. <...> Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Nou, dan stel ik voor om even een minuut te schorsen, want ik merk nu dat toch en gelezen wordt en er wordt gewacht op een toelichting. Dat gaat niet werken samen. Dan schorsen we even een minuut, dan kan iedereen hem even zien. Nou, de minuut is voorbij. Dat was meer dan voldoende om hem te lezen.

Tenminste, mij is het gelukt, hè, toch? En andere ook, begrijp ik. Ik geef wel de wethouder nog even een kans om op die laatste ingediende motie te reageren, alvorens we naar stemmingen kunnen overgaan. Naam Spreker 24: Meneer Elferen (wethouder) Ja, ik kan er kort over zijn. Dit regel denk ik, gewoon niet wat u wil. Die klantreizen die in de bijlage staat beschreven is een voorbeeld van hoe we dingen gaan doen. U zegt: 'gebiedsgerichte aanpak, zoals we die Neerbosch-Oost hebben gehad, kent grote nadelen', dat onderschrijf ik. Ik wil zo veel mogelijk een gelijke aanpak voor gelijke mensen in de stad, maar ja, niet, geen wijk is hetzelfde als een andere wijk. Dus wij zullen zo goed mogelijk met de gedachte die u heeft aan de gang gaan, maar deze motie moet ik echt ontraden, ook omdat die technisch gewoon niet regelt, wat u volgens mij beoogt. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Dan stel ik voor dat we overgaan naar de stemming. Nou, daar hebben we drie moties waarover we gaan stemmen. Om te beginnen, de motie... Naam Spreker 10: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Voorzitter. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ja, mevrouw Brand. Naam Spreker 10: Mevrouw Brand (Raadslid PvdA) Ik had gevraagd of mevrouw, mevrouw Janssen en de anderen ook bereid waren om de motie aan te houden? Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ja, dat is correct.

Wat is uw reactie op, mevrouw Janssen? Naam Spreker 12: Mevrouw Janssen (Raadslid D66) Wij zullen hem niet aanhouden en nu gewoon indienen. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter)

Oké, helder. Dan gaan we daar ook over stemmen, want was ook de eerste motie 'Energiebesparing ook voor 2026 geregeld'. Uw stemmen graag over de motie. Uw stemmen graag. Energiebesparing ook voor 2026 geregeld, zo heet de motie. Naam Spreker 25: Mevrouw Lokker (Raadslid GroenLinks) Voorzitter. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Wat is aan de hand? Naam Spreker 25: Mevrouw Lokker (Raadslid GroenLinks) Wij hebben iemand die vanwege de beloofde plasbuizen, misschien heel even gebruik is gaan maken van het toilet, terwijl nu de stemming begint. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ja, maar dat is, met alle respect, a, heeft niemand hier vanavond een plaspauze beloofd, daar wilde ik zojuist, zometeen nog op komen en dat is geen excuus, hè. Als je de zaal uitloopt en er wordt de aankondigde schorsing van een minuut, ja, met alle respect, dan kan het dus iets langer zijn, maar dat is dan het eigen risico. Het spijt me. Ja, daar kan ik niet, kan ik niet mooier voor u maken, hè. 'Energiebesparing ook voor 2026 geregeld'. Nu gaan we toch echt stemmen. Met 27 stemmen voor en elf tegen is die motie aanvaard. Dat brengt ons bij de tweede motie 'Toezicht, inzicht, uitzicht', 'Toezicht, inzicht, uitzicht'. U stemmen graag. Met 38 stemmen voor is die, op dit moment, Unaniem aanvaard. En dan de motie 'Steun voor iedereen', zoals die recentelijk nog is ingediend.

'Steun voor iedereen'. Uw stemmen graag. Met 17 stemmen voor en 21 tegen is die motie verworpen. Ja, dan stemmen we over het raadsvoorstel Programma Energiebesparing woningen 23-30. Uw stemmen graag over het raadsvoorstel. Kan er net een druk op de knop geven? Oké. Hij staat er al, nee, net niet, maar in gedachten hebben uw stem meegeteld. Met 38 stemmen voor, voor nul tegen is die Unaniem, is het voorstel Unaniem aanvaard. Ja, en de heer Lokker liep wat vooruit op de aankondiging die nu zou gaan komen. Maar we hebben in het seniorenoverleg afgesproken dat we op gezette tijden even een korte pauze houden, zodat iedereen even sanitair gebruik kan maken. Ik wil voorstellen om voor vijf minuten te schorsen, maar ook echt niet langer. Ja, nee, u kunt nu gaan lachen, maar ik herhaal het nu nog één keer, vijf minuten, dan gaan we ook gewoon beginnen. <...> Dus als u nog intern... Ik denk, wie dat ook zei, dat dat een heel wijs advies is, als u niets heeft te zoeken buiten deze zaak, kunt u beter blijven zitten en dus is de vergadering geschorst bij deze. Zo, mag ik iedereen weer, iedereen verzoek naar zijn of haar plaats te gaan. Anders word ik geacht niet deel te nemen aan de beraadslagingen. Dat kan ook, natuurlijk. Daarom kondig ik ook aan dat we weer gaan beginnen, meneer Eigenhuijsen, dus gaan wij geleidelijkheid. Dat is net als met handhaven. Goed. Ik heropen de vergadering.

Hoop dat ook zometeen de laatste raadslid nog binnenkomt, onze senior, wat zal vast goedkomen. 7.4 Raadsvoorstel Beleidsvisie hulp bij het huishouden (119/2022) Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Aan de orde is, onder 7.4, het raadsvoorstel Beleidsvisie hulp bij het huishouden. Wie kan ik allereerst het woord geven? Mevrouw Synhaeve. Naam Spreker 4: Mevrouw Synhaeve (Raadslid D66) Ja, dank u wel, voorzitter. Voorzitter, we staan op een belangrijk punt, want we gaan voor de komende jaren de huishoudelijke hulp opnieuw aanbesteden, hulp die voor velen van onze inwoners een wereld van verschil maakt, hulp die ook kostbaar is, vijftien miljoen per jaar, hulp die ook steeds ingewikkelder is om goed te organiseren door de druk op de arbeidsmarkt, door het groeiend aantal mensen die gebruik maakt van huishoudelijke hulp. En juist om dat geld voor zorg ook echt naar zorg moet gaan, dienen we samen met P van de A, Stadspartij Nijmegen, SP en CDA de motie 'Zien welke zorg wordt gedeclareerd' in. Met de motie willen we ervoor zorgen dat het voor inwoners die hulp ontvangen, bijvoorbeeld huishoudelijke hulp, veel

makkelijker wordt om te zien welke hulp de aanbieder in rekening heeft gebracht bij de gemeente. En dat is om verschillende redenen belangrijk. Het maakt het makkelijker om fraude op te sporen, het leidt tot een afschrikkend effect bij aanbieders met slechte intenties en het leidt tot meer inzicht bij inwoners over hoeveel hulp hun eigenlijk kost. En daarvoor stellen we het volgende proces voor: als je wil weten hoeveel zorg een aanbieder in rekening heeft gebracht bij de gemeente, dan moet je dat in eerste instantie makkelijk kunnen opvragen bij de aanbieder zelf. Als je dan niet de gevraagde informatie krijgt of als je vanwege de afhankelijkheidsrelatie met je aanbieder niet rechtstreeks hierover met de aanbieder contact op wil nemen, dan moet het veel makkelijker zijn, veel makkelijker dan nu het geval is voor inwoners om dat via de gemeente op te vragen. En, voorzitter, communicatie hierin wordt cruciaal, communicatie naar die inwoner. Het moet voor inwoners duidelijk zijn wie ze wanneer kunnen benaderen, als ze inzicht willen in hulp die in rekening is gebracht en als je dan iets geks ziet, bijvoorbeeld dat er meer hulp is gedeclareerd dan het aantal uren hulp dat geboden is, dan moet je dat ook makkelijk kunnen melden, zodat de gemeente vervolgens onderzoek kan starten. Dank u wel.

Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Wie kan ik voorts het woord geven? Mevrouw Geers. Naam Spreker 18: Mevrouw Geers (Raadslid SP) Ja, dank u wel, voorzitter. Vanuit de SP dienen we ook een motie in en ik denk dat die prachtig aansluit, eigenlijk bij de voorgaande motie, omdat we met een quasi-inbesteden al een heleboel problemen kunnen oplossen, onder andere kortere lijnen, betere communicatie en zo zijn er nogal meer voordelig genoemd, te noemen en daar, los daarvan hoeven we ook niet steeds in de aanbestedingscarrousel te gaan zitten, wat heel veel onrust oproept bij heel veel cliënten. Vandaar onze motie. Wat ik daarmee wil zeggen, dat zal niet makkelijk zijn, maar het is niet iets nieuws. Zo werd er wel een beetje gereageerd inbesteden en quasiinbesteding bestaat al langer en het wordt, denk ik, nu tijd, zeker gezien het feit dat de gemeente toch veranderingen wil, ook op het gebied van huishoudelijke hulp, dat we dit kunnen gaan proberen, kunnen gaan opstarten en dat is de reden waarom de SP oproept om dit nu te gaan onderzoeken, minimaal te overwegen, in plaats van wie in het normale patroon van aanbesteding te gaan. Dank u wel. De heer Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Selman zag ik. Naam Spreker 8: Meneer Selman (Raadslid PvdA) Ja, dank u wel. In het kader van tijdsefficiënt, efficiënt met de tijd, ga ik heel kort houden.

Mevrouw Synhaeve heeft uitstekend verwoord, zou ook mijn betoog kunnen zijn. Ik hoop dat we dit als eerste stap in zetten om de zorgfraude aan te pakken en die cowboys buiten de deur te houden. Dat is als eerste stap en als doordrukt dan gaan we verder, bijvoorbeeld via onze eerdere voorstellen in de Kamer steekproeven. Voor nu ben ik blij dat we deze motie kunnen indienen en dan hoop ik dat die het ook gaat halen. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Andere woordmeldingen? Mevrouw Mijling. Naam Spreker 7: Mevrouw Mijling (Raadslid CDA) Ja, dank u wel, voorzitter. Ook mijn fractie sluit zich volledig aan bij het betoog van mevrouw Synhaeve. Daarom dienen we ook de motie mede in en danken we haar voor haar werk hierin. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Mevrouw Exel. Naam Spreker 16: Mevrouw Exel (Raadslid Stadspartij Nijmegen) Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, Nijmegen ontkomt niet aan de vergrijzing. Nijmegen moet zich bekommeren om een steeds grotere groep ouderen, een groep die we niet allemaal over één kam mogen scheren. We vinden het als Stadspartij Nijmegen belangrijk dat we als gemeente beter leren onderscheid, sorry, beter leren onderscheid te maken tussen diverse groepen ouderen. Want alleen door die doelgroep beter te benoemen, te onderscheiden en te begrijpen, vertalen we onze ambities naar beleid en uitvoering dat hen ook echt helpt.

Want, voorzitter, efficiënt en mij, menselijk beleid hebben we in de toekomst keihard nodig, als we voor onze Nijmeegse ouderen willen zijn. We hebben die zorg van te weinig doelgroepgericht werken richting onze Nijmegen, Nijmeegse ouderen al benoemd in de gespreksronde. En we zullen er kritisch op blijven bij de ontwikkeling van het beleid na vandaag. Tot slot, een zorg die nog vraagt om een reactie van de wethouder. We vrezen het, dat door het vragen van de hogere eigen bijdrage, hogere inkomens, steeds vaker zullen besluit besluiten dan maar eigen hulp in het huishouden in te huren. In deze krappe arbeidsmarkt kapen de hoge inkomen straks de hulpen in het huishouden weg. De lagere inkomens hebben het nakijken en ondervinden de gevolgen van deze leegloop. Kan het college aangeven of er al wordt geanticipeerd op de zorg en hoe het college denkt deze leegloop te gaan voorkomen? Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Dank u wel. Verder woordmeldingen in eerste termijn? Dat is niet geval. Dan geef ik gelijk het woord aan wethouder Visser voor een reactie. Naam Spreker 5: Mevrouw Visser (wethouder) Dank u wel, voorzitter, en iedere fractie heeft zich in de gespreksrondes al goed laten horen en er zijn vele complimenten gekomen over de beleidsvisie die voorligt en die ook de basis vormt voor het bestek dat we gaan maken. Programma van Eisen bij de aanbesteding.

Ik kom zometeen ook nog even op de motie terug van de SP, dus dank voor de complimenten en dank voor het vertrouwen bij deze belangrijke opgave die voor ons ligt. De moties die zijn ingediend, nee, laat ik eerst even op de vraag van mevrouw Exel ingaan. De, we gaan... Heb ik de klemtoon verkeerd? Oké. Neem me niet kwalijk dan. We gaan aanbieders contracteren die hebben mensen in dienst. Dat zijn niet de mensen die de particuliere mensen die meer geld hebben om particuliere hulp in te kopen, dat zijn dus andere, het zijn andere mensen, dus de mensen die bij een aanbieder werken, die zijn blij met een loondienst bij een aanbieder en dat zijn niet de mensen die op, zeg maar, vrije markt rondlopen. Dus ik, de leegloop, die voorzie ik helemaal niet. Dus en een aantal jaren geleden was het ook zo dat we op een, met een inkomens gerelateerde eigen bijdrage werkte en toen was dat ook niet aan de hand, wat niet wegneemt dat er een krapte op de arbeidsmarkt is, anyway, hè. Goed, de moties. De eerste motie die D66 met een heleboel andere partijen heeft ingediend om cliënten meer inzicht te geven in de gedeclareerde hulp bij het huishouden.

Nou, het college is hartstikke voorstander van om transparant te zijn naar de, naar de cliënten van, wat is er nou voor een hulp gedeclareerd en dat eerst het dictum om aanbieders dus te vragen om het mogelijk te maken bij cliënten om op te vragen hoeveel hulp er is gedeclareerd om dat in het bestek op te nemen. Dat dat kunnen we omarmen. Het tweede dictum, dat vraagt om een heleboel extra dingen. Ik heb ook in de, naar aanleiding van een gespreksronde ook al een beetje nagevraagd hoe dat werkt en dat is dus ingewikkeld om dit te gaan doen. Wij hebben een berichtenverkeer, dat is een landelijk systeem, hoe de zorg gedeclareerd wordt en daaruit kun je niet halen wat een individuele cliënt, precies hoeveel uren hij of zij gekregen heeft in de hulp. Dus ik wil eigenlijk aan u vragen om dat dictum te veranderen in een soort vraag aan het college om te onderzoeken wat het gaat kosten om het berichtenverkeer en het systeem zo om te bouwen dat we die informatie kunnen gaan geven en dat ik dan bij u terugkom met daar de uitkomsten van en dan de vraag aan u of het waard is dat het zo veel geld gaat kosten? Want ik voorzie dat het dus een arbeidsintensieve exercitie wordt en of u dat eraan wil besteden, dus dat zal mijn vraag zijn bij het tweede dictum. Dan de motie van de SP.

Ja, u kent mij misschien al langer en we hebben al heel veel discussies over quasi-inbesteden en aanbesteden gevoerd in deze Raad en ook bij deze aanbesteding. Kijk, je kunt op een heleboel manieren de inkoopprocessen inrichten, maar wij zijn als gemeente geen aanbieder in de huishoudelijke hulp en je zou dan een stichting moeten maken. Dat is en dan zou je aan dezelfde kwaliteitscriteria moeten voldoen als elke aanbieder die nu de hulp in de huishouding regelt. En dat is echt, daar zijn wij niet van. Wij zijn daar heel goed in om dat bij de professionals laten en bij de professionele organisaties, die alle kwaliteitscriteria hebben die wij als gemeente niet hebben en ook niet moeten willen krijgen. U heeft ook nog in uw motie, daar had u het net niet over, maar ik wil dat dictum ook even aanhouden over de 15 euro, de, het tarief wat u vraagt. Wij volgen gewoon, we maken de afspraken met de aanbieders, de landelijke CAO van de VVD en dat is ook onze positie. Dank u wel. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Dank u wel. Ik kijk even rond tweede termijn voor woordmelding. Mevrouw Geers in ieder geval.

Naam Spreker 18: Mevrouw Geers (Raadslid SP) Ja, dank u wel, voorzitter. Even terugkomend op die 15 uren. Dat heb ik niet genoemd. We hebben het nog steeds over mensen die we de onmisbare baren noemde in corona-tijd en daar vallen ook de medewerkers onder die in het huishouden werken. En ik vind het een beetje wrang om dan te zeggen: 'we volgen de landelijke CAO'. Dat lijkt logisch, maar juist ook bij een quasi-inbesteding zou je kunnen kiezen als de voorwaarde stellen dat je gaat samenwerken en dat is dan een verticale samenwerking en dan hebben we het over een een-derde rechtspersoon, dus het heeft niets te maken of het dezelfde, wat bij inbesteding wel is, dat het dezelfde rechtspersoon is. Dat is prima te doen en dan kan je inderdaad ook bedingen dat je die 15 uren stelt. Dat kan je ook bedingen, of in ieder geval daarop sturen dat je wat organisaties gaat, ja, eigenlijk op afstand blijft houden, omdat zij daar niks voor voelen of, omdat bij quasi-inbesteding het ook gaat om dat je een grotere controle krijgt als gemeente, als lokale overheid en je hebt ook wat meer invloed op belangrijke beslissingen van zo een organisatie, in hun strategie en ook in hoe ze omgaat met hun personeel. En het voordeel daarvan is dan ook nog weer dat je wat langer met kan samenwerken, als de samenwerking goed verloopt.

Je haalt dan ook en dat is een hele belangrijke, want we zien elke keer weer dat personeel de dupe is van dat we kiezen natuurlijk voor prijs en kwaliteit, maar dat bij heel veel aanbestedingen en dat is ook wat steeds meer het geluid is bij al die aanbestedingen die vanaf 2012 min of meer wettelijk verplicht zijn, dat op het moment dat het een interessante prijs is, er dan vaak toch gekozen wordt boven kwaliteit en dat personeel daar dan weer de dupe van is. Heb je allemaal veel beter in de hand met de quasi-inbesteding, plus dat je inderdaad al die rompslomp eromheen, 'waar moeten we zijn bij klachten, hoeveel personeel is de dingen van, kunnen we weten van hoeveel uren er wordt gedeclareerd?', dat wordt daarin allemaal opgelost. Ik begrijp wel, het is even een andere manier van. Ik heb ook gekeken naar voorbeelden. Er is wel vaker naar gekeken, maar er zijn echt heel veel mogelijkheden en dat is ook de reden waarom wij van de SP vragen om dat toch eens mee te nemen, voordat we weer in de normale terechtkomen. Dank u wel. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Dank u wel. Tweede termijn, mevrouw Synhaeve. Naam Spreker 4: Mevrouw Synhaeve (Raadslid D66) Ja, dank u wel, voorzitter.

En allereerst, natuurlijk, heel fijn dat het college aangeeft net als, volgens mij, de hele Raad, voorstander te zijn van het zorgen dat de communicatie naar cliënten over de gedeclareerde zorg, dat dat op zo een transparant mogelijke manier moet gebeuren. Tezelfdertijd hoor ik ook de zorgen van het college, met name ten aanzien van het dictum twee. Twee punten daarbij, als eerste het verzoek of wij dadelijk even mogen schorsen, wellicht na deze termijn, om te kijken of en hoe we het dictum, tweede dictum aan kunnen passen. Dan daarnaast nog een inhoudelijke reflectie. Kijk, ik kan nu al voorspellen dat het berichtenverkeer aanpassen gaat tonnen kosten, waar waarschijnlijk, of gewoon heel veel geld kosten. Terzelfdertijd, heb ik het college ook horen zeggen, en dat is ook in de, in de technische toelichting gezegd van, het kan nu eigenlijk ook al, alleen inwoners weten het niet. Dus ik zou het, op het moment dat we het dictum aanpassen wel het verzoek willen doen van, 'ga niet alleen naar de hele zwaarste grote variant kijken, maar kijk ook wat er binnen de mogelijkheden die er nu al zijn, wat daarin haalbaar is'. Dank u wel, voorzitter. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Dank u wel, voordat wij uw verzoek tot schorsing doen <...> kijk ik of nog even of er andere woordmeldingen zijn in tweede termijn.

Wil de wethouder even vooraf reageren en dan gaan we dan even schorsen, of?

Naam Spreker 5: Mevrouw Visser (wethouder) Ja, dat kan. Ik hoorde, ik hoorde de vraag van mevrouw Synhaeve en naar de lichte vorm kijken, dat lijkt me heel goed om dat ook mee te nemen. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Nou, dan stel ik voor om een minuut of twee te schorsen. Dat moet toch wel lukken, hè. Ja, dan is de vergadering wederom geschorst. Nou, dat geeft weer nieuwe kansen, hè? Ja. Zo, beste mensen. Ja, ik zit hier ook pas een paar jaar en ik ben er nu pas achter komen dat in beeld verschijnt 'schorsing tot', dus dat is een

geweldig hulpmiddel. Dan hoef ik niet meer op het klokje te kijken, want er stond 21:27 en dat zeg ik op mijn vlekkeloos lopende klokje, het is al 21:28, dus de schorsing is voorbij. Dank, griffie, dat... Ja. Ik zit hier ook pas tien jaar, maar goed. De vergader. Ja, dat kan weleens gebeuren, meneer van Campen, zo, hè, dus maar goed, de vergadering is heropend. Ik kijk naar mevrouw Synhaeve. Naam Spreker 4: Mevrouw Synhaeve (Raadslid D66) Ja, dank u wel voorzitter, wij stellen voor het dictum twee als volgt aan te passen: dictum twee bestaat nu uit twee zinnen. Als we aan het eind van de eerste zin één zin toevoegen, namelijk: 'we verzoeken het college uit te werken hoe dit kan worden vormgegeven en tegen welke kosten', en dan kan daarna zin twee er achteraan. 'Dat zou ons voorstel zijn'. Daar willen we twee kanttekeningen nog bij maken. Dat is gevaarlijk, dat weet ik. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Misschien is toch goed dat u even het hele nieuwe dictum, die twee zinnen opleest. Want ik was nu al een verwarring. Ik dacht, de eerste zin blijft staan, maar ik hoor u iets anders. Misschien toch en daarna nog even u twee kanttekeningen. Naam Spreker 4: Mevrouw Synhaeve (Raadslid D66) Ja.

Dus zin één blijft staan en ik lees nu vanaf het begin: Als de inwoner via de aanbieder niet de gewenste informatie krijgt of als de inwoner vanwege de afhankelijkheidsrelatie met de aanbieder liever geen contact met de aanbieder hierover opneemt moeten inwoners via de gemeente deze informatie laagdrempelig kunnen op opvragen. We verzoeken het college uit te werken hoe dit kan worden vormgegeven en tegen welke kosten? deze zin voegen we dus toen en dan gaat hij verder met de rest van de zin: 'inwoners dienen actief te worden geïnformeerd door de gemeente over deze mogelijkheid en de gemeenteraad dient te worden geïnformeerd over de wijze waarop inwoners van deze mogelijkheid op de hoogte worden gesteld.' Twee kanttekeningen. Als eerst, of als, verhelderende punten. Als eerste, het proces blijft zoals ik hem net al, zoals die in de motie staat, hè. Dus uitgangspunt is eerst via die aanbieder en als dat niet lukt of omdat je dat zelf niet wil, dan via de gemeente. En als tweede, wat ik net ook al in mijn tweede termijn aangaf, ga dan alsjeblieft verschillende varianten uitwerken, dus niet alleen met de duurste variant naar de Raad terugkomen en iets van een termijn zou ook handig zijn. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Oké. Dit is de aangepaste tekst voor het dictum numero twee uit de motie 'Zien welke zorg wordt gedeclareerd', waarvoor dank.

Naam Spreker 26: Meneer Kraut (Raadslid VVD) Voorzitter. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Nee. De heer Kraut. Naam Spreker 26: Meneer Kraut (Raadslid VVD) Zou ik nog een waardering van de wethouder mogen op deze wijziging? Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ja, dat was toch al van plan te vragen, dus dat gaan we dan ook maar doen, hè, stel ik voor. Ja, wethouder Visser. Naam Spreker 5: Mevrouw Visser (wethouder) De wethouder waardeert de aanpassing. Ja. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) En ja, dat is een neutrale opmerking positief gewaardeerd. Ja. Goed, dan denk ik dat we over kunnen gaan, want dan is alles, denk ik, gezegd, hè, ook in meerdere termijnen naar de stemming. Allereerst komt ook die betreffende motie, waar we het net over gehad hebben, 'Zien welke zorg wordt gedeclareerd', die komt nu ook in stemming, dus is de aangepaste motie, hè, dictum twee is aangepast. Uw stemmen graag. Die motie is Unaniem aanvaard. Dat brengt ons bij de motie 'Quasi-inbesteden huishoudelijke hulp'. Uw stemmen graag.

'Quasi-inbesteden huishoudelijke hulp'. De sfeer. Met drie stemmen voor, 36 tegen is die motie verworpen. Ja, het schuren van de moties graag even. Van een ander moment. U kunt ook even naar buiten lopen of niet deelnemen aan de beraadslaging komt allemaal goed. Ja. Goed. Dan gaan we stemmen over het raadsvoorstel, uiteraard, het raadsvoorstel Beleidsvisie hulp bij het huishouden. Uw stemmen graag. Met 36 stemmen voor en drie tegen is het voorstel aanvaard. Dank u wel. 7.5 Brief Evaluatie voortgang toegankelijkheid openbare ruimte 2019-2021

Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Dat brengt ons bij debatstuk onder 7.5, de brief Evaluatie, voortgang toegankelijkheid openbare ruimte over 19 tot en met 21. Wie mag ik het eerste het woord geven? Mevrouw Ranshuijsen? Naam Spreker 27: Mevrouw Ranshuijsen (Raadslid GroenLinks) Ja, dank u wel, voorzitter. Ruim tien jaar geleden startte ik bij de fractie van GroenLinks Nijmegen met de portefeuille Zorg en Welzijn. In die tijd was toegankelijkheid niet veel meer dan een WMO-voorziening om mee te kunnen doen. Dat vervolgens de bestrating van het nieuwe plein 44 er zo schots en scheefs bijlag dat zelfs baby's bijna uit de kinderwagens stuiterde en vervolgens de hele landelijke pers hier op de stoep stond, hielp enorm om het ontwerp op de politieke agenda te zetten. Voorzitter, hoe naar ook, soms heb je dit soort situaties gewoon nodig om duidelijk te maken waar het over gaat. Ik heb mijn tanden toen in het thema gezet, maar dat kon natuurlijk niet alleen. We hielden net in het begin een minuut stilte voor de heer Albaer Hille. Hij was in mijn eerste politieke jaren mijn partner in crime op dit thema. In de jaren die volgden, sprak ik met vele collega's, raadsleden en zetten we kleine stapjes, soms schoorvoetend vooruit.

Een ander persoon die ik graag wil benoemen is oud-wethouder Renske Helmer, want in haar collegeperiode kreeg het onderwerp toegankelijkheid een flinke boost. Nijmegen werd de eerste Nederlandse gemeente met een lokaal handboek toegankelijkheid voor openbare ruimte. En de jaren daarna, die volgden, werden steeds meer verandering merkbaar. Het thema werd bekender en belangrijker. Ik werd soms zelfs verrast door andere fracties die moties op dit thema wil indienen en mij belde of zo een debat konden agenderen. Ook het VN-verdrag werd een feit. Het was echt mooi om te merken dat steeds meer collega's uit de Raad, collegeleden en ambtenaren het onderwerp echt steeds belangrijker vonden. Ook het belang van betrekken van ervaringsdeskundigen kwam steeds meer tussen de oren. Maar we moesten nog wel een belangrijke stap zetten, een omslag in denken en doen, om echt inclusief beleid te borgen en daarin een duidelijke uitspraak te doen. Voorzitter, vandaag dien ik, samen met Stadspartij Nijmegen, het CDA, de Partij voor de Vieren, de SP, VoorNijmegen.NU en ODV, de motie 'Ontwerpen voor iedereen als leidend principe' in en met de PvdA er nog bij, ook de motie, 'design for all, overal'. De kern van deze moties ligt in de uitspraak van de Raad om ontwerpen voor iedereen vanaf nu als leidend principe te stellen.

Voorzitter, terugkijkend op de afgelopen tien jaar ben ik trots op de stappen die we hebben gezet. Ben ik nog veel trotser op waar we nu met zijn allen staan. En waar we vanavond staan en voor mij persoonlijk een mijlpaal die wat mij betreft een oude fase van tien jaar afsluit en een volgende inluidt. Voorzitter, ik rond af. Ik begon mijn verhaal net met het benoemen van enkele mensen en daarmee doe ik ongetwijfeld ook een aantal mensen te kort die belangrijk zijn geweest om te komen waar we nu staan. Voorzitter, als blijk van respect en ter nagedachtenis aan mijn zeer gewaardeerde oud-collega, Albaer Hillen, draag ik deze moties graag aan hem op. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Dank u wel. Dan geef ik vervolgens het woord... Wat zegt u, mevrouw Synhaeve? Naam Spreker 4: Mevrouw Synhaeve (Raadslid D66) Ik zei, ik zou alsnog graag een interruptie willen plegen. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Oh, een interruptie. Ja, zeker. Naam Spreker 4: Mevrouw Synhaeve (Raadslid D66)

Ik deed een poging. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Ja, nee, tuurlijk, daar is de mogelijkheid toe. Mevrouw Synhaeve. Naam Spreker 4: Mevrouw Synhaeve (Raadslid D66) De, een vraag, ik moet een vraag stellen, een vraag over de motie 'Ontwerpen voor iedereen als leidend principe'. Ik ga ervan uit dat GroenLinks het mos, deze motie zo bedoelt dat het gaat om alle nieuwe trajecten waar nog geen letter van op papier staat en die we dus vanaf nul gaan ontwerpen. Klopt deze interpretatie? Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Mevrouw Ranshuijsen. Naam Spreker 27: Mevrouw Ranshuijsen (Raadslid GroenLinks) Nou, die letter op papier, dat durf ik me hand niet voor in het vuur te steken. Maar volgens mij is het dictum duidelijk, nieuw te ontwerpen. Volgens mij, ja, iets wat nieuw is, dat is er nog niet. Naam Spreker 4: Mevrouw Synhaeve (Raadslid D66) Ja, dit is wel een onderdeel wat voor ons onduidelijk is en waar we dus nog iets meer helderheid over willen, want is nieuw te ontwerpen, gaat dat eens om die trajecten waar nog niks van op papier staat en waar je echt vanaf helemaal niks nog aan beginnen bent of, en/of is het ook die trajecten waarin je wel al in een ontwerpfase zit, maar waar misschien nog niet de eerste steen gelegd is? Naam Spreker 27: Mevrouw Ranshuijsen (Raadslid GroenLinks) Ja, misschien moet u jurist worden. Ik zit even te denken. Nee, ja.

Nieuw is nieuw, volgens mij. En nieuw te ontwerpen is nieuw te ontwerpen en ik denk dat er een groot verschil tussen zit. Ja, ik probeer er ook maar tegemoet te komen, want ik vind het namelijk wel heel helder. Ik vind het verschil tussen zitten of dat die eerste morgen gelegd wordt en dan ben je namelijk al heel ver in het traject of dat je al wel hebt opgeschreven dat je met dingen aan de start gaat en dat je nog een gesprek moet gaan voeren met stakeholders, want dan kan je wel degelijk nog zeggen van, 'oh, laten we dit meenemen'. Naam Spreker 1: Meneer Bruls (voorzitter) Nog een keer, mevrouw Synhaeve. Naam Spreker 4: Mevrouw Synhaeve (Raadslid D66) Ja, dank u wel. Voor ons is het veel minder duidelijk. Maar de reden waarom ik de vraag stel is, omdat bij die trajecten waarbij je wel al in de ontwerpfase zit, heeft het natuurlijk veel meer financiële gevolgen voor ons als Raad, dan wanneer je dat nog niet hebt. Dus in dat geval zijn de financiële gevolgen mogelijk enorm en op dit moment in ieder geval niet goed te overzien. Is GroenLinks het daarmee eens? Naam Spreker 27: Mevrouw Ranshuijsen (Raadslid GroenLinks) Nou ja, ik hoor u vooral meteen een consequentie binden aan financiële gevolgen, volgens mij. Waar het hier om gaat, is dat we het hebben over een leidend principe. Dat is een richtinggevend.