Stadsbegroting 2024-2027
Tekst van het document
Activiteiten We continueren het Jongerenperspectieffonds. In 2023 zijn we begonnen met het Jongerenperspectieffonds. In 2024 breiden we het aantal jongeren dat gebruik maakt van het Jongerenperspectieffonds uit. Om de jongeren weer perspectief te bieden, kijken we samen met de jongeren op alle leefgebieden wat zij nodig hebben. Op basis daarvan werken we een plan van aanpak uit. Dit plan kan gaan over het afbetalen van schulden, het volgen van een opleiding of het doen van werk. Daarbij krijgt de jongere professionele ondersteuning van een schuldhulpverlener, maar ook van 63
ervaren jongerenwerkers. De begeleiding voor deze jongeren is intensief en er is veel ruimte voor maatwerk tijdens de trajecten. We zetten het Ondernemerspunt Geldzorgen voort. Het Ondernemerspunt Geldzorgen is in september 2022 gestart en in 2023 voortgezet. De eerste resultaten van het Ondernemerspunt Geldzorgen zijn positief. Zowel qua kwaliteit van de dienstverlening als de zichtbaarheid en vindbaarheid van het loket. In de tweede helft van 2023 vindt een uitgebreide evaluatie plaats.
Samenwerkingen en verbonden partijen De belangrijkste verbonden partij waarmee we vanuit het programma Werk en Inkomen samenwerken is het regionale WerkBedrijf Rijk van Nijmegen als onderdeel van de Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Rijk van Nijmegen (MGR). WerkBedrijf is de plek waarin alle professionaliteit op het gebied van arbeidstoeleiding (inclusief de Sociale Werkvoorziening en ‘Op weg naar werk’ - voorheen arbeidsmatige dagbesteding) voor deze regio is gebundeld en om werkzoekenden en ondernemers in de regio de beste mogelijke dienstverlening te bieden. WerkBedrijf bemiddelt, ontwikkelt en begeleidt werkzoekenden met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt naar werk en streeft daarbij naar de best passende en zo regulier mogelijke werkplek. Het verstrekken van de uitkeringen, de handhaving en een deel van de taken op het gebied van schuldhulpverlening en armoedebestrijding worden daarnaast uitgevoerd door de gemeentelijke afdeling Inkomen, Zorg en Leerplicht.
We werken daarnaast samen met veel andere grote en kleinere samenwerkingspartners, zoals: Regionaal Opleidingencentrum (ROC) Nijmegen Hogeschool Arnhem Nijmegen (HAN) Radboud Universiteit Nijmegen Leerwerkloket Gemeenten in regio Rijk van Nijmegen Afdelingen intern; Stadsontwikkeling (programma economie en toerisme) en Zorg, Inkomen & Leerrecht UWV VNO-NCW FNV Bindkracht10 Stichting Leergeld Nijmegen Stichting de Voedselbank Nijmegen-Overbetuwe Stichting de Kledingbank Stichting Vincentius Vereniging Stichting Dagloon Stichting BWN Fibon Humanitas Housing First RIBW
64
Wat kost het? Financieel overzicht taakvelden Bedragen * €1 mln Baten 6.3 Inkomens regelingen 6.5 Arbeidsparticipatie Totaal Lasten 6.3 Inkomens regelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie Totaal Saldo van lasten en baten V=voordeel; N=nadeel
Rekening 2022
Begroot 2023
2024
2025
2026
2027
105,2 0,7 105,9
110,2 0,4 110,6
108,2 0,0 108,2
108,2 0,0 108,2
108,2 0,0 108,2
108,2 0,0 108,2
165,0 22,2 17,9 205,1 99,2 N
165,8 24,6 21,3 211,7 101,1 N
152,4 25,3 20,4 198,1 89,9 N
151,7 24,1 19,4 195,2 87,0 N
151,1 22,8 19,4 193,3 85,2 N
151,1 21,8 20,0 192,9 84,7 N
Financieel overzicht ambities Bedragen x € 1 mln
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
57,5 140,6
55,4 139,8
54,1 139,2
53,7 139,2
198,1
195,2
193,3
192,9
0,0
0,0
0,0
0,0
108,2
108,2
108,2
108,2
108,2
108,2
108,2
108,2
Lasten Alle Nijmegenaren participeren bij voorkeur door werk Alle Nijmegenaren kunnen in hun levensonderhoud voorzien Totaal Baten Alle Nijmegenaren participeren bij voorkeur door werk Alle Nijmegenaren kunnen in hun levensonderhoud voorzien Totaal Totaal per programma
89,9N
87,0N
85,2N
84,7 N
V = Voordeel; N = Nadeel
Veranderingen in de begroting bedragen * 1.000
2024
2025
2026
2027
Suites voor Sociaal Domein Maatwerkbanen Voormalige id-banen Huishoudboekje afschaffen WSW vrijval ruimte Participatiemiddelen vrijval
-1.300 570 50 90 35 589
-542 415 50 90 472 919
415 50 90 1.176 1.107
200 50 90 2.150 684
Taakmutaties gemeentefonds, IU's en DU's Participatie (IU) Loon- en prijsbijstelling 2023 participatie
-1.210 -118
-1.154 -133
-1.112
-1.020
Totaal
-1.294
117
1.726
2.154
Suites voor Sociaal Domein De komende twee jaren vindt de aanbesteding plaats van het programma dat voorziet in de dienstverlening van het Sociaal Domein. Deze aanbesteding is essentieel, complex en veelomvattend. Er is een voorzichtige raming gemaakt van de benodigde menskracht. We voorzien dat deze niet volledig geput kan worden uit de staande organisatie. De kosten schatten we voor 2024 en 2025 (5 maanden) in op respectievelijk € 1.300.000 en € 542.000.
65
Maatwerkbanen Deze zijn bedoeld voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt voor wie een betaalde baan geen reële optie is. Op dit moment heeft één kandidaat een maatwerkbaan waarvoor aan de werkgever een subsidie verstrekt wordt. 15 personen zitten in het intaketraject voor een maatwerkbaan en 3 mensen wachten op plaatsing. Subsidies voor maatwerkbanen zijn structureel en kunnen niet meer teruggedraaid worden. Daarnaast werken we samen met 7 culturele-, onderwijs-, sport-, overheids- en welzijnsorganisaties in Nijmegen, die zich onlangs gecommitteerd hebben aan het project. Als we in plaats van de 22 maatwerkbanen waarover besluitvorming is geweest, verlagen naar 7 banen, dan betekent dit een vrijval van € 570.000 per 2024. De reeks loopt af; dit heeft te maken met dat niet het maximaal aantal banen wordt ingevuld. Voormalige id-banen Er is sprake van een ‘sterfhuisconstructie’ waardoor er ruimte ontstaat in het budget. Er komt geen nieuwe instroom in de ID-banen. Gebaseerd op de afgelopen twee jaren (doorbelasting van kosten door de MGR WerkBedrijf) kunnen we structureel € 50.000 budget aframen. Huishoudboekje afschaffen Het college heeft op 20-6-2023 het besluit genomen om de Nijmeegse deelname aan het Huishoudboekje en gemeentelijke samenwerking met ingang van 1 juli 2023 te beëindigen.
Deze wijziging heeft nog niet geleid tot daadwerkelijke aanpassing van de budgetten. Dat gebeurt met de vaststelling van de stadsbegroting 2024. Dit levert vanaf 2024 een besparing op van € 90.000. WSW vrijval ruimte WSW betreft een sterfhuisconstructie. De vrije ruimte is gebaseerd op de meerjarenprognoses van de MGR (uitstroom van cliënten, kostprijs per eenheid, toegevoegde waarde). Een deel van de vrije ruimte is onder andere nodig om toekomstige ontwikkelingen (bijvoorbeeld verloop aantal cliënten) en mogelijk andere frictiekosten op te vangen. Bezuinigen op het WSW budget brengt risico’s met zich mee. Bedragen zullen –in de jaren- vanuit WerkBedrijf (lasten) en Rijk (baten) fluctueren door inschattingen (natuurlijk) verloop, kostprijs per eenheid, toegevoegde waarde medewerkers, etc. Participatiebudget Het rijksbudget wordt bepaald aan de hand een rekenmodel en van maatstaven die fluctueren omdat ze geactualiseerd worden in de mei- en septembercirculaire. De inschatting is dat hierbij budgetten kunnen vrijvallen We moeten daarnaast wel ruimte overhouden in onze programmabegroting om fluctuaties op te kunnen vangen. Het participatiebudget gaat naar de MGR (van Integrale uitkering (IU) naar Algemene Uitkering (AU)). Financiering van de MGR is op dit moment onderwerp van gesprek met de MGR en regiogemeenten.
Taakmutaties Onder Financiële begroting - Algemene dekkingsmiddelen - Gemeentefonds - Taakmutaties vindt u een toelichting op nieuwe taakmutaties en taakmutaties met een omvang groter dan € 1 miljoen.
66
Bezuinigingsopties bedragen * € 1.000
2024
2025
2026
2027
Maatwerkbanen
735
750
750
750
Voormalige id-banen
50
50
50
50
Huishoudboekje afschaffen
90
90
90
90
WSW vrijval ruimte
35
472
1.176
2.150
Afschaffen minima busabonnement
600
600
600
600
4.900
4.900
4.900
4.900
Meedoenregeling afschaffen
866
866
866
866
Meedoenregeling terug naar 110%
328
328
328
328
Meedoenregeling terug naar 130%
135
135
135
135
Digitale Meedoenpas ontwikkeling
107
107
107
107
Overige maatschappelijke participatie
86
86
86
86
Jongeren Perspectieffonds
250
250
250
250
Financieel Expert in de Wijk
438
438
438
438
Middelen Rijk Bijzondere bijstand + Vroegsignalering
547
0
0
0
Geen inzet meer op vergroten bereik armoederegelingen
250
250
250
250
Bijdrage Ondernemerspunt
100
100
100
100
Ontwikkeling apps / digitalisering
50
50
50
50
Participatiemiddelen
589
919
1.107
684
Collectieve aanvullende zorgverzekering afschaffen
Met uitzondering van de grijze regels zijn de opties niet verwerkt in de stadsbegroting. De grijze regel is reeds (deels) ingezet door het college. Maatwerkbanen Maatwerkbanen zijn bedoeld voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt voor wie een betaalde baan geen reële optie is. Op dit moment heeft één kandidaat een maatwerkbaan waarvoor aan de werkgever een subsidie verstrekt wordt. 15 personen zitten in het intaketraject voor een maatwerkbaan en 3 mensen wachten op plaatsing. Subsidies voor maatwerkbanen zijn structureel en kunnen niet meer teruggedraaid worden. Daarnaast werken we samen met 7 culturele-, onderwijs-, sport-, overheids- en welzijnsorganisaties in Nijmegen, die zich onlangs gecommitteerd hebben aan het project. Het is mogelijk een lager maximumbudget aan te houden. Er zijn meerdere scenario’s mogelijk. Dit zou betekenen dat we minder maatwerkbanen kunnen realiseren. Er is besluitvorming geweest voor het realiseren van 22 banen.
Maatwerkbanen 100%, 22 banen realiseren Maatwerkbanen verminderen, 11 banen realiseren, structurele vrijval van 415.000 per 2024 Maatwerkbanen verminderen, 7 banen realiseren, structurele vrijval van 570.000 per 2024 Maatwerkbanen stoppen (1 baan is gestart, dus deze continueren), 774.000 structurele vrijval per 2024 Voormalige id-banen Er is hierbij sprake van een sterfhuisconstructie waardoor er ruimte ontstaat in het budget. Er komt géén nieuwe instroom in de ID-banen. Gebaseerd op de afgelopen twee jaren (doorbelasting van kosten door de MGR WerkBedrijf) is er ruimte in het budget. We kunnen structureel € 50.000 budget af ramen. Huishoudboekje afschaffen Het college heeft op 20-6-2023 het besluit genomen om de Nijmeegse deelname aan het Huishoudboekje en gemeentelijke samenwerking met ingang van 1 juli 2023 te beëindigen. Deze wijziging heeft nog niet geleid tot daadwerkelijke aanpassing van de budgetten. Dat gebeurt met de vaststelling van de stadsbegroting 2024. Dit levert vanaf 2024 een besparing op van € 90.000. WSW vrijval ruimte WSW betreft een sterfhuisconstructie. De vrije ruimte is gebaseerd op de meerjarenprognoses van de MGR (uitstroom van cliënten, kostprijs per eenheid, toegevoegde waarde). Een deel van de vrije ruimte is onder andere
67
nodig om toekomstige ontwikkelingen (bijvoorbeeld verloop aantal cliënten) en mogelijk andere frictiekosten op te vangen. Bezuinigen op het WSW budget brengt risico’s met zich mee. Bedragen zullen in de jaren vanuit het WerkBedrijf (lasten) en het Rijk (baten) fluctueren. Dit door inschattingen (natuurlijk) verloop, kostprijs p.e., toegevoegde waarde medewerkers, etc. We moeten een bepaalde ruimte overhouden in onze programmabegroting om fluctuaties op te kunnen vangen. Afschaffen minima busabonnement Het bedrag wat kan worden bespaard bij het afschaffen van het minima busabonnement is gebaseerd op de uitgaven. Dit is exclusief uitvoeringskosten. Het is ook mogelijk te differentiëren op basis van inkomensgrenzen. De minima tot 130% kunnen nu jaarlijks een busabonnement aanschaffen met een eigen bijdrage van € 15,00. De rest van het abonnement wordt door de gemeente betaald (tarief 2023: € 56,46). Met dit abonnement kan na 9:00 uur worden gereisd binnen Nijmegen en omgeving. Bijna 10.000 Nijmegenaren kunnen niet meer met de bus reizen, kunnen minder goed meedoen, minder maatschappelijke participatie. Alternatief: Eigen bijdrage indexeren: dit levert (per 2024) €9.000 per jaar op. Inkomensgrens verlagen (lager dan 130%): dit kan niet goed financieel vertaald worden omdat we geen goede inschatting kunnen maken van het resterend aantal gebruikers.
Collectieve aanvullende zorgverzekering (CAZ) afschaffen Er is een financieel gevolg bij het volledig afschaffen van de CAZ. Er kan ook worden gekozen om de gemeentelijke bijdrage te verlagen. Het afschaffen van de CAZ of het verlagen van de gemeentelijke bijdrage heeft tot gevolg dat de kosten bij bijzondere bijstand en het zorgdomein zullen stijgen en geen goede zorgverzekering meer voor meer dan 11.000 Nijmegenaren. Dit heeft zorgmijding, schulden en meer aanvragen bijzondere bijstand als gevolg. Maar denk ook aan slechtere gezondheid, meer stress en onzekerheid. Naast geheel afschaffen kan ook worden gekozen voor versobering Andere opties zijn: Inkomensgrens verlagen naar 110% of 120%: minder mensen kunnen gebruik maken van het abonnement. Er is geen goede financiële vertaling te maken van het effect van deze maatregel.
Premiebijdrage verlagen: als gemeente betalen we mee met de premie. De hoogte is afhankelijk van het pakket. In 2022 is onze premiebijdrage verhoogd, dit was sinds 2018 niet gedaan. Dit kan teruggedraaid worden, maar maakt de CAZ minder aantrekkelijk/duurder voor inwoners waardoor zij hier mogelijk geen gebruik meer van zullen maken. Met zorgmijding, schulden en meer aanvragen voor bijzondere bijstand als mogelijk gevolg. Verlagen premiebijdrage levert € 363.000 per jaar op.
We hebben 3 varianten, beperkt aanvullend, gemiddeld aanvullend en sterk aanvullend. Je zou pakketten kunnen schrappen, als de zorgverzekeraars hiermee akkoord gaan. Maar hierbij krijg je wel verminderde toegang tot zorg, kosten komen via bijzondere bijstand binnen en de zorgvraag wordt hoger. Er zijn gevolgen op alle levensgebieden. We willen mensen een keuze bieden, dit maat de drempel om in te schrijven groter. Schrappen van het beperkt aanvullend pakket levert € 264.000 per jaar op.
Meedoenregeling afschaffen / terug naar 110% Dit is een alternatief voor volledig afschaffen. De doelgroep wordt met deze wijziging een stuk kleiner. Dit sluit niet aan bij de ambities van het college en gemeenteraad. We zien dat steeds meer werkende armen niet mee kunnen doen in de maatschappij. Met een hogere inkomensgrens kunnen zij dit via de Meedoenregeling wel. Digitale Meedoenpas ontwikkeling Je kunt besparen door te stoppen met doorontwikkeling Stadspas. Er is een digitaal platform ontwikkeld waarop de Nijmeegse inwoner met een laag inkomen kan zien voor welke inkomensondersteunende vergoedingen zij in aanmerking komen. Dit platform is nog in ontwikkeling. Langzaamaan worden steeds meer regelingen geschikt 68
gemaakt voor een digitale aanvraag c.q. toekenning. Wanneer je stopt is wel het gevolg een onafgemaakt product wat wel moet worden onderhouden. De digitale toegangspoort is er dan niet voor alle regelingen, de digitale aanvraag van regelingen wordt dan niet vereenvoudigd. Overige maatschappelijke participatie Wordt nu niet benut. Het betreft ruimte voor kindregelingen. Jongeren Perspectieffonds Dit is een onderdeel van het coalitieakkoord en opgenomen in het beleidsplan SHV. Door dit niet te doen worden de mogelijkheden voor jongeren verminderd, terwijl dit steeds meer een kwetsbare doelgroep is. Financieel Expert in de Wijk Als we dit niet meer doen gaat de toegang tot schuldhulpverlening dicht. Schulden lopen op, meer stress, onveiligheid in het gezin, kansenongelijkheid. Geen vroegsignalering meer. Middelen rijk Bijzondere bijstand + vroegsignalering Dit zijn middelen die bij de Decembercirculaire 2022 zijn ontvangen. Het programma heeft deze middelen in 2023 nog niet nodig, maar kan deze goed gebruiken in 2024. Er zijn plannen gemaakt voor bijzondere bijstand energielasten en versterking regie op casuïstiek bij de Financieel Expert in de Wijk voor een betere vroegsignalering. De gevolgen van het inboeken van de bezuiniging zijn dat er schulden ontstaan (en lopen deze op).
Maar gevolgen zijn ook dat er stress en onzekerheid ontstaat bij inwoners en dat er sociaal-maatschappelijke gevolgen zijn op lange termijn en op alle levensgebieden. Denk daarbij ook aan onveiligheid in een gezin en kansenongelijkheid. Geen inzet meer op vergroten bereik armoederegelingen Je stopt dan met de communicatie acties 'niet gebruik'. Als we stoppen met communiceren over de regelingen (bestuurlijke opdracht vorige coalitie) dan verwachten we minder uit te geven. We bereiken dan niet de gehele doelgroep en inwoners die hier eerder gebruik van maakten en vergeten het mogelijk nogmaals aan te vragen. Het bedrag is een inschatting. Een gevolg is dat weer dat inwoners krijgen niet waar zij recht op hebben. Bijdrage Ondernemerspunt Je bezuinigt door niet meer vanuit het beleidsplan SHV bijdragen aan dit ondernemerspunt. Het is niet helemaal duidelijk of dit een wettelijke verplichting is vanuit de gemeente. Het gevolg zal zijn dat ondernemers niet worden geholpen. Schulden lopen op en er ontstaan problemen op andere levensgebieden. We voldoen niet aan de wettelijke taak. Ontwikkeling apps / digitalisering In het beleidsplan schuldhulpverlening is een begrotingspost opgenomen voor deze ontwikkeling. Het afschaffen hiervan betekent dat we niet meer kunnen innoveren en achterlopen op de landelijke ontwikkelingen.
Bestaande systemen zijn aan het verouderen en verminderd functioneel. Dit beïnvloedt de toegankelijkheid van schuldhulpverleningsregelingen zeer negatief. Participatiemiddelen Het rijksbudget wordt bepaald aan de hand een rekenmodel en van maatstaven die fluctueren omdat ze geactualiseerd worden in de mei- en septembercirculaire. De inschatting is dat hierbij budgetten kunnen vrijvallen. We moeten daarnaast wel ruimte overhouden in onze programmabegroting om fluctuaties op te kunnen vangen. Het participatiebudget gaat naar de MGR (van Integrale uitkering (IU) naar Algemene Uitkering (AU)). Financiering van de MGR is op dit moment onderwerp van gesprek met de MGR en regiogemeenten.
69
Indicatoren 2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Aantal banen per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar
811,8
801,8
789,9
789,6
805,1
822,0
825,9
849,0
884,4
Gemiddelde benchmark
843,6
844,7
851,3
864,1
879,4
892,5
890,6
907,8
931,4
Netto arbeidsparticipatie
65,7
65,9
65,7
67,8
68,1
68,9
69,4
70,2
71,8
Gemiddelde benchmark
64,5
64,9
65,2
66,0
67,1
68,1
67,7
69,0
70,8
Percentage werkloze jongeren (16 t/m 22 jaar)
2%
2%
2%
2%
2%
3%
3%
2%
Gemiddelde benchmark
2%
Basisset (BBV):
Aantal personen met een bijstandsuitkeringen per 10.000 inwoners Gemiddelde benchmark
2%
3%
3%
3%
2%
2%
2%
633,3
665,1
676,6
639,8
617,4
720,9
656,1
587,1
607,2
611,4
585,2
560,9
637,9
599,8
Percentage kinderen (0 t/m 17 jaar) in uitkeringsgezin
10%
10%
11%
10%
10%
10%
10%
9%
Gemiddelde benchmark
10%
10%
11%
10%
10%
10%
10%
9%
Aantal lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar
73,0
73,7
76,5
73,6
Gemiddelde benchmark
149,5
130,8
128,6
148,9
732
610
861
677
Gevraagd door raad: Aantal mensen dat uit de bijstand uitstroomt naar werk
761
Percentage zelfstandige huishoudens dat zegt dat financiële situatie slecht is
668
9%
Aantal Nijmegenaren dat gebruik maakt van 1 of meer inkomensondersteunende voorzieningen Aantal Nijmegenaren met inkomen tot 130% sociaal minimum
755
27.300
868
933
6%
5%
4%
15.994
17.125
18.345
18.544
19.126
19.052
20.756
26.500
26.500
26.500
26.200
25.800
26.100
24.900
27.657
Toelichting Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg. Aantal banen per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar In Eindhoven, Arnhem, Groningen en Leiden is dit aantal hoger dan in Nijmegen; in Leiden, Tilburg en Enschede is dit aantal lager dan in Nijmegen. In vergelijking met de benchmarksteden is het aantal banen in Nijmegen de laatste jaren relatief sterk toegenomen, na een periode waarin de banengroei in Nijmegen relatief minder sterk was. Netto arbeidsparticipatie Het gaat om het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de potentiële beroepsbevolking. De potentiële beroepsbevolking is het deel van de bevolking dat gezien de leeftijd in aanmerking komt voor deelname aan het arbeidsproces. Percentage werkloze jongeren (16 t/m 22 jaar) Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie (waarin UWV informatie verzamelt over loon, uitkeringen en arbeidscontracten). Het werkloosheidspercentage volgens deze definitie is lager dan het werkloosheidspercentage voor de 15- t/m 24-jarigen op basis van de Enquête Beroepsbevolking van het CBS.
In 2022 lag het werkloosheidspercentage voor de 15- t/m 24-jarigen op 8,4% (versus 4,4% voor de totale Nijmeegse beroepsbevolking).
70
Aantal re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar Het aantal varieert in 2022 van 74 in Nijmegen en Eindhoven tot circa 220 in Enschede en Groningen. De sterk uiteenlopende aantallen per stad wekken de indruk dat administratieve factoren de benchmark voor deze verplichte indicator vertekenen. Aantal mensen dat uit de bijstand uitstroomt naar werk Hierbij zijn de IOAW en IOAZ wel meegerekend en de BBZ niet. Bij uitstroom naar werk kan het gaan om werken bij een werknemer of werken als zelfstandige. Aantal Nijmegenaren dat gebruik maakt van 1 of meer inkomensondersteunende voorzieningen Voor huishoudens met een laag inkomen zijn er in Nijmegen verschillende gemeentelijke regelingen om financiële ondersteuning te krijgen. De belangrijkste daarvan zijn: Individuele Inkomenstoeslag, Individuele bijzondere bijstand, Meedoenregeling, Kinderfonds, Collectieve Aanvullende Ziektekostenverzekering en Busvoordeelpas. In 2022 was het aantal mensen dat gebruik maakte van 1 of meer inkomensondersteunende voorzieningen een stuk hoger dan in 2021. Dit heeft vooral met de Energietoeslag te maken. Percentage duurzame uitstroom bijstand Nog niet opgenomen in het overzicht. Het gaat om het percentage mensen dat 1 jaar na uitstroom uit de bijstand door het vinden van werk niet opnieuw ingestroomd is.
Door een administratief probleem kunnen we dit cijfer nu nog niet leveren (wel vanaf de Stadsbegroting 2025). Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over werk en inkomen: Stads- en Wijkmonitor 2023
71
Onderwijs Wat willen we komend jaar bereiken? Ambitie:
Alle inwoners hebben gelijke participatiekansen en optimale ontwikkelingsmogelijkheden.
Doel:
We bevorderen samen met de schoolbesturen en kinderopvanginstellingen kansengelijkheid, taal- en talentontwikkeling en welbevinden, door middel van een rijke en passende ontwikkelomgeving voor kinderen en jongeren; We streven ernaar dat zo veel mogelijk kinderen deel kunnen nemen aan het reguliere onderwijs
Activiteiten Coalitiemiddelen Actieplan kansengelijkheid onderwijs In 2024 zetten we de extra coalitiemiddelen in om gelijkwaardige kansen in en aansluitend op het onderwijs te stimuleren en vergroten. We werken toe naar een samenhangende aanpak met integrale en duurzame inzet, in die wijken waar het risico op achterstanden groot is, met als doel gelijkwaardige kansen in en aansluitend op het onderwijs. We kiezen vooral voor het versterken en doorontwikkelen van al bestaande initiatieven en aanpakken in drie programmalijnen:” iedereen kan meedoen, iedereen kan groeien en iedereen kan hulp krijgen”. Voorloperstraject Rijke Schooldag en doorontwikkeling brede scholen voor betere benutting talenten kinderen De gemeente Nijmegen is door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Welzijn aangemerkt als voorloper in het kader van het Voorloperstraject Rijke schooldag. Het doel van dit traject en de subsidiemiddelen is een kwalitatief goed programma van activiteiten rond de school en wijk te organiseren zodat kinderen hun talenten en vaardigheden kunnen ontwikkelen en benutten. Nijmegen kent al ruim 15 jaar het concept Brede Scholen en we gaan dit concept verder doorontwikkelen.
In 2024 willen we een nieuwe aanpak ontwikkelen (passend binnen het stadsdeelprogrammeren & preventieprogramma’s – sterke sociale basis) waarmee de kinderen in Nijmegen kunnen deelnemen aan kwalitatief goed aanbod om ontwikkelkansen en ontmoeting te vergroten. Binnen deze aanpak moet er voldoende ruimte zijn om te differentiëren en aan te sluiten bij de specifieke behoefte van een school- of wijkpopulatie. We voeren het Nationaal Programma Onderwijs uit We zetten ook in 2024 middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs in. Dit zijn extra rijksmiddelen die deels naar het onderwijs en deels naar gemeenten gaan voor de periode halverwege 2021 tot en met 2025. De middelen worden ingezet om leerlingen van het primair en voortgezet onderwijs extra ondersteuning te bieden als gevolg van de coronamaatregelen, daar waar dit aanvullend is op de extra schoolactiviteiten en school dit niet zelf kan organiseren. We zien de nasleep van deze periode nog steeds in het onderwijs. Om jongeren extra te ondersteunen, financieren we onder andere extra inzet van jeugdartsen in het voortgezet onderwijs voor aanpak ziekteverzuim. We ondersteunen de plannen in het primair onderwijs om (jonge) kinderen met de juiste ondersteuning in het regulier onderwijs te houden.
In 2024 zetten we gezinswerkers van de buurtteams op een aantal vo-scholen in om leerlingen te ondersteunen bij zorgvragen, zodat zij kunnen blijven deelnemen aan het onderwijs. Aansluiting onderwijs jeugdhulp voor een sterkere basis, meer preventie en inclusie op school In 2024 werken we aan een regionale strategie jeugd binnen het Rijk van Nijmegen om de aansluiting onderwijs-jeugdhulp te verbeteren. Hierin wordt stevig in gezet om het onderwijs meer inclusief te maken, onder andere door de basis in school te versterken en meer preventief te werken. In 2021-2022 zijn acht scholen gestart met de aanpak ziekteverzuim in de vo-scholen, waarbij leerlingen eerder gezien worden en effectiever wordt samengewerkt tussen school, leerplicht en de jeugdarts. In 2024 gaan alle vo-scholen in Rijk van Nijmegen op deze manier werken. Aansluitend hierop wordt in 2024 een aanpak ontwikkeld rondom thuiszittende leerlingen. Nieuwkomersonderwijs Nieuwkomersonderwijs is bedoeld voor alle kinderen en jongeren die de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheersen ongeacht de status van deze leerlingen en ongeacht waar zij verblijven. De laatste jaren groeit de behoefte aan nieuwkomersonderwijs als gevolg van – al dan niet tijdelijke – opvang van
72
vluchtelingen, alleenstaande minderjarige vreemdelingen en statushouders. Het nieuwkomersonderwijs voor kinderen in de basisschoolleeftijd in de gemeente Nijmegen vindt plaats bij De Bloemberg. Het voortgezet onderwijs is regionaal in het Rijk van Nijmegen georganiseerd bij het Pontem-college. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor voldoende plekken bij de scholen. De schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor de inhoud van het onderwijs. Het enorme verloop in het aantal nieuwkomers in combinatie met de financieringssystematiek van het onderwijs én het lerarentekort, zorgt er voor dat de organisatie van het nieuwkomersonderwijs sinds 2022 een dynamisch en arbeidsintensief proces is voor Nijmegen als regiogemeente én schoolbesturen. Wij verwachten dat dit voor 2024 en volgende jaren zo zal blijven. Om die reden willen wij in 2024 komen tot een koers en betere samenwerkingsafspraken met de schoolbesturen en de omliggende gemeenten over hoe wij het nieuwkomersonderwijs nu en voor de toekomst willen organiseren. Subsidies kansengelijkheid en optimale ontwikkelingskansen: We gaan door met het subsidiëren van verschillende initiatieven om kansengelijkheid en optimale ontwikkelingskansen te stimuleren, zoals voor: Het inzetten van hbo-coaches op de VVE-peuteropvanglocaties (VVE is voor- en vroegschoolse educatie).
Dit zijn pedagogische beleidsmedewerkers die de educatiekwaliteit verhogen. Hiermee geven we uitvoering aan de landelijke regelgeving over de basiskwaliteit van de voorschoolse educatie als onderdeel van het onderwijsachterstandenbeleid; Het SMI-beleid (kinderopvang op basis van sociaal medische indicatie). De inzet is naast de ontwikkeling van het kind, nu ook uitdrukkelijk gericht op aandacht voor moeilijke omstandigheden van het gezin. We ondersteunen gezinnen, die geen recht op kinderopvangtoeslag hebben en vanwege een sociale of medische indicatie (deels) niet in staat zijn om voor hun kinderen te zorgen waardoor kinderopvang nodig is; Extra inzet op taalontwikkeling en ouderbetrokkenheid in het primair onderwijs (Onderwijsachterstandenbeleid); De acceptatie van diversiteit voor een positief en veilig schoolklimaat. Dit betreft zowel het project SchoolsOUT dat gericht is op genderdiversiteit als het project om racisme en discriminatie tegen te gaan binnen het onderwijs; Stichting Leergeld om de vrijwillige ouderbijdrage van scholen te vergoeden voor gezinnen die dit niet kunnen betalen; Het Samenwerkingsverband Stromenland voor verschillende activiteiten in de schooljaren 22/23 en 23/24 met als doel het tegengaan van de negatieve gevolgen van de corona pandemie in het onderwijs.
Dit in combinatie met het realiseren van inclusief onderwijs met speciale aandacht voor Jonge Kind groepen, hoogbegaafdheid en nieuwkomers; De centrale aanmelding Schoolwijzer met als doel te stimuleren dat kinderen thuisnabij naar school gaan én gelijkwaardige kansen bij de aanmelding te realiseren.
Doel:
We streven ernaar dat zoveel mogelijk jongeren de school verlaten met een passend vervolgtraject, binnen (vervolg)onderwijs of arbeidsmarkt, met diploma en/of startkwalificatie
Activiteiten Uitvoeren van het regionaal programma voortijdig schoolverlaten We gaan verder met de uitvoering van het regionaal programma voortijdig schoolverlaten 2021-2025. In 2023 zagen we het aantal voortijdig schoolverlaters flink oplopen naar 503. In 2024 verwachten we dat dit aantal, als gevolg van de nasleep van de coronacrisis, niet gaat dalen. We streven er toch naar dat minder jongeren zonder diploma het onderwijs verlaten. In het programma werken we in 2024 verder aan een soepelere doorstroom tussen scholen, onder andere door de inzet van doorstroomcoaches. We ontwikkelen de tijdelijke opvangvoorzieningen in het mbo door, zodat zo veel mogelijk studenten met tijdelijke ondersteuning voor het onderwijs behouden blijven. In het voortgezet onderwijs is een start gemaakt om begeleiding minder individueel, maar meer collectief in te zetten bij een aantal vso-scholen. 73
Voor de aanpak van jeugdwerkloosheid zijn extra rijksmiddelen naar de regio gekomen. We hebben deze middelen gebundeld en spreken inmiddels over één regionale aanpak ‘jongeren naar school of werk’. In 2024 ontwikkelen we deze regionale aanpak verder, vooruitkijkend naar de nieuwe Wet naar school of duurzaam werk. Deze treedt naar verwachting in werking in augustus 2025 en beslaat een viertal maatregelen die gezamenlijk zorgen voor een doorlopende aanpak van school naar werk voor jongeren tot 27 jaar. Het gaat om aanvullende loopbaanbegeleiding door het mbo, begeleiding naar werk door de gemeente vanuit de Participatiewet, de uitbreiding van het Doorstroompunt tot 27 jaar en een wettelijke basis voor samenwerking tussen deze partijen. Doel:
We zorgen voor goed en betaalbaar leerlingenvervoer voor leerlingen van primair, speciaal en voortgezet onderwijs
Activiteiten Werken met nieuwe verordening leerlingenvervoer In 2023 is een nieuwe verordening leerlingenvervoer vastgesteld, waarbij meer aandacht is voor het stimuleren van kinderen en jongeren om zo zelfstandig mogelijk te reizen én de ontwikkeling van het kind in afstemming met het onderwijs. In 2024 willen we starten met de realisatie hiervan. Doel:
We zetten in op het verbeteren van (digitale) geletterdheid en basisvaardigheden van volwassenen.
Activiteiten We doorbreken de cyclus van laaggeletterdheid van generatie op generatie met een gezinsaanpak Ouders die moeite hebben met basisvaardigheden geven dat vaak van generatie op generatie door. We willen deze cyclus doorbreken en kansengelijkheid vergroten met een Gezinsaanpak. Deze aanpak richt zich op de rol van ouders in de taalontwikkeling van hun jonge kinderen en op het verhogen van de basisvaardigheden van de ouders zelf. In 2022 heeft Stichting Lezen en Schrijven binnen onze regio onderzoek gedaan en een ‘plan op maat’ geschreven voor de opzet van een Gezinsaanpak. Vanaf eind 2024 krijgen gemeenten de regie in de Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid. In 2024 gaan we navolging geven aan het advies van Stichting Lezen en Schrijven en ons voorbereiden op de verplichting die het Rijk ons oplegt. Dit doen we in samenwerking met onze partners en regiogemeenten. We versterken de samenwerking tussen gemeente en partners rondom de aanpak van basisvaardigheden/laaggeletterdheid Nijmegen kent verschillende organisaties die zich inzetten voor het versterken van basisvaardigheden van volwassenen. Zij ontwikkelen op eigen initiatief of in samenspraak met de gemeente programma’s om laaggeletterde inwoners te vinden en hen toe te leiden naar passend aanbod. Ook bieden zij educatieprogramma’s aan.
In 2020 hebben de gemeenten in de regio afspraken gemaakt over het opzetten van een Team Basisvaardigheden. ROC Nijmegen en Openbare Bibliotheek Gelderland Zuid hebben het team opgezet, maar konden mede door Corona tot op heden slechts beperkte stappen zetten. In 2024 geven we het team een kwaliteitsimpuls door verder te gaan als (Digi)Taalhuis, de samenwerking uit te breiden met een welzijnsorganisatie en te voldoen aan de kwaliteitseisen die aan (Digi)Taalhuizen worden gesteld. Hiermee versterken we de samenwerking tussen onze partners en waarborgt deze structuur dat we als gemeente regie houden op de vindplaatsen en het educatieaanbod binnen het domein basisvaardigheden/laaggeletterdheid. We organiseren Nederlandse taallessen voor Oekraïense ontheemden In de meicirculaire 2023 zijn rijksmiddelen beschikbaar gekomen voor Nederlandse taallessen aan Oekraïense ontheemden. Samen met het ROC en andere aanbieders bieden we een lesprogramma aan dat aansluit bij de behoeften van Oekraïense ontheemden. Doel:
We profileren Nijmegen als kennisstad en benutten de samenwerking met kennisinstellingen voor maatschappelijke opgaven optimaal.
Activiteiten We gaan de rol van de gemeente binnen de City Deal Kennis Maken (CDKM) uitbreiden en bestendigen. We gaan actief aan de slag met het betrekken van studenten, docenten en onderzoekers van de diverse 74
kennisinstellingen bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken vanuit de gemeente. Hiervoor gaan we een samenwerking aan tussen het preventieplatform jeugd in Hatert en de studenten die interdisciplinair en multi-level samenwerken binnen de leeromgeving ‘In verbinding voor kind en jeugd’. Ambitie:
We hebben voor kinderen en jongeren duurzame, moderne en toegankelijke onderwijsgebouw.
Doel:
We bevorderen dat kinderen zo veel mogelijk dichtbij huis naar de basisschool gaan, waarbij we streven naar gebouwen met een menselijke maat en vernieuwing van alle basisschoollocaties in de periode 2008-2048.
Doel:
We streven naar een goede verdeling van de scholen voor speciaal (voortgezet) onderwijs over de stad rekening houdend met de regiofunctie en vernieuwing van alle (v)so-schoollocaties in de periode 2008-2048.
Doel:
We streven naar een school voor voortgezet onderwijs in ieder stadsdeel en vernieuwing van alle vo-schoollocaties in de periode 2008-2048.
Activiteiten We gaan werken met de nieuwe afspraken over onderwijshuisvesting Door de doordecentralisatie onderwijshuisvesting zijn de gemeentelijke huisvestingstaken, met bijbehorende financiële middelen, overgedragen aan de schoolbesturen. In 2023 is de tweede evaluatie met betrekking tot de onderwijshuisvesting afgerond. In de evaluatie is geconcludeerd dat er een aantal problemen en dilemma’s is om te voldoen aan het Klimaatakkoord 2050 in combinatie met de afgesproken ambities én de beschikbare financiële middelen. In 2023 zijn met een addendum en een nieuw convenant nieuwe afspraken met de schoolbesturen vastgelegd. Deze prestatieafspraken zorgen voor meer “regelruimte” door minder strenge spreidingseisen in het Primair Onderwijs (van in elke wijk een basisschool naar zo dicht mogelijk bij huis naar school) en verzachting van het ambitieniveau (van resultaat naar inspanningsverplichting om in 40 jaar alle schoolgebouwen te vernieuwen). Tevens is afgesproken is dat we samen met de schoolbesturen blijven inzetten op de landelijke lobby voor meer budget in het gemeentefonds. In 2024 continueren we de gesprekken over huisvestingaanvragen van twee niet-doorgedecentraliseerde scholen (Aloysius/Aventurijn en Hidaya) en starten we met de realisatie van een uitbreidingsvraag van een doorgedecentraliseerde basisschool (Meander).
Ook zal gestart worden met de uitbreiding van een nietdoorgecentraliseerde school in het (voortgezet) speciaal onderwijs (Tarcisius). Daarnaast gaan we in 2024 verder met de realisatie van de nieuwe school De Noorderstroom in Hof van Holland. Deze start in de nog beschikbare ruimte in Basisschool De Boomgaard om vervolgens in augustus 2025 naar een eigen schoolgebouw te gaan. We nemen in 2024 een besluit ten aanzien van de tijdelijke onderwijshuisvesting van basisschool de Oversteek aan de Griftdijk in Nijmegen Noord in combinatie met de locatie van de Oversteek in wijkcentrum de Klif en een eventuele nieuwe school in de wijk Zuiderveld. Effecten van prioriteren Er zijn door het Rijk geen extra onderwijshuisvestingsmiddelen in het gemeentefonds gekomen door het klimaatakkoord 2050 (ENG). Wij hebben gezorgd voor meer ‘regelruimte’ door een minder strenge spreidingseis (Primair Onderwijs) en verzachting van het ambitieniveau (van resultaat naar inspanningsverplichting) door aanpassing van de doordecentralisatie-overeenkomst. Ondanks dat kunnen schoolbesturen op projectniveau tegen knelpunten aanlopen omdat de doordecentralisatie-vergoeding de kosten niet dekt die in verband met BENG/ENG wel gemaakt moeten worden. We investeren in de realisatie van de nieuwe school De Noorderstroom in Hof van Holland.
En continueert de gesprekken over huisvestingaanvragen van een aantal niet-doorgedecentraliseerde scholen.
75
Samenwerkingen en verbonden partijen Binnen het programma Onderwijs werken we samen met schoolbesturen, kinderopvangaanbieders, samenwerkingsverbanden, zorg-, welzijn- en gezondheidsinstellingen en ouders aan goede opvang- en onderwijsvoorzieningen in de stad. Voor de uitvoering van het leerlingenvervoer werken we samen met de bedrijfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN).
Wat kost het? Financieel overzicht taakvelden Bedragen * €1 mln
Rekening 2022
Begroot 2023
2024
2025
2026
2027
1,0 9,4 10,4
1,1 9,4 10,5
0,5 7,8 8,3
0,5 7,4 7,9
0,5 7,4 7,9
0,5 7,4 7,9
17,5 16,5 33,9 23,5 N
19,0 19,8 38,8 28,3 N
19,7 18,3 38,0 29,7 N
19,6 17,9 37,5 29,5 N
20,7 17,7 38,4 30,5 N
20,7 17,7 38,4 30,4 N
Baten 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzk. Totaal Lasten 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzk. Totaal Saldo van lasten en baten V=voordeel; N=nadeel
Financieel overzicht ambities Bedragen x € 1 mln
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
18,3
17,9
17,7
17,7
19,7
19,6
20,7
20,7
38,0
37,5
38,4
38,4
7,8
7,4
7,4
7,4
0,5
0,5
0,5
0,5
Lasten Optimale participatiekansen en ontwikkelingsmogelijkheden Goede en toegankelijke onderwijsvoorzieningen PO, (V)SO, VO Totaal Baten Optimale participatiekansen en ontwikkelingsmogelijkheden Goede en toegankelijke onderwijsvoorzieningen PO, (V)SO, VO Totaal
8,3
7,9
7,9
7,9
Totaal per programma
29,7N
29,5N
30,5N
30,4 N
V = Voordeel; N = Nadeel
Veranderingen in de begroting bedragen * 1.000
2024
2025
2026
2027
0
0
0
0
geen veranderingen in de begroting totaal
Bezuinigingsopties bedragen * € 1.000
2024
2025
2026
2027
Deels gemeentelijk geld/deels DU en SPUK
0
300
300
300
Deels gemeentelijk geld/deel SPUK
0
950
950
950
700
700
400
400
0
50
50
50
Coalitie akkoord middelen Bestrijden laaggeletterdheid. (grotendeels uit DU en Spuk uitkering.
Deze regels zijn niet verwerkt in de stadsbegroting.
76
Deels gemeentelijk geld/deels DU en SPUK Je kunt bezuinigen door het schrappen van de subsidie Flex College (2 ton) en door te bezuinigen op het werkbudget 0,5 ton bij Bestrijden voortijdig schoolverlaten. Beide worden uit gemeentelijk middelen gedekt. Gevolg: Er zullen jaarlijks ruim 160 leerlingen geen gebruik meer kunnen maken van de tijdelijke opvangvoorziening of diplomaroute bij het Flexcollege. Gevolg is dat deze leerlingen (lang) thuiszitten of definitief uitvallen, hun problematiek verergert waardoor ze gebruik maken van (duurdere) jeugdhulp, die juist door de ondersteuning van het Flexcollege wordt voorkomen. Deels gemeentelijk geld/deel SPUK Bezuinigen op dat deel van de coalitieakkoord middelen die nog niet structureel geprogrammeerd zijn. Deze middelen zijn bestemd om meer gelijkwaardige kansen te creëren. Deze inzet schrappen betekent stoppen met de coalitieakkoord-afspraak om gelijkwaardige kansen in het onderwijs te stimuleren met als gevolg een steeds grotere kloof. Bestrijden laaggeletterdheid (grotendeels uit DU en Spuk uitkering We kunnen bezuinigen door te besparen op het werkbudget die uit gemeentelijke middelen wordt gefinancierd. Terwijl veel Nijmegenaren (digitaal) laaggeletterdheid zijn (14.000-30.000 inwoners) moeten we bezuinigen op de inzet van o.a. een bibliotheek en ROC om deze mensen te helpen.
Deze inwoners kunnen daardoor minder goed meedoen in onze stad.
Indicatoren 2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Absoluut verzuim per 1.000 leerplichtigen
8,9
8,6
11,4
11,9
11,2
9,4
7,6
8,5
14,8
Gemiddelde benchmark
2,5
2,7
3,7
2,8
4,2
4,1
3,7
4,3
6,1
Relatief verzuim per 1.000 leerplichtigen
37
39
36
27
23
19
15
18
20
Gemiddelde benchmark
34
31
32
25
25
24
19
19
22
Percentage voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VSV-ers) onder 12t/m 22-jarigen
2,4%
2,2%
1,9%
2,4%
2,9%
2,3%
2,1%
2,1%
2,6%
Gemiddelde benchmark
2,7%
2,5%
2,3%
2,6%
2,8%
2,7%
2,3%
2,5%
3,1%
95%
92%
83%
84%
84%
26%
12%
Basisset (BBV):
Gevraagd door raad: Percentage van peuters met ontwikkelingsrisico dat gemeente bereikt met een toegespitst aanbod Oververtegenwoordiging leerlingen van "rode scholen" dat hoger toetsresultaat dan advies heeft
Toelichting Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg. Absoluut verzuim per 1.000 leerplichtigen Van absoluut verzuim is sprake als een leerplichtige jongere tussen de 5 en 16 jaar of een jongere van 16 of 17 jaar die valt onder de kwalificatieplicht niet is ingeschreven op een school en ook niet vrijgesteld is van de inschrijvingsplicht. Administratieve factoren vertekenen de benchmark voor deze verplichte indicator. Vaak is bij scholen de administratie pas op 1 oktober rond. De meldingen van DUO komen echter al in augustus en september binnen. De meeste gemeenten wachten tot oktober met het importeren van DUO-gegevens, om onnodige meldingen van absoluut verzuim te voorkomen. In Nijmegen is de keuze daar juist snel mee te zijn, om er eventueel vroeg op af te kunnen. De gemeente Nijmegen hanteert een strikte registratie van alle absoluut verzuimmelding, dus ook voor de gevallen die snel worden opgelost. Administratieve redenen verklaren dus dat Nijmegen hoger dan het gemiddelde voor de benchmark scoort. 77
Relatief verzuim per 1.000 leerplichtigen Van relatief verzuim is sprake als een op een school ingeschreven leer- of kwalificatieplichtige jongere ongeoorloofd afwezig is. Percentage voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VSV-ers) onder 12- t/m 22-jarigen Voorlopige cijfers voor 2022 (nog niet opgenomen, want nog niet gepubliceerd op in het BBV-overzicht op Waarstaatjegemeente.nl) duiden op een stijging van het aantal VSV-ers in Nijmegen en de benchmarksteden. Percentage van peuters met ontwikkelingsrisico dat gemeente bereikt met een toegespitst aanbod Op consultatiebureau’s kunnen peuters een VVE-indicatie (voor voor-en vroegschoolse educatie, ter bestrijding van ontwikkelingsachterstanden) krijgen. Met zo’n indicatie komen zij in aanmerking voor vergoede VVE-opvang. Bij VVE-opvang worden programma’s om ontwikkeling van het kind te stimuleren gebruikt, die voldoen aan de daarvoor wettelijke gestelde eisen en die verzorgd worden door daarvoor speciaal opgeleide medewerkers. Daarnaast kunnen deze peuters extra uren naar de opvang. De opgenomen percentages betreffen het vierde kwartaal. Oververtegenwoordiging leerlingen van "rode scholen" dat hoger toetsresultaat dan advies heeft Gemiddeld haalt ongeveer 30% van de basisschoolleerlingen op de eindtoets een score die hoger is dan het schooladvies.
Op scholen met een zware populatie ("rode scholen”) komt dat meer voor dan op scholen met een makkelijke populatie ("groene scholen”). Deze indicator laat zien hoeveel hoger het aandeel is dat op rode scholen hoger scoort dan het advies in vergelijking tot het percentage op groene scholen. Voor 2022 bijvoorbeeld scoorde op de groene scholen 25,4% hoger dan het advies en op de rode scholen 37,9%, een verschil van 12%. Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over onderwijs: Stads- en Wijkmonitor 2023
78
Bereikbaarheid Wat willen we komend jaar bereiken? Ambitie:
We zijn en blijven een stad die veilig bereikbaar en leefbaar is voor bewoners, bedrijven en bezoekers.
Doel:
We hebben een optimale bereikbare stad door een goede balans tussen de vervoersmodaliteiten (vracht)-auto, OV, fiets, vaartuig en voetgangers
Activiteiten We zijn opdrachtgever van projecten waarbij de infrastructuur wordt aangepast. We doen dit in overleg met andere belanghebbenden, zoals de regio, provincie en het Rijk. We zorgen voor een verblijfsvriendelijke binnenstad, waarin we meer ruimte creëren voor verblijven, fietsen, lopen en groen. Dit doen we door verkeersstromen te scheiden en parkeren grotendeels niet meer op straat plaats te laten vinden. In 2024 starten we met de uitvoering van de verblijfsvriendelijke binnenstad. We realiseren hoogwaardige stadrandhubs in alle windrichtingen met HOV en deelmobiliteit, om parkeren op afstand voor bezoeker beter te faciliteren. In 2024 waarderen we P+R Noord op. We houden nauw contact met de provincie en de busmaatschappij om zorg te dragen voor een goed busnetwerk. We benutten kansen om de bereikbaarheid van en in de stad te verbeteren. Dit doen we in samenwerkingen met diverse partijen en maken we slim gebruik van mogelijkheden om werk-met-werk te maken. We stimuleren de komst en het gebruik van deelmobiliteit op een manier die bijdraagt aan de duurzame bereikbaarheid van Nijmegen en hinder in de openbare ruimte voorkomt. We adviseren bij de ontwikkeling van nieuwe woon- en werklocaties. We reguleren (fiets)parkeren en verkeersstromen (VMC), ook in afstemming met andere wegbeheerders in de regio.
We stellen een loopagenda op, waarmee we inventariseren waar we voetgangers ruim baan geven en mensen gaan verleiden meer te gaan lopen. We zorgen voor looproutes in de openbare ruimte die ook toegankelijk zijn voor ouderen en mensen met een beperking. We stellen een nieuw programma laadinfrastructuur op. Doel:
We hebben goed bereikbare (economische) kerngebieden, zowel op lokaal, regionaal als landelijk niveau
Activiteiten We ontwikkelen en geven uitvoering aan gebiedsgebiedsgerichte projecten om de bereikbaarheid van het (economisch) kerngebied te borgen. Onder andere rond Knoop 38 en Campus Heijendaal. We werken met de provincie en rijksoverheid aan het verbeteren van ons spoornetwerk en onze stationsgebieden. Onder andere door aansluiting op hoog frequent spoor, realisatie van een ingang aan de westzijde van centraal station en herinrichting van station Heijendaal (start 2024). We werken met de provincie en de Rijksoverheid aan het verbeteren van de doorstroming op de Rijks- en provinciale wegen. We werken met de regio aan een systeem waarin deelmobiliteit, MaaS en openbaar vervoer goed op elkaar zijn afgestemd. We ontwikkelen en realiseren stadrand-hubs in diverse windrichtingen om Nijmegen. Vanaf deze hubs kunnen bezoekers en werknemers snel en schoon reizen naar hun bestemming in de stad. We werken met vastgoedeigenaren, provincie, NS en ProRail aan een integrale gebiedsaanpak voor de OVknoop én winkelcentrum Dukenburg.
79
Doel:
We hebben een toekomstbestendige binnenhaven die toegankelijk is en optimaal wordt gebruikt
Activiteiten We gaan verder met baggeren in de kanaalhavens en onderzoeken of de andere havens ook meegenomen kunnen worden. Dit doen we samen met de provincie en de Rijksoverheid. We stimuleren de vestiging van water gerelateerde bedrijvigheid in de Oostkanaalhaven. We gaan intensiever samenwerken met de havendienst Arnhem op het gebied van personeel. We werken aan het professionaliseren en digitaliseren van onze havenprocessen. Doel:
We bieden een passend aanbod van parkeer- en stallingsfaciliteiten aan, zowel voor de auto als de fiets
Activiteiten We wijzigen de Beleidsregels Parkeren en de Spelregels betaald parkeren, conform vastgesteld in de agenda versnelling mobiliteitstransitie. We maken de binnenstad verblijfsvriendelijk. We waarderen de hub in Noord (transferium Noord) op. We maken vergunningen en ontheffingen en geven deze uit. We realiseren en exploiteren (fiets)parkeervoorzieningen. We ondersteunen parkeervoorzieningen van derden, bijvoorbeeld de parkeergarage Berg en Dal. We stimuleren een langjarige toepassing van deelmobiliteit bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. We zorgen middels fysieke ingrepen op diverse plekken dat deelmobiliteit goed gefaciliteerd wordt op plekken waar voertuigen clusteren (zowel bij P+R’s als bijv. rondom stations, binnenstad en campus). We houden toezicht en handhaven op fout geparkeerde fietsen en voertuigen. Verwaarloosd achtergelaten fietsen en fietswrakken verwijderen we. We plaatsen, onderhouden en verwijderen fietsklemmen. We faciliteren de plaatsing van laadpalen in de openbare ruimte door deelname aan de concessie van de GORAL. Bij semi publieke parkeervoorzieningen met een slagboom op de gemeente grond voorzien wij in de laadinfrastructuur. Doel:
We brengen en houden de kwaliteit van de infrastructuur, weginrichting, straatmeubilair, brandkranen en civiele kunstwerken op orde
Activiteiten We beheren en onderhouden de infrastructuur op basis van meerjarige programma’s. We geven hiervoor ook opdrachten aan derden: aannemers, Dar, etc. We inspecteren de kwaliteit van de infrastructuur, civiele kunstwerken en bijzondere (kunst-)objecten. We verwerken wijzigingen in het areaal (bijvoorbeeld nieuwe straten toevoegen). We implementeren nieuwe generatie verkeerslichten (iVRI). We gaan steeds meer ‘datagestuurd’ beheren. We beheren en onderhouden verkeersregelinstallaties, verkeersborden en (ANWB) bewegwijzering; ABRI’s, DRIS en het busstation; civiele kunstwerken, openbare verlichting en bijzondere (kunst-)objecten. We zorgen met de tools Nijmegen.mijnwijkplan.nl en de Meld- en herstel-App dat bewoners en ondernemers hun positieve en negatieve aandachtspunten over de openbare ruimte onder de aandacht kunnen brengen, zodat we samen met hen kunnen werken aan oplossingen. We faciliteren participatieprojecten samen met bewoners. Doel: We hebben zo min mogelijk vuil en rommel op straat om Nijmegen bereikbaar te houden Activiteiten We verlenen opdracht aan Dar voor het schoon houden van straten. We verlenen opdracht aan Dar voor het inzamelen van bladafval in de herfst.
80
We verlenen opdracht aan Dar om (een deel van) het zwerfafval op te ruimen door de inzet van assistent wijkvegers en Stichting Dagloon en het organiseren van participatie door Wijkhelden. We verlenen opdracht aan Dar voor het inzetten van afvalcoaches, waarmee we bewustzijn over zwerfafval en het correct aanbieden van afval bij bewoners willen vergroten. Waar nodig zetten we in op handhaving. We faciliteren deelmobiliteit op een manier dat het verrommeling van de stad voorkomt.
Doel: We maken het verkeer veiliger Activiteiten We voeren ons risico gestuurde uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid uit. Ter vervolg op de in 2023 vernieuwde netwerkvisie op onze wegen stellen we een uitvoeringsprogramma op voor zowel de wegen die van 50 naar 30 km/uur gaan als ook voor een veilige inrichting van de wegen die 50 km/uur blijven. We richten onze wegen zo in dat weggebruikers onze wegen veilig kunnen gebruiken. We leren de weggebruikers veilig deel te nemen aan het verkeer, door onder andere het voeren van de landelijke veiligheidscampagnes binnen de gemeente Nijmegen. We strooien bij gladheid zout op belangrijke wegen, OV-routes, fietspaden en looproutes. In geval van zware sneeuwval, wordt deze op de belangrijkste wegen geruimd ten behoeve van de bereikbaarheid. We geven opdracht aan Dar voor verstrekken van zoutkisten voor bewoners. Ambitie:
We hebben een stad die duurzaam bereikbaar is
Doel: We stimuleren duurzame vervoerswijzen (lopen, fietsen en openbaar vervoer) Activiteiten We ondersteunen en geven uitvoering aan het programma Slim & Schoon Onderweg van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen, gericht op duurzame mobiliteit en gedragsverandering. Dit betekent onder meer een aanpak via de werkgevers en de campussen en het aanbieden van mobiliteitshubs en mobiliteit als een service (MaaS). We brengen onze belangen in bij de provincie Gelderland voor de aanbesteding van de nieuwe concessie van het openbaar vervoer. We zorgen dat het aanbod van deelauto’s in de stad groeit, waarbij bewoners uit verschillende systemen kunnen kiezen afhankelijk van hun behoefte (vaste standplaats, buurtzone, free floating). We kijken kritisch naar de ontwikkeling van het aanbod van deelscooters en deelfietsen om te zorgen voor een systeem dat een volwaardig alternatief biedt voor korte autoritten en dat overlast voorkomt. We voeren diverse fietsinfra-projecten uit om zo het fietsnetwerk verder uit te breiden, op orde te houden en de veiligheid te waarborgen. We blijven investeren in de kwaliteit van ons fiets- en voetgangersnetwerk.
Doel: We stimuleren verdere verschoning van het gemotoriseerd verkeer Activiteiten We streven samen met de provincie naar een goede aanbesteding (duurzaam, bereikbare wijken, toegankelijk, etc.) van de concessie voor het openbaar vervoer. We stellen plaatsingsbeleid en plankaarten op voor uitbreiding van laadpalen, snelladers en ander vormen van laadinfra gebaseerd op het programma Laadinfrastructuur. We gaan meer elektrische laadpalen plaatsen en gaan hierbij creatief om met de ruimte, zoals het combineren van lantarenpalen met laadpalen. Als de vraag blijft doorzetten verwachten we dat er in 2025 zo’n 1.000 laadpalen staan. We nemen deel aan de concessie van veel gemeenten in de Gelderse-Overijsselse samenwerking voor de aanpak van laadinfrastructuur, de GO-RAL. De concessie is gericht op het plaatsen van openbare laadinfrastructuur van 2022 t/m 2025.
81
We bereiden de invoering voor van drie milieuzones voor brom- en snorfietsen met een eerste toelating van voor 2011 die per 1 januari 2025 gaan gelden in de gebieden binnenstad, Hof van Holland en campus Heijendaal, inclusief een intensieve communicatiecampagne onder de doelgroep. We nemen maatregelen die voortkomen uit het beleidskader deelmobiliteit om schoner gemotoriseerd deelverkeer te stimuleren, te versnellen en het gebruik ervan te vergemakkelijken.
Doel: We stimuleren slimmere en schonere logistiek Activiteiten We zorgen voor een intensieve communicatiecampagne om de zero emissie zones voor stadslogistiek vanaf 2025 in de binnenstad, Hof van Holland en Heijendaal kenbaar te maken, ook bij kleinere bedrijven die daar nu naar verwachting nog onvoldoende van op de hoogte zijn. Vanuit Slim & Schoon Onderweg zijn twee logistiek makelaars actief in de regio Arnhem Nijmegen. Wij zetten hen in bij bedrijven en projecten waar ze kunnen helpen bij minder en schonere kilometers. We onderzoeken de mogelijkheden van een bouwlogistieke hub ten behoeve van de ontwikkeling van het stationsgebied, met het oogmerk om deze later ook te kunnen inzetten voor andere bouwprojecten in Nijmegen. Het Kennis DC Logistiek van de HAN doet voor ons het Opschalingsproject, waarbij hun kennis en ervaringen met schone logistiek op de campus Heijendaal worden opgeschaald naar Nijmegen en de regio. Zij helpen ons met adviezen om logistieke hubs te ontwikkelen of op te schalen en met de organisatie van gesprekken met logistieke dienstverleners. We stellen vast waar ruimte nodig is voor toekomstige behoefte aan logistieke ruimte en wat geschikte locatie zijn. Dit nemen we op in een actualisatie van de omgevingsvisie. Het inrichten en exploiteren van een logistieke hub vinden wij een verantwoordelijkheid van de markt.
Wel gaan we kijken voor welke voorwaarden wij kunnen zorgen zodat deze initiatieven meer kans van slagen hebben. Effecten van prioriteren We moeten verstandig omgaan met het beschikbare budget wat we hebben voor zowel onderhoud als vervanging van de openbare ruimte. Er moet veel gebeuren maar toch hebben we belangrijke keuzes moeten maken in de mate van onderhoud en de verlenging van de levensduur van objecten. Daarbij geven we nu voorrang om de acute beheerbehoeften aan te pakken. We stellen voor om te besparen op de versnelling van de mobiliteitstransitie. Hierdoor worden sommige maatregelen getemporiseerd, bijvoorbeeld het aantal wegen dat we de komende jaren kunnen aanpassen van 50 km/u wegen naar 30 km/u. De kwaliteit van de openbare ruimte zal met minder middelen minder goed op peil gehouden kunnen worden. Dit kunnen inwoners gaan merken.
Samenwerkingen en verbonden partijen DAR Een schone stad is een aantrekkelijke stad. Daarom werken we met verschillende partijen samen om zwerfafval zo veel mogelijk te voorkomen. Voor het programma Bereikbaarheid verzorgt de DAR het reinigen van de openbare ruimte en de gladheidsbestrijding, beiden onderdeel van het taakveld Verkeer en vervoer. In het contract met de DAR hebben we deze afspraken gecombineerd met die over het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval, die bij het programma Openbare Ruimte horen. Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen We werken intensief met de regio Arnhem Nijmegen samen om de regionale bereikbaarheidsaanpak uit te voeren. Onderdeel hiervan vormt het programma Slim en Schoon waarbinnen projecten als de e-HUBS en de werkgeversaanpak vallen. De provincie Gelderland en het Rijk zijn binnen dit programma ook belangrijke partners. Ondernemers
82
Samen met de stad werken we aan een verdere verduurzaming van het vervoer. Hierbij worden ondernemers betrokken om te bepalen hoe een verdere verschoning tot stand kan worden gebracht. Onder andere bij de verschoning van de scheepvaart als het goederenvervoer worden bedrijven betrokken om dit tot stand te krijgen. Daarnaast werken we met een werkgeversaanpak waarbij bedrijven handreikingen krijgen om hun werknemers duurzamer te laten reizen, buiten de spits of minder te laten reizen (vaker thuis werken). Provincie Gelderland De provincie Gelderland is als concessieverlener verantwoordelijk voor het openbaar vervoer in de regio. Daarnaast werken we nauw met de provincie samen waar het de regionale bereikbaarheid betreft zoals onderhoud aan de hoofdwegen, bereikbaarheid per trein en bus. Werken op regie Een van de pijlers in de beleidsnota “Geef (ze) de openbare ruimte” is integraal werken, waarbij we ons willen concentreren op een regiefunctie en ons zo ver mogelijk willen terugtrekken uit de uitvoering. We willen de uitvoerende partijen de ruimte geven om meer delen van het gemeentelijke takenpakket over te nemen. Hiervoor zijn grotere, integrale opdrachten aan enkele uitvoerende partijen noodzakelijk. We zoeken vooral partners die naast de uitvoering ook meer beheerstaken kunnen overnemen.
Denk hierbij aan het uitvoeren van inspecties, het oppakken en herstellen van meldingen, voorstellen doen voor verbetering en de jaaropdracht en de kwaliteit controleren. Met OSN (onderhoud nieuwe stadsbrug) en I-Lent (onderhoud Verlengde Waalbrug) hebben we al twee partijen die én integraal onderhoud plegen én beheerstaken op zich nemen. Daarnaast zijn er reeds een aantal partners die, naast de uitvoering, ook meerdere beheerstaken van ons overnemen. Denk hierbij aan het asfaltbestek met Van Gelder, de raamovereenkomst Onderhoud en herstel civiele kunstwerken met Hegeman en de overeenkomst onderhoud en installatiewerk van de openbare verlichting met Spie Infratechniek (voormalig Ziut). We zijn nu aan het kijken welke huidige (aflopende) contracten geschikt zijn om meer delen van het gemeentelijk takenpakket in op te nemen. Naast onderhoudscontracten voeren we ook projecten uit waarin we samen met marktpartijen werken aan onze doelstellingen. Een mooi voorbeeld is de reconstructie van de Malderburchstraat, waar we door Rapid Circular Contracting (nieuwe manier van inkopen die de markt maximaal uitdaagt om met noodzakelijke, slimme en innovatieve oplossingen te komen, waarbij circulariteit, duurzaamheid en social return centraal staan) samen met Van Gelder onze circulaire ambities hebben vormgegeven.