Stadsrekening 2020

Verdere samenwerking tussen gemeenten, rechtbanken en beschermingsbewindvoerders is mogelijk door gebruik te maken van het adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind. We zijn in 2020 verder gegaan met de campagne ‘Geldzorgen, Samen komen we eruit’ om mensen met (beginnende) geldzorgen op te roepen hulp te zoeken. In 2020 gingen we door met de in 2019 gestarte Nijmeegse campagne ‘Geldzorgen? Samen komen we eruit’. In de campagne richtten we ons op mensen met geldzorgen en riepen we op hulp te zoeken. Centrale boodschap was: je bent niet de enige met geldzorgen. Op tijd advies vragen of hulp zoeken is niet makkelijk, maar het geeft wel rust en is dé manier om geldproblemen zelf op te lossen. Het is van groot belang, zeker in deze tijd, mensen met (beginnende) geldzorgen vroegtijdig te ondersteunen. We hebben bouwstenen vastgesteld voor het traject Sociale Basis en een symposium ‘de kracht van diversiteit en inclusie’ georganiseerd In 2020 zijn we gestart met het traject gericht op het versterken van de Sociale Basis. Met een groot aantal partners en vrijwilligers is er gekeken wat goed gaat op het gebied van welzijn, gezondheid en bewonersondersteuning en waar nog winst te behalen valt. Dit heeft geresulteerd in een aantal bouwstenen voor een nieuw kader voor de Sociale Basis. Dit kader werken we in 2021 verder uit, samen met de stad.

Vervolgens leggen we dit aan de gemeenteraad voor. In het kader van inclusie organiseerden we begin februari het symposium ‘De kracht van diversiteit en inclusie’, waarin we hebben benadrukt dat juist de verschillen tussen onze inwoners onze stad krachtig maakt. Daarnaast hebben we het Manifest ‘Iedereen doet Mee’ ondertekend waarin we als gemeente aangeven ons in te zetten voor

47

Stadsrekening 2020 een inclusieve samenleving waarin iedereen mee mag en kan doen. Ook hebben we diverse sessies met ervaringsdeskundigen en belangenorganisaties op gebied van beperkingen georganiseerd. Zo haalden we inpunt op voor ons Actieprogramma inclusie in het kader van het VN-verdrag handicap. In 2022 organiseren we in Nijmegen de Eurogames, een grootschalig evenement gericht op de inclusie van LHBTi-ers in de sport. In de aanloop naar dit evenement zijn we in 2020 gestart om samen met de Provincie een programma van side-events op te zetten, dat zich ook richt op de inclusie van ouderen en mensen met een beperking. Verder hebben we samen met de regiogemeenten in het Rijk van Nijmegen een beleidskader voor de nieuwe Wet Inburgering opgesteld en, net als in de voorgaande jaren, extra ingezet op de huidige groep statushouders en inburgeraars die nog niet onder de nieuwe wet vallen. Er zijn nieuwe partners in het preventieakkoord en we hebben een preventietafel opgezet 14 nieuwe partners hebben in 2020 het lokaal preventieakkoord Nijmegen ondertekend. In totaal zijn er nu 51 partners. We hebben een meet & greet georganiseerd wat onder andere heeft geresulteerd in de Ikpas Battle en toegankelijker aanbod van ondersteuning bij stoppen met roken, bijvoorbeeld op Nijmegenrookvrij.nl. Ook is er een start gemaakt met de pilot stoppen met roken voor minima.

Samen met de regio en de VGZ is er een preventietafel opgezet waarbij het werkbaar maken van de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) een speerpunt is. De inzet van de gezondheidsmakelaars is geëvalueerd. De conclusie is de makelaars duidelijk van meerwaarde zijn en de samenwerking over het algemeen positief wordt beoordeeld. We hebben de werkbegeleiding voor Stips verruimd, de dagbesteding ouderen uitgebreid en de Flexibele Respijtzorg Regeling ruimer aangeboden Er is sinds de start een grote toename van het aantal vragen, het aantal bezoekers en de casuscomplexiteit bij de Stips. Medio 2020 hebben we de uren werkbegeleiding verruimd om de kwaliteit van de dienstverlening te garanderen. Dit wordt in 2021 gecontinueerd, zodat de begeleiding van vrijwilligers op peil blijft en er voldoende ruimte is voor ondersteunen en overnemen van complexe casussen. Ook hebben we met het oog op de kwaliteit van de dienstverlening en de privacy van bezoekers geïnvesteerd in de huisvesting van enkele Stips in 2020. Alle groepen voor dagbesteding voor ouderen (ongeveer 20) zijn na de volledig sluiting in het voorjaar 2020 weer opgestart. Rekening houdend met de coronamaatregelen kunnen minder mensen tegelijk deelnemen aan dagbesteding dan normaal. Om alle ouderen de mogelijkheid te geven toch weer deel te nemen, is het aantal dagdelen per deelnemer per week beperkt.

Daarnaast hebben we gezorgd voor een uitbreiding van de capaciteit: vanaf november 2020 zijn bij een aantal aanbieders extra dagdelen en/of locaties gestart. Tot slot hebben we als alternatief de Flexibele Respijtzorg Regeling voor mantelzorgers ruimer aangeboden. Hiermee konden mantelzorgers ontlast worden omdat er niet of minder gebruik gemaakt werd van de dagbesteding. Tot slot hebben we extra geïnvesteerd in stichting Dierenambulance Nijmegen zodat de werving en ondersteuning van vrijwilligers kon worden ingezet. Hierdoor zijn in 2020 flinke stappen gezet in het verbeteren van de dienstverlening. We hebben de contracten voor hulpmiddelen en het doelgroepenvervoer opnieuw aanbesteed Sinds 1 juni 2020 is Welzorg b.v. de leverancier voor Hulpmiddelen in het Rijk van Nijmegen. Hulpmiddelen zijn met goede kwaliteit en tegen aanvaardbare kosten beschikbaar voor alle inwoners die daarop aangewezen zijn. Daarnaast wordt geïnvesteerd in goede service, tijdige levering en het noodzakelijke onderhoud van geleverde hulpmiddelen. De nieuwe contracten voor doelgroepenvervoer zijn per 1 augustus 2020 ingegaan, en worden uitgevoerd door AVAN. Het gaat om vraagafhankelijk vervoer (Wmo vervoer) en het Routevervoer. Nijmegen heeft het Leerlingenvervoer sinds 1 augustus ook ondergebracht bij AVAN. Dit gaat vallen onder het Routevervoer.

Door de grotere omvang kan er voordeliger worden ingekocht. Tegelijkertijd zien we een stijgend gebruik van vervoer bij AVAN, onder andere als gevolg van demografische ontwikkelingen. We zijn bezig met een breed marktonderzoek naar verschillende kosten beheersende maatregelen die ingezet zouden kunnen worden, uiteraard met behoud van kwaliteit van het vervoer. Daarnaast heeft ook het doelgroepen vervoer te maken gehad met de coronapandemie waardoor de vervoerders niet de beloofde ritten, met bijbehorende omzet, hebben kunnen vervoeren. We zijn 48

Stadsrekening 2020 continue in gesprek met vervoerders om er voor te zorgen dat er ook na de pandemie een gezond doelgroepenvervoer bestaat. Dit kan er voor zorgen dat contracteisen, zoals investeringen op het gebied van duurzaamheid/zero emissie, vertraging oplopen. De transformatie van specialistische jeugdhulp is steeds meer gericht op de versterking van gezinnen We hebben extra ingezet op de werving van pleeggezinnen middels een stevige campagne rond de landelijke week van de pleegzorg; dit heeft tot nu toe 20 nieuwe aanmeldingen opgeleverd. We zijn gestart met innovatieve samenwerkingsprojecten. Denk hierbij aan buurtgezinnen en het inverbindingsteam met JIM (jouw ingebracht mentor), waarmee we het informele mentorschap rond en met gezinnen willen versterken en daarmee ook een cultuurverandering in het veld op gang brengen. In Nijmegen is veel animo om buurtgezin te worden, er zijn al 20 koppelingen gerealiseerd. Het aantal kinderen in residentiële jeugdhulp laat vanaf 2018 (406 kinderen) een dalende trend zien, naar 386 (2019) en 360 kinderen in 2020. Het aantal kinderen in ambulante intensieve behandeling schommelt tussen 763 (2018) naar 830 (2019) en 767 (2020). Het aantal kinderen in pleegzorg en gezinshuizen is licht afgenomen, van 225 kinderen in 2018 naar 180 in 2020.

In 2020 hebben we ingezet op een betere samenwerking tussen verwijzers en zorgaanbieders in het regionaal expertteam Overleg Passende Hulp. Waarbij ook gezinsvoogden terecht kunnen op het moment dat zij vastlopen bij het vinden van de juiste plek. We werken ook steeds meer bovenregionaal samen om de transformatie van de jeugdhulp te realiseren. In 2020 zijn we, in samenwerking met de andere Gelderse jeugdregio’s, begonnen met het opzetten van een Bovenregionaal Expertisecentrum voor Gelderland (BOEG). De gemeente Nijmegen is trekker van deze ontwikkeling. Dit netwerk is bedoeld om passende hulp te realiseren voor kinderen en jongeren waarbij dat regionaal niet lukt door de complexiteit van de hulpvraag. BOEG biedt hoogspecialistische expertise, procesregie en organiseert nieuwe vormen van zorgvoorzieningen. Daarnaast hebben we afspraken gemaakt over de klinische High Intensive Care bedden van de jeugd-ggz en een team van Spoedeisende Zorg (SEZ) van de Jeugdbescherming Gelderland, en zijn we actief betrokken bij de verbeteragenda Jeugdbescherming en –reclassering. Ook proberen we gezamenlijk de JeugdzorgPlus anders te organiseren: kleinschaliger en dichterbij. We hebben minder kinderen in jeugdbescherming en jeugdreclassering In 2020 hebben we ingezet op meer preventieve jeugdbescherming.

Aan de Jeugdbeschermingstafel worden ouders betrokken om gezamenlijk een gedragen en passende oplossing voor kinderen te realiseren, en waar mogelijk een kinderbeschermingsmaatregel te voorkomen. De veiligheid van het kind staat altijd centraal. Het aantal kinderen in jeugdbescherming en jeugdreclassering is de laatste jaren gedaald. In 2018 ging het om 566 kinderen, in 2020 om 473. We hebben geïnvesteerd in het samenwerken bij onveiligheid bij het stadsbreed team Jeugd van Sterker en onder andere de Jeugdbescherming Gelderland. Door de veiligheidsketen dichter en toegankelijker te maken, willen we voorkomen dat onveiligheid te laat gesignaleerd wordt. De doorbraakaanpak is in de eerste fase succesvol In 2020 hebben we vol ingezet op de doorbraakaanpak. Vanaf de start van het doorbraakteam sinds 1 maart 2019 zijn er in totaal nu 123 casussen aangemeld. Hiervan zijn er 77 opgepakt door het doorbraakteam, waarvan 30 in het eerste halfjaar van 2020. In totaal is er nu bij 40 casussen door het doorbraakteam een maatwerkplan uitgevoerd. De overige maatwerkplannen lopen nog of zijn met een advies of korte actie opgepakt buiten het kader van de doorbraakaanpak. Over de plannen van 2019 en 2020 berekenden wij een gemiddelde besparing van €24.000,- per plan.

Aanmelders en inwoners die we spraken in de evaluatie zijn erg positief over het doorbraakteam en het resultaat na de interventie. Door het trainen van verschillende medewerkers wordt gewerkt aan het gemeentebreed uitrollen van de doorbraakaanpak. Meldingen en adviezen Veilig Thuis blijven groeien Bij Veilig Thuis is in 2020 een stijging van 19% te zien van het aantal meldingen ten opzichte van vorig jaar, van 2.376 in 2019 naar 2.839 in 2020. In 53 procent van de meldingen wordt binnen 5 dagen een veiligheidsbeoordeling uitgevoerd. Dit wil zeggen dat in 47% van de gevallen de wettelijk termijn niet wordt gehaald. Bij spoed en crisis gaat Veilig Thuis er altijd meteen op af. Er wordt steeds meer de dienst ‘voorwaarden en vervolg’ ingezet (overdracht naar wijkteam of andere partner) en minder vaak onderzoek gedaan. De onderzoeken die gedaan worden zijn daardoor steeds complexer en kosten meer tijd. Het aantal adviezen is in 2020 flink toegenomen ten opzichte van

49

Stadsrekening 2020 2019 van 4.437 adviezen naar 6.453. Dit is een stijging van 45%. We hebben het plan voor de nieuwe Hulsen vastgesteld en we hebben een begin gemaakt met de verbetering van de uitstroom uit maatschappelijke opvang De maatschappelijke opvang heeft sterk in het teken gestaan van aanpassingen in verband met corona. Er zijn gelukkig ook mooie resultaten geboekt die los staan van de coronacrisis. Het plan voor de nieuwe Hulsen is vastgesteld. We hopen de sloop en nieuwbouw in 2021 te starten. Ook hebben we succesvol extra middelen van het Rijk weten binnen te halen om de opvang, maar ook de uitstroom uit de opvang (wonen), te verbeteren. Dit zijn onder andere middelen voor realisatie van de tijdelijke 24-uurs opvang op de Schependomlaan, maar ook de Skaeve Huse en uitbreiding Housing First. De taakstelling medische heroïne verstrekking is behaald. We zijn gestart met nieuwe contracten voor beschermd wonen We zijn gestart met volledig nieuwe producten voor beschermd wonen en beschermd thuis. We zien dat er langzaamaan steeds meer gebruik wordt gemaakt van het product beschermd thuis: mensen zijn voor hun noodzakelijke bescherming en 24-uurs zorg niet langer direct aangewezen op een gedwongen verhuizing. We hebben hiermee ook de ombouw van beschermd wonen plekken uit het beleids- en interventieplan kunnen afronden.

Eerder dan verwacht werden de laatste intramurale plekken afgebouwd. De financiële taakstelling die wij verwachten in het kader van de landelijke herverdeling is hiermee ook opgevangen. Dit had weer tot gevolg dat de reserve Beschermd Wonen afgeschaft kon worden in 2020, we middelen konden toevoegen aan de algemene reserve (om de nog bestaande risico’s af te dekken) en daarnaast een deel van de middelen uit hebben gekeerd aan alle regiogemeenten. Daarmee ondersteunen we hen bij de doordecentralisatie en het ambulantiseren van beschermd wonen. Het regioplan voor de regionale samenwerking heeft vertraging opgelopen. Onder andere door de vele onduidelijkheden vanuit het Rijk (bijvoorbeeld over verdeelmodel en middelen) is het lastig gebleken om de samenwerking verder te concretiseren. Inmiddels zijn we goed op stoom en voor de zomer 2021 wordt het regioplan alsnog opgeleverd. Hierin staan de afspraken die de gemeenten in de regio Gelderland-Zuid maken om met ingang van 2022 samen het zorglandschap voor beschermd wonen vorm te geven, inclusief de financiering die hiermee gemoeid is. Om de transfomratieD

Corona Corona heeft het afgelopen jaar een flinke impact gehad op de inwoners van onze stad en haar wijken Naast de directe gevolgen voor mensen die ziek zijn geweest of dierbaren hebben verloren, hebben de maatregelen vooral een negatief effect op het aantal sociale contacten, de structuur en de zin van het leven. Gelukkig zijn, vergeleken met het landelijke beeld, indicatoren als somberheid, eenzaamheid en vertrouwen in de overheid relatief stabiel. Wel neemt het aantal overlastincidenten toe en hebben we geconstateerd dat de samenwerking met buurtplatforms in participatietrajecten moeizamer gaat. Het was een bijzonder jaar waarbij de meeste werkzaamheden in de uitvoering, zij het in aangepaste vorm, niet stil zijn komen te liggen. Corona heeft zowel in de positieve als negatieve zin effect gehad om de welzijns- en gezondheidsactiviteiten Een belangrijk deel van het verenigingsleven, de vrijwillige initiatieven of de inzet van maatjes werd (tijdelijk) stopgezet. Ook onze wijkaccommodaties waren een groot deel van het jaar dicht. Daarmee konden ze niet de ‘warme’ huiskamers van de wijk zijn, zoals onze inzet is.

Anderzijds zijn er vele nieuwe maatschappelijke initiatieven ontstaan om elkaar te blijven ontmoeten en bij te staan en heeft het professioneel gezondheid- en welzijnswerk alternatieve methoden gevonden om in contact te blijven met de deelnemers Er is een fonds ingericht (€100.000) voor een activiteitenprogramma voor jongeren in de winterperiode Activiteiten zijn gericht op het voorkomen van eenzaamheid, het welzijn van jongeren en het bieden van een perspectief. Uiteraard worden de coronamaatregelen hierbij in acht genomen. De organisaties bereiken met elkaar verschillende groepen jongeren. Er wordt een breed, divers en afwisselend programma neergezet, met spreiding over de periode en de wijken, over dagen en tijdstippen en met een mix van online en fysieke activiteiten. Denk hierbij aan sportactiviteiten kookworkshops, culturele activiteiten, minicolleges, online competities, films maken, enzovoort. 50

Stadsrekening 2020 Een verwachte grote toestroom naar sociale wijkteams en hulpverlening is vooralsnog uitgebleven Wel zien we een hoger ziekteverzuim bij onze instellingen, ook bij sociale wijkteams. Desondanks zijn de wachttijden voor inwoners korter geworden. De financiële problematiek neemt bij onze inwoners wel toe, maar we zien dat tot nu toe vooral terug in de bijstandsontwikkeling en het beroep doen op corona-gerelateerde (rijks)regelingen. Voor volgend jaar en verder verwachten we een groter effect als het gaat om schuldenproblematiek. We hebben extra locaties gerealiseerd voor opvang Corona heeft een zware druk gelegd op de inwoners die gebruik maken van de bestaande opvangvoorzieningen. Door de maatregelen waren er meer vierkante meters nodig. Hierdoor zijn extra gebouwen ingezet en is er geïmproviseerd om dit voor elkaar te krijgen. Dit had tot gevolg dat er soms sprake was van weerstand in buurten waar deze uitbreiding plaatsvond. Corona heeft invloed op de multiproblemhuishoudens Alle samenwerkingspartners in de wijk (hulpverlening, politie, corporaties, gemeente) hebben met veel flexibiliteit en creativiteit de multiproblemaanpak vormgegeven. In het begin van de coronacrisis waren er meer aanmeldingen van woonoverlast en kwamen veel signalen van corporaties en politie. Ook de verslavingsproblematiek lijkt toegenomen.

Opvallend is dat multiproblemhuishoudens waarin psychiatrie een grote rol speelt in deze tijd of erg goed loopt of juist gigantisch uit de hand loopt. Er is en wordt momenteel meer hulp ingezet in Regieteam-casussen Met name kinderopvang of extra zorg achter de voordeur. Door de toename van complexere problematiek in de wijken zien we een meer dreigende huisuitzettingen, dit speelde echter al voor de coronacrisis. Nog steeds houden we met de Regieteams samen met de corporaties zo’n 95% van de dreigende huisuitzettingen tegen. Onze zorgaanbieders zijn flexibel in coronatijden Aanbieders van jeugdhulp, Wmo en beschermd wonen hebben, deels met alternatieve invulling van de zorg, zoveel mogelijk gedaan om de zorgcontinuïteit te waarborgen. Zo hebben ze de hulp goed kunnen voortzetten. Nieuwe ontwikkelingen, zoals de JIM-aanpak, buurtgezinnen en de pleegzorgcampagne zijn ondanks corona vol van start gegaan. Ook zien we binnen beschermd wonen steeds meer inzet van beschermd thuis. Deze ontwikkelingen dragen bij aan ons doel van lichte, kortdurende ondersteuning in de thuissituatie. De coronacrisis heeft echter ook grote invloed op deze transformatie. Zo is er in toenemende mate sprake van crisis binnen de jeugd ggz. Er is blijvende aandacht nodig voor alle inwoners tijdens de coronacrisis.

De transformatie naar zoveel mogelijk ondersteuning thuis is een taai proces, waar we actief op blijven sturen.

Verbonden partijen en samenwerking               

Bindkracht10; Gecertificeerde Instellingen; Gecontracteerde en gesubsidieerde zorgaanbieders op het gebied van Beschermd Wonen, Jeugd, Huishoudelijke Hulp, Maatschappelijker Opvang en (klassieke) Wmo; Gemeenten in regio Rijk van Nijmegen & Gelderland-Zuid; GGD; Huisartsen; Kinderopvang; Maatschappelijker bewonersbedrijven (zoals BUUR, Wijkatelier, Wijkfabriek); Onderwijs; Politie en Justitie; Sterker Sociaal Werk; Veilig Thuis; Werkbedrijf Rijk van Nijmegen; Woningbouwcoöperaties; Diverse overige welzijnsorganisaties zoals het Zelfregiecentrum, MEE, Vluchtelingenwerk, enzovoort.

51

Stadsrekening 2020

Wat heeft het gekost Begrotingswijzigingen Onderstaand worden de begrotingswijzigingen inzichtelijk gemaakt tussen de primitieve begroting en de dynamische begroting. Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg; bedragen x € 1 mln

Besl.niv. Besl.datum Besl.nr

Stadsbegroting 2020-2023 primitief Wzg

Baten

Lasten Saldo

9,7

236,1 226,4 N

1,7

10,1

8,4 N

BW-01685 SW2019 Meldingen

Raad

18 dec '19 111/2019

0,1

4,5

4,5 N

BW-01686 SW2019 Technische wijzigingen

Raad

18 dec '19 111/2019

-0,0

-0,0

0,0 V

BW-01693 Gidsmiddelen Kansrijke Start

Raad

27 nov '19

92/2019

0,0

0,1

0,1 N

BW-01710 Voortgangsmonitor Verzamelvoorstel

Raad

24 jun '20

66/2020

1,4

1,0

0,4 V

BW-01712 Voortgangsmonitor Investeringen

Raad

24 jun '20

66/2020

0,0

-0,2

0,2 V

BW-01737 Zienswijze conceptsbegr. 2021 en BW veilig thuis 2020 en jaarrek. 2019 GGD

Raad

10 juni '20

48/2020

0,0

0,4

0,4 N

BW-01740 Eurogames 2020

Raad

16 dec '20 117/2020

0,0

0,1

0,1 N

BW-01741 2e Voortgangsmonitor Meldingen

Raad

16 dec '20 118/2020

-0,3

0,9

1,2 N

BW-01742 2e Voortgangsmonitor Verzamelvoorstel

Raad

16 dec '20 118/2020

0,4

2,3

1,9 N

BW-01747 Bestemmingsreserve Beschermd wonen

Raad

28 okt '20

95/2020

0,0

1,6

1,6 N

BW-01749 Nieuwe wet inburgering

Raad

25 nov '20 111/2020

0,0

-0,6

0,6 V

BW-01751 Projecten geweld hoort nergens thuis

Raad

16 dec '20 130/2020

0,1

0,1

0,0 V

Totaal Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg

11,4

246,1 234,8 N

De primitieve begroting bedroeg € 226,4 miljoen. Hier is € 8,4 miljoen aan toegevoegd, zodat de totale dynamische raming uitgekomen is op € 234,8 miljoen. Lastenzijde Ten opzichte van de primitieve begroting is € 10,1 miljoen toegevoegd. De belangrijkste mutaties lichten we hieronder toe: • voor het project Kansrijke Start hebben we een rijksbijdrage ontvangen van € 0,1 miljoen. • voor de dekking van een tekort op Veilig Thuis is in 2020 een onttrekking gedaan aan de bestemmingsreserve beschermd wonen ter hoogte van € 0,4 miljoen; dit bedrag is aan het programma toegevoegd. • het rijk heeft 'regenboogmiddelen' van € 0,1 miljoen ter beschikking gesteld ter dekking van een deel van organisatiekosten van de Eurogames 2022. • de Raad heeft in oktober de bestemmingsreserve beschermd wonen opgeheven. Om een deel van de reserve uit te betalen aan de regiogemeenten is een bedrag van € 1,6 miljoen overgeheveld van de reserve naar het programma. • met de 2e voortgangsmonitor 'verzamelvoorstel' zijn verschillende Rijksuitkeringen overgeheveld naar het programma. Het betreft onder andere het saldo met betrekking tot de loon- en prijsindex beschermd wonen (€ 0,6 miljoen) en extra Rijksgelden voor Vrouwenopvang/huiselijk geweld voor versterking Veilig Thuis en acute crisissituatie (€ 1,4 miljoen).

• ter dekking van de voorbereidingskosten van de nieuwe Wet Inburgering hebben we € 0,3 miljoen ontvangen van het rijk (welke door latere startdatum per 1-1-2022, overgeheveld zijn naar 2021). • het rijk heeft in totaal € 0,3 miljoen beschikbaar gesteld vanuit het faciliteitenbesluit opvang asielzoekers 2018 en 2019 en voor maatschappelijke begeleidingsmiddelen en participatie statushouders 2019. Deze bedragen zijn vanwege noodzakelijke extra inzet in 2021 op de "en- ondertussengroep", overgeheveld. • voor uitvoering van het project 'Geweld hoort nergens thuis' hebben we een Rijksuitkering ontvangen van € 0,1 miljoen (L/B).

52

Stadsrekening 2020 Batenzijde Ten opzichte van de primitieve begroting is € 1,7 miljoen toegevoegd. De belangrijkste mutaties lichten we hieronder toe: • voor uitvoering van het project 'Geweld hoort nergens thuis' hebben we een Rijksuitkering ontvangen van € 0,1 miljoen (L/B). Corona Voor € 0,3 miljoen wordt deze mutatie veroorzaakt door corona-effecten, te weten € 0,3 miljoen ontvangst vanuit het Rijk voor compensatie niet geïnde eigen bijdragen Wmo over de maanden april en mei 2020. Een overzicht met links naar de bestuurlijke besluitvorming is beschikbaar onder de bijlagen, onderdeel begrotingswijzigingen.

Programma's naar taakvelden Onderstaand wordt een toelichting gegeven op de afwijking tussen de realisatie en de dynamische begroting. bedragen x € 1 mln Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg

Begroting 2020 Begroting 2020 na primitief wijziging

Rekening 2020

Verschil

Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipati 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg18+ 6.82 Geëscaleerde zorg187.1 Volksgezondheid 6.2 Wijkteams

36,0 8,3 38,7 28,4 86,1 20,7 8,6 9,4 236,1

37,7 7,2 40,5 28,0 93,1 21,7 8,5 9,4 246,1

37,9 7,5 39,7 34,6 77,8 23,6 8,3 9,3 238,7

-0,2 N -0,3 N 0,8 V -6,6 N 15,3 V -1,9 N 0,2 V 0,1 V 7,4 V

4,6 1,4 0,2 0,0 3,4 0,0 0,1 0,0 9,7

4,9 0,2 1,4 0,0 3,8 0,9 0,1 0,0 11,4

4,4 0,5 2,0 0,0 4,1 1,3 0,2 0,0 12,6

0,4 N -0,3 V -0,6 V 0,0 V -0,2 V -0,4 V -0,1 V 0,0 V -1,2 V

226,4

234,8

226,1

8,7

Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipati 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg18+ 6.82 Geëscaleerde zorg187.1 Volksgezondheid 6.2 Wijkteams Totaal per programma

V

Verschil = Begroting na wijziging -/- Rekening (V=voordeel; N=nadeel)

Aan het programma Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg geven we per saldo € 226,1 miljoen uit. Het grootste deel hiervan gaat naar: • geëscaleerde zorg 18+ (maatschappelijke opvang, vrouwenopvang/huiselijk geweld en Wmo Beschermd wonen) • maatwerkdienstverlening 18+ (Wmo begeleiding en dagbesteding, huishoudelijke hulp en schuldhulpverlening) • maatwerkdienstverlening 18- (ambulante trajecten en dagbesteding Jeugd, PGB Jeugd). Ten opzichte van de dynamische begroting, is er € 8,7 miljoen (3,7%) minder uitgegeven. Het betreft vooralsnog een voorlopig resultaat. Zorgaanbieders op de domeinen Wmo en Jeugd hebben de zorgdeclaraties nog niet volledig ingediend en moeten tevens hun productie over het jaar 2020 nog verantwoorden. Ook de PGB uitgaven zijn nog niet definitief; PGB-budgethouders kunnen de komende maanden nog declaraties indienen ten laste van 2020. Het resultaat lichten we hieronder per taakveld kort toe.

53

Stadsrekening 2020 Taakveld Samenkracht en Burgerparticipatie Welzijn Het onderdeel Welzijn heeft aan de lastenkant voordeel van bijna € 0,1 miljoen vanwege lagere uitgaven door corona (minder subsidietoekenningen, lagere overige kosten). Het onderdeel Welzijn heeft aan de batenkant een voordeel van € 0,15 miljoen en dit wordt grotendeels veroorzaakt door terugvordering van Eigen Vermogen van enkele gesubsidieerde instellingen die opgeheven /gestopt zijn. Corona Er zijn ook extra kosten in het kader van Corona gemaakt en deze bedragen € 125.000. Dit zijn vnl. kosten voor uitbreiding van groepen in de dagbesteding voor ouderen (vanwege de 1,5 meter) en extra reiskosten voor de dagbesteding ouderen. Deze kosten zijn volledig gecompenseerd door de bijdrage van het rijk voor inhaalzorg WMO 2015. Diversiteit Het onderdeel diversiteit aan de lastenkant een voordeel van bijna € 0,1 miljoen vnl. veroorzaakt doordat er minder subsidies aangevraagd zijn vanwege corona. Aan de batenkant treedt geen verschil op. Corona Er zijn wat diversiteit betreft geen extra kosten in het kader van corona gemaakt. Jeugd (Zorgstructuur Onderwijs) Het onderdeel Zorgstructuur Onderwijs heeft aan de lastenkant een nadeel van bijna € 0,2 miljoen door een taakstelling uit het Interventieplan die niet volledig gerealiseerd is. Aan de batenkant treedt nauwelijks verschil op.

Corona In het kader van corona zijn voor jongerenactiviteiten en vrijwilligersorganisaties kosten gemaakt en deze bedragen € 67.000. Deze kosten zijn gecompenseerd door het rijk. Onderwijs (Kinderopvang) Corona Het onderdeel Onderwijs heeft aan de batenkant een voordeel van € 0,2 miljoen vanwege lagere kosten voor toezicht op kinderopvang. Wijkaccommodaties Het onderdeel Wijkaccommodaties heeft aan de lastenkant een nadeel van € 0,4 miljoen door herverdeling van het meerjarenonderhoud programma (€ 0,4 miljoen hogere kosten), een voordeel van € 0,2 miljoen op inkoop kosten horeca, door sluiting accommodaties en een nadeel van € 0,2 miljoen op energie en schoonmaak. Corona Aan de batenkant is sprake van een nadeel van € 0,7 miljoen door lagere huuropbrengsten i.v.m. corona (€ 0,2 miljoen) en lagere opbrengsten uit horeca (€ 0,5 miljoen). Taakveld Wijkteams Aan de lastenkant hebben we, mede veroorzaakt door corona, niet het volledig beschikbare subsidiebudget uitgegeven waardoor er een voordeel van € 0,1 miljoen. Aan de batenkant zijn er nauwelijks verschillen. Corona Er zijn wat taakveld Wijkteams betreft geen extra kosten in het kader van corona gemaakt.

54

Stadsrekening 2020 Taakvelden Maatwerkvoorzieningen en Maatwerkdienstverlening 18+ (Wmo 2015) Deze onderdelen betreffen het beleidsonderdeel Wmo en schuldhulpverlening. Deze taakvelden omvatten de materiële voorzieningen aan personen met een fysieke beperking, de dienstverlening aan individuele cliënten met een beperking (fysiek/psychisch) die zelfstandig wonen en die ondersteuning behoeven, en schuldhulpverlening. Op het taakveld Maatwerkvoorzieningen komen we in 2020 uit met het budget. Er is wel een tekort op de lastenkant door overschrijding van € 0,1 miljoen op uitvoeringskosten, maar dit tekort wordt gecompenseerd met het voordeel aan de batenkant als gevolg van een hogere CAK ontvangst eigen bijdragen. Vanaf 2021 wordt er een structureel tekort verwacht op dit taakveld in verband met de sterk gestegen kostprijs per nieuw hulpmiddel. Het taakveld Maatwerkdienstverlening 18+ laat per saldo een voordelig resultaat zien van € 1,4 miljoen. Aan de lastenkant is er een voordeel gerealiseerd van € 0,8 miljoen. Dit voordeel wordt voornamelijk verklaard door een voordelig resultaat op de huishoudelijke hulp van € 1,2 miljoen (inclusief een voordeel van € 0,3 miljoen op het PGBbudget), maar daarentegen een nadelig resultaat op ‘ambulante trajecten’ (begeleiding) van € 1,0 miljoen (inclusief een voordeel van € 0,1 miljoen op het PGB-budget) .

Op de (arbeidsmatige) dagbesteding is een voordeel gerealiseerd van € 0,2 miljoen. Aan schuldhulpverlening is tevens minder uitgegeven; dit levert een voordelig resultaat op van € 0,1 miljoen. Tenslotte is er een voordelig resultaat geboekt van € 0,3 miljoen op de toegerekende ambtelijke uitvoeringskosten. Aan de batenkant is er een voordeel gerealiseerd van € 0,6 miljoen. Met name de ontvangsten van het CAK voor de eigen bijdragen van cliënten zijn hoger dan begroot onder andere door extra ontvangen eigen bijdragen over voorgaande jaren. Corona Als gevolg van corona is in 2020 aan leveranciers van huishoudelijke hulp en van ambulante trajecten respectievelijk € 0,1 miljoen en € 0,2 miljoen betaald ter dekking van gederfde omzet en meerkosten. In de maanden april en mei is er als gevolg van een landelijke maatregel geen eigen bijdrage geïncasseerd. Vanuit het Rijk is hiervoor ruim € 0,3 miljoen compensatie ontvangen. Taakveld Maatwerkdienstverlening 18- (Jeugd) Onder dit taakveld vallen vormen van jeugdhulp die als individuele voorziening worden aangemerkt. Het betreft dan jeugdhulp zoals ambulante begeleiding en behandeling, jeugd-GGZ, persoonlijke verzorging en persoonsgebonden budgetten. Hiervoor is een budget beschikbaar van € 28,0 miljoen. In 2020 is € 34,6 miljoen uitgegeven, wat resulteert in een nadelig resultaat van afgerond € 6,6 miljoen.

Dit nadeel heeft te maken met de nog steeds hoge kosten voor ambulante jeugdzorg. We zien wel een lagere uitnutting van het PGB-budget, dit levert een voordeel op € 0,3 miljoen. Corona De totale coronakosten op dit taakveld bedragen afgerond € 0,8 miljoen. Het betreft hier kosten die voortvloeien uit de Tijdelijke Compensatieregeling omzetdaling coronakosten. Taakveld Geëscaleerde zorg 18- (Jeugd) Tot dit taakveld behoren maatregelen gericht op de opvang en het verbeteren van de veiligheid van kinderen en jeugdigen 18- met inbegrip van maatwerk dienstverleningsmaatregelen voor jeugdigen die in de desbetreffende opvangvoorzieningen verblijven. Hiervoor is een budget beschikbaar van € 20,8 miljoen. In 2020 is € 22,3 miljoen uitgegeven , wat resulteert in een nadelig resultaat van € 1,5 miljoen. Aan de lastenkant is een nadeel gerealiseerd van € 1,5 miljoen. Dit nadeel is voor het belangrijkste deel toe te schrijven aan kosten die voortvloeien uit de regionale vereveningsafspraken over specialistische jeugdhulp (€ 1,0 miljoen), kosten in verband met de Tijdelijke Compensatieregeling omzetdaling Coronakosten (€ 0,3 miljoen) en Jeugdhulp met verblijf (€ 0,2 miljoen). Aan de batenkant is een voordeel gerealiseerd van € 0,4 miljoen. De belangrijkste verklaring hiervoor is de afwikkeling van kosten over voorgaande jaren.

Het betreft zorgkosten die wij hebben betaald voor andere gemeenten en die wij vergoed hebben gekregen. Op batenniveau is geen sprake van een financieel corona-effect. Corona Als gevolg van corona is op dit taakveld in 2020 afgerond € 0,3 miljoen betaald als gevolg van de Tijdelijke Compensatieregeling omzetdaling coronakosten.

55

Stadsrekening 2020 Taakveld Geëscaleerde zorg 18+ Tot dit taakveld behoren onder andere de beleidsonderdelen maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en huiselijke geweld en Wmo beschermd wonen. Nijmegen is voor deze taken centrumgemeente voor de regio’s Rijk van Nijmegen en Rivierenland. Voor de uitvoering van deze taken is een budget beschikbaar van € 89,2 miljoen. In 2020 is daarvan € 73,7 miljoen (83%) ingezet, wat resulteert in een voordelig resultaat van € 15,5 miljoen. Aan de lastenkant is een voordeel gerealiseerd van € 15,3 miljoen. De voornaamste verklaringen voor deze afwijking zijn:  Wmo beschermd wonen: op de geleverde zorg (Zorg in Natura en PGB) is minder uitgegeven dan gecontracteerd c.q. begroot. De totale zorgdeclaraties vanuit de zorgaanbieders zijn achtergebleven ten opzichte van hetgeen gecontracteerd is. We verwachten dat de totale zorgdeclaraties (ZIN) € 41,3 miljoen bedragen. Dit is lager dan het ‘gecontracteerde’ bedrag van € 46,0 miljoen. Met name de nieuw ontwikkelde beschermd thuis producten en overige extramurale producten blijven achter. Daarnaast blijft ook de uitnutting van het PGB budget achter ten opzichte van de begroting; dit levert een voordeel op van € 1,4 miljoen. Het voordeel op Wmo beschermd wonen wordt mede veroorzaakt door de ingezette transformatiekoers van de afgelopen jaren.

De afgelopen jaren zijn er minder (dure) intramurale plekken ingekocht (afbouw) en wordt door de zorgaanbieders daarvoor in de plaats (goedkopere) extramurale zorg geleverd. Dit is in lijn met de transformatiedoelstellingen beschreven in het beleidsplan ‘samen dichtbij’. Vanaf 2018 hebben we –samen met de zorgaanbieders- ongeveer 150 plekken beschermd wonen weten af te bouwen. Een gemiddeld beschermd wonen plek kost € 57.000; dit levert op jaarbasis per saldo een resultaat op van € 8,6 miljoen. Tevens is er geanticipeerd op de korting die is voorzien met betrekking op de invoering van het landelijke objectieve verdeelmodel. Deze zou aanvankelijk per 1 januari 2021 gestalte krijgen, maar is tot 1 januari 2023 uitgesteld.  Vrouwenopvang/huiselijk geweld: met de septembercirculaire zijn er door het Rijk extra middelen toegekend voor ‘versterking Veilig thuis’ en ‘acute crisissituatie’. Deze extra structurele Rijksmiddelen ter hoogte van € 1,4 miljoen zijn in 2020 niet ingezet.  Maatschappelijke opvang/Oggz en verslavingsbeleid: het resultaat op dit beleidsonderdeel valt ruim € 1 miljoen negatief uit. Het negatieve resultaat is voornamelijk veroorzaakt door Corona gerelateerde kosten ter hoogte van € 0,9 miljoen. Aan de batenkant is een voordeel gerealiseerd van € 0,2 miljoen.

De belangrijkste verklaring voor deze afwijking is de terugvordering van subsidies van voorgaande jaren. Bij de subsidievaststelling zijn enkele subsidies lager vastgesteld, waardoor er een terugvordering heeft plaatsgevonden. Corona De totale coronakosten op dit taakveld bedragen € 2,1 miljoen. Het betreft hier hoofdzakelijk gedeclareerde ‘meerkosten’ van zorgaanbieders voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen. In dit bedrag zijn tevens de kosten voor de tijdelijke noodvoorziening voor daklozen bij de Jan Massinkhal opgenomen. In de voortgangsmonitor is voor de verwachte coronakosten een pm-post opgenomen. Op batenniveau is er geen sprake van een financieel corona-effect. Taakveld Volksgezondheid Aan de lastenkant hebben we € 0,2 miljoen minder uitgegeven. De voornaamste oorzaak hiervan is dat eerder geclaimde middelen voor Veilig Thuis ( onderdeel van het uniforme deel van de GGD), in 2020 nog niet volledig nodig zijn. Daarnaast hebben we € 0,1 miljoen aan budget minder uitgegeven door het niet doorgaan van geplande activiteiten. Aan de batenkant is er een voordeel van € 0,1 miljoen omdat we een hoger bedrag aan BTW terug konden vragen dan gebudgetteerd. Het betreft door de GGD betaalde BTW die wij als gemeente kunnen terugvorderen. Corona-effecten: Op dit taakveld zijn geen extra corona gerelateerde kosten gemaakt.

De uitgaven die de GGD gedaan heeft in het kader van Covid 19, worden rechtstreeks door het Rijk aan de GGD vergoed.

56

Stadsrekening 2020

Indicatoren Welzijn en Zorg 2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Percentage kinderen (0 t/m 17 jaar) in uitkeringsgezin

10%

10%

10%

11%

10%

10%

10%

gemiddelde benchmark

10%

10%

10%

11%

10%

10%

10%

Percentage jongeren (0 t/m 17 jaar) met jeugdhulp

10,5%

10,9%

11,0%

11,0%

11,6%

gemiddelde benchmark

10,7%

11,6%

12,2%

12,9%

13,4%

Percentage jongeren (0 t/m 17 jaar) met jeugdbescherming

1,6%

1,4%

1,3%

1,3%

1,3%

gemiddelde benchmark

1,6%

1,4%

1,4%

1,4%

1,5%

Percentage jongeren (12 t/m 22 jaar) met jeugdreclassering

0,6%

0,6%

0,6%

0,5%

0,5%

gemiddelde benchmark

0,5%

0,5%

0,6%

0,5%

0,5%

4.135

4.262

4.487

4.398

496

539

505

502

720

720

750

Verhouding jeugdhulp met en zonder verblijf: aantal cliënten jeugdhulp zonder verblijf aantal cliënten jeugdhulp met verblijf Aantal WMO-cliënten met een maatwerkarrangement (per 10.000 inwoners)

710

gemiddelde benchmark

785

Aantal aanmeldingen sociale wijkteams

4.000

Aantal bezoeken Stips

7.800

9.900

10.200

10.400

13.500

15.000

18.000

23.100

Percentage huishoudens dat gebruik maakt van 5 of meer gemeentelijke voorzieningen in het sociaal domein Percentage volwassenen dat zich ernstig eenzaam voelt

12%

gemiddelde benchmark

12%

3,5%

3,7%

Percentage volwassenen dat vindt dat men te weinig contact met anderen heeft

6%

10%

9%

12%

Percentage volwassenen dat zich goed gezond voelt

80%

76%

78%

78%

Percentage volwassenen dat zich in vrije tijd inzet voor samenleving (organisaties, de woonbuurt, mantelzorg, hulp aan anderen)

53%

52%

55%

54%

10.000

57

Stadsrekening 2020

Werk en Inkomen Wat willen we bereiken De onderstaande tekst is een letterlijke kopie uit de publicatie Stadsbegroting 2020-2023

Wat willen we op lange termijn bereiken? We willen een bijdrage leveren aan de maatschappelijke participatie van onze inwoners, zodat zo veel mogelijk mensen volwaardig meedoen in de Nijmeegse samenleving. Of ze wel of geen baan hebben, of ze te maken hebben met schulden of leven in armoede: iedereen moet kunnen meedoen. Werken en naar school gaan zijn de belangrijkste manieren om mee te doen in de samenleving en om uit de armoede te komen of blijven. We doen er ook de komende jaren alles aan om dit mogelijk te maken. Werken en leren kan op verschillende manieren, afhankelijk van de individuele situatie van de betreffende persoon. We vinden het belangrijk dat onze resultaten duurzaam zijn en dat we op alle mogelijke manieren activering stimuleren. We nemen er geen genoegen mee dat bijna 7.400 Nijmegenaren afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering, dat ongeveer 4.000 kinderen in Nijmegen opgroeien in armoede en dat duizenden Nijmegenaren (problematische) schulden hebben. We willen een activerend, duurzaam en sociaal armoedebeleid en een proactief, laagdrempelig en effectief schuldenbeleid. Op deze manier leveren we een bijdrage aan een economisch veerkrachtige en sociale stad.

Wat wilden we in 2020 bereiken In 2020 doen we er alles aan om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren. Wanneer er toch sprake is van werkloosheid, dan bieden we vanuit WerkBedrijf intensieve begeleiding en zetten we instrumenten in zoals loonkostensubsidies, jobcoaching, proefplaatsingen of (om)scholingen. Onze afdeling Zorg en Inkomen betaalt uitkeringen en handhaaft op rechtmatige besteding van bijstandsgelden. Het komend jaar hebben we specifiek aandacht voor mensen die (willen) werken in deeltijd. Armoede- en schuldensituaties voorkomen we zo veel mogelijk, bijvoorbeeld door informatie en advies en door beginnende problematiek zo vroeg mogelijk te signaleren en op te pakken. Ontstaat er toch een schuld, dan zorgen we dat onze dienstverlening toegankelijk is in de wijk en effectief is. In elke wijk is een financieel expert. We dringen de bewindvoeringskosten terug, we voeren het project Vroegsignalering en de wanbetalersregeling uit en we dragen bij aan de doorbraakaanpak. Daarnaast verstrekken wij, samen met onder andere Stichting Leergeld, Bindkracht10, de Voedselbank, de Kledingbank en de Vincentius-vereniging, voorzieningen om armoede te verzachten en participatie te bevorderen.

Wat hebben we dit jaar bereikt Het jaar 2020 startte met een gunstige uitgangspositie. Er was sprake van economische groei en daarmee groeiende werkgelegenheid. De COVID-19 crisis bracht daar al in maart verandering in. Sindsdien loopt landelijk de werkgelegenheid terug. Mensen verliezen hun baan of dreigen die te verliezen. Het aantal mensen met schulden neemt toe, vooral onder jongeren en ZZP’ers. Ten opzichte van landelijk vallen de gevolgen in Nijmegen relatief gezien (nog) mee. Maar iedereen die zijn of haar baan verliest of terecht komt in armoede, is er één teveel. Vooruitlopend op een mogelijke boeggolf in 2021 hebben we dan ook afgelopen jaar al diverse maatregelen genomen. Werk We hebben naast de regionale dienstverlening van het WerkBedrijf ook lokale accenten gelegd Dit deden we begin december. De Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met WerkBedrijf komt voort uit het arbeidsmarktbeleidsplan. We hebben extra aandacht voor mensen die door de coronacrisis dit jaar in de bijstand terecht zijn gekomen en voor de mensen met een Tijdelijk Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (Tozo). Aan de hand van een lokale keuzekaart konden gemeenten lokale accenten aanbrengen. In de keuzekaart voor Nijmegen hebben we extra aandacht voor jongeren en ouderen opgenomen.

58

Stadsrekening 2020 We zijn gestart met de Regionale Tafel Arbeidsmarkt Om samenwerking in de regio te stimuleren en nieuwe projecten te ontwikkelen is de Regionale Tafel Arbeidsmarkt (RTA) ontstaan. Binnen deze regionale tafel werken ondernemers, onderwijs en overheid (gemeenten, UWV en Werkbedrijf) nauw samen met als doel om zoveel mogelijk mensen aan het werk te krijgen. Onder de regie van de RTA worden verschillende projecten opgezet en uitgevoerd vanuit verschillende financiële middelen vanuit het Rijk en de Provincie. Zo is er het regionale actieplan ‘Perspectief op Werk’ (PoW). Vanuit PoW zetten we in op verschillende projecten om kwetsbare werkzoekenden aan het werk te helpen zoals kansberoep projecten. Daarnaast is er het actieplan overbruggingsfase corona waarin wordt ingezet op om- en bijscholing aan de hand van scholingsvouchers. Ook stimuleren we vanuit PoW de overgang van het onderwijs naar de arbeidsmarkt door middel van het opzetten van hybride leeromgevingen. De coronacrisis heeft in 2020 invloed op de uitvoering van de projecten gehad. Een deel is vertraagd en pakken we verder op in 2021. Ook starten er in 2021 enkele nieuwe projecten onder regie van de RTA. We verbeteren de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt De samenwerking tussen onderwijs en de arbeidsmarkt werd op verschillende manieren vormgegeven.

Door middel van het programma voortijdig schoolverlaten hebben gemeenten in het Rijk van Nijmegen en onderwijsbesturen afgesproken om de komende jaren extra te investeren in een aantal samenhangende maatregelen: samenwerken op instroom en doorstroom, versterken zorgteams op school, tijdelijke opvangvoorzieningen en blijvend contact na onderwijs. Daarnaast wordt er in de regionale tafel arbeidsmarkt (RTA) in verschillende projecten ingezet op de aansluiting onderwijs – arbeidsmarkt met name op het gebied van het creëren van extra stage- en leerwerkplekken. Dit alles met als doel zoveel mogelijk jongeren de arbeidsmarkt te laten betreden met een diploma en zoveel mogelijk jongeren duurzaam aan het werk te helpen. Inkomen Het onderzoek naar de Proef met bijstand is afgerond; de intensieve groepsgewijze begeleiding zetten we door De proef bevestigde dat de groep in de bijstand die moeilijk naar werk te bemiddelen is een zeer kwetsbare groep is. Verder liet de proef zien dat er problemen ontstaan met verrekeningen en toeslagen bij inkomsten uit deeltijdwerk en dat er bescheiden maar interessante positieve resultaten gehaald zijn door met name de intensieve groepsgewijze begeleiding. Om zoveel mogelijk mensen te helpen richting werk zetten we naar aanleiding van de uitkomst van de proef de groepsgewijze begeleiding in 2021 voort.

We bieden Nijmeegse bijstandsgerechtigden met inkomsten uit deeltijdwerk ondersteuning In 2020 besloten we daarvoor aan te sluiten bij de VNG en de gemeenten Utrecht en Rotterdam op de ontwikkeling van het Huishoudboekje middels een 1-jarige pilot. De start van de pilot loopt vertraging op door onvoorziene technische complicaties. Er wordt hard gewerkt om op korte termijn te starten. Met het Huishoudboekje bieden we Nijmeegse bijstandsgerechtigden met inkomsten uit deeltijdwerk financiële stabiliteit en inkomenszekerheid. We ondersteunen inwoners die niet voldoende inkomen hebben om te kunnen voorzien in hun levensonderhoud met een bijstandsuitkering Op 1 januari 2021 ondersteunden we 7.398 mensen met een uitkering. Dit aantal lag hoger dan het aantal op 1 januari 2020. Toen telde ons bestand 7.125 uitkeringen (PW, IOAW, IOAZ, Bbz). We zagen met name een grote stijging in de maanden april tot en met juli, veroorzaakt door nieuwe PW-uitkeringen. Gedurende deze maanden was de instroom hoog en de uitstroom laag. Vanaf augustus is weer een daling ingezet, met name door een lagere instroom. De uitstroom naar werk was in 2020 lager dan in 2019 en 2018. Ook hierop had de coronacrisis invloed.

We zorgen voor adequate ondersteuning aan zelfstandig ondernemers in coronatijd Hiervoor voerden we in 2020 de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) en verruimde maatregel woonkostentoeslag uit. Zzp’ers die door de coronacrisis hun inkomen zagen wegvallen konden een beroep doen op deze uitkering. Zo ook op de verruimde maatregel voor woonkostentoeslag. Met het uitvoeren van deze regelingen zorgden we ervoor dat zzp’ers in hun levensonderhoud konden blijven voorzien. In 2020 hebben we met de Tozo regeling 3.517 zzp’ers bereikt. Van de verruimde maatregel woonkostentoeslag hebben in 2020 62 zelfstandigen gebruik gemaakt.

59

Stadsrekening 2020 Armoedebestrijding We zijn gestart met een nieuwe busregeling voor mensen met een laag inkomen In 2020 hebben 9590 mensen een busvoordeelabonnement aangeschaft. Het animo voor deze regeling is groot. Voor een eigen bijdrage van 15 euro konden deze mensen het hele jaar in daluren reizen in Nijmegen en enkele omliggende gemeenten. Dit vergrootte de participatiemogelijkheden van deze doelgroep. Vanwege corona is de geplande evaluatie naar de ervaringen en resultaten van deze nieuwe regeling uitgesteld naar 2021. We verbeteren de toegang tot ons armoedebeleid en hebben extra aandacht voor specifieke doelgroepen In september werd het nieuwe beleidskader ‘Armoede Agenda Nijmegen 2020-2024’ vastgesteld. Ruim 17.700 huishoudens in Nijmegen hebben een laag inkomen. Met de huidige minimaregelingen kunnen, volgens het Nibud, de meest voorkomende huishoudtypen in Nijmegen van dit inkomen rondkomen. Het is daarbij wel van belang dat inwoners gebruik maken van alle regelingen die lokaal en landelijk aangeboden worden en er geen schulden zijn. Met het nieuwe beleidskader gaan we door vanuit deze sterke basis en zetten we in op het vergroten van het bereik. Dit doen we onder andere door de toegang tot ons armoedebeleid te vereenvoudigen. Daarnaast hebben we aandacht voor specifieke doelgroepen zoals gezinnen en werkenden met een laag inkomen.

Andere belangrijke speerpunten in de armoedeagenda zijn de aanpak van kinderarmoede en het terugdringen van de gevolgen van armoede op de gezondheid van inwoners met een laag inkomen. We bevorderen het juist gebruik van landelijke toeslagen Het landelijke toeslagensysteem van de Belastingdienst zorgde voor problemen bij onze inwoners. Om die reden startten we met een pilot Toeslagencheck door de Sociaal Raadslieden om het juist gebruik van landelijke toeslagen te bevorderen. In 2020 werden ruim 80 mensen geholpen via de Toeslagencheck. Deze pilot loopt door tot eind 2021, voor die tijd evalueren we de regeling en onderzoeken we of en hoe we hieraan vervolg geven. Schuldhulpverlening De resultaten op schuldhulpverlening zijn opgenomen in het programma Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg.

Corona De coronacrisis heeft voor een deel van de inwoners van Nijmegen (grote) financiële gevolgen. Met regelingen zoals de Tozo, de verruimde woonkostentoeslag maar ook noodsubsidies aan de Vincentiusvereniging Nijmegen hebben we ervoor gezorgd dat mensen in ieder geval hun huis niet kwijt raakten en over voldoende eten konden beschikken. Ook werd door de sluiting van scholen duidelijk dat lang niet alle gezinnen beschikten over een computer of laptop. Samen met Stichting Leergeld hebben we ervoor gezorgd dat kinderen zo snel mogelijk over een laptop konden beschikken om zo in ieder geval het thuis onderwijs te kunnen volgen. De coronacrisis had ook een grote impact op het domein werk. In de 35 arbeidsmarktregio’s die Nederland telt is de werkeloosheidswet (afgekort WW) aanzienlijk gestegen. In Midden-Gelderland steeg de WW echter minder hard en de stijging in Rijk van Nijmegen is in vergelijking tot andere regio’s beperkt gebleven. Dit komt met name doordat de branches Zorg en Welzijn zijn oververtegenwoordigd in Rijk van Nijmegen. De verwachting is echter dat de WW ook in onze regio zal toenemen. De invloed van de coronacrisis zagen we duidelijker terug in de uitstroom naar werk bij het WerkBedrijf Rijk van Nijmegen. Voor de coronacrisis waren er veel openstaande vacatures en was de arbeidsmarkt krap.

Door de coronacrisis was er een afname van vacatures en vraag naar personeel in de meeste sectoren terwijl er meer kandidaten gebruik maken van de dienstverlening van WerkBedrijf. In totaal zijn er in 2020 door WerkBedrijf 634 kandidaten uitgestroomd naar betaald werk. Dit aantal ligt lager dan in 2019, toen waren dit er namelijk 737. In 2020 zijn 293 Nijmegenaren (tegenover 311 in 2019) actief geweest binnen ‘Op weg naar werk’ (voorheen arbeidsmatige dagbesteding). Eind 2020 waren 917 (tegenover 965 in 2019) SW-medewerkers bij WerkBedrijf in dienst.

Verbonden partijen en samenwerking Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Rijk van Nijmegen (MGR)onderdeel WerkBedrijf Regio Nijmegen De belangrijkste verbonden partij is de Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Rijk van Nijmegen (MGR). Een van de modules van de MGR is WerkBedrijf Regio Nijmegen, waarin alle professionaliteit op het gebied van arbeidstoeleiding (inclusief SW en arbeidsmatige dagbesteding) is gebundeld. Dit biedt efficiëntie en slagkracht en is daarnaast vooral 60

Stadsrekening 2020 bedoeld om een betere dienstverlening te kunnen bieden aan werkzoekenden en ondernemers in de regio Rijk van Nijmegen. Overige samenwerkingspartners Andere samenwerkingspartners in de regio zijn het Regionaal Opleidingencentrum (ROC) Nijmegen, Leerwerkloket, gemeenten, de gemeentelijke afdeling Economische Zaken en het UWV. Samen met hen en WerkBedrijf geven wij invulling aan de uitvoering aan het regionale arbeidsmarktbeleidsplan ‘Werk Voorop!’ Deze partijen komen onder andere samen in de Regionale Tafel Arbeidsmarkt (RTA) om uitdagingen en kansen op de arbeidsmarkt te bespreken én aan te pakken. In 2021 komen we tot een gezamenlijke uitvoeringsagenda waarin we alle initiatieven bundelen, zodat we goed en tijdig afstemmen met elkaar en de samenwerking verder kunnen optimaliseren. Het verstrekken van de uitkeringen, de handhaving en een deel van de taken op het gebied van schuldhulpverlening en armoedebestrijding worden daarnaast uitgevoerd door de gemeentelijke afdeling Zorg en Inkomen. In de experimenten Participatiewet werken we intensief samen met de Radboud Universiteit Nijmegen en de Hogeschool Arnhem Nijmegen. Op het gebied van armoedebestrijding en schuldhulpverlening wordt verder intensief samengewerkt met verschillende kleine en grote professionele en particuliere initiatieven in de stad.

In de twee wetenschappelijke onderzoeken die lopen op het thema armoede werken we samen met o.a. het RadboudUMC en de Hogeschool van Amsterdam.

Wat heeft het gekost Begrotingswijzigingen Onderstaand worden de begrotingswijzigingen inzichtelijk gemaakt tussen de primitieve begroting en de dynamische begroting. Werk en Inkomen; bedragen x € 1 mln

Besl.niv.

Besl.datum Besl.nr

Stadsbegroting 2020-2023 primitief Wzg

Baten

Lasten

Saldo

107,9

184,3

76,3 N

19,7

23,8

4,2 N

BW-01685 SW2019 Meldingen

Raad

18 dec '19

111/2019

0,0

0,2

0,2 N

BW-01710 Voortgangsmonitor Verzamelvoorstel

Raad

24 jun '20

66/2020

-3,1

-2,5

0,6 N

BW-01711 Voortgangsmonitor Meldingen

Raad

24 jun '20

66/2020

0,0

0,1

0,1 N

BW-01736 overhevelen middelen POW en VIA naar Werk en Ink,

Raad

08 jul '20

59/2020

0,0

1,2

1,2 N

BW-01741 2e Voortgangsmonitor Meldingen

Raad

16 dec '20

118/2020

22,8

24,6

1,8 N

BW-01742 2e Voortgangsmonitor Verzamelvoorstel

Raad

16 dec '20

118/2020

-0,0

0,3

0,3 N

127,6

208,1

80,5 N

Totaal Werk en Inkomen

De primitieve begroting bedroeg per saldo € 76,3 miljoen. Hier is € 4,2 miljoen aan toegevoegd, zodat de totale dynamische raming uitgekomen is op een saldo van € 80,5 miljoen. Lastenzijde ( stijging € 23,8 miljoen) Ten opzichte van de primitieve begroting is € 22,8 miljoen toegevoegd bij het taakveld Inkomensregelingenlasten omdat we in de begrotingscijfers de nieuwe Tozo regeling hebben opgenomen tot en met het 5e voorschot. Bovendien is zijn de begrote lasten verhoogd met € 1,2 miljoen als gevolg van het Raadsbesluit over de toevoeging van deze middelen aan het programma voor de uitvoering van het project Perspectief op Werk en het VIA-project. Bij het taakveld arbeidsparticipatie is een bedrag van € 1,7 miljoen toegevoegd vanwege de compensatie van het Rijk voor de gederfde inkomsten van SW bedrijven a.g.v. Corona. Technische wijzigingen hebben een daling veroorzaakt van € 3,1 miljoen. Hieronder is onder meer de BOB-regeling en ParticipatieWet opgenomen. Diverse overige begrotingswijzigingen hebben een stijging van de begrote lasten veroorzaakt van € 1,2 miljoen op dit programma. Hiermee is de begrote lastenstijging van € 23,8 miljoen op hoofdlijnen verklaard.

61

Stadsrekening 2020 Corona Voor € 24,5 miljoen wordt dit veroorzaakt door corona-effecten, te weten de invoering van de Tozo regeling en de compensatie van het Rijk voor de gederfde inkomsten voor SW bedrijven. Batenzijde (stijging € 19,7 miljoen) Ten opzichte van de primitieve begroting is € 22,8 miljoen toegevoegd bij het taakveld Inkomensregelingenlasten omdat we in de begrotingscijfers de nieuwe Tozo regeling hebben opgenomen. ( Zie ook lasten) Overige technische wijzigingen ( zie ook onder de lastenzijde toegelicht) hebben een daling van de begroting baten veroorzaakt van € 3,1 miljoen. Hiermee is de stijging van de begrote baten van € 23,8 miljoen verklaard. Corona Voor € 22,8 miljoen wordt dit veroorzaakt door corona-effecten, te weten de opvoering van de begrote baten van de TOZO-regeling. Een overzicht met links naar de bestuurlijke besluitvorming is beschikbaar onder de bijlagen, onderdeel begrotingswijzigingen.

Programma's naar taakvelden Onderstaand wordt een toelichting gegeven op de afwijking tussen de realisatie en de dynamische begroting. bedragen x € 1 mln Werk en Inkomen

Begroting 2020 Begroting 2020 na primitief wijziging

Rekening 2020

Verschil

Lasten 6.3 Inkomens regelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie

144,7 25,7 13,8 184,3

164,3 27,2 16,6 208,1

161,6 24,5 14,9 201,0

2,6 V 2,7 V 1,7 V 7,1 V

6.3 Inkomens regelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie

107,9 0,0 0,0 107,9

127,6 0,0 0,0 127,6

135,4 0,0 0,0 135,4

-7,8 V 0,0 V 0,0 N -7,8 V

Totaal per programma

76,3

80,5

65,7

14,9 V

Baten

Verschil = Begroting na wijziging -/- Rekening (V=voordeel; N=nadeel)

Aan het programma Werk en Inkomen geven we per saldo € 65,7 miljoen uit. De verdeling over de taakvelden is als volgt: Taakveld Inkomens regelingen Aan Inkomensregelingen geven we per saldo € 26,2 miljoen uit. De grootste kostenposten zijn de uitkeringen van € 109,8 miljoen, de TOZO regeling van € 20,0 miljoen en de bijzondere bijstand van € 15,9 miljoen. De uitvoeringskosten voor deze regelingen bedroegen € 13,2 miljoen. Onder de opbrengsten verantwoorden we onder meer de Rijksbijdrage Buig van € 107,5 miljoen, de Rijksbijdrage TOZO van € 22,8 miljoen en opbrengsten bijstandsdebiteuren van € 4,1 miljoen. Taakveld Begeleide participatie Per saldo geven we € 24,5 miljoen uit aan Begeleide participatie. Dit zijn de lasten voor de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening. Deze is ondergebracht bij MGR Werkbedrijf. Taakveld Arbeidsparticipatie Per saldo geven we € 14,9 miljoen uit aan Arbeidsparticipatie. Dit betreft vooral de participatiemiddelen van € 12,9 62

Stadsrekening 2020 miljoen. Deze middelen worden door MGR Werkbedrijf ingezet om mensen in trajecten te begeleiden naar werk. Daarnaast is er nog € 1,4 miljoen ingezet voor de projecten zoals Perspectief op werk, de aanvullende aanpak en de Individuele Plaatsing en Steun- trajecten (IPS) bij MGR Werkbedrijf. Deze projecten lopen door in het jaar 2021. Verschillenanalyse Ten opzichte van de dynamische begroting is er € 14,9 miljoen (18%) minder uitgegeven. Kort samenvattend kan het positieve resultaat van € 14,9 miljoen als volgt worden verklaard: • • • • •

De fors positieve ontwikkeling van het buigbudget, ten opzichte van een relatief matige stijging van het aantal bijstandsgerechtigden zorgt voor een voordelig saldo van € 7,4 miljoen. Het niet claimen van compensatie SW van het Rijk, alsmede de vrijvallende indexering op de WSW middelen verklaard een voordeel van € 2,7 miljoen. Het niet geheel uit kunnen voeren van het afgesproken programma WBRN als gevolg van COVID-19. Hierdoor is een voordeel ontstaan van € 0,9 miljoen. Financieel voordelig effect op de Tozo-regeling, veroorzaakt door de vergoeding voor uitvoeringskosten, welke niet zijn ingezet in 2020. Voordeel € 2,8 miljoen. Diverse overige voordelen/nadelen verklaren het restantverschil van in totaal € 1,1 miljoen. Hieronder valt onder meer het voordeel op de bijzondere bijstand (€ 0,4 miljoen) en de ID banen (€ 0,2 miljoen). Hieronder wordt de verschillenanalyse per taakveld uit verder nader toegelicht:

Taakveld Inkomensregelingen Op dit taakveld ontstond per saldo een voordeel van € 10,4 miljoen. Aan de lastenzijde werd er € 2,6 miljoen minder uitgegeven en op de batenzijde werd € 7,8 miljoen meer ontvangen dan begroot. De gemeente heeft in de begroting zowel aan de lasten- als batenzijde € 22,8 miljoen opgenomen voor de Tozoregeling. Hiervan is € 20 miljoen aan uitkeringen verstrekt op grond van deze regeling, welke is verantwoord onder de lasten, waardoor er een voordeel ontstaat van € 2,8 miljoen ten opzichte van de begrotingscijfers 2020. Onder de baten wordt niet alleen een vergoeding opgenomen met betrekking tot de verstrekte uitkeringen vanuit de TOZO-regelingen. De regeling kent ook een vergoeding voor uitvoeringskosten. In de TOZO-verantwoording is hiervoor een bedrag van € 2,8 miljoen opgenomen. In totaal wordt dus zo’n € 22,8 miljoen aan TOZO baten verantwoord, gelijk aan de begrote baten. Aangezien de TOZO-regeling vrijwel volledig is opgezet en uitgevoerd met personeel in dienst van de gemeente Nijmegen, is er voor de komende jaren nog een bedrag van zo’n € 2,5 miljoen beschikbaar. Deze middelen vallen nu vrij ten gunste van het resultaat. Bij de behandeling van de jaarrekening 2020 wordt dan ook voorgesteld een claim te leggen op de toe te voegen middelen aan de saldireserve ter hoogte van € 2,1 miljoen.

Dit is bestemd voor de uitvoeringskosten ten behoeve van de afwikkeling van de TOZO dossiers 2020 en 2021. Per saldo is er een voordeel ontstaan van € 2,8 miljoen op de Tozo-regeling ten opzichte van de begroting. We behaalden een voordeel op de uitkeringslasten Buig van € 1,5 miljoen ten opzichte van de begroting. Er was namelijk minder inzet van loonkostensubsidies (€ 0,3 miljoen), het aantal IOAW-uitkeringsgerechtigden daalde (€ 0,4 miljoen) en we verstrekten minder uitkeringen P-Wet (€ 0,5 miljoen). Aan baten Buig is € 6,1 miljoen meer ontvangen dan in de begroting stond opgenomen. De definitieve beschikking Buig over het jaar 2020 is vastgesteld op € 107,3 miljoen euro. Het Rijk heeft de definitieve bijdrage ten opzichte van het nadere voorlopige budget fors naar boven bijgesteld. Gezien deze positieve bijstelling blijven we uit de vangnetregeling. Wel is een nuancering ten aanzien van dit voordelige resultaat op zijn plaats: in het coalitieakkoord 2018-2022 is een bedrag van € 6 miljoen structureel toegevoegd om het tekort op Buig te kunnen opvangen. Per saldo is het nadeel op Bedrijfsvoering € 0,5 miljoen. De uitvoeringslasten vielen € 0,8 miljoen hoger uit en is er € 0,3 miljoen meer aan opbrengsten gerealiseerd. Ook deed men een groter beroep deed op de BBZ-regeling van € 0,5 miljoen en is er € 0,7 miljoen meer aan bijzondere bijstand verstrekt.