Stadsbegroting 2026-2029 - Doelen nader geduid

Het is echter wel zo dat er bij andere grote gemeenten in Nederland een

44

vergelijkbare trend is om meer in te zetten op collectief en preventief aanbod, om de sociale cohesie te bevorderen en de druk op de zorg te verlagen. Wijk- en bewonersbudget Gemeente

Systematiek / Organisatie

Utrecht

Wijkplatforms met wijkregisseurs €50.000 – €100.000 per wijk

Jaarlijks wijkbudget (indicatie)

Co-creatie, bewonersvoorstellen

Rotterdam

Gebiedscommissies en wijkraden €7 miljoen over 14 gebieden

Gebiedsagenda’s en bewonersadvies

Groningen

Wijkteams + wijkverbinders, wijkdeal

Samen besluiten in wijkdealproces

Arnhem

Gebiedsgericht, initiatievenfonds €25.000 – €100.000 per gebied

Den Haag

Leefbaarheidsgelden per stadsdeel

€20.000 – €70.000 per wijk

Vorm van participatie / regie

Bewonersinitiatieven, gebiedstafels

€5 miljoen totaal (diverse initiatieven) Participatief budgetteren met stemrondes

Nijmegen heeft ten opzichte van bovenstaande gemeenten een vergelijkbaar wijkbudget. Onze vaste wijkbudgetten zitten op het niveau van Groningen en Arnhem. Tussen de 30.000 en 70.000 euro. Daarbij hebben we het fysieke wijkbudget nog niet meegerekend, dat komt neer op zo'n 20.000 per wijk erbij. Daar nog bovenop zijn er externe subsidies zoals de wijkendeals en projectsubsidies die gemiddeld per wijk (schatting) op een 50.000 tot 100.000 euro uitkomen. Wij zitten daarmee op 100.000 euro plus per wijk gemiddeld. Hiermee zitten we dan weer aan de bovenkant van de verdeling. • • • •

Veel gemeenten reserveren gerichte wijkbudgetten tussen €20.000 – €100.000 per wijk of gebied. De inzet is vrijwel altijd gekoppeld aan participatie of samenwerking met bewoners. Gemeenten met sterke gebiedsstructuren investeren ook in ondersteunende functies zoals wijkregisseurs of verbinders. Budgetten zijn vaak flexibel inzetbaar binnen sociale basis, mits passend binnen gebiedsopgaven.

Knoppen • Subsidies (vrijwilligers)initiatieven sociale basis Het subsidiebedrag voor de (vrijwilligers)initiatieven in de sociale basis is enigszins beïnvloedbaar vanaf 2027. Het betreft een collectief aanbod dat een preventieve werking heeft om zorgvragen te voorkomen, of uit te stellen. Voorbeelden van (vrijwilligers)initiatieven in de sociale basis zijn de hobbywerkplaatsen en de sociale ondernemingen in de wijk. Deze initiatieven hebben een groot bereik en veel (kwetsbare) inwoners van Nijmegen zijn actief als vrijwilliger bij deze initiatieven, of gebruik maken van het aanbod. Deze initiatieven zorgen voor een laagdrempelig toegankelijk, collectief, en preventief aanbod. Bezuinigen op deze initiatieven kan leiden tot meer druk op de zorg, en hogere kosten in andere (gemeentelijke) domeinen. • Subsidies basisinfrastructuur welzijn in de sociale basis Bindkracht10 en Sterker is vanaf 2026 al een taakstelling opgelegd. De taakstelling van Bindkracht is verwerkt in het genoemde bedrag van € 3,95 miljoen, de taakstelling voor Sterker is verwerkt onder doel 8.11. Deze taakstelling wordt op dit moment verder uitgewerkt. De gevolgen van deze taakstelling zijn op dit moment nog niet bekend. Het is op dit moment dan ook niet mogelijk om te bepalen of en op welke manier het budget van Bindkracht10 en Sterker beïnvloedbaar is.

Daarnaast wordt aan Bindkracht10 en Sterker een meerjarige subsidie verleend van 2026 t/m 2028, dus hiermee het budget is in deze jaren ook niet beïnvloedbaar. • Wijk- en bewonersbudgetten Volgens artikel 2.2.1 van de WMO heeft het College de taak de veiligheid en leefbaarheid in de wijk voor mensen met een beperking te bevorderen. Het betreft hier subsidies. Afhankelijk van het karakter van de verstrekte subsidie is het budget van 7 ton verdeeld over de 2 categorieën oranje en rood. Deze budgetten worden veelal als subsidies ingezet ter ondersteuning van bewonersinitiatieven en wijkorganisaties, wijkbladen en sociale ondernemingen. Aangezien het hier geen wettelijke taken betreft, zijn de budgetten beïnvloedbaar binnen een termijn van éen en vier jaar.

45

8.2 Gehouden dieren en vrijlevende dieren ontvangen ondersteuning waar gezond en goed leven in het geding is Dierenwelzijn staat bij de gemeente Nijmegen hoog in het vaandel. Veel van ons handelen en beleid heeft raakvlakken met het welzijn van dieren. Inzetten op dierenwelzijn is onlosmakelijk verbonden met een gezonde, groene en sociale stad als Nijmegen. We blijven daarom een bijdrage leveren aan het dierenwelzijn binnen onze gemeente. Waar wenselijk en mogelijk werken we ook aan de verbetering van dierenwelzijn. Daarbij stimuleren we dat inwoners, bedrijven en andere organisaties hier ook aan bijdragen en hun verantwoordelijkheid nemen. Budget Saldo Doel

Project

Budget (x 1.000)

2026

2027

2028

2029

D0802

Dierenwelzijnsbeleid

Programma

329

329

329

329

Dierenwelzijnsbeleid

Uitvoering

24

24

24

24

353

353

353

353

Totaal

Activiteiten • We zorgen voor het vervoer en de opvang van vermiste, gewonde en overleden (zwerf)dieren. • We dragen bij aan het inperken van kolonies van verwilderde katten. • We dragen (bij aan) zorg voor dieren, waarvan de eigenaren dat tijdelijk niet kunnen. • We faciliteren activiteiten voor huisdiereigenaren met een kleine beurs Wettelijk

Beleidsvrijheid

ja

3-5

Budget beïnvloedbaar (x € 1.000) € 317

Uitvoeringskosten

€ 24

Het budget binnen deze post wordt ingezet voor de uitvoering van de wettelijke taak die de gemeente heeft op het gebied van dierenwelzijn. Het gaat hierbij om de inzet van de Dierenambulance (DAN), dierenklinieken, dierenartsenpraktijken, (nood)opvang en vervoer. De kosten betreffen medische behandelingen van zwerfdieren, vervoer van zieke en gewonde dieren, en opvang van gewonde en zieke dieren. Er zijn diverse prijsafspraken hierover gemaakt. Het budget is in zeer beperkte mate beïnvloedbaar vanaf 2027. Het betreft namelijk de uitvoering van een wettelijke taak, waarbij er op dit moment al krapte zit in het beschikbare budget om de wettelijke taak uit te voeren. Kwaliteitsniveau en benchmark De inzet van de gemeente Nijmegen op dierenwelzijn is lastig te vergelijken met de inzet van andere gemeenten. Dit komt doordat dierenwelzijn in andere gemeenten gecombineerd wordt met inzet op andere beleidsdomeinen, bijvoorbeeld biodiversiteit. In Nijmegen is dit van elkaar gescheiden. Een eerdere benchmark geeft wel aan dat de gemeente Nijmegen qua beschikbare ambtelijke capaciteit voor dierenwelzijn beneden gemiddeld scoort t.o.v. vergelijkbare gemeenten. Knoppen • Medische behandelingen, vervoer, opvang van (zwerf)dieren De kosten betreffen medische behandelingen van zwerfdieren, vervoer van zieke en gewonde dieren, en opvang van gewonde en zieke dieren.

Er zijn diverse prijsafspraken hierover gemaakt. Het budget is in zeer beperkte mate beïnvloedbaar vanaf 2027. Het betreft de uitvoering van een wettelijke taak, waarbij er op dit moment al krapte zit in het beschikbare budget om de wettelijke taak uit te voeren. 8.3 Inwoners van Nijmegen kijken naar elkaar om in het dagelijks leven De motivatie van inwoners om te participeren en zich in te zetten is groot, bijvoorbeeld als vrijwilliger bij de vele verenigingen, activiteiten en/of evenementen in de buurt en stad. Daarnaast is het belangrijk dat anderen oog hebben voor inwoners die het op eigen kracht (tijdelijk) niet lukt om mee te doen. Veel inwoners zetten zich als

46

mantelzorger of als vrijwillig maatje in om anderen te helpen. We vinden het belangrijk dat iedereen die zich als vrijwilliger of mantelzorger inzet zich gezien, gesteund en gewaardeerd voelt. Daarnaast stimuleren we ondersteuning door lotgenoten en ervaringsdeskundigen, die vanuit de eigen ervaring en eigen kracht veel kunnen bijdragen. Budget Saldo Doel

Project

Budget (x 1.000)

2026

2027

2028

D0803

Informele zorg

Programma

171

171

171

171

Vrijwilligerswerk en mantelzorg

Programma

1.882

1.882

1.882

1.882

Vrijwilligerswerk en mantelzorg

Uitvoering

324

324

324

324

2.377

2.377

2.377

2.377

Totaal

2029

Activiteiten • We stimuleren en waarderen vrijwilligerswerk voor iedereen, o.a. door het subsidiëren van een breed ondersteuningsaanbod van de Vrijwilligerscentrale, en het aanbieden van een vrijwilligersverzekering en het vrijwilligersfonds. • We ondersteunen en subsidiëren projecten en initiatieven voor informele hulp en ondersteuning door vrijwillige maatjes, ervaringsdeskundigen en lotgenoten. • Wij stimuleren en ondersteunen mantelzorgers door het subsidiëren van Mantelzorg Nijmegen, het subsidiëren van diverse initiatieven ter ondersteuning van mantelzorgers en het aanbieden van verschillende vormen van respijtzorg. Wettelijk

Beleidsvrijheid

deels

2-3

Budget beïnvloedbaar (x € 1.000) € 199

Uitvoeringskosten

€ 1.682 € 324

De middelen die gekoppeld zijn aan dit doel worden ingezet vanuit het kader van de WMO (algemene voorzieningen). Binnen dit kader is er voor gemeente vrijheid voor welk ambitieniveau wordt gekozen. Het gaat voor het overgrote deel om subsidies, waarmee het bedrag enigszins beïnvloedbaar is. De gemeente Nijmegen ondersteunt en waardeert mantelzorgers en vrijwilligers in Nijmegen. Ook ondersteunen we diverse maatjes- en vrijwilligersprojecten. Deze projecten bieden ondersteuning voor kwetsbare inwoners. Op dit moment is er in theorie nog budget beïnvloedbaar in 2026 (€199.000), maar in de praktijk is het zo dat dit budget in 2026 ingezet wordt voor de uitvoeringsagenda vrijwilligers en de uitvoeringsagenda mantelzorg. Deze uitvoeringsagenda’s worden in het najaar van 2025 vastgesteld door het college. Door deze uitvoeringsagenda’s wordt er gerichter ingezet om vrijwilligers en mantelzorgers nog beter te waarderen en te ondersteunen. Dit is noodzakelijk, omdat vrijwilligers en mantelzorgers steeds belangrijker worden in de sociale basis, en in het opvangen van de afschaling van zorg.

Het budget dat op termijn beïnvloedbaar is (€ 1.682.000) wordt ingezet via (structurele) subsidies aan (vrijwilligers)initiatieven in de sociale basis die zich richten op de ondersteuning en waardering van vrijwilligers, informele zorg en ondersteuning, de ondersteuning en waardering van mantelzorgers, en vrijwilligers- en maatjesprojecten. Mantelzorg Door de toenemende druk op de zorg en de afschaling van zorg, zal het aantal mantelzorgers én de belasting op deze mantelzorgers de komende jaren blijven stijgen. Het is daarom van belang om mantelzorgers goed te ondersteunen, zodat zij de zorg voor hun naasten vol kunnen houden. De gemeente heeft een wettelijke rol in het bieden van ondersteuning en waardering voor mantelzorgers. In 2025 stelt het college de uitvoeringsagenda mantelzorg vast. Bezuinigen op het thema mantelzorg betekent ook dat de eerder aangenomen moties met

47

betrekking tot mantelzorg niet kunnen worden uitgevoerd, en het ambitieniveau van de uitvoeringsagenda scherp naar beneden moet worden bijgesteld. Vrijwilligers In 2025 stelt het college de uitvoeringsagenda vrijwilligers vast. De afgelopen jaren zien we een trend van een afname van het aantal vrijwilligers, terwijl de inzet van vrijwilligers (in de sociale basis) steeds belangrijker wordt. Door de toenemende druk op de zorg en schaarste op de arbeidsmarkt wordt de inzet van vrijwilligers (in de sociale basis) steeds belangrijker. Ook draagt het doen van vrijwilligerswerk bij aan zelfontplooiing en sociale cohesie. Het is daarom belangrijk om de inzet van vrijwilligers vanuit de gemeente aan te moedigen en te ondersteunen. Bezuinigen op het thema vrijwilligers, betekent dat het ambitieniveau van de uitvoeringsagenda scherp naar beneden moet worden bijgesteld en het kan (indirect) leiden tot hogere (zorg)kosten. Vrijwilligers- en maatjesprojecten In Nijmegen zijn er verschillende maatjes- en vrijwilligersprojecten. Deze projecten zijn belangrijk binnen de sociale basis, omdat inwoners door deze projecten geënthousiasmeerd en ondersteund worden om naar elkaar om te kijken. Dit zorgt voor meer sociale cohesie en zorg voor elkaar, en draagt ook bij aan het verlagen van de druk op de zorg.

Door de druk op de zorg wordt het steeds belangrijker dat inwoners meer onderling naar elkaar omkijken en voor elkaar zorgen (in zoverre dit mogelijk is). Door het bezuinigen op de subsidies voor deze projecten valt een deel van de vrijwilligers- en maatjesprojecten in de sociale basis weg. Dit kan leiden tot een toenemende vraag bij professionele (zorg-)organisaties, wat tot extra belasting en hogere kosten leidt. De activiteiten binnen deze begrotingspost zijn onderdeel van de sociale basis en de preventieve infrastructuur. Het gaat om collectieve activiteiten. Dit sluit één op één aan bij de leidende principes van het sociaal domein en bij de activiteiten om de sociale basis te versterken. Niet beïnvloedbaar, dus hierboven ook niet genoemd, zijn de middelen die wij voor mantelzorg van het Rijk ontvangen (GALA) van € 90.000 en de kosten van investeringen van € 20.000 (rente en afschrijving). Kwaliteitsniveau en benchmark De gemeente Nijmegen ondersteunt mantelzorgers en de inzet van vrijwilligers. In vergelijking met andere gemeenten kan de gemeente Nijmegen wel nog een stap zetten in de sturing op de thema’s mantelzorg en vrijwilligers. Deze stap wordt in 2025 gezet, d.m.v. het vaststellen van de uitvoeringsagenda vrijwilligers en de uitvoeringsagenda mantelzorg. Na 2025 wordt het mantelzorgcompliment afgeschaft.

Een aantal gemeenten hebben wel een mantelzorgcompliment, al zien we ook dat een deel van deze gemeenten het mantelzorgcompliment (of een vergelijkbaar product) de afgelopen jaren ook hebben afgeschaft. Er is bij deze gemeenten wel een andere vorm van waardering en ondersteuning van mantelzorgers in de plaats gekomen. Knoppen • Uitvoeringsagenda Mantelzorg & Uitvoeringsagenda Vrijwilligers Deze projecten bieden ondersteuning voor kwetsbare inwoners. Op dit moment is er in theorie nog budget beïnvloedbaar in 2026 (€199.000), maar in de praktijk is het zo dat dit budget in 2026 ingezet wordt voor de uitvoeringsagenda vrijwilligers en de uitvoeringsagenda mantelzorg. Deze uitvoeringsagenda’s worden in het najaar van 2025 vastgesteld door het college. Vrijwilligers en mantelzorgers worden steeds belangrijker in de sociale basis, en in het opvangen van de afschaling van zorg. Bezuinigen op het thema mantelzorg betekent ook dat de eerder aangenomen moties met betrekking tot mantelzorg niet kunnen worden uitgevoerd, en het ambitieniveau van de uitvoeringsagenda scherp naar beneden moet worden bijgesteld.

48

•

(Vrijwilligers)initiatieven in de sociale basis Dit budget (1,7 miljoen euro) wordt ingezet via (structurele) subsidies aan (vrijwilligers)initiatieven in de sociale basis die zich richten op de ondersteuning en waardering van vrijwilligers, informele zorg en ondersteuning, de ondersteuning en waardering van mantelzorgers, en vrijwilligers- en maatjesprojecten. Bezuinigen op het thema vrijwilligers, betekent dat het ambitieniveau van de uitvoeringsagenda scherp naar beneden moet worden bijgesteld. Dit kan leiden tot een toenemende vraag bij professionele (zorg-) organisaties, wat tot extra belasting en hogere kosten leidt.

8.4 Inwoners van Nijmegen kunnen (vrij) zichzelf zijn en worden hierin geaccepteerd We willen gelijke kansen voor alle inwoners, mensen met en zonder beperking en ongeacht religie, herkomst, geslacht en genderidentiteit. We zijn een toegankelijke stad, waarin geen plek is voor discriminatie. We leggen de focus op de (groepen) inwoners die ons het hardst nodig hebben, omdat hun kansen op meedoen, goede gezondheid, talentontwikkeling of (arbeids)participatie niet vanzelfsprekend zijn. We werken hier samen met de stad aan, in het bijzonder met de inwoners waarom het gaat. Als gemeente hebben we een faciliterende en activerende rol. Budget Saldo Doel

Project

Budget (x 1.000)

2026

2027

2028

2029

D0804

Diversiteit, inclusie en acceptatie

Programma

2.627

2.376

2.376

2.376

Diversiteit, inclusie en acceptatie

Uitvoering

1.011

1.011

1.011

1.011

3.638

3.387

3.387

3.387

Totaal

Activiteiten • We subsidiëren welzijnsinitiatieven in onze wijken en onze stad, gericht op het ondersteunen van inclusieve bewonersactiviteiten. • We subsidiëren migrantenorganisaties voor initiatieven gericht op integratie en inclusie van migranten en stimuleren hierbij de samenwerking met Nijmeegse welzijns- en zorgorganisaties. • We subsidiëren maatschappelijke organisaties voor initiatieven gericht op LHBTI-acceptatie. • We subsidiëren collectieve activiteiten gericht op het vergroten van de zelfredzaamheid en zelfregie van mensen met psychische kwetsbaarheid of een beperking Wettelijk

Beleidsvrijheid

Nee

2-3

Budget beïnvloedbaar (x € 1.000) € 33

Uitvoeringskosten

€ 2.361

€0 € 1.011

In 2026 is er een subsidiebudget van € 2,4 miljoen beschikbaar bestemd voor (veelal structurele) subsidies. Er is tevens een budget van € 33.000 voor algemene kosten op het gebied van diversiteit en inclusie. De middelen gekoppeld aan dit doel worden ingezet vanuit het de volgende kaders: WMO (algemene voorzieningen), VN-verdrag voor mensen met een beperking en het rijksbeleid Regenbooggemeenten. Binnen deze kaders is er voor gemeente vrijheid voor welk ambitieniveau wordt gekozen. Het gaat voor het overgrote deel om subsidies, waarmee het bedrag enigszins beïnvloedbaar is. Deze activiteiten zijn onderdeel van de sociale basis en de preventieve infrastructuur. Het gaat om collectieve activiteiten. Dit sluit aan bij de leidende principes van het sociaal domein en bij de activiteiten om de sociale basis te versterken.

49

Het betreft subsidies voor de uitvoering van het actieprogramma VN verdrag Handicap (€ 0,33 miljoen), initiatieven van migrantenorganisaties gericht op integratie en inclusie (€ 68.000), de preventieve aanpak van discriminatie en racisme (€ 0,11 miljoen) en de uitvoering van de Regenboogagenda. Hiervoor is een structureel budget van €55.000 beschikbaar, dat voor 2026 a-structureel wordt aangevuld met € 20.000 Regenboogmiddelen van het Rijk. De tijdelijke extra middelen (van € 0,1 miljoen) die met het coalitieakkoord beschikbaar zijn gesteld vervallen vanaf 2026. Het resterende budget is bestemd voor de basisinfrastructuur inclusie, zoals het Zelfregiecentrum (€ 0,74 miljoen) ter bevordering van de zelfredzaamheid van mensen met een psychische kwetsbaarheid of beperking, en voor Stichting STEP (€ 0,7 miljoen) voor het versterken van basisvaardigheden voor Nijmegenaren met een migratieachtergrond. Tot slot is een subsidiebudget van € 0,21 miljoen beschikbaar voor diverse activiteiten. Kwaliteitsniveau en benchmark Nijmegen geeft, net als veel andere grote(re) gemeenten, prioriteit aan diversiteit en inclusie. We sluiten aan bij het landelijke Regenboogbeleid met onze lokale Regenboogagenda en maken actief werk van de verplichting uit het VN-verdrag Handicap met onze lokale inclusieagenda.

Op basis van ons coalitieakkoord maken we een inhaalslag op het onderwerp anti-discriminatie met het opstellen van een anti-discriminatieagenda. Kenmerkend voor de Nijmeegse aanpak is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en de netwerken in de stad voor zowel het beleid als de uitvoering. Knoppen • Diversiteit en inclusie Dit betreft een budget van € 33.000 voor algemene kosten op het gebied van diversiteit en inclusie. • Subsidies Het betreft subsidies voor: - de uitvoering van het actieprogramma VN verdrag Handicap (€ 0,33 miljoen), - initiatieven van migrantenorganisaties gericht op integratie en inclusie (€ 68.000), - de preventieve aanpak van discriminatie (€ 0,11 miljoen) - de uitvoering van de Regenboogagenda (€ 55.000 + incidenteel € 20.000 Regenboogmiddelen Rijk). - de basisinfrastructuur inclusie: het ZRCN en Step (€ 1.44 miljoen) en overige subsidies (€ 0,21 miljoen) 8.5 We hebben een stevig opvoedklimaat rond gezinnen, in wijken en scholen We vinden het belangrijk dat kinderen, jongeren en ouders zoveel mogelijk in hun eigen leefomgeving met behulp van hun sociale netwerk kunnen opvoeden en opgroeien. Het aanbod van maatschappelijke organisaties is hierop gericht. Waar nodig vindt preventieve, tijdelijke ondersteuning of versterking van de opvoed- en opgroeivaardigheden plaats.

We investeren in algemeen toegankelijke ondersteuning van gezinnen op alle leefdomeinen, dichtbij de leefomgeving van kinderen en hun ouders. Dit doen we onder andere door het ontwikkelen van een gebiedsgerichte en programmatische samenwerking in het preventieve jeugdveld. We streven naar een goed samenwerkend netwerk rond kinderen van 0-23 jaar. Budget Saldo Doel

Project

Budget (x 1.000)

2026

2027

2028

2029

D0805

Kinderopvang

Programma

613

612

612

612

Kinderopvang

Uitvoering

311

311

311

311

Preventief jeugdbeleid

Programma

7.762

7.759

7.752

7.750

Preventief jeugdbeleid

Uitvoering

638

638

638

638

Zorgstructuur Onderwijs

Programma

781

781

781

781

10.104

10.101

10.093

10.091

Totaal

50

Activiteiten • We stellen de scouting, vrijwilligersverenigingen en vrijetijdsverenigingen in staat om activiteiten voor en door kinderen en/of jongeren te organiseren. • We subsidiëren het jeugdwelzijnswerk voor zinvolle vrijetijdsbesteding aan jongeren, waarbij talenten en het zelf organiserend vermogen van de jongeren maximaal worden ontwikkeld. Het jeugdwelzijnswerk zet in op betrokkenheid en participatie in de eigen leefomgeving. Prioriteit wordt gegeven aan kinderen en jongeren die van huis uit minder toegang hebben tot vrijetijdsaanbod en voor wie extra pedagogische ondersteuning passend is. • Middels de preventieprogramma’s 12- en 12+ intensiveren we de samenwerking tussen de verschillende vormen van jeugdwelzijnswerkwerk, prioriteren we de inzet op de belangrijkste opgaven in een gebied en investeren in een meer sluitende netwerk-samenwerking met onder meer de Buurtteams Jeugd & Gezin, het Werkbedrijf en het voortgezet onderwijs en MBO. We creëren samenhang in wijkoverleggen in afstemming met afdeling Veiligheid. • We zorgen op elke school voor een welzijns- en zorgstructuur die passend is bij het profiel van de school en de kinderopvanglocatie. Er is een sluitende keten en het onderwijs, jeugdwelzijnswerk en de jeugdgezondheidszorg werken samen in de preventieprogramma’s.

• We ondersteunen ouders bij het opvoeden van de kinderen, onder meer middels interventies vanuit het jeugdwelzijnswerk (opvoedondersteuning). • We zetten in op versterking van kinderopvang en scholen om met verschillen en opgroeivraagstukken om te kunnen gaan en waar nodig expertise erbij te kunnen halen. De Buurtteams Jeugd & Gezin spelen daarbij een belangrijke rol. • We bewaken de kwaliteit van de kinderopvang. Wettelijk

Beleidsvrijheid

deels

2-3

Budget beïnvloedbaar (x € 1.000) € 8.400 €

Uitvoeringskosten

€ 949

Het uitvoeren van toezicht op de kinderopvang en preventief jeugdbeleid zijn wettelijke taken. Preventie moet gericht zijn op verschillende doelen (zoals het voorkomen en signaleren van opgroei- en opvoedingsproblemen, het versterken van het opvoedkundige klimaat en opvoedvaardigheden van ouders), maar er is niet wettelijk vastgelegd hoe dit moet worden vormgegeven en de budgetten vanuit het rijk zijn hiervoor niet geoormerkt. Er kunnen dus keuzes gemaakt worden, maar we kunnen hier niet volledig mee stoppen. De Wet kinderopvang regelt in Nederland de kwaliteit, toegankelijkheid en financiering van kinderopvang voor kinderen van 0 tot 13 jaar. De wet stelt eisen aan de pedagogische kwaliteit, veiligheid en gezondheid van opvanglocaties, en bepaalt dat ouders in aanmerking kunnen komen voor kinderopvangtoeslag via de Belastingdienst. De gemeente heeft op basis van deze wet een belangrijke toezichthoudende en handhavende rol. De gemeente is verantwoordelijk voor het registreren en bijhouden van gegevens in het Landelijk Register Kinderopvang, het aanwijzen van de GGD als toezichthouder. Ook kan de gemeente maatregelen nemen bij geconstateerde tekortkomingen, zoals het opleggen van sancties of het sluiten van opvanglocaties die niet voldoen aan de wettelijke eisen.

De gemeente ontvangt middelen (€0,6 miljoen) voor de uitvoering van de Wet kinderopvang, met name voor toezicht en handhaving. Dit budget is niet beïnvloedbaar. De financiën van dit doel zijn vrijwel allemaal subsidies gericht op welzijn en opvoedondersteuning. Stoppen met of deze subsidies verlagen heeft waarschijnlijk als effect dat er op termijn een hoger beroep wordt gedaan op (dure) individuele maatwerkvoorzieningen vanuit de jeugdwet en Wmo. Kwaliteitsniveau en benchmark Het is vanuit de Jeugdwet voor gemeenten een wettelijke taak om te werken aan preventie. In de gemeente Nijmegen wordt bijvoorbeeld geïnvesteerd in kinderwerk, jongerenwerk in de wijk en op school. Ook investeren wij rondom de zorgstructuur met onderwijs in schoolmaatschappelijk werk. Deze vormen van welzijn en

51

ondersteuning richten zich grotendeels op meer kwetsbare inwoners. Op dit moment wordt er gewerkt aan een wetsvoorstel voor reikwijdte in de jeugdwet, waar onder andere wordt gedacht aan het verplichten van een aantal basisvoorzieningen die gemeenten moeten organiseren, zoals kinder- en jongerenwerk. In 2009 zijn de beleidsregels subsidies vrijwillig jeugdwerk vastgesteld. Deze regeling heeft als doel om, zonder winstoogmerk en met inzet van vrijwilligers, mogelijkheden te scheppen tot educatieve, sociale, creatieve en recreatieve ontplooiing van in Nijmegen wonende jeugdigen. Uit diverse onderzoeken blijkt dat vrijwillig jeugdwerk een grote maatschappelijke waarde kent. Knoppen • Subsidies welzijn en opvoedondersteuning Deze subsidies zijn enigszins beïnvloedbaar. Het is niet mogelijk om dit budget volledig te schrappen, omdat de gemeente een wettelijke taak heeft binnen preventie in het kader van de Jeugdwet. Het verlagen van dit budget betekent dat verschillende partners die nu een subsidie ontvangen minder interventies kunnen uitvoeren die bijdragen aan vrije tijdsbesteding en het welzijn van kinderen en jongeren. Er is een reëel risico dat dit op termijn leidt tot een hoger beroep op individuele maatwerkvoorzieningen in de Wmo en Jeugdhulp.

8.6 Kinderen en hun ouders worden laagdrempelig, dichtbij en deskundig ondersteund als zij problemen ervaren met opvoeding en/of kansrijke ontwikkeling, indien nodig met specialistische jeugdhulp We vinden het belangrijk dat alle kinderen in een veilige en kansrijke omgeving kunnen opgroeien. Er zijn gezinnen waarbij dit niet vanzelfsprekend is. Omdat ouders problemen ervaren met de opvoeding. Of kinderen in ontwikkeling naar veerkrachtige volwassenen geremd worden door eigen problematiek. En vaak is er sprake van allebei. De Buurtteams Jeugd & gezin werken daar waar de doelgroep aanwezig is (zoals de wijk maar ook op school), waarbij kinderen en hun gezinnen snel, zonder indicatie en laagdrempelig ondersteund kunnen worden. Als het nodig is verwijzen de Buurtteams, of andere wettelijke verwijzers, naar aanvullende (specialistische) hulp. Er is een passend en sluitend ambulant zorglandschap nodig dat zich richt op een verscheidenheid van problematiek, zoals psychische problematiek (jeugd geestelijke gezondheidszorg), licht verstandelijke beperking en/of jeugd & opvoedondersteuning. We vinden het belangrijk dat kwetsbare kinderen en gezinnen direct de juiste hulp krijgen.

Daarom stimuleren we samenwerking tussen partijen die betrokken zijn bij jeugdigen en hun gezinnen, zoals de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD), huisartsen, kinderopvang en scholen, Buurtteams Jeugd & Gezin en zorgaanbieders. Een traject heeft zoveel mogelijk als resultaat dat een jeugdige of gezin weer zelf – of met behulp van het sociale netwerk - verder kan met opvoeden/opgroeien. Budget Saldo Doel

Project

Budget (x 1.000)

2026

2027

2028

2029

D0806

Activiteit in het kader van preventie just kd

Programma

158

158

158

158

Activiteit in het kader van preventie just kd

Uitvoering

135

135

135

135

Ambulante behandeling J&O

Programma

-3.328

-4.128

-4.128

-4.128

Begeleiding Jeugd

Programma

13.839

13.840

13.840

13.840

Buurtteams

Programma

13.153

13.153

13.153

13.153

Buurtteams

Uitvoering

211

211

211

211

Dagbesteding en dagbehandeling

Programma

7.360

7.360

7.360

7.360

Dagbesteding en dagbehandeling

Uitvoering

105

105

105

105

Jeugd GGZ (ex verblijf)

Programma

17.762

17.762

17.762

17.762

Jeugd GGZ (ex verblijf)

Uitvoering

476

476

476

476

Logeren

Programma

811

811

811

811

52

PGB Jeugd

Programma

939

939

939

939

Praktijk ondersteuner

Programma

670

670

670

670

52.291

51.492

51.492

51.492

Totaal

Activiteiten • We sturen planmatig, en in verbinding, op de opdracht aan het Buurtteam Jeugd & Gezin (OIDOS). We zien dit als een permanent proces van wederzijds ervaren, leren en doorontwikkelen en passen jaarlijks onze doelen en ambities aan in aansluiting op deze cyclus. Het Buurtteam Jeugd & Gezin: Werkt aan preventie en het versterken van de eigen leefomgeving; Biedt basishulp in de vorm van maatwerk voor het hele gezin. Op alle leefdomeinen; Werkt in goede samenwerking met partners zoals het consultatiebureau, de kinderopvang, scholen, welzijnsinstellingen, jeugdgezondheidszorg, huisartsen, de jeugdbescherming, zorgaanbieders en gemeente volgens het principe 1 gezin - 1 plan - 1 regisseur; Heeft een bedrijfsvoering waarin professionals ruimte hebben voor proportionele, creatieve en kostenbewuste oplossingen en zich kunnen ontplooien; Draagt bij aan de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van het sociale domein in Nijmegen. • We zorgen, bij indicatiestelling, voor een opdracht aan de zorgaanbieder en een toekenningsbeschikking voor het gezin/ de jeugdige. • We sturen erop dat een steeds groter aandeel van begeleiding geleverd wordt in de vorm van basishulp door de Buurtteams Jeugd & Gezin. • We ondersteunen huisartsen bij de verwijzing naar ambulante, specialistische jeugdhulp door middel van de Praktijkondersteuner Huisartsen Jeugd (POH-J).

De POH-J vormt ook de schakel tussen de huisarts en de Buurtteams Jeugd & Gezin. • We organiseren het Regionaal Expert Team als netwerk voor vastgelopen vragen. Het RET ondersteunt verwijzers in de zoektocht naar passende hulp. We bekostigen zorg binnen onderwijs op verschillende speciaal onderwijsscholen middels een (regionale) capaciteitsfinanciering. Wettelijk

Beleidsvrijheid

ja

3-4

Budget beïnvloedbaar (x € 1.000) €

uitvoeringskosten

€ 14.500 € € 716

Gemeenten hebben op dit moment relatief grote beleidsvrijheid als het gaat over de inrichting van de lokale teams. Er wordt op dit moment toegewerkt naar een wettelijke verplichting om te gaan werken met stevige lokale teams die naast indicatiestelling ook zelf basishulp bieden. In Nijmegen gebeurt dit al door de Buurtteams Jeugd & Gezin. Hier is niet direct een wettelijk budget aan gekoppeld. Daarnaast worden uit dit doel verschillende subsidies bekostigd zoals de Praktijkondersteuner Huisartsenzorg Jeugd. Die is wettelijk verplicht, maar er is geen wettelijke verplichting over het aantal praktijkondersteuners dat moet worden ingezet. Hier zit dus enige beleidsvrijheid. Ook wordt zorg binnen onderwijs (deels) bekostigd vanuit subsidie. Het is mogelijk om keuzes te maken rondom de hoogte van de lumpsum en de bekostiging van de POH-J en ZBO. Dit zal in het geval van de Buurtteams Jeugd & Gezin en de POH-J het gevolg hebben dat er minder laagdrempelig kan worden opgepakt bij de toegang en meer wordt doorverwezen naar individuele hulpverlening. De subsidie Zorg Binnen Onderwijs is voornamelijk een (goedkopere) substitutie van individuele hulpverlening. Stoppen met deze subsidie kan maar zal als direct en onvermijdelijk gevolg hebben dat er duurdere individuele hulpverlening wordt ingezet.

De bekostiging van individuele maatwerkvoorzieningen is ook een wettelijke taak van de gemeente. De individuele maatwerkvoorzieningen zijn een open einde regeling: als er een geldige verwijzing is dan bestaat er

53

recht op jeugdhulp en moet dit worden bekostigd vanuit de gemeente. Het budget is als zodanig niet direct beïnvloedbaar – alleen door maatregelen die jeugdhulp voorkomen dan wel verkorten. In het begrotingsproces 2025-2028 is er een taakstelling van 6 miljoen afgegeven voor de ambulante jeugdhulp. Kwaliteitsniveau en benchmark Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de toeleiding naar (jeugd)hulp. In Nijmegen is ervoor gekozen om te werken met Buurtteams Jeugd & Gezin die – naast indicatiestelling – ook zelf basishulp bieden. Op dit moment is nog niet wettelijk vastgelegd dat gemeenten werken met stevige lokale teams die zelf basishulp bieden, hier wordt landelijk wel naartoe gewerkt. Uit de CBS gegevens over jeugdzorg blijkt dat veel gemeenten in Nederland nog niet werken met lokale teams die zelf ook basishulp uitvoeren. Naast de Buurtteams Jeugd & Gezin wordt in Nijmegen in alle stadsdelen de praktijkondersteuner huisartsenzorg jeugd ingezet om de huisartsen te ondersteunen en beter te verbinden aan het sociaal domein, om zo (onnodige) toeleiding naar jeugdhulp zoveel mogelijk te voorkomen. De inzet van een POH-J of andere huisartsondersteuning is ook een van de verplichtingen uit de Hervormingsagenda Jeugd. Knoppen • Het bedrag van 14,5 miljoen dat staat aangegeven als enigszins beïnvloedbaar is één van de knoppen waar aan gedraaid kan worden.

Het is niet mogelijk om dit budget volledig te schrappen, omdat de gemeente een wettelijke taak heeft rondom de toeleiding naar zorg met stevige lokale teams en de praktijkondersteuner huisartsenzorg jeugd. • Het is mogelijk om keuzes te maken rondom de hoogte van de lumpsum en de bekostiging van de POH-J en ZBO. Dit zal in het geval van de Buurtteams Jeugd & Gezin en de POH-J het gevolg hebben dat er minder laagdrempelig kan worden opgepakt bij de toegang en meer wordt doorverwezen naar individuele hulpverlening. De subsidie Zorg Binnen Onderwijs is voornamelijk een (goedkopere) substitutie van individuele hulpverlening. Stoppen met deze subsidie kan maar zal als direct en onvermijdelijk gevolg hebben dat er duurdere individuele hulpverlening wordt ingezet. 8.7 Inwoners worden beschermd tegen infectieziekten, ongunstige milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico's Een wettelijke taak van de gemeente is om mensen te beschermen tegen ziekten en/of risico’s waar ze zelf niet of nauwelijks invloed op hebben. Het gaat dan bijvoorbeeld over het voorkomen, signaleren en bestrijden van infectieziekten (zoals corona, griep), ongunstige milieuomstandigheden (zoals luchtverontreiniging, geluidshinder) en seksuele gezondheidsrisico’s (zoals soa’s, seksueel geweld). Deze kerntaak voeren we uit in samenwerking met de GGD. Budget Saldo Doel

Project

Budget (x 1.000)

2026

2027

2028

2029

D0807

Wettelijke taken gezondheidsbescherming

Programma

1.349

1.349

1.349

1.349

Wettelijke taken gezondheidsbescherming

Uitvoering

109

109

109

109

1.458

1.459

1.459

1.459

Totaal

Activiteiten We geven een regionale opdracht aan de GGD. Dit doen wij voor o.a. technische hygiënezorg, integrale seksuele gezondheid, forensische geneeskunde, medische milieukunde, de uitvoering van het rijksvaccinatieprogramma, publieke gezondheid bij incidenten, rampen en crises en het voorkomen en bestrijden van infectiezieken.

54

Wettelijk

Beleidsvrijheid

ja

3-5

Budget beïnvloedbaar (x € 1.000) €

€

€ 1.277

uitvoeringskosten

€ 109

Een wettelijke taak van de gemeente is om mensen te beschermen tegen ziekten en/of risico’s waar ze zelf niet of nauwelijks invloed op hebben. Het gaat dan bijvoorbeeld over het voorkomen, signaleren en bestrijden van infectieziekten (zoals corona, griep), ongunstige milieuomstandigheden (zoals luchtverontreiniging, geluidshinder) en seksuele gezondheidsrisico’s (zoals soa’s, seksueel geweld). Voor dit doel wordt jaarlijks €1,28 miljoen beschikbaar gesteld. De GGD Gelderland-Zuid voert deze wettelijke taken voor ons uit en dit doel valt onder de gemeenschappelijke regeling waarbij het Algemeen Bestuur van de GGD uiteindelijk de begroting van de GGD vaststelt. Deze uniforme middelen zijn beperkt beïnvloedbaar (categorie rood). Kwaliteitsniveau en benchmark De rol en taak van gemeenten in publieke gezondheid is vastgelegd in de Wet publieke gezondheid (Wpg) en richt zich op de zorg voor de gezondheid van de samenleving als geheel en risicogroepen in het bijzonder. Een groot deel van de taken uit deze wet wordt uitgevoerd door de GGD Gelderland Zuid. Zij doen dit uit naam van de 14 regiogemeenten in Gelderland-Zuid (verlengd lokaal bestuur). Via dit doel geven we gevolg aan de uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van infectieziekten, ongunstige milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico’s. De kwaliteit van de uitvoering verschilt per GGD regio.

Wij kunnen hier beperkt invloed op uitoefenen. Knoppen • Uitvoering wettelijke taken door GGD De GGD Gelderland-Zuid voert deze wettelijke taken voor ons uit en dit doel valt onder de gemeenschappelijke regeling waarbij het Algemeen Bestuur van de GGD uiteindelijk de begroting van de GGD vaststelt. Deze uniforme middelen zijn beperkt beïnvloedbaar. 8.8 De gezondheid van Nijmegenaren wordt bevorderd door een preventieve basisinfrastructuur en een integrale aanpak We zien dat de gezondheid van de Nijmegenaren per wijk/stadsdeel sterk verschilt. We organiseren in alle wijken/stadsdelen een stevige basis van collectieve activiteiten en voorzieningen die gezond gedrag promoot, ondersteunt en stimuleert. Van daaruit kunnen we flexibel inspelen op vragen en behoeftes van bewoners en professionals in de wijk. Bij het bevorderen van gezondheid in de basisinfrastructuur hebben we aandacht voor een gezonde leefstijl, weerbaarheid en zelfregie. Budget Saldo Doel

Project

Budget (x 1.000)

2026

2027

2028

2029

D0808

Basisinfrastructuur gezondheidpreventie

Programma

8.814

8.782

8.781

8.781

Basisinfrastructuur gezondheidpreventie

Uitvoering

122

122

122

122

8.936

8.903

8.903

8.903

Totaal

Activiteiten • We faciliteren en ondersteunen de organisatie van het netwerk ‘Groen, gezond en in beweging’, waarmee we samen met partners in de stad uitvoering geven aan de ambities van het gezondheidsbeleid en het lokaal preventie akkoord. • We geven een opdracht aan de GGD voor het monitoren van de volksgezondheid.

55

•

• • •

We zorgen voor collectieve gezondheidsbevordering in wijken/stadsdelen, scholen en kinderopvang middels de inzet van o.a. gezondheidsmakelaars volwassenen, themadeskundigen, collectieve GGZ-preventie en gezondheidsmakelaars school en jeugd. We geven opdracht aan de GGD voor de uitvoering van de wettelijke taak van jeugdgezondheidszorg van -9 maanden tot 18 jaar (vroegsignalering, advisering en voorlichting) met extra inzet in aandachtwijken. We subsidiëren activiteiten op het gebied van ouderengezondheidszorg/ vitaal ouder worden. We ondersteunen de opbouw van een stadsbreed dekkend netwerk van Automatische Externe Defibrillators (AED’s) en burgerhulpverleners.

Wettelijk

Beleidsvrijheid

ja

3-5

Budget beïnvloedbaar (x € 1.000) € 15

Uitvoeringskosten

€ 1.219

€ 7.204 € 122

Het subsidiebedrag voor gezondheidsinitiatieven (ruim 1,2 miljoen) in de sociale basis is enigszins beïnvloedbaar vanaf 2027 (categorie oranje). Het gaat om collectief aanbod dat een preventieve werking heeft om zorgvragen te voorkomen, of uit te stellen. Alle activiteiten binnen dit doel zijn onderdeel van de sociale basis en de preventieve infrastructuur. Het gaat om collectieve activiteiten. Dit sluit één op één aan bij de leidende principes van het sociaal domein en bij de activiteiten om de sociale basis te versterken. Voorbeelden van initiatieven zijn het Netwerk gezond ouder worden, AED-subsidies en de inzet van gezondheidsbevorderaars in de stadsdelen. Op de inzet van de gezondheidsbevorderaars in de stadsdelen is vanaf 2026 (al) bezuinigd. Beperkt beïnvloedbaar zijn de middelen van het uniforme deel van de GGD t.b.v. een preventieve basisinfrastructuur (categorie rood). Voor dit doel wordt jaarlijks € 7,2 miljoen beschikbaar gesteld. De GGD Gelderland-Zuid voert wettelijke taken voor ons uit en is een gemeenschappelijke regeling waarbij het Algemeen Bestuur van de GGD uiteindelijk de begroting van de GGD vaststelt. Niet beïnvloedbaar, dus hierboven ook niet genoemd, is een bedrag van € 3,0 miljoen omdat dit de Integrale Zorgakkoord middelen (€ 2,5 miljoen) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) (€ 0,5 miljoen) betreffen. Beiden zijn SPUK-regelingen.

Kwaliteitsniveau en benchmark Nijmegen heeft, net als andere grote (groeiende) steden, een ambitieuze gezondheidsagenda. Deze komt voort uit een ambitieus coalitieakkoord en het feit dat we in Nijmegen veel waarde hechten aan een sociale en gezonde stad. Via de ‘subsidies gezondheidspreventie gemeente’ en de beweging ‘Groen, gezond en in beweging’ zorgen we voor een kwalitatief hoogwaardige preventieve basisinfrastructuur en een integrale aanpak over sectoren (medisch – sociaal) en beleidsdomeinen (welzijn, inclusie, armoede en schulden, sport, jeugd/onderwijs, volwassenen) heen. Knoppen • Subsidies gezondheidsinitiatieven sociale basis Het subsidiebedrag voor gezondheidsinitiatieven (ruim 1,2 miljoen) in de sociale basis is enigszins beïnvloedbaar vanaf 2027. Het gaat om collectief aanbod dat een preventieve werking heeft om zorgvragen te voorkomen, of uit te stellen. • Preventieve basisinfrastructuur GGD Hiervoor wordt jaarlijks 7,2 miljoen euro beschikbaar gesteld. De GGD Gelderland-Zuid voert wettelijke taken voor ons uit en is een gemeenschappelijke regeling waarbij het Algemeen Bestuur van de GGD uiteindelijk de begroting van de GGD vaststelt. Deze middelen zijn beperkt beïnvloedbaar.

56

8.9 Gezondheidsverschillen in Nijmegen worden kleiner doordat we mensen met verhoogde gezondheidsrisico’s extra ondersteunen De gezondheid van de Nijmegenaar is over het algemeen goed, maar dat geldt niet voor iedereen. Mensen met een lage sociaal economische positie (SEP) leven gemiddeld 5 jaar korter. En zij krijgen ruim 14 jaar eerder te maken met een slechtere gezondheid dan mensen met een hoge sociaal economische positie (SEP). Om verschil te kunnen maken richten wij ons op groepen waar de gezondheidsrisico’s het hoogst zijn en de meeste gezondheidswinst valt te behalen. Het gaat onder andere om ouderen, laagopgeleiden, mensen die in armoede leven of mensen met een migratie-achtergrond. Onze inzet is gericht op inclusie. Dit pakken wij intern samen op met sport, armoede, onderwijs & jeugd, welzijn en ook met partners in de stad zoals de GGD, Groen Gezond en in Beweging, welzijnsorganisaties, de eerstelijnszorg etc. Budget Saldo Doel

Project

Budget (x 1.000)

2026

2027

2028

2029

D0809

Ondersteuning bij gezondheidsachterstanden

Programma

400

400

400

400

Ondersteuning bij gezondheidsachterstanden

Uitvoering

219

219

219

219

Terugdringen gezondheidsachterstanden

Programma

3

3

3

3

622

622

622

622

Totaal

Activiteiten • We ondersteunen het extra stimuleren van gezonde leefstijl op bewegen, roken, alcohol, voeding en ontspanning bij inwoners met verhoogde gezondheidsrisico’s. • We ondersteunen activiteiten gericht op een gezonde start en gezond opgroeien vanaf -9 maanden (o.a. op thema’s van bewegen, roken, alcohol, voeding, en ontspanning). • We bevorderen de mentale weerbaarheid van alle inwoners, met specifiek aandacht voor inwoners met verhoogde gezondheidsrisico’s. • We zetten in voor de versterking van gezondheidsvaardigheden en aanpak laaggeletterdheid • Samenwerken met de mensen om wie het gaat is nodig om gezondheidsverschillen te verkleinen. We streven naar duurzame samenwerking met sleutelpersonen en ervaringsdeskundigen, zowel binnen als buiten de gemeente Wettelijk

Beleidsvrijheid

ja

2-5

Budget beïnvloedbaar (x € 1.000) €

€ 257 €

Uitvoeringskosten

€ 219

De genoemde € 257.000 betreffen subsidieverleningen voor het verkleinen van gezondheidsachterstanden. Het gaat bijvoorbeeld om een initiatief voor gezondheidsbevordering voor migranten en een subsidie voor prenatale hulpmiddelen voor (jonge) moeders die in armoede leven. Deze subsidies zijn enigszins beïnvloedbaar (categorie oranje). Deze activiteiten zijn onderdeel van de sociale basis die we willen behouden en versterken. Daarbij gaat het bij dit doel om collectieve (gezondheids)activiteiten én om ongelijk investeren voor gelijke (gezondheids)kansen. Dit sluit één op één aan bij de leidende principes van het sociaal domein en bij de activiteiten die we willen behouden om de sociale basis te versterken. De gezondheid van de Nijmegenaar verschilt en de kansen op gezondheid zijn niet gelijk verdeeld. Zo overlijden laagopgeleiden 5 jaar eerder dan hoogopgeleiden en leven zij ruim 14 jaar minder lang in goede gezondheid. Om verschil te kunnen maken richten wij ons met dit doel op groepen en stadsdelen waar de gezondheidsrisico’s het hoogst zijn en de meeste gezondheidswinst valt te behalen. Het gaat onder andere om ouderen, laagopgeleiden, mensen die in armoede leven of mensen met een migratie-achtergrond. Onze inzet is gericht op inclusie. Dit

57

pakken wij intern samen op met sport, armoede, onderwijs & jeugd, welzijn en ook met partners in de stad zoals de GGD, Groen Gezond en in Beweging, welzijnsorganisaties, de eerstelijnszorg etc. Niet beïnvloedbaar, dus hierboven ook niet genoemd, is een bedrag van € 404.000 omdat dit Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) - middelen betreft. Deze middelen ontvangen wij van het rijk (SPUK). Kwaliteitsniveau en benchmark Nijmegen heeft, net als andere grote (groeiende) steden, een ambitieuze gezondheidsagenda. Deze komt voort uit een ambitieus coalitie akkoord en het feit dat we in Nijmegen veel waarde hechten aan een sociale en gezonde stad. In de sociale basis investeren we ongelijk voor gelijke kansen. Via dit doel geven we hier gevolg aan door mensen met verhoogde gezondheidsrisico’s extra te ondersteunen. Knoppen • Subsidies voor het verkleinen van gezondheidsachterstanden Dit betreft subsidieverleningen voor het verkleinen van gezondheidsachterstanden. Het gaat bijvoorbeeld om een initiatief voor gezondheidsbevordering voor migranten en een subsidie voor prenatale hulpmiddelen voor (jonge) moeders die in armoede leven. Deze subsidies zijn enigszins beïnvloedbaar.

8.10 De publieke gezondheid wordt beschermd en bevorderd door een gezonde fysieke leefomgeving De fysieke inrichting van onze stad en onze wijken heeft invloed op de gezondheid van de inwoners; de inrichting kan de gezondheid beschermen en een gezonde leefstijl bevorderen. In de Omgevingsvisie hebben we daarom gekozen voor het realiseren van een groene, gezonde stad. Een stad waar het veilig en schoon (lucht, geluid, bodem) is en waar bewoners dichtbij huis worden uitgenodigd om te wandelen, te spelen, te sporten en mee te doen. We willen wijken en buurten realiseren waar groen nooit ver weg is en er voldoende ruimte is voor dieren. We streven naar aanbod van ‘klimaatvriendelijk’ en gezond voedsel in wijken waar dat nog niet voorhanden is. We willen de negatieve effecten van klimaatverandering en hittestress zoveel mogelijk minimaliseren. Budget Saldo Doel

Project

Budget (x 1.000)

2026

2027

2028

2029

D0810

Gezonde leefomgeving

Programma

231

231

231

231

Gezonde leefomgeving

Uitvoering

109

109

109

109

340

340

340

340

Totaal

Activiteiten • We zorgen voor een schone, veilige en sociale omgeving o.a. rond scholen en kinderopvang. • We realiseren meer beweeg-, ontmoet-, speel- en sportplekken voor alle leeftijden in de openbare ruimte. • We werken mee aan een groene leefomgeving b.v. door het faciliteren van buurtmoestuinen. • We zetten in op integrale en domein overstijgende samenwerking en adviseren actief over gezondheid bij ruimtelijke planontwikkeling Wettelijk

Beleidsvrijheid

ja

3-5

Budget beïnvloedbaar (x € 1.000) €

€

€

Voor dit doel zijn op dit moment geen middelen aanwezig in de begroting. Tot 2026 zijn hier a-structureel middelen voor beschikbaar gesteld (claimgelden stadsbegroting 2024-2025) en ontvingen we middelen via GALA (SPUK) van het Rijk (2023-2025). Los van de financiële middelen past dit doel wel bij uitstek bij de leidende principes van het sociaal domein en bij de omgevingsvisie ‘Nabije stad’ waarin het bijdragen aan de gezonde leefomgeving één van de leidende principes is.

58

Met dit doel werken we aan de fysieke inrichting van onze stad en onze wijken, omdat deze van invloed is op de gezondheid van de inwoners. Een goede inrichting van de fysieke leefomgeving kan de gezondheid beschermen en een gezonde leefstijl bevorderen. In de Omgevingsvisie hebben we daarom gekozen voor het realiseren van een groene, gezonde stad. Een stad waar het veilig en schoon (lucht, geluid, bodem) is en waar bewoners dichtbij huis worden uitgenodigd om te wandelen, te spelen, te sporten en mee te doen. We willen wijken en buurten realiseren waar groen nooit ver weg is en er voldoende ruimte is voor dieren. We streven naar aanbod van ‘klimaatvriendelijk’ en gezond voedsel in wijken waar dat nog niet voorhanden is. We willen de negatieve effecten van klimaatverandering en hittestress zoveel mogelijk minimaliseren. Kwaliteitsniveau en benchmark Nijmegen heeft, net als andere grote steden, een ambitieuze gezondheidsagenda. Deze komt voort uit een ambitieus coalitie akkoord en het feit dat we in Nijmegen veel waarde hechten aan een sociale en gezonde stad. Knoppen Geen. Er is geen budget gekoppeld aan dit doel. 8.11 Inwoners kunnen zelfstandig hun leven leiden en meedoen met behulp van sociale steun. Wanneer het nodig is, ondersteunen wij hen bij het verkrijgen of herwinnen hiervan Veel inwoners van Nijmegen participeren actief in de maatschappij en wonen zelfstandig.

We vinden het belangrijk dat volwassenen dichtbij en laagdrempelig ondersteund worden als zij hierbij problemen ervaren. De inzet van onze ondersteuning vindt plaats in aanvulling op de eigen kracht, de kracht van het sociaal netwerk en de mogelijkheden van voorliggende voorzieningen en sluit aan op de persoonlijke situatie en behoeften. Dankzij de Buurtteams Volwassenen en ouderenadviseurs hebben we vaste gezichten in de wijk en korte lijnen met wijkpartners zoals welzijnsorganisaties, buurtsportcoaches, huisartsen en woningbouwcorporaties. Sinds 2022 wordt begeleiding door de Buurtteams Volwassen laagdrempelig en meestal beschikkingsvrij geleverd. Inwoners kunnen sinds 2022 ook zonder indicatie deelnemen aan ontwikkelingsgerichte dagbesteding. Budget Saldo Doel

Project

Budget (x 1.000)

2026

2027

2028

2029

D0811

Ambulante trajecten volwassenen

Programma

8.340

7.883

7.883

7.883

Ambulante trajecten volwassenen

Uitvoering

22

22

22

22

Beheer vastgoed Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

Programma

Buurtteams

Programma

13.547

13.547

13.547

13.547

Eigen bijdragen begeleiding WMO

Programma

-133

-133

-133

-133

Kwaliteit en uitvoering

Programma

335

335

335

335

Kwaliteit en uitvoering

Uitvoering

1.348

1.348

1.334

1.334

Ontwikkelingsgerichte dagbesteding

Programma

2.051

2.051

2.051

2.051

Overige maatwerk arrangementen

Programma

229

229

229

229

Overige maatwerk arrangementen

Uitvoering

210

210

210

210

PGB Maatwerk voorzieningen

Programma

1.909

1.910

1.910

1.911

PGB Maatwerk voorzieningen

Uitvoering

288

288

288

288

Zelfredzaamheid, ouderen en GGZ

Programma

5.545

5.545

5.545

5.545

33.689

33.234

33.221

33.221

Totaal

59

Activiteiten • We subsidiëren ondersteunende diensten voor ouderen om zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen, zoals alarmering, maaltijdservices en klussendiensten. • We zorgen voor professionele dagbesteding voor kwetsbare ouderen met beginnend regieverlies, verspreid over de stad. • We sturen planmatig op de opdracht aan Buurtteams Volwassenen. We zien dit als een permanent proces van wederzijds ervaren, leren en ontwikkelen en we stellen op basis hiervan jaarlijks onze doelen en ambities bij. • Middels periodieke accountgesprekken sturen we op de kwaliteit van de dienstverlening door aanbieders van aanvullende ambulante begeleiding en door aanbieders van ontwikkelingsgerichte dagbesteding. • We onderzoeken wat ervaringen zijn van inwoners bij de dienstverlening die ze hebben ontvangen. • We faciliteren het aanbod van onafhankelijke cliëntondersteuning. • We werken met zorgverzekeraars en partners uit de GGZ, medische zorg en het sociaal domein samen aan de transformatie naar een mentaal gezondheidsnetwerk in wijken voor mensen met psychische kwetsbaarheid die zelfstandig wonen Wettelijk

Beleidsvrijheid

ja (ambulante trajecten volwassen

3-5

ja (buurtteams) deels (kwaliteit en uitv. progr) ja (ontwikkelingsgerichte dagindeling

Budget beïnvloedbaar (x € 1.000) €

€ 8.340

€

3-5

€

€ 13.547

€

3-5

€ 250

€

€

3-5

€

€ 2.051

€

ja (PGB maatwerkvoorzieningen) 3-5

€

€ 1.909

€

ja (zelfredzaamheid ouderen en GGZ)

€

€ 5.545

€

3-5

uitvoeringskosten

€ 1.854

Bij het onderdeel 'knoppen' wordt toegelicht in hoeverre de budgetten beïnvloedbaar zijn. Kwaliteitsniveau en benchmark Met betrekking tot begeleiding en dagbesteding voert de gemeente Nijmegen specifiek lokaal beleid. Buurtteams Volwassenen bieden laagdrempelig en indicatievrij begeleiding aan Nijmeegse Volwassenen terwijl de meeste gemeenten begeleiding verstrekken op basis van een indicatie en op basis van zorg in natura. Ongeveer hetzelfde is het geval voor dagbesteding, waar tot eind dit jaar het grootste aandeel van de dagbesteding via een subsidie en zonder indicatie wordt geleverd. Na dit jaar zullen we voor dagbesteding overstappen op een contract en een werkwijze waarin aanbieders indicatie via een lichte toets verstrekken. We houden over de hele linie gegevens bij die informatie geven over tijdige dienstverlening, aantallen in zorg en klanttevredenheid die we kunnen toetsen aan onze eigen doelstellingen. Het benchmarken van dienstverlening met andere gemeenten is in beperkte mate mogelijk doordat de lokale inrichting tussen gemeenten van elkaar verschilt. De gemeente Nijmegen heeft de dagbesteding senioren wel georganiseerd als algemene voorziening, waarbij er geen drempels zijn om gebruik te maken van het aanbod. De organisatie van dagbesteding senioren is in veel gemeenten verschillend georganiseerd.

Dit maakt het lastig om de inzet van de gemeente Nijmegen op het gebied van dagbesteding senioren te vergelijken met andere gemeenten. Knoppen • Subsidies afbouwen Vanuit de middelen van de Wmo subsidiëren we een aantal organisaties voor Wmo-gerelateerde activiteiten. Deze subsidies kunnen op grond van de daarvoor bestaande regelgeving binnen een redelijke termijn afgebouwd worden. Het afbouwen van deze voorzieningen kan erin resulteren dat het aanbod verschraalt

60

en/of hulpvragen via een andere weg alsnog beantwoord worden waarbij de kosten alsnog voor de gemeente zijn. •

Ambulante trajecten volwassenen Dit is een wettelijke taak waarbij de Gemeente Nijmegen contracten heeft gesloten met zorgaanbieders. Het betreft een openeinderegeling. Bezuinigen hierop is mogelijk, maar niet op korte termijn. Aan deze knop heeft de raad in feite al gedraaid door het nemen van de maatregel bestedingsruimtes in de stadsbegroting 2025. Het terugdringen van het gebruik van geïndiceerde begeleiding wordt bereikt via een pakket van maatregelen met als doel om een duurzame ambulante Wmo begeleiding te bereiken. De maatregelen bestaan op hoofdlijnen uit het ontwikkelen van alternatieven voor geïndiceerde begeleiding met Buurtteams Volwassenen en de sociale basis en het nemen van aanvullende afspraken met aanbieders begeleiding in samenwerking met verwijzers w.o. Buurtteams Volwassenen.

•

Buurtteams Volwassenen Gemeente Nijmegen geeft een lumpsum bedrag van 13,5 miljoen euro aan de Buurtteams Volwassenen voor het regelen van de eerstelijnszorg in Nijmegen. Het betreft een contract voor meerdere jaren en kan dus alleen op de middellange termijn beïnvloed worden. Een optie zou zijn om de lumpsum te verlagen. Een verlaging van de lumpsum heeft echter als consequentie dat (duurdere) geïndiceerde begeleiding ingezet moet worden.

•

Kwaliteit en uitvoering programma Betreft deels het budget voor de doorbraakaanpak. Dit is een politieke keuze van de Gemeente Nijmegen en is dus beïnvloedbaar. De aanname is wel dat als je hierop zou bezuinigen, dat de kosten voor geïndiceerde begeleiding zal toenemen. Het andere deel betreft de subsidie aan de GGD voor het houden van toezicht op de Wmo . Dit is een wettelijke taak.

•

Ontwikkelingsgerichte/Wmo dagbesteding Dit betreft contracten voor meerdere jaren en is dus alleen op de middellange termijn beïnvloedbaar. In de nieuwe contracten die per 2026 ingaan zijn sturingsmogelijkheden opgenomen. Zo kan het maximumaantal dagdelen van de toeleidingsroute via de aanbieder worden aangepast en kan de gehele toeleiding naar ons toegetrokken worden. Doorstroom en uitstroom van inwoners uit de dagbesteding waar mogelijk is iets waarop we verwachten dat de aanbieder stuurt. Ten slotte kan er een budgetplafond worden ingesteld.

•

Overige maatwerk arrangementen Dit is een wettelijke taak waarbij de Gemeente Nijmegen contracten heeft gesloten met zorgaanbieders. Het betreft een openeinderegeling. Bezuinigen hierop zou mogelijk zijn, maar niet op korte termijn.

•

PGB maatwerk voorzieningen Dit betreft een alternatief voor zorg in natura. Mensen kunnen kiezen voor een PGB wanneer zij liever zelf zorg inkopen dan te kiezen voor de zorg van een contractant van de gemeente Nijmegen.

8.12 Vluchtelingen kunnen op een veilige en gezonde manier verblijven in onze regio en zo goed als mogelijk meedoen in de samenleving Nijmegen is een gastvrije stad. We zorgen voor goede voorzieningen en ondersteuning voor opvang, huisvesting en inburgering & Integratie van nieuwkomers, vanuit een integraal beleidskader voor Asiel & Integratie. We dragen bij aan opvang van vluchtelingen door hen een veilige en gezonde verblijfplek aan te bieden. Dat doen we zowel voor asielmigranten als Oekraïense vluchtelingen. Voor statushouders die zich in onze gemeente vestigen, werken we samen met woningcorporaties aan het bieden van een passende woonplek. Statushouders die in Nijmegen worden gehuisvest, starten wanneer zij aan onze gemeente gekoppeld zijn met inburgering en verdere integratie in de maatschappij en onze stad. Ons uitgangspunt is dat nieuwe Nijmegenaren zich zo snel mogelijk welkom

61

voelen en volwaardig meedoen als onderdeel van onze samenleving. De Wet Inburgering 2021 en de Participatiewet bieden veel mogelijkheden om nieuwkomers grote stappen te laten zetten in hun inburgering en integratie. Maar een goede en duurzame integratie vergt inzet op meerdere leefgebieden. Toegang tot belangrijke voorzieningen als het onderwijs, kinderopvang, zorg, cultuur en sport zijn cruciaal om een goede plek te vinden in onze maatschappij. En dat geldt niet alleen voor inburgeringsplichtige statushouders en gezinsmigranten. Ook voor ontheemde Oekraïners en niet inburgeringplichtige of uitgeprocedeerde asielmigranten hebben we oog voor integratie op verschillende levensdomeinen. Aan uitgeprocedeerde asielzoekers met regionale binding bieden we sobere opvang aan. Budget Saldo Doel

Project

Budget (x 1.000)

2026

2027

2028

D0812

Inburgering en Integratie

Programma

1.537

1.022

722

722

Inburgering en Integratie

Uitvoering

1.287

1.287

1.287

1.287

Noodopvang uitgeprocedeerden

Programma

588

588

588

588

Opvang ontheemden

Programma

Totaal

2029

138

138

38

38

3.550

3.036

2.636

2.636

Activiteiten • Opvang: We zoeken als gemeente tijdig naar voldoende (structurele) asielopvangplekken voor het COA op basis van de Spreidingswetopgave. We zorgen ervoor dat we samen met de regio Rijk van Nijmegen het regioplan Vluchtelingen en Huisvesting actualiseren zodat we als regio ons gezamenlijk inzetten om de opvangopgave (inclusief opvang AMV) vanuit de Spreidingswet te behalen. We realiseren voldoende opvangplekken voor Oekraïense ontheemden. •

Huisvesting: • We werken samen met de woningcorporaties aan het tijdig en passend huisvesten van statushouders en AMVers in Nijmegen. • We werken met de gemeenten uit de regio Rijk van Nijmegen samen om vraag (benodigde woning) en aanbod (beschikbare woning) zo goed mogelijk te benutten in de regio. • We organiseren waar nodig tijdelijke alternatieve vormen van huisvesting voor statushouders. • We bieden statushouders de praktische ondersteuning bij het verhuizen naar een woning middels maatschappelijke begeleiding door Vluchtelingenwerk

•

Inburgering & Integratie: We voeren als gemeente de regie over de inburgering van statushouders in Nijmegen. Statushouders worden begeleid door onze klantregisseurs. We organiseren inburgeringsaanbod met leerroutes richting werk of onderwijs. We bieden vanuit de Participatiewet ondersteuning aan statushouders en gezinsmigranten om hen richting een duurzame werkplek te begeleiden. We werken samen met schoolbesturen voor aanbod van internationale schakelklassen voor leerlingen. Asielmigranten die niet (meer) inburgeringsplichtig zijn, kunnen gebruikmaken van ons regionale aanbod gericht op het bevorderen van basisvaardigheden bij volwassenen. Op het vlak van zorg en welzijn proberen we de toegang tot zorg en ondersteuning goed te ontsluiten door middel van een proactieve rol bij onze klantregisseurs. Om statushouders te helpen hun weg te vinden, bieden we maatschappelijke begeleiding. Om het sociale netwerk van asielmigranten te versterken kennen we verschillende buddy-initiatieven. We koppelen het aanbod van sportverenigingen aan ons taalaanbod en verlagen de drempel tot sportactiviteiten en voorzieningen. 62