Stadsrekening 2020

In 2020 boekten we de voorschotten Tozo ten laste van de bijzondere bijstand. Deze worden gedekt

63

Stadsrekening 2020 door de opbrengsten Tozo aan de batenzijde (€ 1,1 miljoen). Zonder de voorschotten Tozo is er een voordeel van ruim € 0,4 miljoen op bijzondere bijstand veroorzaakt door een onderbesteding van € 0,3 miljoen aan het busabonnement en € 0,1 miljoen aan de Meedoenregeling. Taakveld Begeleide Participatie Op dit taakveld ontstond een voordeel van € 2,7 miljoen aan de lastenzijde. Dit voordeel is € 1,7 miljoen veroorzaakt door corona-effecten: in twee verschillende tranches stelde het Rijk extra middelen beschikbaar ter compensatie van gederfde inkomsten bij de Sociale Werkvoorziening. De MGR deed geen beroep op deze aanvullende middelen. Bovendien werd het WSW-budget in de Meicirculaire 2020 met € 0,9 miljoen verhoogd als gevolg van indexeringen. Ook deze middelen waren niet benodigd voor de uitvoering van de WSW. Taakveld Arbeidsparticipatie Op dit taakveld ontstond een voordeel van € 1,7 miljoen. De uitvoeringslasten vielen 0,5 miljoen lager uit. Op Participatiemiddelen ontstond per saldo een voordeel van € 0,84 miljoen. Het Rijk stelde € 14,6 miljoen beschikbaar aan Participatiemiddelen. Dit is inclusief € 0,8 miljoen aan extra middelen vanuit de Decembercirculaire 2020. Deze € 0,8 miljoen is nog niet verwerkt in de begroting. De MGR heeft deze wel bij de gemeente in rekening gebracht, waardoor een nadeel van € 0,8 miljoen ontstaat.

Het jaarrekeningresultaat 2020 van de MGR is fors. Het Nijmeegse aandeel in dit voordeel bedroeg € 2,35 miljoen. Vanwege de corona-crisis werd veel instrumentengeld niet ingezet. De MGR heeft verzocht om een deel van deze middelen (Nijmeegse aandeel € 0,71 miljoen) over te hevelen naar 2021. De raad heeft met deze budgetoverheveling ingestemd, waardoor het resultaat met dit bedrag werd verlaagd. Daarnaast realiseerden we op de beschikbare budgetten voor de Id-banen een voordeel van € 0,17 miljoen en hielden we € 0,19 miljoen over op diverse overige budgetten. Corona-effecten De jaarrekening 2020 sloot voor wat betreft het programma Werk en Inkomen met positief resultaat van € 14,9 miljoen. Dit werd mede veroorzaakt doordat de MGR Rijk van Nijmegen vanwege de pandemie de Participatiemiddelen niet volledig kon inzetten. Ook hoefde de MGR geen beroep te doen op de compensatie van € 1,7 miljoen. Dit bedrag was afkomstig van het Rijk voor de gederfde inkomsten van SW-bedrijven. Het Rijk heeft vermoedelijk mede vanwege corona de Buig-uitkering fors naar boven bijgesteld. Ook de nieuwe Tozo regeling werd in het kader van corona ingevoerd. De gemeente Nijmegen verstrekte zo’n € 20,0 miljoen aan Tozo-uitkeringen. Mogelijk dat er in de komende jaren er alsnog een beroep zal moeten worden gedaan op deze nu vrijvallende middelen.

De kans is aanwezig dat in de toekomst het effect van de COVID-19 pandemie op het programma Werk en Inkomen nog komt en de bijstandsaantallen weer fors gaan stijgen bijstandsaantallen en er een extra vraag en behoefte komt de bijstandsgerechtigden weer te begeleiden en toe te leiden naar werk. Vanwege de coronacrisis werden de regels rondom het toekennen van woonkostentoeslag versoepeld. Dit bracht in 2020 extra kosten met zich mee. Er werd ruim € 0,1 miljoen extra verstrekt.

64

Stadsrekening 2020

Indicatoren Werk en Inkomen 2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Netto arbeidsparticipatie

65,3

64,4

64,6

64,4

66,6

66,9

67,7

gemiddelde benchmark

64,0

63,1

63,6

63,9

64,8

65,8

66,8

percentage werkloze jongeren (16 t/m 22 jaar)

2%

2%

2%

2%

2%

2%

3%

gemiddelde benchmark

2%

2%

2%

3%

3%

3%

2%

Aantal personen met een bijstandsuitkeringen per 10.000 inwoners

646,0

665,1

676,6

639,8

617,4

gemiddelde benchmark

595,5

607,5

611,8

585,5

561,2

755

668

868

933

732

89%

89%

Aantal mensen dat uit de bijstand uitstroomt naar werk

761

Percentage mensen dat zes maanden na uitstroom uit de bijstand door werk niet opnieuw ingestroomd is Aantal lopende reintegratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar

139,7

107,8

105,6

120,4

78,2

gemiddelde benchmark

248,4

196,2

209,4

222,2

154,0

Percentage huishoudens dat minimaal 4 jaar onder de lageinkomensgrens zit

4,5%

5,2%

5,5%

5,6%

5,7%

5,7%

gemiddelde benchmark

4,4%

5,0%

5,3%

5,2%

5,4%

5,4%

15.994

17.125

18.345

18.544

19.126

Aantal Nijmegenaren dat gebruik maakt van 1 of meer inkomensondersteunende voorzieningen Aantal Nijmegenaren met inkomen tot 110% sociaal minimum

18.500

18.600

18.100

18.200

18.300

18.100

18.100

Aantal Nijmegenaren met inkomen tot 130% sociaal minimum

27.300

27.300

26.500

26.500

26.500

26.400

26.100

2020

610

65

Stadsrekening 2020

Onderwijs Wat willen we bereiken De onderstaande tekst is een letterlijke kopie uit de publicatie Stadsbegroting 2020-2023.

Wat willen we op lange termijn bereiken? Alle kinderen en jongeren verdienen het om op te groeien in een kansrijke omgeving met kwalitatief goede kinderopvang en onderwijs en met een aanbod dat bij hen past. Samen met het gehele onderwijsveld voelen we ons verantwoordelijk om mensen optimale ontwikkelingskansen te bieden, zodat allen goed voorbereid op het leven het onderwijs verlaten. Wij zetten samen met andere programma’s het preventief jeugdbeleid en onderwijsbeleid gerichter en effectiever in, waardoor kinderen en hun ouders eerder bereikt worden en zwaardere problemen moeten worden voorkomen. Daarnaast investeren wij in de aansluiting van onderwijs op arbeidsmarkt. Bureau Leerplicht werkt preventief, wij hebben een goede zorgstructuur op en rondom de kinderopvang en scholen en doorgaande ontwikkel- en zorglijnen met soepele overdrachten en overgangen. Hierbij sluiten wij aan bij het werkproces van de scholen en kinderopvanglocaties in de stad. Goede voorbeelden zijn de Kinderraadvergaderingen en de broedplaatsen van de innovatieagenda 'Ieder Talent Telt', waarin studenten, leerlingen, docenten, directeuren uit alle onderwijssoorten werken aan vernieuwing van het onderwijssysteem.

Wij zetten, aanvullend op de verantwoordelijkheid van kinderopvang en onderwijs, een plus op het onderwijsaanbod door het stimuleren van ontwikkelingskansen en het bestrijden van voortijdig schoolverlaten. Daarnaast maken we peuteropvang bereikbaar voor iedere peuter en ondersteunen wij laaggeletterden met volwasseneneducatie. We streven naar kwalitatief goede onderwijsvoorzieningen en werken hiertoe samen met de schoolbesturen vanuit onze verschillende verantwoordelijkheden. Wij hechten belang aan duurzame schoolgebouwen met een menselijke maat, een evenwichtige spreiding, een goede toegankelijkheid en passend bij de demografische ontwikkelingen in stad en regio.

Wat wilden we in 2020 bereiken In 2020 staan we voor een aantal uitdagingen die voortkomen uit nieuwe wettelijke taken vanuit de Rijksoverheid, voortzetting van reeds ingezette ontwikkelingen én ontwikkelingen die voortkomen uit het coalitieakkoord. Het is een wettelijke taak om in 2020 het aanbod voor- en vroegschoolse educatie voor peuters met een (vermoeden van) taal- of ontwikkelingsachterstand uit te breiden van 12 naar 16 uur per week. Hiervoor worden we maar beperkt financieel gecompenseerd. We maken daarom keuzes binnen het bestaande budget. Ook de implementatie van het leerlingenvervoer in AVAN-doelgroepenvervoer en de besluitvorming over de te verwachten uitzetting van de kosten voor leerlingenvervoer spelen in 2020. Om kinderen en hun ouders vroegtijdig te kunnen bereiken en daardoor zwaardere problemen te voorkomen is een andere manier van sturing, bekostiging en werken nodig. We werken aan een goede zorgstructuur op en rondom de kinderopvang en scholen en we werken aan doorgaande ontwikkel- en zorglijnen met soepele overdrachten en overgangen. We geven verder vorm aan de samenwerking rondom Passend Onderwijs en Jeugdhulp en de convenanten ‘Samen voor het kind’ en ‘Samen voor de jongere’. Verder investeren wij in de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en sturen we op daling van het aantal voortijdige schoolverlaters.

In 2020 wordt gestart met de bouw van twee nieuwe basisscholen in De Stelt en Woenderskamp, waarbij we streven naar doordecentralisatie van deze locaties. Daarnaast worden besluiten genomen over huisvestingsaanvragen van twee niet doorgedecentraliseerde scholen.

66

Stadsrekening 2020 Op dit moment verwachten we geen extra middelen nodig te hebben voor de realisatie van bovenstaande ambities, met uitzondering van de ontwikkelingen op het gebied van onderwijshuisvesting.

Wat hebben we dit jaar bereikt We coördineren de noodopvang tijdens de lock-down In de periode van 16 maart tot 11 mei waren de kinderopvang en de scholen geheel gesloten vanwege corona. Het voortgezet onderwijs en het mbo was tot de zomervakantie beperkt open gesteld en vanaf 16 december is een twee lock-down in werking getreden. Vanaf de (plotselinge) bekendmaking van de lock-downs is nauw en intensief contact onderhouden met de kinderopvang en schoolbesturen om de noodopvang en communicatie te organiseren van kinderen met een ouder in een cruciaal beroep en kinderen in een kwetsbare situatie. De gemeente had hierin een regie- en een coördinerende rol. In Nijmegen hebben ouders veelvuldig gebruik gemaakt van de noodopvang. Van de noodopvang in avond en nacht en in de weekenden (24/7) is niet veel gebruik van gemaakt. De meeste noodopvang is met gesloten beurzen georganiseerd door de kinderopvang (kinderdagverblijven, peuteropvang, gastouders en buitenschoolse opvang). In gevallen waar dit niet mogelijk was heeft de gemeente de extra kosten gecompenseerd uit de Covid-19-middelen die het Rijk beschikbaar heeft gesteld. Met het onderwijs is veelvuldig contact geweest over het welzijn van de leerlingen én wat er nodig is op het gebied van extra onderwijsactiviteiten of andersoortige inzet. Dit heeft mede geleid tot de inzet van buurtsportcoaches vanuit het programma Sport.

De scholen plegen zelf via landelijke regelingen extra inzet om achterstanden te voorkomen. De scholen hebben nauw bijgehouden welke leerlingen buiten beeld waren tijdens de lock down in het voorjaar en december, zodat Bureau Leerplicht haar preventieve taken kon vervullen conform de RIVM-richtlijnen. Er kwamen minder meldingen binnen dan in andere jaren. Scholen worstelden soms echt met het melden van verzuim, omdat veel verzuim gerelateerd was aan corona, quarantainemaatregelen of de bereidheid om naar school te gaan. De school onderzocht vermoedens van ongeoorloofd verzuim voordat een melding werd gemaakt, meestal in overleg met de leerplichtambtenaar. De voorschoolse educatie is uitgebreid naar 16 uur In het voorjaar is de nieuwe beleidsnotitie VVE-peuteropvang 2020-2022 vastgesteld. Het gaat hierbij om het voorschoolse educatie-aanbod en het aanbod op de vroegschool (de overgang naar groep 1 en 2 van het basisonderwijs). Op ruim 40 locaties verspreid over de stad krijgen peuters van 2 tot 4 jaar met een taal- en/of ontwikkelingsachterstand kwalitatief hoogwaardige voorschoolse educatie. Dit realiseren we samen met de aanbieders van VVE-peuteropvang. Met ingang is 1 augustus 2020 is het aanbod uitgebreid van 12 naar 16 uur per week. Door de inzet van de onderwijsachterstandsmiddelen ondersteunen wij deze peuteropvang om aan onze extra kwaliteitseisen te voldoen.

Daarnaast stimuleren we ouders om peuters te laten deelnemen aan de VVEpeuteropvang. Ook ouders die niet aanmerking komen voor kinderopvangtoeslag, stellen we in staat om hun peuters te plaatsen. We bereiken ruim 90% van de VVE-peuters. Tevens ondersteunen we de 20 basisscholen met de hoogste achterstandscores zodat ze kleuters met taalachterstanden bij de overgang van de voorschool naar de vroegschool een extra aanbod kunnen geven. Er zijn vijf nieuwe scholen in gebruik genomen Vanaf 2020 zijn er nieuwe scholen in gebruik, te weten: Het Rijks aan de Goffertweg (renovatie en uitbreiding) in combinatie met de Jorismavo aan de Ploegstraat, Kindcentrum Toon in Neerbosch Oost, Kindcentrum de Boomgaard in Nijmegen Noord en eind december is de VMBO locatie van het Citadel College aan de Dijkstraat in Nijmegen Noord gereed gekomen. De tolerantie voor seksuele diversiteit blijft mooi op peil in het voortgezet onderwijs Via het Emovo-onderzoek meten we de acceptatie van verschillen in seksuele voorkeur en gender in het voortgezet onderwijs. Uit dat onderzoek blijkt dat de acceptatie in Nijmegen, zeker in vergelijking met andere gemeenten in het werkgebied van de GGD Gelderland-Zuid, op peil is gebleven en op onderdelen licht is gestegen. De scholen zijn hierin ondersteund door de stimulerende aanpak van SchoolsOUT.

De scholensluiting heeft het werk van SchoolsOUT voor beperkingen gesteld, maar juist in de week van CominingOut (begin oktober) waren alle scholen weer open.

67

Stadsrekening 2020 We boeken goede resultaten in de aanpak laaggeletterdheid Met het formele aanbod binnen het regionaal programma laaggeletterdheid bereiken we elk jaar meer mensen. In 2020 had het ROC ruim 400 cursisten NT1 en NT2. De kwaliteit van het formele aanbod is gemonitord via een landelijke monitor. Hieruit blijkt dat er goede resultaten worden behaald. Op de onderwerpen taalbeheersing, een plek in de samenleving en arbeidsvaardigheden scoort het Nijmeegse aanbod hoger dan het landelijk gemiddelde. De eerste stappen voor een infrastructuur rondom het signaleren en doorverwijzen van laaggeletterden zijn gezet. Het bereik is vergroot: met onze taaltrajecten hebben we zo’n 250 cursisten weten te bereiken, mede door onze grootscheepse campagne ‘Daar heb je recht op’ . Het aanbod is uitgebreid: ‘t Werkbedrijf en het ROC zijn gestart met het aanbieden van workshops ‘basisvaardigheden’ aan werkzoekenden en het taalaanbod ‘Voel je Goed’ is in samenwerking met de GGD uitgebreid met de wijken Lindenholt en Dukenburg. Het aantal organisaties dat actief laaggeletterdheid aanpakt is uitgebreid met grote bedrijven, waaronder de DAR. Het leerlingenvervoer is ondergebracht bij AVAN Met ingang van het schooljaar 2020-2021 is het leerlingenvervoer overgaan naar AVAN.

De opstart van een schooljaar met een nieuwe vervoerder én in dit geval ook een nieuwe manier van contractmanagement is op zichzelf al uitdagend, zo ook bij AVAN. De uitdaging is versterkt door de corona maatregelen. Omdat het leerlingenvervoer pas recent in ondergebracht bij AVAN én in zo'n bijzonder schooljaar is gestart, is het te vroeg om een uitspraak te kunnen doen over de kwaliteit of ervaringen van ouders. We hebben de regionale aanpak voortijdig schoolverlaten vastgesteld Jaarlijks verlaten ongeveer 500 jongeren in het Rijk van Nijmegen het onderwijs zonder een startkwalificatie. Voor de zomer is overeenstemming bereikt over het regionale vsv-programma 2021-2024. Gemeenten in het Rijk van Nijmegen en onderwijsbesturen hebben afgesproken om de komende jaren extra te investeren in een aantal samenhangende maatregelen: samenwerken op instroom en doorstroom, versterken zorgteams op school, tijdelijke opvangvoorzieningen en blijvend contact na onderwijs. Hiermee willen we bereiken dat zoveel mogelijk jongeren de arbeidsmarkt betreden met een diploma en dat zoveel mogelijk jongeren die voortijdig schoolverlaten duurzaam aan het werk of terug naar school gaan.

Diverse ontwikkelingen rondom kansengelijkheid en ondersteuning in het Nijmeegse onderwijs • Data (scholen, kinderopvang, preventie, jeugdhulp) zijn gekoppeld waardoor er per wijk een ‘foto’ is voor 0-4 jaar en 4-12 jaar • De preventieve inzet van bureau leerplicht is gericht op minimale schooluitval en maximale ontplooiing van kinderen en jongeren. Om dit te bereiken werken we intensief samen met de ouders/verzorgers en leerling, het onderwijs, de jeugdhulpverlening en het regionaal Werkbedrijf. • Binnen de Citydeal Kennismaken is inmiddels een stevige samenwerking neergezet tussen overheid en kennisinstellingen. Er lopen verschillende trajecten, zoals het onderzoek jeugd en kind, maar er is ook sprake van organisatorische verdieping. Door elkaar te leren kennen, ontwikkelen de betrokkenen een steeds beter begrip voor elkaars werkwijzen, belangen, en wederzijds toegevoegde waarde. Hiermee brengen we de kennisinstellingen nog dichter bij de Nijmeegse samenleving. • Het ondersteuningsplan samenwerkingsverband Stromenland is vastgesteld, waarin wordt beschreven hoe het samenwerkingsverband samen met het onderwijs passend onderwijs voor elk kind in onze regio wil realiseren. • De evaluatie gemengde scholenbeleid is gestart.

• Het initiatiefvoorstel ‘Meer kansengelijkheid in het Nijmeegse onderwijs’ heeft geleid tot vier moties op het gebied van huiswerkbegeleiding, gebruik van voor- en vroegschoolse educatie, ondersteuning van studenten die een kind hebben of verwachten én aandacht voor tegengaan van discriminatie. Nieuwe onderwijshuisvestingaanvragen zijn in voorbereiding De omgevingsvergunning van Kindcentrum de Verbinding in de Stelt Zuid is eind 2020 onherroepelijk geworden zodat de nieuwbouw van de school begin 2021 kan starten. Tot die tijd maakt de school gebruik van de tijdelijke huisvesting aan de Barbarastraat, die is in 2020 nog iets uitgebreid. Bovendien is er in 2020 gestart met gesprekken over huisvestingsaanvragen van twee niet doorgedecentraliseerde scholen en is er een haalbaarheidsonderzoek naar de tweede vestiging van de stadschool Meander gestart. Besluitvorming hierover wordt in 2021 verwacht.

68

Stadsrekening 2020 In december is er samen met Helicon een locatiestudie gestart naar een nieuwe locatie voor Helicon in Nijmegen. In 2021 zal duidelijk worden wat de mogelijkheden zijn.

Corona De coronacrisis had en heeft nog steeds een grote impact op het onderwijs. Scholen moesten overstappen naar online onderwijs, schoolexamens en toetsen gingen niet door of in aangepaste vorm, noodopvang moest geregeld worden en er waren veel minder stageplekken beschikbaar. Er zijn zorgen over kwetsbare leerlingen, over motivatieproblemen en de kwaliteit van het onderwijs naarmate de maatregelen voortduren. Tegelijkertijd zien we zowel bij jongeren als bij docenten ook veel flexibiliteit en veerkracht en constateren we dat er in korte tijd flinke onderwijsvernieuwingen zijn doorgevoerd.

Verbonden partijen en samenwerking      

Schoolbesturen; Kinderopvangaanbieders; Samenwerkingsverbanden; Zorg-, welzijn- en gezondheidsinstellingen; Ouders; Regiogemeenten

Wat heeft het gekost Begrotingswijzigingen Onderstaand worden de begrotingswijzigingen inzichtelijk gemaakt tussen de primitieve begroting en de dynamische begroting. Onderwijs ; bedragen x € 1 mln

Besl.niv.

Besl.datum Besl.nr

Stadsbegroting 2020-2023 primitief Wzg

Baten

Lasten

Saldo

7,1

34,0

26,9 N 2,1 V

1,9

-0,2

BW-01686 SW2019 Technische wijzigingen

Raad

18 dec '19

111/2019

0,5

0,5

0,0 V

BW-01699 Baankansen PRO-VSO leerlingen

Raad

27 nov '19

96/2019

0,0

0,3

0,3 N

BW-01710 Voortgangsmonitor Verzamelvoorstel

Raad

24 jun '20

66/2020

0,0

-0,5

0,5 V

BW-01712 Voortgangsmonitor Investeringen

Raad

24 jun '20

66/2020

0,0

-2,1

2,1 V

BW-01741 2e Voortgangsmonitor Meldingen

Raad

16 dec '20

118/2020

0,0

0,1

0,1 N

BW-01742 2e Voortgangsmonitor Verzamelvoorstel

Raad

16 dec '20

118/2020

1,4

1,5

0,1 N

9,0

33,8

24,8 N

Totaal Onderwijs

De primitieve begroting bedroeg € 26,9 miljoen. Hierop is € 2,1 miljoen in mindering gebracht, zodat de totale dynamische raming uitgekomen is op € 24,8 miljoen. Lastenzijde Ten opzichte van de primitieve begroting is de begroting per saldo met € 0,2 miljoen verlaagd. Toegevoegd is € 1,3 miljoen aan ESFsubsidies voor PRO/VSO-scholen en € 0,6 miljoen door aanpassingen in specifieke uitkeringen OAB, Voortijdig Schoolverlaten en Volwasseneducatie en € 0,5 miljoen aan taakmutaties. De begroting is verlaagd met € 1,9 miljoen in verband met verschuiving van de restantafschrijving tijdelijke huisvesting Citadel naar 2021. En er is een bedrag van € 0,7 miljoen overgeheveld naar het programma Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg voor de uitvoering van het project De School als Vindplaats. Corona Voor € 0,1 miljoen wordt dit veroorzaakt door corona-effecten, te weten kosten voor noodopvang voor kinderen.

69

Stadsrekening 2020 Batenzijde Ten opzichte van de primitieve begroting is € 1,9 miljoen toegevoegd, bestaande uit € 1,3 miljoen aan ESFsubsidies voor PRO/VSO-scholen en € 0,6 miljoen door aanpassingen in specifieke uitkeringen OAB, Voortijdig Schoolverlaten en Volwasseneducatie. Corona De wijzigingen van de begrote baten houden geen verband met corona. Een overzicht met links naar de bestuurlijke besluitvorming is beschikbaar onder de bijlagen, onderdeel begrotingswijzigingen.

Programma's naar taakvelden Onderstaand wordt een toelichting gegeven op de afwijking tussen de realisatie en de dynamische begroting. bedragen x € 1 mln Onderwijs Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzk. Baten 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzk. Totaal per programma

Begroting 2020 Begroting 2020 na primitief wijziging

Rekening 2020

Verschil

0,0 18,6 15,4 34,0

0,0 16,5 17,4 33,8

0,0 16,3 16,3 32,5

0,0 N 0,2 V 1,1 V 1,3 V

0,0 7,1 7,1

0,0 9,0 9,0

0,0 9,8 9,8

0,0 N 0,8 V -0,8 V

26,9 N

24,8 N

22,8 N

2,1 V

V=voordeel; N=nadeel

Aan het programma Onderwijs geven we per saldo € 22,8 miljoen uit. Zowel naar Onderwijshuisvesting en Onderwijsbeleid en leerlingzaken gaat € 16,3 miljoen. Voor Onderwijsbeleid en leerlingzaken staat hier € 9,8 miljoen aan baten tegenover. Taakveld Onderwijshuisvesting Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken op het gebied van onderwijshuisvesting voor openbaar en bijzonder onderwijs. We maken daarbij onderscheid in scholen die doorgedecentraliseerd zijn en scholen die nietdoorgedecentraliseerd zijn. In 2020 is een budget beschikbaar van € 16,5 miljoen. In 2020 is € 16,3 miljoen uitgegeven wat resulteert in een voordelig resultaat van € 0,2 miljoen. Dit is toe te schrijven aan een combinatie van een lagere maatwerkvergoeding aan doorgedecentraliseerde scholen (DDC) en hogere onderhoudskosten voor nietdoorgedecentraliseerde scholen (niet-DDC). Corona: geen kosten. Taakveld Onderwijsbeleid en leerlingzaken Tot dit taakveld behoren het lokaal onderwijsbeleid en de leerlingenvoorzieningen, zoals het Onderwijsachterstandenbeleid, het bestrijden van voortijdig schoolverlaten, leerlingenvervoer, volwasseneducatie en peuterwerk. In 2020 is per saldo € 8,4 miljoen beschikbaar. Hiervan is € 6,5 miljoen gerealiseerd. Dat leidt tot een voordeel van € 1,9 miljoen.

Hiervan is reeds € 0,6 miljoen bij de voortgangsmonitor gemeld en had betrekking op de onderdelen Peuterwerk en Onderwijsachterstandenbeleid. Aan de lastenkant is een voordeel gerealiseerd van € 1,1 miljoen. Dit voordeel is voor het belangrijkste deel toe te schrijven aan lagere subsidies aan het primair onderwijs (€ 0,6 miljoen) en Peuterwerk (€ 0,3 miljoen). Aan de batenkant is een voordeel gerealiseerd van € 0,8 miljoen. De belangrijkste verklaring hiervoor is terugvordering van subsidies in het Peuterwerk (€ 0,4 miljoen) en Onderwijsachterstandenbeleid (€ 0,1 miljoen) en een hogere bijstelling van de doeluitkering ( € 0,2 miljoen) voor het Onderwijsachterstandenbeleid (PO/Peuterwerk) . 70

Stadsrekening 2020 Corona De coronakosten op dit taakveld bedragen € 0,1 miljoen. Het betreft hier kosten die voortvloeien uit de Noodopvang voor kinderen, waarvoor wij ook een bijdrage van het rijk hebben ontvangen. Daarnaast is een compensatie van € 0,2 miljoen verstrekt aan vervoerders in het leerlingenvervoer voor omzetdaling voor niet-gereden ritten. Het verschil tussen de primitieve begroting en de dynamische begroting is hierboven toegelicht bij het onderdeel Begrotingswijzigingen.

Indicatoren Onderwijs 2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Absoluut verzuim per 1.000 leerplichtigen

8,9

8,6

11,4

11,9

10,1

9,4

gemiddelde benchmark

2,5

2,7

3,6

2,8

3,4

4,1

Relatief verzuim per 1.000 leerplichtigen

37

39

36

27

21

19

gemiddelde benchmark

34

31

31

25

22

24

Percentage voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VSV-ers) onder 12- t/m 22-jarigen

3,9%

3,1%

2,2%

1,9%

2,4%

2,8%

2,4%

gemiddelde benchmark

4,2%

2020

2,9%

2,5%

2,3%

2,7%

2,8%

2,6%

Percentage leerlingen dat naar basisschool dichtbij gaat (maximaal 300 meter verder van het woonadres dan de dichtstbijzijnde school)

66%

65%

64%

63%

63%

62%

61%

Aandeel leerlingen in speciaal onderwijs

6,2%

6,1%

5,8%

5,9%

5,7%

5,9%

5,9%

95%

92%

Percentage van peuters met ontwikkelingsrisico dat gemeente bereikt met een toegespitst aanbod aantal scholen dat behoort tot de 15% van de Nederlandse scholen met een populatie die de meeste kans op onderwijsachterstand heeft (gemiddelde 2017-2019)

11

71

Stadsrekening 2020

Bereikbaarheid Wat willen we bereiken De onderstaande tekst is een letterlijke kopie uit de publicatie Stadsbegroting 2020-2023

Wat willen we op lange termijn bereiken? Onze ambities voor het mobiliteitsbeleid zijn in 2019 vastgelegd in het ambitiedocument 'Nijmegen Goed op Weg', dat in september in de raad is besproken. In Nijmegen blijft het aantal inwoners en het aantal banen naar verwachting flink groeien en daarmee ook het aantal verplaatsingen. Hierdoor komen zowel de bereikbaarheid als de leefbaarheid onder druk te staan. We streven ernaar dat mobiliteit een bijdrage levert aan de vier grote opgaven van Nijmegen: aantrekkelijke stad, duurzame stad, economisch veerkrachtige stad en sociale & gezonde stad. Dat betekent dat we prioriteit geven aan actieve en duurzame mobiliteit (voetgangers, fietsers en openbaar vervoer). Fietsen levert een constante bijdrage aan gezondheid, duurzaamheid, leefbaarheid en bereikbaarheid. We streven naar een verdere afname van het aandeel van autoverkeer in korte ritten in de stad. Voor korte ritten is fietsen of lopen meestal een goed alternatief. We willen de kwaliteit en aantrekkelijkheid van het openbaar vervoer in onze stad verbeteren, zodat meer reizigers er gebruik van maken. Onderdeel hiervan zijn het aanbieden van hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) tussen knooppunten, de opwaardering van station Heyendaal en het creëren van een westelijke entree voor het centraal station. Daarmee stimuleren we het gebruik van duurzame vervoerswijzen.

Ook vanuit sociaal oogpunt is het belangrijk dat reizigers die minder mobiel zijn of geen auto hebben, zich goed kunnen verplaatsen. Voor het autoverkeer ligt de nadruk op het verbeteren van de bereikbaarheid. We doen dit door automobilisten te stimuleren de spits te mijden en alternatieven aan te bieden. De focus ligt op het optimaal benutten van ons bestaande wegennet. We streven ernaar dat mensen per verplaatsing een goede keuze maken voor een vervoermiddel en daarbij zoveel mogelijk gebruik maken van elektrische deelvoertuigen. We zetten in op een verantwoord en acceptabel evenwicht tussen de vraag naar en het aanbod van parkeerplaatsen. We streven naar een passend parkeeraanbod voor bewoners, forenzen, ondernemers en bezoekers van onze stad. De komende jaren willen we het parkeeraanbod voor bezoekers in het centrum laten dalen en het parkeren op afstand promoten. We bieden aan de rand van de stad of in de regio goede parkeervoorzieningen aan met aantrekkelijk aansluitend vervoer. De stadslogistiek willen we schoner en slimmer laten organiseren. Samen met de grote werkgelegenheidsgebieden gaan we in overleg welke problemen zij ervaren en hoe we die samen kunnen aanpakken. Een aantrekkelijke stad is ook een veilige stad. Landelijk zien we een stagnatie in de afname van het aantal ernstige verkeersongevallen.

Met name de toename van het aantal gewonden onder kwetsbare verkeersdeelnemers baart zorgen. De ontwikkeling in Nijmegen is (vergeleken met andere sterk stedelijke gemeenten) relatief gunstig: er is hier sprake van een stagnatie van het aantal ernstige letselongevallen. We blijven streven naar een afname van deze ongevallen in de stad. Voor iedereen streven we naar mobiliteitsgeluk: mensen moeten voldoende geschikte verplaatsingsmogelijkheden hebben om aan het maatschappelijke en sociale leven te kunnen deelnemen. We beheren en onderhouden de wegen, civiele bouwwerken, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties en verkeersvoorzieningen. Door risicogestuurd beheer streven we naar integrale inzet van middelen en veilige assets in de openbare ruimte.

Wat wilden we in 2020 bereiken In het ambitiedocument 'Nijmegen Goed op Weg' is een aantal nader uit te werken projecten of thema’s benoemd. We noemen de uitwerking van de parkeernota, de visie op dynamisch verkeersmanagement, het regionaal uitvoeringsprogramma Slim & Schoon Onderweg, voorbereiding van besluitvorming over een milieuzone en zero72

Stadsrekening 2020 emissie, het meerjarenprogramma HOV en fiets en voorbereiden van de planvorming voor station Nijmegen Centraal en Nijmegen Heyendaal. De provincie heeft met de regio de ambitie om Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) te realiseren op een aantal corridors; voor Nijmegen zijn dit er acht. In 2020 willen we weten welke corridors HOV-corridors worden en hoe dit er uit komt te zien. In december 2023 gaat de nieuwe openbaarvervoerconcessie van de Provincie Gelderland in. Wij willen bereiken dat hierbij ook rekening wordt gehouden met ons uitgangspunt dat we elke wijk rechtstreeks willen verbinden met de binnenstad en dat het busvervoer duurzaam is. We willen achterhalen of flexibel openbaar vervoer binnen bepaalde wijken of voor bepaalde doelgroepen een aanvulling kan zijn op het bestaande vervoersaanbod. Tevens willen we een toekomstvaste verdeling van de bussen door de binnenstad. Vanaf 2020 willen we een bezuiniging bereiken van € 50.000 op het nachtvervoer van de Vierdaagse. In 2020 stellen we een nieuwe parkeernota op, die voor de komende jaren het beleid rondom parkeren beschrijft. In deze nota gaan we in op aspecten als blauwe zones, reguleringsgebieden en transferia. De Nota Parkeernormen wordt niet herschreven, maar zal beleidsmatig haar beslag krijgen in de nieuwe Parkeernota en juridisch in de Beleidsregels Parkeren.

Het beleid over fietsparkeren wordt ook verwerkt in de nieuwe Parkeernota. Nieuw in het beleid is de aandacht voor de voetganger. Deze vervoerswijze is in eerder beleid onderbelicht gebleven. Op de korte afstanden willen we lopen stimuleren. Dit doen we door het in kaart brengen van looproutes en deze routes de komende jaren te optimaliseren. Dit draagt ook bij aan het vergroten van zelfredzaamheid in de samenleving.

Wat hebben we dit jaar bereikt 2020 was ook voor mobiliteit een bijzonder jaar. Het landelijke Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) heeft onderzoek gedaan naar de effecten van corona. Een aantal conclusies: Ongeveer 44% van de werkende mensen is als gevolg van de coronacrisis gestart met, of juist meer gaan thuiswerken. Voor vergaderen op afstand geldt dit voor zo’n 30%; Mensen gaan minder naar buiten. Het aandeel mensen dat op een gemiddelde dag niet naar buiten gaat is toegenomen van ongeveer 20% naar ongeveer 50%. Het aantal verplaatsingen en de totale afgelegde afstand is ten opzichte van vóór de corona crisis afgenomen met respectievelijk ca. 55% en 68%. Het aantal OV-gebruikers kelderde. Een groot deel van de Nederlanders stelt dat ze na de coronacrisis waarschijnlijk weer gaan reizen zoals ze deden. Volgens het onderzoek van KiM geldt dit voor ongeveer 80% van de mensen. De crisis heeft ook impact gehad op de mobiliteit in onze stad. In Nijmegen hebben we dit afgelopen jaar ook allemaal gezien: bussen met een handjevol reizigers, lege parkeergarages in het centrum (die weer volstroomden na de eerste lockdown omdat mensen terughoudender gebruik maken van het OV) en een verlaten campus. Desondanks is er een toename van het fietsgebruik waargenomen. De pieken tijdens de spitsen zijn minder geworden, maar de verdeling over de gehele dag laten een toename zien.

In de begroting 2020 noemen we een groot aantal bereikbaarheidsprojecten. Voor het overgrote deel zijn deze gerealiseerd of zijn er grote stappen gezet. Tegelijkertijd was 2020 ook een jaar waarin we door corona ook veel andere zaken hebben opgepakt, waardoor sommige reguliere werkzaamheden, zoals het Uitvoeringsprogramma van het Ambitiedocument ‘Nijmegen Goed op Weg’, zijn blijven liggen. Drie sprekende voorbeelden van wat vanwege Corona juist wèl is opgepakt zijn: • Omdat we de terrassen in het centrum opnieuw moesten inrichten, is de (fiets)parkeersituatie ook gewijzigd. We hebben intensief met ondernemers gesproken en naar passende oplossingen gezocht; • We hebben met de GGD en met scholen meegedacht over bereikbaarheidsvraagstukken, zoals bijvoorbeeld bij het XL-testpaviljoen op het transferium; • Bij de inrichting van onze openbare ruimte waren er continu nieuwe vraagstukken. Met ondernemers, bewoners en andere overheden zijn we hierover in gesprek gebleven.

73

Stadsrekening 2020 Ambitiedocument 'Nijmegen Goed op Weg' Ons Ambitiedocument ‘Nijmegen Goed op Weg’ is vastgesteld en in 2020 is daarnaast de Omgevingsvisie vastgesteld. Beide documenten zijn één-op-één op elkaar afgestemd en hoewel het Ambitiedocument eerder is vastgesteld, kunnen we dit beschouwen als een uitvoeringskader onder de Omgevingsvisie. In het Ambitiedocument staan uitdagingen voor de stad, die verdere uitwerking vragen. Deze uitdagingen sluiten aan op onze stadsbegroting 2020. Zoals bijvoorbeeld: •

• •

Goed werkende knooppunten. In 2020 is veel energie gestoken in de stationsomgeving Nijmegen CS en de ontwikkelingen rondom station Heyendaal. Voor beide locaties staan grote verbeteringen op het programma. Die zijn belangrijk omdat we vooral nabij station Nijmegen CS de woningbouw intensiveren. Daarmee sluiten we aan op de ambities van de stad, recent vastgelegd in de Omgevingsvisie. Duurzame mobiliteit. Met de regio werken we actief samen in en aan Slim en Schoon Onderweg (één van de zes regionale sporen) en hebben we daarnaast ons lokale uitvoeringsprogramma luchtkwaliteit vastgesteld. Diverse programma’s met een sterk uitvoeringstechnisch karakter die nodig zijn voor de ontwikkeling van onze stad. De Parkeernota is vastgesteld, we hebben slagen gemaakt op verkeersveiligheid en onze programma’s voor deelmobiliteit en elektrische laadinfra zijn in vergevorderd stadium. In 2020 zijn we begonnen aan een dynamische koers voor verkeersmanagement die we in 2021 willen laten vaststellen.

In het ambitiedocument 'Nijmegen Goed op Weg' is een aantal nader uit te werken projecten of thema’s benoemd. We noemen de uitwerking van de parkeernota, de visie op dynamisch verkeersmanagement, het regionaal uitvoeringsprogramma Slim & Schoon Onderweg, voorbereiding van besluitvorming over een milieuzone en zeroemissie, het meerjarenprogramma HOV en fiets en voorbereiden van de planvorming voor station Nijmegen Centraal en Nijmegen Heyendaal. De provincie heeft met de regio de ambitie om Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) te realiseren op een aantal corridors; voor Nijmegen zijn dit er acht. In 2020 willen we weten welke corridors HOV-corridors worden en hoe dit er uit komt te zien. In december 2023 gaat de nieuwe openbaarvervoerconcessie van de Provincie Gelderland in. Wij willen bereiken dat hierbij ook rekening wordt gehouden met ons uitgangspunt dat we elke wijk rechtstreeks willen verbinden met de binnenstad en dat het busvervoer duurzaam is. We willen achterhalen of flexibel openbaar vervoer binnen bepaalde wijken of voor bepaalde doelgroepen een aanvulling kan zijn op het bestaande vervoersaanbod. Tevens willen we een toekomst vaste verdeling van de bussen door de binnenstad. Vanaf 2020 willen we een bezuiniging bereiken van € 50.000 op het nachtvervoer van de Vierdaagse.

In 2020 stellen we een nieuwe parkeernota op, die voor de komende jaren het beleid rondom parkeren beschrijft. In deze nota gaan we in op aspecten als blauwe zones, reguleringsgebieden en transferia. De Nota Parkeernormen wordt niet herschreven, maar zal beleidsmatig haar beslag krijgen in de nieuwe Parkeernota en juridisch in de Beleidsregels Parkeren. Het beleid over fietsparkeren wordt ook verwerkt in de nieuwe Parkeernota. Nieuw in het beleid is de aandacht voor de voetganger. Deze vervoerswijze is in eerder beleid onderbelicht gebleven. Op de korte afstanden willen we lopen stimuleren. Dit doen we door het in kaart brengen van looproutes en deze routes de komende jaren te optimaliseren. Dit draagt ook bij aan het vergroten van zelfredzaamheid in de samenleving. Hieronder gaan we wat uitgebreider in op een aantal concrete projecten: Projecten Aanpak stations CS en Heyendaal In ons Ambitiedocument mobiliteit benoemen we het belang van onze knooppunten. Onze knooppunten zijn essentieel voor de bereikbaarheid van onze stad en regio. Daarnaast zijn het de ideale gebieden waarin we onze woningbouw kunnen intensiveren.

74

Stadsrekening 2020 Nijmegen Centraal Station Het meest in het oog springende knooppunt is Station Nijmegen Centraal. Zowel aan de westzijde als aan de centrumzijde hebben we een grote ambitie. Niet alleen vanuit bereikbaarheidsperspectief liggen daar ambities, maar ook vanuit andere disciplines (wonen, beeldkwaliteit, economie, etc.). In 2020 zijn er grote stappen gezet met Nijmegen CS. Er is gewerkt aan een technisch ontwerp voor beide stationszijden, en er is commitment bij onze partners (provincie, ministerie, ProRail, NS) om het programma komende jaren te realiseren. Station Heyendaal Ook over station Heyendaal zijn wij in gesprek met de provincie Gelderland en ProRail. Er is een variantenstudie gemaakt en in 2020 is afgesproken dat de gemeente Nijmegen opdrachtgever wordt voor ProRail om deze variantenstudie om te gaan zetten in een definitief ontwerp. ProRail heeft een projectplan gemaakt en heeft eerste concrete stappen gezet voor het vervolg (aanbesteding ingenieursbureau). In 2021 werken we verder aan dit project, ook in relatie tot de overige ontwikkelingen op de campus. Lent, Goffert en Dukenburg Naast CS en Heyendaal kent Nijmegen nog drie andere stations. Ook in die stationsomgevingen spelen vraagstukken. Rondom de station Goffert werken we aan project Winkelsteeg en we borgen deze samenhang.

Als we de vlek naast station Lent gaan ontwikkelen moeten we goed nadenken over bijvoorbeeld de fietsparkeervoorzieningen. De herontwikkeling van winkelcentrum Dukenburg houdt nauw verband met het naastgelegen (bus)station. Waalsprong: Aanleg Dorpensingel Doel is de verkeersstructuur tussen Lent en Bemmel te verbeteren. Daarbij wordt een nieuwe weg aangelegd tussen de Prins Mauritssingel en Bemmel en worden verkeersremmende maatregelen voor de bestaande verbinding getroffen. De voortgang van dit project is terug te vinden in de Stadsrekening 2020 Stedelijke ontwikkeling & Wonen. Waalsprong: SpitsKnip Griftdijk De doelstelling van de spitsknip is er op gericht om enerzijds de gebiedsontsluitingsfunctie van de Griftdijk Noord te kunnen blijven garanderen (bereikbaarheid), maar anderzijds de overlast in de vorm van geluid en congestie (spits) te beheersen (leefbaarheid). In 2018 is de spitsknip in werking gegaan en bleek al snel dat er veel waarschuwingen en bekeuringen verstuurd moesten worden. Vooral de waarschuwingen die per brief gaan kosten veel geld en moeite. Ook in 2019 was dit nog een groot aandachtspunt, zo gingen er in dat jaar nog ruim 24.000 waarschuwingen de deur uit en werden er zo’n 3.800 bekeuringen verstuurd.

2020 laat een forse daling van deze aantallen zien, zo zijn de waarschuwingen meer dan gehalveerd tot bijna 10.000 en ook de bekeuringen zijn sterk afgenomen naar 1.500. Hierbij opgemerkt dat het aantal passages (intensiteiten) in 2020, ondanks de Corona-maatregelen, nagenoeg gelijk zijn gebleven aan het jaar daarvoor. De forse dalingen zijn dus niet te wijten aan minder passages. Werkzaamheden Waalbrug: Spitsmijden beperkt de overlast De werkzaamheden aan de Waalbrug zijn in het voorjaar van 2019 gestart. De uitvoering wordt in twee fasen verdeeld: fase 1 (betondek) is afgerond in najaar 2020, voor de planning en uitvoering van fase 2 (conservering en Nijmeegse aanvullingen waaronder tweerichtingsfietspaden aan beide zijden) worden nadere afspraken gemaakt met Rijkswaterstaat. We hebben in overleg met Rijkswaterstaat, provincie en de regio zwaar ingezet op het verleiden van de weggebruikers om in de spitsen de Waalbrug en de Oversteek te mijden om zo het effect op de bereikbaarheid van de stad te beperken. Voor het project SLIMspitsen hebben zich 5064 deelnemers aangemeld, 3382 deelnemers hebben effectief bijgedragen aan het aantal van 218.572 spitsmijdingen en is de doelstelling van gemiddeld 2500-3000 per week gedurende de projectperiode gerealiseerd. Daarmee is de verkeershinder relatief beperkt gebleven.

Daarbij heeft corona vanaf maart 2020 gezorgd voor een verdere beperking van verkeershinder. Inmiddels zijn alle rijstroken voor autoverkeer weer beschikbaar. Na Q1 2021 zal ook het vrachtautoverbod worden opgeheven.

75

Stadsrekening 2020 Aanpak Graafseweg We hebben in 2019 onderzocht hoe we in aansluiting op het mobiliteitsbeleid de verkeersruimte anders kunnen indelen op de Graafseweg om de leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid te verbeteren. Met een motie heeft de gemeenteraad gevraagd om aanvullend enkele ontwerpvarianten in beeld te brengen voor het wegvak Rozenstraat – Wolfskuilseweg. In juli 2020 heeft de raad besloten dat het wegvak Rozenstraat – Wolfskuilseweg wordt uitgevoerd met 2x1 rijstroken plus een busbaan stad inwaarts. In de begroting is voor het gehele traject geld gereserveerd. Vanaf het najaar zijn we samen met de bewoners de ontwerpen aan het uitwerken. De voorbereidingen voor de aanbesteding zijn gestart. Het werk wordt gefaseerd uitgevoerd, tussen Q2 en Q4 2021. Stimuleren duurzame mobiliteit Slim en Schoon Onderweg en Uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit Afgelopen jaar hebben wij in verschillende projecten gewerkt aan duurzamer vervoer. Lokaal, maar ook binnen de regionale samenwerking van Slim en Schoon Onderweg. Om onze doelstellingen voor luchtkwaliteit te kunnen behalen, is het uitvoeringsprogramma luchtkwaliteit opgesteld, waar de invoering van Zero Emissie Zones onderdeel van uitmaakt. We hebben de invoering van de Zero Emissie Zones voorbereid. Er zijn 10 e-hubs met elektrisch deelvervoer in Nijmegen gerealiseerd.

De ervaringen uit deze e-hubs, nemen we mee in het opstellen van ons programma op deelmobiliteit dat in 2021 afgemaakt wordt. De voorbereidingen voor het opstellen van dit programma zijn getroffen. In de eerste helft van 2021 wordt het programma vastgesteld. Nijmegen doet mee aan een gezamenlijke aanbesteding van laadpalen voor elektrische auto’s. Op basis van concrete aanvragen hebben wij nieuwe laadpalen bijgeplaatst. Ook hebben we de voorbereidingen getroffen om een programma op laadinfrastructuur op te stellen. In de eerste helft van 2021 wordt dit programma opgesteld. Om de milieuhinder van bromfietsen en snorfietsen te beperken, hebben we een subsidieregeling voor de sloop en oude brommers en snorfietsen ontwikkeld en op 1 december open gesteld. Hier wordt goed gebruik van gemaakt. Campus Heyendaal We zijn in goed overleg met onze partners op campus Heyendaal over een groene en autoluwe campus. Met de Hogeschool Arnhem Nijmegen, de Radboud Universiteit, het ROC, een aantal overheden, de OV-aanbieders, de studentenvakbond en het Radboud UMC zijn we al jarenlang in goed overleg. De afgelopen jaren hebben we grote verbeteringen gerealiseerd door slimmer na te denken over het gebruik van de infrastructuur dan over de infrastructuur an sich. In de tweede helft van 2020 is met de campuspartners een ambitieprogramma gemaakt.

In het eerste kwartaal van 2021 gaan we hier verder over in gesprek met de omringende wijken en andere stakeholders. Logistieke hubs Samen met het Kennis DC Logistiek van de HAN hebben we de Denktank Stadslogistiek Nijmegen opgericht. Hiermee gaan we met een groot aantal logistieke dienstverleners aan de slag om te komen tot een netwerk van logistieke hubs waar vandaan goederen gebundeld naar de eindbestemming gebracht kunnen worden. Er zijn vier werkgroepen: particuliere pakketten, MKB, facilitaire stromen en rol van de gemeente. Deze werkgroepen leveren in 2021 hun resultaat op, waarna we stapsgewijs toewerken naar het intensiveren van de hubs. Als gemeente willen we dat onze leveranciers ook gebruik maken van een goederenhub. Werkgeversaanpak Vanuit de regio Arnhem Nijmegen werkt de Mobiliteitsmakelaar aan de werkgeversaanpak. Hij helpt werkgevers bij het verduurzamen van de mobiliteit van hun medewerkers, door middel van onderzoek (postcodeanalyses, enquêtes), advies over subsidies en probeeracties (zoals ebike-probeeractie, samenrijden bevorderen, OV-acties). In 2020 is een aantal van deze acties uitgevoerd, zoals op de campus Heijendaal, Novio Tech Campus, Industriegebied Nijmegen Zuid en enkele losse grotere werkgevers.

Ook is – in samenwerking met Groen, Gezond en In Beweging – een beweeg challenge gedaan bij Nijmeegse werkgevers, waar 1.000 deelnemers 110.000 kilometer hebben gefietst en gewandeld voor een goed doel.

76

Stadsrekening 2020 De fiets Het gebruik van de fiets is in 2020 ongeveer gelijk gebleven t.o.v. 2019. Dit is in zekere zin opvallend, omdat veel mensen afgelopen jaar vanwege corona thuis moesten werken en onderwijs kregen. Dus ondanks het corona-effect kan gesteld worden dat het beleid van de afgelopen jaren om de fiets te stimuleren effect heeft gehad. In 2020 zijn de fietsprojecten St.Annastraat, Schependomlaan – Korte Bredestraat en Ubbergseweg afgerond. Ook zijn de fietspaden rondom de Waalbrug verbeterd. Verder zijn wij met voorbereidingen begonnen voor de herinrichting van een deel van de Heyendaalseweg. Met deze projecten willen we het comfort en de veiligheid voor fietsers verbeteren, waardoor de toenemende hoeveelheid fietsverkeer beter kan worden gefaciliteerd. Het openbaar vervoer Als gevolg van corona is het aantal reizigerskilometers met de bus fors gedaald; in de Regio Arnhem Nijmegen met 46%. Lijn 1 naar Malden, lijn 7 naar het Afrika Museum en lijn 125 naar de P&R Noord zijn als gevolg hiervan tijdelijk opgeheven. Afgelopen jaar zijn verbetering voor het buslijnennet doorgevoerd. Voor de bediening van de wijk Aldenhof is een oplossing gevonden, deze wordt nu twee keer per uur bediend door lijn 331. Nu de rijstroken op de Waalbrug weer beschikbaar zijn, worden de bussen over de Waalkade en de Singels verdeeld.

Daardoor is de druk van bussen op de Waalkade afgenomen. Zowel bushaltes op de Griftdijk als op de Singels zijn verbeterd, zodat bussen hier goed kunnen halteren en reizigers kunnen wachten. In 2019 hebben wij samen met de provincie Gelderland en de Regio Arnhem Nijmegen een eerste set aan potentiële hoogwaardige openbaar vervoer lijn (HOV-lijnen) verkend, richting Druten, Arnhem, Heyendaal en Dukenburg. Dit heeft een vervolg gekregen in 2020, waarbij een tweede set aan lijnen is verkend, richting Beuningen, Groesbeek, Kleef, Gennep en Uden. Tevens hebben wij samen met de provincie Gelderland en de Regio Arnhem Nijmegen verkend welke mogelijkheden er zijn voor een vraagafhankelijk openbaar vervoersysteem, waarbij gekeken is naar een mogelijke combinatie met WMO-vervoer. Ook is in 2020 het goedkope busabonnement voor ouderen omgezet naar een busvoordeelabonnement voor inwoners met een laag inkomen. Verbeteren verkeersveiligheid Landelijk staat verkeersveiligheid op de agenda. Na een jarenlange afname van verkeersongevallen is er de afgelopen jaren weer een toename te zien. Het rijk steekt daarom meer geld en energie in het terugdringen van deze ongevallen. Provincies en gemeenten zijn gevraagd een risicoanalyse uit te voeren om plekken met verhoogd risico in kaart te brengen. Dat hebben wij ook gedaan.

Uit deze analyse blijkt dat het op verkeersveiligheidsgebied vrij goed gaat in Nijmegen. We zien (nog) geen stijging van het aantal ongevallen en zelfs een licht afnemende trend. Desalniettemin gaan we de analyse gebruiken voor een uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid die op hoofdlijn al gedeeld is met de raad. Daarnaast proberen we op een slimme manier onze stad veiliger te maken. Door bijvoorbeeld – op het moment dat er toch wegwerkzaamheden plaatsvinden – goed af te wegen wat wij vanuit het gebied van onder andere verkeersveiligheid eigenlijk verstandig achten. Een aantal voorbeelden van activiteiten die wij in het kader van verkeersveiligheid hebben uitgevoerd: •

• •

In 2020 zijn de Waalkade (oost) en de Vossenpelssestraat (zuid) afgeschaald van 50 naar 30 km/u. Op de kruispunten tussen Energieweg en Wolfskuilseweg / Kanaalstraat zijn de kruisende fietspaden aangepast. Bij verschillende onderhoudswerkzaamheden in woonwijken en rondom scholen zijn extra snelheidsremmende maatregelen aangebracht. We hebben in regionaal verband deelgenomen aan verschillende verkeerseducatieprojecten en verkeersveiligheidscampagnes. We hebben een aanvraag gedaan voor een rijkssubsidie om diverse verkeersveiligheidsmaatregelen te kunnen realiseren. Deze is eind 2020 gehonoreerd. Uitvoering vindt plaats in 2021.

77

Stadsrekening 2020 Parkeren Parkeernota ‘Parkeren in Nijmegen 2020-2030” Om de woningbouwambities van de stad te realiseren, was een nieuwe parkeernota nodig. De ontwikkelingen in het Waalfront, Hof van Holland en het stationsgebied zouden niet (betaalbaar) gerealiseerd kunnen worden onder het oude parkeerregime. We zijn daarom in 2019 gestart met een nieuwe parkeernota die aansluit bij het Ambitiedocument Nijmegen Goed op Weg. De parkeernota is in november 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. De nota laat zien wat we als stad willen met parkeren tot 2030. Hiermee borduren wij voort op de huidige parkeervisie die heeft geleid tot hogere tevredenheid onder bezoekers en bewoners over parkeren en tarieven. De parkeernota is na een proces van schriftelijk inspraak in april en digitale inspraak in september met zeven digitale bijeenkomsten aan de gemeenteraad aangeboden. Honderden Nijmegenaren hebben meegedacht over de parkeernota “Parkeren in Nijmegen 2020-2021. Het resultaat is een uitgebreide parkeernota welke met vier amendementen door de gemeenteraad zelf nog op punten is aangescherpt. Een aantrekkelijke leefomgeving Aandacht voor de voetganger We hebben in 2020 in lijn met onze mobiliteitsvisie besloten om specifieke aandacht te schenken aan de voetganger.

Met een achttal grote gemeenten en andere partners nemen we deel aan de CityDeal ‘Ruimte voor lopen’ van het ministerie BZK. De CityDeal beoogt om samen te onderzoeken hoe de ideale voetgangersstad eruit moet zien en hoe we mensen kunnen verleiden tot lopen. Lopen is in de toekomstige stad een belangrijke en gezonde vorm van mobiliteit. Schoon In 2020 zijn er veel inspanningen gepleegd op de aanpak van het zwerfafval in samenwerking met onze inwoners, Dar, bedrijven, scholen en verenigingen. Samen met Dar en Rijkswaterstaat is een pilot gestart om het zwerfvuil op de Waalstranden te verminderen en is er veel aandacht geweest voor communicatie & voorlichting over afval & zwerfvuil. Ook de inzet van afvalcoaches blijkt hierin veelal een nuttig instrument en hebben we om die reden ook een meer structureel karakter te gegeven door deze als vast onderdeel in de overeenkomst met Dar op te nemen. Ook is de inzet van de assistent wijkvegers uitgebreid naar een aantal andere wijken. Er is er sprake van minder zwerfvuil in de wijk en zijn de reinigingsactiviteiten ook meer zichtbaar gemaakt. Hierdoor is de burgertevredenheid toegenomen en heeft deze inzet ook een positieve uitwerking gehad op het afvalgedrag in de wijk. Wegen, straten, pleinen In 2020 hebben we (groot) onderhoud gepleegd aan verschillende asfaltwegen in de stad. Op veel locaties is een nieuwe deklaag aangebracht.

Het grootste onderhoudsproject was het vervangen van het geluidreducerende asfalt van de Prins Mauritssingel, stad inwaarts, tussen de gemeentegrens en het Keizer Augustusplein. Daarnaast is er groot onderhoud gepleegd aan de Couwenbergstraat, Muntweg, Staddijk, Griftdijk (deels), St. Annastraat (deels), Sophiaweg en van Rosenburgweg (i.c.m. werk provincie). Ook is in diverse straten het onderhoud integraal aangepakt. Hierbij is het versleten asfalt vervangen door gebakken klinkers. waarbij gelijktijdig ook de riolering, het groen en/of de verlichting is vervangen. Het gaat om de Plutostraat, Perzikstraat, Kastanjelaan, Topaasstraat (deels), van Peltlaan (deels), Tijgerstraat (deels) en de Emmalaan. De meeste projecten zijn inmiddels voorbereid en starten binnenkort met de uitvoering. Gladheid Met ons beleid "Grip op Gladheid" regelen we de gladheidsbestrijding op de hoofdwegen en snel-fietspaden. We zorgen zo voor een goed bereikbare stad. We hebben in 2020 gebruik gemaakt van de infrarood-metingen die de koudste plekken in onze gemeente inzichtelijk maken, nieuwe meetstations op strategische locaties geplaatst en een effectiever, efficiënter routeplan opgesteld.

Corona Impact van corona op de parkeerinkomsten Corona heeft een grote impact gehad op de parkeerinkomsten. Tijdens de eerste golf bleven bezoekers weg uit het centrum. Na de eerste golf herstelde zich dat, ook omdat mensen (in onze beleving) liever met de auto naar het 78

Stadsrekening 2020 centrum gingen dan met het openbaar vervoer. In de tweede coronagolf trad hetzelfde effect op als in de eerste. Al met al realiseerden we hierdoor fors minder parkeeropbrengsten (22%). Het gaat om 22% minder inkomsten (3,845 mln minder tov begroot 17,632 mln). Vanuit parkeren hebben we intensief meegedacht met centrumondernemers. Het dak van de Molenpoortgarage is geopend voor vergunninghouders, zodat parkeervakken op straat konden worden gebruikt voor 1,5meter-terrassen. Dit leverde ons kosten op, omdat wij deze garage ook moeten beheren. De fietsparkeervoorzieningen aan de Bisschop Hamerstraat zijn versneld uitgebreid, waarmee we het eenvoudiger maakte om met de fiets naar het centrum te komen. In onze beheerde fietsenstalling onder Plein 1944 moesten we onze personele inzet verdubbelen om de 1,5 meter te borgen. Gebruik van inzamelingcontainers Als gevolg van corona was de druk op de openbare ruimte en de daarin aanwezige inzamelvoorzieningen groter dan in voorgaande jaren. Dit heeft met name in de eerste helft van het jaar nogal eens geleid tot overlopende verzamelcontainers zoals de glasbakken. Dar heeft daar uiteindelijk adequaat op ingespeeld door deze containers vaker te ledigen.

Verbonden partijen en samenwerking Een schone openbare ruimte en reiniging Een schone stad is een aantrekkelijke stad. Daarom werken we met verschillende partijen samen om zwerfafval zo veel mogelijk te voorkomen. Voor Nijmegen verzorgt Dar naast het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval (opgenomen in taakveld 7.3 Afval in programma Openbare Ruimte) ook het reinigen van de openbare ruimte en de gladheidsbeheersing. Mobiliteit We werken intensief met de regio Arnhem Nijmegen samen om een regionale bereikbaarheidsaanpak op te stellen en uit te voeren. De provincie Gelderland en het Rijk zijn daarin ook belangrijke partners. Verder werken we samen met ondernemers, inwoners, onderwijsinstellingen, aanbieders van mobiliteitsdiensten en belangenvertegenwoordigers. Voor de uitwerking van ons ambitiedocument 'Nijmegen Goed op Weg' bespreken we met hen welke behoeften er bestaan en hoe we gezamenlijk tot maatregelen kunnen komen. De provincie Gelderland is als concessieverlener verantwoordelijk voor het openbaar vervoer in de regio. Hermes is verantwoordelijk voor de uitvoering van het busvervoer en NS en Arriva voor het regionale spoorvervoer rond Nijmegen.

Wat heeft het gekost Begrotingswijzigingen Onderstaand worden de begrotingswijzigingen inzichtelijk gemaakt tussen de primitieve begroting en de dynamische begroting. Bereikbaarheid; bedragen x € 1 mln

Besl.niv.

Besl.datum Besl.nr

Stadsbegroting 2020-2023 primitief Wzg

Baten

Lasten

22,0

48,2

Saldo 26,2 N

3,4

1,7

1,7 V

BW-01686 SW2019 Technische wijzigingen

Raad

18 dec '19

111/2019

0,0

0,2

0,2 N

BW-01710 Voortgangsmonitor Verzamelvoorstel

Raad

24 jun '20

66/2020

2,4

1,9

0,5 V

BW-01712 Voortgangsmonitor Investeringen

Raad

24 jun '20

66/2020

0,0

-0,3

0,3 V

BW-01742 2e Voortgangsmonitor Verzamelvoorstel

Raad

16 dec '20

118/2020

1,0

-0,0

1,0 V

25,4

49,9

24,5 N

Totaal Bereikbaarheid

79

Stadsrekening 2020 De primitieve begroting bedroeg € 26,2 miljoen. Hierop is € 1,7 miljoen in mindering gebracht, zodat de totale dynamische raming uitkomt op € 24,5 miljoen. Lastenzijde Ten opzichte van de primitieve begroting is het budget € 1,7 miljoen verhoogd. Dit heeft vooral te maken met verwachte kosten van projecten waarvoor we ook subsidie ontvangen. Aan de andere kant is het budget met € 0,3 miljoen verlaagd in verband met lagere rentelasten. Corona Er zijn geen corona-gerelateerde begrotingswijzigingen aan de lastenzijde van dit programma. Batenzijde Ten opzichte van de primitieve begroting is € 3,4 miljoen toegevoegd. Dit heeft voornamelijk te maken met ontvangen subsidies voor diverse mobiliteitsprojecten, zoals Slim & schoon onderweg, Slim spitsen, HOV-haltes. Corona Er zijn geen corona-gerelateerde begrotingswijzigingen aan de batenzijde van dit programma. Een overzicht met links naar de bestuurlijke besluitvorming is beschikbaar onder de bijlagen, onderdeel begrotingswijzigingen.

Programma's naar taakvelden Onderstaand wordt een toelichting gegeven op de afwijking tussen de realisatie en de dynamische begroting. bedragen x € 1 mln Bereikbaarheid

Begroting 2020 Begroting 2020 na primitief wijziging

Rekening 2020

Verschil

Lasten 0.63 Parkeerbelasting 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische Havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer

0,0 34,9 11,3 1,1 1,0 48,2

0,0 36,7 11,0 1,0 1,1 49,9

0,0 35,2 11,4 1,0 0,9 48,4

0,0 V 1,6 V -0,4 N 0,1 V 0,2 V 1,5 V

0.63 Parkeerbelasting 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische Havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer

17,6 2,9 0,2 0,7 0,5 22,0

17,6 6,0 0,3 0,7 0,7 25,4

13,8 5,3 0,4 0,7 0,7 20,8

3,8 N 0,7 N 0,0 V 0,1 N 0,0 V 4,6 N

Totaal per programma

26,2

24,5

27,6

-3,1 N

Baten

Verschil = Begroting na wijziging -/- Rekening (V=voordeel; N=nadeel)

Aan het programma Bereikbaarheid geven we per saldo € 27,6 miljoen uit. Het grootste deel hiervan gaat naar uitgaven voor verkeer en vervoer en parkeren. Lastenzijde Ten opzichte van de dynamische begroting is er € 1,5 miljoen (3%) minder uitgegeven. Oorzaken van deze afwijking zijn: bij verkeer en vervoer is minder uitgegeven aan het uitvoeringsprogramma Openbare Ruimte en aan mobiliteitsprojecten. Daarnaast zijn de lasten € 1,3 miljoen lager dan begroot vanwege vertraging in de uitvoering van de subsidieprojecten Slim en Schoon Onderweg. We voeren de subsidie (lasten/baten) opnieuw op in de begroting van 2021. 80

Stadsrekening 2020 Daarnaast zien we € 0,4 miljoen hogere kosten bij parkeren wegens kosten inrichting en toezicht corona teststraten. Kosten van toezicht teststraten ad € 0,2 miljoen zijn van de GGD terug ontvangen en aan de batenkant als opbrengst opgenomen. Een aantal projecten voor openbaar vervoer hebben geen doorgang gevonden. Dit leidt tot een voordelig resultaat van € 2 ton. Corona-effecten In het programma zit een nadeel van € 0,4 miljoen dat wordt veroorzaakt door gemaakte kosten voor inrichting en toezicht corona teststraten. We hebben € 0,2 miljoen hiervan in rekening gebracht bij de GGD (zie batenzijde). Effecten niet als gevolg van corona Van dit voordeel wordt € 1,8 miljoen veroorzaakt door niet-corona-effecten. Hoofdzakelijk doordat een aantal projecten geen doorgang heeft kunnen vinden. De subsidieprojecten zullen in 2021 worden opgeraamd (lasten en baten). Hiervan is niets bij de voortgangsmonitor gemeld omdat tot laat in het jaar onduidelijk was of de projecten doorgang zouden vinden. Batenzijde Ten opzichte van de dynamische begroting is er € 4,6 miljoen (18%) minder baten gerealiseerd. Oorzaken van deze afwijking zijn hoofdzakelijk de lagere opbrengst Parkeergelden tot een bedrag van 4 miljoen. € 0,2 miljoen is door de GGD vergoed voor gemaakte kosten van toezicht in de teststraten.

Daarnaast zijn de baten lager dan begroot vanwege vertraging in de uitvoering van de subsidieprojecten Slim en Schoon Onderweg. (zie ook verklaring lasten). We voeren de subsidie (lasten/baten) opnieuw op in de begroting van 2021. Corona-effecten Van dit nadeel wordt € 3,8 miljoen veroorzaakt door corona-effecten: € 4 miljoen aan lagere parkeerinkomsten en een bijdrage van de GGD van € 0,2 miljoen. Hiervan is reeds € 3 miljoen gemeld in de voortgangsmonitor als lagere parkeeropbrengsten. Effecten niet als gevolg van corona Van dit nadeel wordt € 0,8 miljoen veroorzaakt door niet-corona-effecten. Het verschil tussen de primitieve begroting en de dynamische begroting is hierboven toegelicht bij het onderdeel Begrotingswijzigingen.