Stadsbegroting 2023-2026

25

x

Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg.

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over veiligheid: https://swm2022-nijmegen.pcportal.nl/p53228/kerncijfers

26

Economie en toerisme Wat zijn onze ambities en doelen? Ambitie

We dragen bij aan het creëren en behouden van meer en passende banen en zijn als stad aantrekkelijk voor werkgevers en werknemers

Doelen * We stimuleren de start en groei van bedrijven in een sterk economisch ecosysteem, met name in de kansrijke Nijmeegse sectoren. * We versterken de bedrijvigheid en innovatiekracht van de clusters health & high tech. * We dragen bij aan de kwalitatieve match tussen de Nijmeegse beroepsbevolking en banen. * We ondersteunen ondernemers en bedrijven, waarbij we kansen benutten om ondernemerschap en innovatie te stimuleren. * We zorgen voor goede en duurzame werklocaties. * We investeren in onze aantrekkelijke en gastvrije binnenstad.

Ambitie

We dragen de stad met trots uit en hebben een krachtig (inter)nationaal profiel

Doelen * We profileren de unieke kracht van health & high tech. * We profileren Nijmegen als oudste stad van Nederland met een jong en bruisend karakter. * We versterken ons evenementenklimaat en stimuleren evenementen die bijdragen aan het profiel van onze stad.

Wat willen we komend jaar bereiken? Nijmegen kent een groot economisch potentieel en een bloeiende economie. De vraag naar personeel is op dit moment ongekend hoog. Tegelijkertijd zien we dat er nog veel onbenut arbeidspotentieel is. We blijven daarom investeren in de versterking van de economische veerkracht van onze stad. Onze ambitie is om meer en passend werk in de stad te realiseren op alle niveaus, zodat er voldoende werkgelegenheid is voor alle doelgroepen. We kiezen er daarom voor om een extra impuls te geven aan de uitvoering van de Economische Visie en het Actieplan voor de Binnenstad. We stellen hiervoor extra middelen beschikbaar. We kunnen dit uiteraard niet alleen en werken daarom intensief samen met ondernemers en organisaties in stad en regio. Via ons accountmanagement en de dienstverlening van het OndernemersPunt zorgen we voor een verbindende rol naar het bedrijfsleven en kennisinstellingen. Zo blijven we aantrekkelijk voor werkgevers en werknemers. We gaan in 2023 concreet aan de slag met het volgende: We stimuleren ondernemerschap bij startende én groeiende bedrijven Ook in 2023 blijven we intensief in gesprek met de stad, op zoek naar nieuwe kansen om de lokale economie te versterken. Op basis van de aanpak uit de economische visie kunnen we flexibel meebewegen met de behoeften van ondernemers.

Het midden- en kleinbedrijf (MKB) krijgt hierbij extra aandacht, omdat voor deze bedrijven het omschakelen naar bijvoorbeeld circulaire productie, het aantrekken van personeel en het digitaliseren van de dienstverlening een zwaardere opgave zal zijn. Voor startende bedrijven is StartUp Nijmegen al een succesvol concept. We kiezen ervoor om ook een zogenaamd scale up programma te ontwikkelen, waarin ondernemers begeleid worden in de groei van hun bedrijf. Zo willen we het voor groeiende bedrijven aantrekkelijk houden om in Nijmegen gevestigd te blijven. Het accountmanagement heeft hierin een belangrijke rol. Tenslotte blijven we alert op mogelijkheden om regels af te schaffen daar waar het kan.

27

We stimuleren nieuwe initiatieven op de arbeidsmarkt We willen ondernemers helpen in hun zoektocht naar personeel en talenten binden aan de stad en regio. Tegelijkertijd zien we dat er nog veel mensen zijn die (meer) willen werken, maar die om verschillende redenen hun plek op de arbeidsmarkt nog niet hebben gevonden. Vanwege de diversiteit van deze doelgroepen, is er niet één oplossing om deze mismatch op de arbeidsmarkt te verkleinen. We blijven daarom steeds nieuwe initiatieven uitproberen om meer beweging op de arbeidsmarkt te krijgen. Met Honk1 in de Binnenstad hebben we waar we inzetten op het skillsgericht matchen van vraag en aanbod. Ook in 2023 gaan we daar projecten oppakken en (mede) uitvoeren voor diverse sectoren. De directe samenwerking met ondernemers geldt daarbij als uitgangspunt. Bovendien willen we ook meer outreachend gaan werken, bijvoorbeeld door een bus in te zetten om op locatie mensen te benaderen en te stimuleren om aan te werk te gaan of meer te gaan werken. Daarnaast investeren we € 1 miljoen in Via-T op het NYMA-terrein als hét centrum voor vakmanschap, innovatie, circulariteit en duurzaamheid in de bouw-, installatie en elektrotechniek. Samen met de 18 gemeenten in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen werken we aan een regionale human capital agenda.

Dit gaan we ook op stadsniveau doen waardoor nog meer concrete inzet geleverd kan worden om de economie in de stad en de regio te versterken. We investeren in werklocaties Ongeveer 25% van de werkgelegenheid bevindt zich op onze bedrijventerreinen en werklocaties in de stad. We blijven daarom investeren in de kwaliteit van deze belangrijke locaties in de stad. Ook blijven we inzetten op een aantrekkelijke voorzieningenstructuur, onder andere door een impuls te geven aan Winkelcentrum Dukenburg en door te zorgen voor leefbare wijken met buurt- en wijkwinkelcentra op acceptabele afstand van bewoners. Tegelijkertijd zien we de noodzaak om meer woningen te realiseren in de stad, bijvoorbeeld in het gebied Winkelsteeg. We zoeken daarbij steeds naar een goede balans tussen wonen en bedrijvigheid. Daarnaast investeren we € 3,8 miljoen in een aantrekkelijke groene ruimte op het nieuwe bedrijvenpark De Grift/Rietgraaf en in het verduurzamen van het terrein. Tenslotte blijven we investeren in de campussen en gaan we aan de slag met het baggeren van de vaarroute in Oostkanaalhaven, zodat we in de toekomst goed bereikbaar blijven voor de binnenvaart. We versterken het clusters health en high tech We zijn trots op deze krachtige clusters in onze stad. Het zijn belangrijke dragers van de economie in Nijmegen en de Groene Metropoolregio.

We blijven daarom samen met The Economic Board en andere partners in stad en regio inzetten op de ontwikkeling van beide clusters en de campusontwikkeling. Door uitvoering te geven aan de Ontwikkelvisie Winkelsteeg en het opstellen van een gebiedsvisie voor campus Heijendaal bieden we ruimte aan een verdere groei van bedrijvigheid in health & high tech. Naast het realiseren van voldoende fysieke ruimte voor groei, ondersteunen we ondernemers, werken we aan het aantrekken van nieuwe bedrijven en het verder brengen van initiatieven. Dit doen we in samenwerking met een groot aantal partijen, zoals kennisinstellingen, bedrijven en andere overheden. Binnenstad In onze binnenstad komen wonen, werken, bezoeken, winkelen, ontspannen en ontmoeten samen. Het hart van onze stad is een levendige plek. De coronacrisis heeft een grote impact op de binnenstad gehad. In 2022 zijn we samen met ondernemers, bewoners en bezoekers gestart met de uitvoering van het Actieplan Binnenstad. Met als doel dat de binnenstad het kloppend hart blijft van onze stad als belangrijke werklocatie en vestigingsplaatsfactor. We zien dat onze stad groeit en daarmee ook de drukte in de binnenstad. Levendigheid én leefbaarheid willen we de komende jaren versterken. We gaan daarom door met het Actieplan Binnenstad en gaan € 15 miljoen extra investeren in de binnenstad. We geven een impuls aan toerisme en citymarketing

28

Nijmegen is als oudste stad met onze uitzonderlijke ligging en de mooie groene omgeving aantrekkelijk voor bezoekers. We zijn trots op onze bruisende stad en dat dragen we uit. 'Old city, young vibe' blijft daarbij de kernboodschap van onze citymarketing. We maken een uitvoeringsprogramma om de gastvrijheid, promotie en toeristische aantrekkelijkheid van de stad nog verder bevorderen. Hierbij hebben we ook aandacht voor duurzaamheid. De evenementen in de stad leveren een belangrijke bijdrage aan de aantrekkelijkheid van Nijmegen. We versterken ons evenementenklimaat en stimuleren evenementen die bijdragen aan het profiel van onze stad. Na het succesvolle circulaire bekerproject tijdens de Vierdaagse gaan we aan de slag met nieuwe manieren om evenementen te ondersteunen bij het verduurzamen.

Samenwerkingen en verbonden partijen Om bovenstaande ambities waar te maken werken we samen met ondernemers, ondernemersverenigingen, kennisinstellingen, het onderwijsveld, uitvoerende organisaties zoals Werkbedrijf Rijk van Nijmegen en Oost NL, andere overheden en maatschappelijke organisaties. Er zijn drie verbonden partijen actief in het economisch domein: stichting RvN@, The Economic Board en stichting Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen (TVAN). Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is in het programma Wonen en Stedelijke ontwikkeling toegelicht. De GMR heeft inhoudelijke raakvlakken met diverse programma's. Stichting RvN@ Stichting RvN@ is een bottom-up beweging die innovatie, sociale en economische groei in het Rijk van Nijmegen actief stimuleert. Ondernemers, overheid, organisaties, investeerders en kennisinstellingen/studenten werken over gemeentelijke en sectorale grenzen heen samen om nieuwe en bestaande initiatieven met elkaar te verbinden en door te ontwikkelen. De focus hierbij ligt bij het MKB. Het meerjarenplan RvN@ 2020-2022 is uitgewerkt naar een Groeistrategie 2022-2026 . Hierin worden de mogelijkheden voor een lange termijn financiering van RvN@ als een triple helix organisatie (overheid, onderwijs, ondernemers) op een rij gezet. We ondersteunen RvN@ ook in 2023 financieel en doen volop mee.

The Economic Board The Economic Board is een triplehelix-samenwerking tussen overheid, kennisinstellingen en bedrijven in de regio Arnhem-Nijmegen, met Wageningen. The Economic Board zet zich op diverse manieren in voor de economische groei van de regio en de profilering van de regionale sterkten in onder andere Den Haag, Düsseldorf en Brussel. De focus ligt daarbij op de speersectoren Food, Health, High Tech en Energy en de cross-overs daartussen. Binnen deze sectoren liggen de beste kansen voor innovatie, meer bedrijvigheid en werkgelegenheid. Daarnaast werkt The Economic Board ook aan een aantal randvoorwaardelijke clusters die essentieel zijn voor het versterken en laten bloeien van de speerpuntsectoren. Op dit moment gaat het hier om de clusters Slimme Duurzaamheid en Arbeidsmarkt. Stichting Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen (TVAN) TVAN verzorgt de toeristische promotie, marketing en gastheerschap voor het Rijk van Nijmegen. Op dit moment vindt opdrachtverlening aan TVAN plaatst op de basis van een gemeenschappelijke regeling, samen met de andere gemeenten in het Rijk van Nijmegen. We hebben afgelopen jaar gewerkt met een nieuwe duidelijkere opdracht aan TVAN, in nauw overleg met de regiogemeenten. Dit gaan we ook doen in 2023. Het opstellen van onze eigen uitvoeringsagenda zal daarbij gaan gelden als nieuw uitgangspunt voor deze regionale samenwerking.

29

Wat kost het? Financieel overzicht taakvelden Bedragen * €1 mln

Rekening Begroot 2021 2022

2023

2024

2025

2026

Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.3 Bedrijfsloket 3.4 Economische promotie

0,2 0,4 0,5 1,1

0,1 0,7 1,0 1,7

0,0 0,8 1,0 1,8

0,0 0,8 1,0 1,8

0,0 0,8 1,0 1,8

0,0 0,8 1,0 1,8

4,1 0,4 0,5 1,6 6,6 5,5 N

4,6 0,4 0,4 2,1 7,5 5,8 N

6,1 0,5 0,4 2,0 8,9 7,1 N

4,7 0,4 0,4 1,9 7,4 5,6 N

4,3 0,4 0,4 1,9 7,1 5,3 N

4,0 0,4 0,4 1,9 6,8 5,0 N

Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijfsloket 3.4 Economische promotie Saldo van lasten en baten V=voordeel; N=nadeel

Financieel overzicht ambities ambitie/doel; bedragen * € 1 miljoen; jaarschijf 2023 We dragen bij aan 10.000 extra banen Versterking kansrijke sectoren Clusterontwikk. health & high tech Human capital Ondersteunen ondernemers & bedrijven Kwaliteit werklocaties uitvoeringskosten

baten

lasten

saldo

0,0 0,0 0,0 0,0 0,4 0,0

1,1 0,7 1,1 0,2 1,7 2,0

-1,1 -0,7 -1,1 -0,2 -1,3 -2,0

We dragen de stad met trots uit Profileren Old city, young vibe Versterken evenementenklimaat uitvoeringskosten

0,9 0,5 0,0

0,8 1,2 0,1

0,1 -0,7 -0,1

Totaal Economie en toerisme

1,8

8,9

-7,1

2024 -500 -650 -86

2025 -500 -300 -86

2026 -500

-1.236

-886

-586

Veranderingen in de begroting Bedragen * € 1.000 Aantrekkelijke binnenstad Actieprogramma Economische Visie en de Impuls Lokale Economie Groene metropoolregio, incl. verstedelijkingsstrategie (corr.SB'22) Uitbaggeren Oostkanaalhavens Via-T Totaal Economie en toerisme (bedrag met '-' is een uitzetting van het budget en nadelig voor het gemeentelijk saldo)

2023 -500 -650

-86

-1.900 -1.050 -4.100

Aantrekkelijke binnenstad We willen de binnenstad veilig en leefbaar houden. Dat doen we onder andere door diverse locaties beter in te richten zodat deze plekken groener en beter aangepast worden aan het klimaat en veiliger zijn waar dit nodig is. Ook gaan we op diverse plekken het fiets en voetgangersverkeer beter scheiden. Actieprogramma Economische Visie en de Impuls Lokale Economie We investeren in de economische veerkracht van onze stad door extra middelen beschikbaar te stellen voor de uitvoering van de Economische Visie. We blijven intensief in gesprek met de stad, op zoek naar nieuwe kansen om de lokale economie te versterken. Zo kunnen we flexibel meebewegen met de behoeften van ondernemers. We kiezen ervoor om hierbij extra aandacht te geven aan het MKB, initiatieven op het gebied van human capital, een

30

scale up programma voor groeiende bedrijven, het blijvend versterken van de cluster health & high tech en werken aan een uitvoeringsprogramma toerisme. Groene metropoolregio, incl. verstedelijkingsstrategie Sinds 1 januari 2021 is de nieuwe versterkte regionale samenwerking in de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen een feit en werken 18 gemeenten samen aan vijf grote opgaven. Om de regionale ambities en acties voor deze vijf opgaven te realiseren is een Regionale Agenda opgesteld. In de begroting 2022 zijn extra structurele middelen beschikbaar gesteld van € 345.000. Vanaf 2023 is het bedrag hoger. Dit betekent een structurele ophoging van € 86.000. De budgetten worden toegevoegd aan het programma Economie en Toerisme. Uitbaggeren Oostkanaalhaven Oostkanaalhaven is een belangrijke haven voor de stad, gelegen aan de Waal als internationale vaarroute. Het baggeren is nodig voor de revitalisering van het bedrijventerrein en is wettelijk verplicht. Hiervoor is een bedrag van € 3 miljoen nodig, waarvan € 1,1 miljoen al gereserveerd was in de begroting. Via-T We willen meer mensen in onze gemeente laten kiezen voor leren, werken en innoveren in de techniek. We zetten daarom met een bijdrage van € 1.050.000 in op de totstandkoming van Via-T op het NYMA-terrein.

Via-T wordt het centrum voor vakmanschap, innovatie, circulariteit en duurzaamheid in de bouw-, installatie- en elektrotechniek.

Indicatoren 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Aantal banen per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar

812,2

802,0

790,6

794,8

809,9

826,7

831,2

848,4

Gemiddelde benchmark

843,1

843,9

850,8

864,1

879,4

893,0

887,8

903,8

Life sciences

9.960

10.130

10.250

10.450

10.610

10.670

10.960

11.160

High tech

6.230

5.950

5.990

6.250

6.600

6.540

6.710

6.600

Vrijetijdseconomie (toerisme en recreatie)

6.180

6.480

6.850

7.100

7.300

7.400

6.640

6.280

Logistiek

2.620

2.430

2.370

2.170

2.420

2.490

2.750

2.960

Environmental goods and services (duurzaamheid)

1.230

1.240

1.090

1.010

1.030

1.070

1.100

1.090

Aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar

108,8

111,6

115,4

117,6

123,4

129,9

136,9

141,6

Gemiddelde benchmark

111,0

114,0

118,7

121,4

127,0

131,8

138,5

145,4

Functiemenging

55,8

55,4

54,9

55,6

55,9

56,1

55,9

56,1

Gemiddelde benchmark

55,6

55,6

55,6

56,0

56,4

56,5

56,3

56,3

Leegstandspercentage winkels, voor winkelgebieden stadsbreed

8,0%

8,9%

7,3%

6,4%

8,7%

6,1%

8,0%

6,1%

4,6%

5,2%

2,4%

2,2%

2,5%

2,6%

2,4%

161.510

176.518

200.510

275.083

302.697

297.526

166.911

166.500

Aantal banen in de volgende sectoren:

Leegstandspercentage kantoren Aantal toeristische overnachtingen (hotels en B&B’s) Rapportcijfers ondernemers voor ondernemersklimaat

6,5

6,7

6,6

Toelichting x Functiemenging De functiemengingsindex weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. x Leegstandspercentage winkels, voor winkelgebieden stadsbreed Het percentage geldt voor januari en geeft het percentage winkeloppervlak dat leegstaat weer.

31

6,8

x

Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg.

Voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over economie en toerisme: https://swm2022-nijmegen.pcportal.nl/p53222/kerncijfers

32

Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg Wat zijn onze ambities en doelen? Ambitie

We hebben wijken met een vitaal & gezond leefklimaat waar inwoners zich thuis voelen en mee kunnen doen.

Doelen * Wij stimuleren positieve en samenhangende ontwikkeling in iedere wijk/buurt. * Wij versterken de mogelijkheden in een wijk/buurt voor bewoners om mee te doen en verantwoordelijkheid te nemen als zij dit willen. * We dragen bij aan een gezonde leefomgeving, zowel in fysiek als sociaal opzicht.

Ambitie

We zorgen dat inwoners eigen regie kunnen voeren over hun leven, gezin en gezondheid en actief deel kunnen nemen aan de maatschappij. Men heeft respect voor elkaar en ondersteunt elkaar.

Doelen * We ondersteunen ontmoeting, participatie en vrijwilligerswerk. * We stimuleren activiteiten die inclusie bevorderen. * We stimuleren zelfstandigheid en zelfredzaamheid van onze (wijk)bewoners. * We stimuleren informele hulp en mantelzorg. * We versterken het opvoedklimaat rond gezinnen, in wijken en scholen. * We beschermen inwoners tegen infectieziekten, ongunstige milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico’s. * We realiseren een preventieve basisinfrastructuur ter bevordering van de volksgezondheid via een integrale aanpak. * We verkleinen de gezondheidsverschillen door inwoners met verhoogde gezondheidsrisico’s extra te ondersteunen. * We dragen bij aan dierenwelzijn en stimuleren een diervriendelijke (leef)omgeving. * We zorgen dat volwassenen/kinderen/gezinnen tijdig passende hulp ontvangen op grond van de Wmo en de Jeugdwet. * We zorgen dat kinderen en hun ouders dichtbij en deskundig worden ondersteund als zij problemen ervaren met opvoeding, ontwikkeling, zelfredzaamheid en participatie in de samenleving. * We zorgen dat volwassenen dichtbij en deskundig worden ondersteund als zij problemen ervaren met zelfredzaamheid en participatie in de samenleving. * We ondersteunen kinderen en gezinnen bij gezond en veilig opvoeden en opgroeien met (specialistische) ambulante jeugdhulp indien nodig.

* We ondersteunen volwassen inwoners (en hun mantelzorgers) bij het zelfstandig kunnen blijven wonen en participeren met aanvullende ondersteuning en specialistische hulp indien nodig. * We ondersteunen inwoners bij het oplossen van mobiliteitsproblemen in en buiten het huis waardoor ze zo lang mogelijk in staat zijn zelfstandig te blijven wonen en mee te doen. * We voorkomen dat er (problematische) schulden ontstaan en/of dat schulden onnodig hoger worden door het bieden van preventieve ondersteuning, vroeg signalering en nazorg. * We bieden dienstverlening aan huishoudens met financiële problemen en begeleiden huishoudens met problematische schulden en kleine ondernemers (MKB-ers/ZZP-ers) om duurzaam uit de schulden te komen.

33

Ambitie

We zorgen dat kinderen en volwassenen zo veel mogelijk in een (veilige) thuissituatie kunnen leven. We versterken inwoners en gezinnen die de basis van het bestaan niet (meer) op orde hebben of deze dreigen te verliezen.

Doelen * We versterken jeugdigen en gezinnen zodat er minder kinderen in verblijf opgroeien en als dit moet dan in gezinsvormen en zo kort mogelijk. * We verbeteren de veiligheidsketen voor jeugdigen door een systeemgerichte aanpak, meer preventieve jeugdbescherming en duurverkorting van ondertoezichtstellingen. * We voorkomen huisuitzettingen, leiden toe naar zorg, werken aan het perspectief van multiprobleemhuishoudens en beperken de overlast als gevolg van dakloosheid en psychiatrische en/of psychosociale problematiek. * We bieden opvang aan inwoners (uit Nijmegen en regio) die dakloos zijn geworden en werken aan herstel richting zo zelfstandig mogelijk wonen en participeren. * We bieden een beschermende woonomgeving aan inwoners (uit Nijmegen en regio) die vanwege hun ernstige psychiatrische of psychosociale problemen (nog) niet in staat zijn zelfstandig te wonen en werken aan herstel richting zo zelfstandig mogelijk wonen en participeren. * We bieden slachtoffers van huiselijk geweld en kindermishandeling een veilige omgeving en er wordt ingezet op het voorkomen, vroegsignaleren, stoppen en duurzaam doorbreken van geweld.

Wat willen we komend jaar bereiken? Binnen het sociaal domein zetten we in 2023 en verder volop in op het versterken van de sociale basis, op het bevorderen van bestaanszekerheid en op het vergroten van kansengelijkheid. We blijven inzetten op preventie, laagdrempelige ondersteuning in de wijken en normaliseren, zodat inwoners kunnen participeren en zware zorg en ondersteuning zoveel mogelijk wordt voorkomen. De focus ligt op een goede uitvoering van beleid samen met organisaties in de wijken, stad en regio. Naast en in samenhang met de inzet die we al langer plegen is er een aantal actuele ontwikkelingen in de samenleving die de sociale tweedeling kunnen vergroten en daarom vragen om extra aandacht. Er speelt op dit moment namelijk veel in de samenleving met impact op het sociaal domein, denk bijvoorbeeld aan de hoge energielasten, het woningtekort, de huisvesting van statushouders en de problemen en kansen op de arbeidsmarkt. Dat betekent dat we daar ook het komende jaar goed op moeten blijven inspelen. We gaan de sociale tweedeling te lijf met een integrale aanpak. Dat betekent dat niet de programma's of de afdelingen leidend zijn, maar de opgaven in de stad en de leefwereld van de inwoners. Hieronder volgt een opsomming van een aantal interventies of onderwerpen die in 2023 extra aandacht krijgen.

Versterking sociale basis Naast de reguliere activiteiten kenmerkt 2023 zich door de uitvoering van de volgende activiteiten: We zetten in op het welzijn van onze inwoners in onze wijken via stadsdeelprogrammeren In 2023 blijven we volop inzetten om alle Nijmegenaren prettig te laten leven en meedoen in hun wijk en in de stad. De sturing op de sociale basis vindt steeds meer in de wijken plaats. In drie stadsdelen (Lindenholt, Zuid en Oost) maken we een start met stadsdeelprogrammeren voor volwassenen, waarbij we samen met de inwoners en professionals de volgende opgaven centraal stellen: 1. bevorderen van gezondheid, ontmoeten en het tegengaan van eenzaamheid en isolement; 2. bevorderen van gemeenschapsvorming en het kunnen meedoen van alle inwoners. Bij het stadsdeelprogrammeren voor de jeugd staat de volgende opdracht centraal: bevorderen van veilig, gezond en kansrijk opgroeien van alle kinderen en jongeren. Hiervoor zetten we in 2023 de preventieprogramma’s 0-12 jaar in Noord, Dukenburg en Hatert voort en continueren de preventieprogramma’s in alle stadsdelen voor de jeugd van 12+. Met deze werkwijze richten we onze inzet gezamenlijk op de belangrijkste vraagstukken van onze inwoners.

34

We werken aan ruimte voor ontmoeten Wij gaan in 2023 verder met het transformeren van onze wijkaccommodaties en de uitvoering van het beleidskader Ruimte voor ontmoeting. Concreet gaan we een toewijzingskader vaststellen voor verhuur (wie kan wel/niet huren in onze wijkcentra, nultarief etc.). Daarnaast gaan we in 2023 aan de slag met het verbeteren van de toegankelijkheid en inrichting van de wijkcentra, zodat we maximale voorwaarden realiseren voor initiatieven van en participatie door inwoners. Dit doen we samen met alle betrokken en partners. We werken aan een gezonde leefomgeving Bij de uitvoering van de gezondheidsagenda 2021-2024 vormt een gezonde leefomgeving een belangrijk speerpunt. In 2023 gaan we verder met het toegankelijk en aantrekkelijk maken van de openbare ruimte die uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten. Met onze partners in Groen, gezond en in beweging richten we ons bijvoorbeeld op een gezond en duurzaam voedselaanbod dichtbij onze inwoners. We peilen of er draagvlak is voor meer initiatieven als buurtmoestuinen, voedselbossen en stadslandbouw. We zetten in op gezondheidswinst en een kansrijke start voor iedereen We continueren met onze partners de diverse initiatieven op het gebied van: gezond en veilig opgroeien, gezond gedrag, mentale gezondheid, gezond ouder worden, gezond met een beperkt budget en gezond werkgeverschap.

Zo werken we met de gezondheidsagenda 2021-2024 aan gezondheidswinst voor iedereen. Vanaf 2019 zijn we aangesloten bij het landelijke programma Kansrijke Start, waarin de eerste 1000 dagen van het kind centraal staan. Dit programma heeft een plek gekregen in het regeerakkoord. Met de beschikbaar komende middelen werken we in 2023 aan de lokale coalitie en het subsidiëren van succesvolle interventies. We zorgen voor goede en herkenbare dienstverlening Welzijn voor ouderen Vanaf 2023 investeren we in het welzijnsaanbod voor het groeiend aantal ouderen in onze stad. We breiden de capaciteit ouderenadviseurs uit, waardoor ze onder meer inzetbaar blijven voor het project Sociaal Arrangeren. Daarmee helpen we kwetsbare ouderen en ouderen met geheugenklachten zo lang mogelijk thuis te blijven wonen. We zorgen dat ouderenadviseurs voor zowel onze oudere inwoners als de ketenpartners makkelijk te vinden zijn. Ook realiseren we toegankelijke dagbesteding voor ouderen, verspreid over de stad. Met de extra financiële middelen uit het coalitieakkoord zetten we eveneens in op laagdrempelige ontmoeting in de wijk. We pakken de Uitvoeringsagenda dierenwelzijn op We gaan aan de slag met de nieuwe Uitvoeringsagenda dierenwelzijn 2023. De agenda is gekoppeld aan de uitgangspunten van het dierenwelzijnsbeleid.

Onderdeel van de agenda is het verder versterken van de uitvoering van de wettelijke taken dierenwelzijn. Dat doen we onder meer door een nieuw contract met de Dierenambulance Nijmegen af te sluiten. We zetten ons in voor de acceptatie van lhbti+ personen We gaan in 2023 verder met de uitvoering van de Regenboogagenda 2021-2024, met extra middelen uit het coalitieakkoord. De regiegroep van de Regenboogagenda geeft advies over de inzet van dit budget. Samen met het Regenboognetwerk werken we aan de speerpunten: zorg & welzijn, veiligheid en biculturaliteit. Daarnaast organiseren we activiteiten op thema’s als zichtbaarheid & communicatie, onderwijs en ouderen. Na de organisatie van de EuroGames 2022, gaan we in 2023 aan de slag om aandacht voor lhbti+ inclusie en acceptatie in de sport te borgen. Zo blijven we uitstralen dat Nijmegen zowel een Sport- als een Regenboogstad is. We maken werk van de inclusie voor mensen met een beperking In 2023 werken we verder aan de uitvoeringspunten van het Actieprogramma inclusie, gericht op mensen met een beperking. Dit doen we samen met ervaringsdeskundige inwoners en de betrokken maatschappelijke partners. De extra middelen vanuit het Coalitieakkoord worden gebruikt om sneller merkbaar verschil te maken voor

35

Nijmegenaren met een beperking. Belangrijke speerpunten hierbij zijn: inzetten op bewustwording, toegankelijke communicatie en de inzet van ervaringsdeskundigen. Versterken antidiscriminatie In 2023 gaan we samen met partners en inwoners aan de slag met een plan gericht op het voorkomen en tegengaan van discriminatie. Met behulp van de extra beschikbare rijksmiddelen en middelen uit het coalitieakkoord gaan we inzetten op dialoogbijeenkomsten over discriminatie, preventie en educatie en op het duurzaam versterken van de inwonerparticipatie van mensen met een migratieachtergrond. We investeren in de samenwerking jongerenwerk en Voortgezet Onderwijs In 2021 zijn we vanuit het Jongerenpakket Welzijn gestart met de inzet van jongerenwerk op de Nijmeegse middelbare scholen. In 2022 is deze inzet vanuit het Nationaal Programma Onderwijs verder uitgebreid en hebben alle Voortgezet onderwijs scholen in Nijmegen de mogelijkheid om van deze inzet gebruik te maken. We horen zowel vanuit het jongerenwerk als vanuit de scholen veel positieve geluiden over deze samenwerking. In 2023 gaan we deze inzet samen met YouthSpot, lectoraat jongerenwerk van de HvA, onderzoeken en borgen we de inzet en resultaten.

We doen mee aan het Voorloperstraject Rijke Schooldag en doorontwikkeling brede scholen In 2022 zijn we door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Welzijn aangemerkt als voorloper in het kader van het Voorloperstraject Rijke schooldag. Het doel van dit traject en de subsidiemiddelen is om een kwalitatief goed programma van activiteiten rond de school en wijk organiseren zodat kinderen hun talenten en vaardigheden kunnen ontwikkelen en benutten. Nijmegen kent al ruim 15 jaar het concept Brede Scholen. Sinds de komst van de brede scholen is er weinig doorontwikkeld en is de situatie historisch gegroeid, waardoor deze niet meer passend is bij de huidige tijd. We versterken jongerenparticipatie We kennen reeds verschillende vormen van jongerenparticipatie om de stem van jongeren mee te nemen in besluitvorming. In 2023 nemen we deel aan het leer- en werktraject Democracy Reloading van het NJI en Erasmus+ om jongerenparticipatie in de gemeente te verduurzamen. We zetten de stem van jongeren nog meer centraal en onderzoeken op welke manieren we jongeren nog meer kunnen betrekken. We verstevigen inzet van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid in het jeugdhulpdomein We zien verschillende kansen voor het verstevigen van de inzet van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid in het verbeteren van de sociale basis en jeugdhulp in onze stad.

In 2023 werken we deze kansen concreet uit in een ontwikkelagenda. Daarnaast starten we in 2023 met het versterken van de bestaande netwerken en structuren van ervaringsdeskundigen in de stad op het gebied van jeugd. We voegen ervaringskennis toe in de ontwikkelingen op het gebied van de Jeugd GGZ, de regionale ontwikkelagenda en onderzoeken de mogelijkheid ervaringsdeskundigheid toe te voegen aan het netwerk rondom het OPH. We zorgen voor een betere aansluiting tussen jeugdhulp en onderwijs In 2021 zijn er werkgroepen gevormd waarin gemeenten, scholen en het samenwerkingsverband samen kijken naar de (verbetering van) aansluiting jeugdhulp en onderwijs. In 2022 zijn verschillende pilots voor de verbetering van de verbinding gestart. In 2023 zetten we enkele van deze pilots voort op het SO en het VSO. Daarnaast borgen we de opbrengsten van enkele pilots in de bestaande structuren. Ook ontwikkelen we samen met het onderwijs een ontwikkelagenda voor de komende jaren. Hierin trekken we regionaal op. In deze ontwikkelagenda benoemen we de gezamenlijke verbeterpunten en werken we uit hoe we deze verbeteringen gaan bereiken de komende jaren. We starten met de STORM-aanpak op het voortgezet onderwijs

36

STORM (Strong Teens and Resilient Minds) is een netwerkaanpak gericht op het verminderen van depressieve klachten en voorkomen van suïcide onder jongeren op het voortgezet onderwijs. Het is een samenwerking tussen onder andere de gemeente, het onderwijs, de GGD en de ggz. De komende (school)jaren wordt deze preventieve aanpak geïmplementeerd. Hierbij wordt universele preventie vormgegeven in de klas, worden docenten en mentoren getraind tot ‘gatekeepers' en worden jongeren met verhoogd risico op depressieve klachten of concrete suïcidale gedachten gesignaleerd om hen tijdig de juiste hulp aan te kunnen bieden. We ontwikkelen op basis van praktijkervaring de werkwijze van het Buurtteam Jeugd & Gezin verder door Per 1 januari 2023 is het Buurtteam Jeugd & Gezin anderhalf jaar operationeel. 2023 en verder benutten we om de werkwijze van de Buurtteams verder door te ontwikkelen, mede op basis van een actief leerproces gericht op praktijkervaringen. Dit doen we samen met onze partners. Een van de ontwikkelpunten is het ontwikkelen van beschikkingsvrije basishulp in collectieve vorm. We starten in 2023 met ten minste één pilot om de wachttijden in de jeugd-ggz te verminderen. In 2022 zijn we begonnen met de nieuwe contracten voor de jeugd-ggz.

In deze contracten hebben we de ruimte gecreëerd om, samen met belangrijke partners, verschillende pilots en projecten te ontwikkelen voor de transformatie van de jeugd-ggz. In 2022 hebben we gezamenlijk een analyse gemaakt van de achterliggende knelpunten die wachttijden veroorzaken, en mogelijke kansrijke oplossingen geformuleerd. In 2023 gaan we met ten minste een van deze oplossingen, zoals consultatie & advies, aan de slag. Verder onderzoeken we hoe we de expertise van de jeugd-ggz dichterbij de wijk en de Buurtteams kunnen organiseren. We voeren de Wet verplichte GGZ in nauwe samenwerking met ketenpartners en regiogemeenten in Gelderland-Zuid uit In 2021 heeft een evaluatie van de uitvoering van de Wvggz plaatsgevonden, waaruit bleek dat de uitvoering op hoofdlijnen goed verloopt en er geen aanleiding was voor grote aanpassingen in de wijze waarop de Wvggz-taken zijn georganiseerd. Deze werkwijze zetten we daarom ook in 2023 door. Er komt een multidisciplinair WijkGGZ-team We realiseren sinds 2022 samen met zorgverzekeraars en ketenpartners in alle stadsdelen in aansluiting op de Buurtteams een multidisciplinair wijkGGZ-team om te zorgen voor een sluitend netwerk in wijken voor mensen met psychische kwetsbaarheid die zelfstandig wonen.

De wijkGGZ-teams zullen in eerste instantie beperkt van opzet zijn; de teams zullen vooral meerwaarde hebben vanwege de multidisciplinaire (combinatie van ggz, verslaving en verstandelijke beperking) expertise, consultatie & advies en kortdurende interventies die op wijkniveau beschikbaar komen. Verdere ondersteuning en hulp voor jeugd en gezin Naast de reguliere activiteiten kenmerkt 2023 zich door de uitvoering van de volgende activiteiten: We zetten voorliggende alternatieven voor jeugdhulp begeleiding in We onderzoeken mogelijke nieuwe voorliggende alternatieve voor tweedelijns jeugdhulp begeleiding. Met een kansrijke initiatief of initiatieven gaan we in gesprek en bespreken we de mogelijkheid tot subsidiëren. Integraal PGB We volgen de ontwikkelingen rond het integraal PGB (voor zowel Wmo als Jeugdhulp). We dragen zorg voor de uitvoering van de lokale aanpak ‘Samen voor een thuis zonder geweld Nijmegen’ Deze heeft als belangrijkste speerpunten: 1. Meer aandacht bij het onderwijs voor kinderen en jongeren met een onveilige thuissituatie, 2. Een betere samenwerking aan veiligheid, 3. Een lokale alliantie financieel misbruik bij ouderen in Nijmegen, 4. De juiste ondersteuning bij complexe scheidingen, en 5. Werken met

37

migrantenorganisaties en sleutelfiguren bij huiselijk geweld en kindermishandeling in het algemeen en eergerelateerd geweld in het bijzonder. We werken vanuit een nieuwe visie gerichter aan hulp bij complexe scheidingen Vanuit de regionale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling is al jaren aandacht voor complexe scheidingen. De ambitie in de regio Nijmegen is dat iedere ouder na een scheiding met hun kinderen weer een eigen gezinsleven opbouwt en dat er rust en welzijn komt voor iedereen. In 2022 is de visie, en de manier waarop je deze missie handen en voeten geeft, aangescherpt. De focus verschuift van één gezin één plan naar twee gezinnen twee plannen. In 2023 wordt deze visie verder geïmplementeerd vanuit een samenwerkingsverband dat in ieder geval bestaat uit Sterker, EntreaLindenhout, Jeugdbescherming Gelderland, Oidos en de regio gemeenten. Zij realiseren een regionaal expertisepunt voor scheiden dat in de loop van drie jaar als doel heeft om ouders en netwerk te informeren en professionals te ondersteunen bij complexe scheidingen. Het beoogd resultaat betreft minder schade van conflicten bij scheidingen. We zetten de wervingscampagne voor pleegzorg voort We doen dit zodat er meer aandacht, kennis en bekendheid rondom pleegouderschap komt.

We hopen dat hierdoor meer mensen zich aanmelden als pleegouder, zodat er meer pleeggezinnen komen voor kinderen op de wachtlijst. We geven doorlopend aandacht aan pleegzorg omdat pleegzorg als gezinsvorm een belangrijke positie in het zorglandschap inneemt als alternatief voor open en gesloten groepen. We zien dat als we stoppen met de campagne, de wachtlijst weer toeneemt. Daarom hebben we besloten dat het belangrijk genoeg is om doorlopend te blijven werven. We gaan in 2023, samen met de regiogemeenten, verder met de transformatie van gezinshuizen We willen dat, áls jeugdigen uit huis geplaatst worden, ze zo veel mogelijk kunnen opgroeien in een gezinsvorm: pleegzorg of een gezinshuis. In 2020 zijn we begonnen met pleegzorg een impuls te gegeven. Nu gaan we ons ook op gezinshuizen richten. We stellen daarom in 2023 een plan van aanpak met verschillende pijlers op. Dit doen we samen met de betrokken zorgaanbieders, wetenschap en ervaringsdeskundigen. Het doel is enerzijds om de beschikbaarheid van gezinshuizen in onze regio te vergroten. We zien dat nog veel jeugdigen in gezinshuizen buiten het Rijk van Nijmegen wonen, omdat er in onze regio onvoldoende gezinshuizen beschikbaar zijn. Daarnaast willen we ook de specialismen van gezinshuizen doorontwikkelen.

Door de afbouw van jeugdzorg+ en andere residentiële vormen van jeugdhulp is er voor een kleine doelgroep jeugdigen meer expertise nodig binnen de gezinshuizen. We signaleren behoefte aan gezinshuizen die gericht zijn op tijdelijke plaatsing en met het gezin werken aan versterken van het pedagogisch klimaat zodat de jeugdige weer thuis in een veilige omgeving kan opgroeien. We werken in heel Gelderland met uniforme contracten, tarieven en heldere samenwerkingsafspraken met de Gecertificeerde Instellingen (GI) voor jeugdbescherming Voorheen waren er bovenregionaal grote verschillen in tarieven, contracten en de samenwerking in de praktijk. In de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming zijn er op bovenregionaal niveau uniforme afspraken gemaakt over en met de Gecertificeerde Instellingen. In 2022 hebben we deze afspraken geïmplementeerd, in 2023 werken we met de verbeterde samenwerkingsafspraken. We verbeteren aandacht en zorg voor kwetsbare gezinnen In 2022 is een intensievere samenwerking tussen Gecertificeerde Instellingen, Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming en lokale teams voorbereid in een zogenaamde toekomsttuin. In oktober 2022 zijn we gestart met een toekomsttuin in Dukenburg. Het doel is dat gezinnen en huishoudens op tijd en op de juiste manier geholpen worden bij het herstellen én borgen van ieders veiligheid.

Vanuit een transparant en eenvoudig hulpverleningsproces dat rechtsbeschermend is voor iedere betrokkene. Wij gaan daarvoor de samenwerking tussen gemeentelijke wijkteams,

38

veiligheidspartners en zorgaanbieders op een andere manier organiseren. Professionals krijgen in de toekomsttuin de ruimte om te doen wat nodig is en te laten wat niet werkt.

We werken op bovenregionaal niveau aan verschillende ontwikkelingen in de specialistische jeugdhulp Op verschillende onderdelen binnen de specialistische jeugdhulp wordt de samenwerking op bovenregionaal niveau geïntensiveerd. Er zijn SPUK’s (specifieke uitkeringen) beschikbaar om gewenste inhoudelijke ontwikkelingen te faciliteren, zoals voor de afbouw van de 3-milieus verblijfsvormen en de jeugdzorgPlus. Door het kabinet zijn middelen beschikbaar gesteld om de vastgoedtransitie die hiervoor nodig is mogelijk te maken. De overgang van de huidige accommodaties naar meer (gewenste) kleinschalige woonvormen voor jeugdigen gaat immers gepaard met kosten voor de zorgaanbieders. Ook wordt de samenwerking gezocht op de zogenaamde essentiële functies: specifiek hoog specialistisch aanbod voor jeugdigen met complexe problematiek van dien aard dat dit vraagt om samenwerking een bepaalde schaalgrootte.

Verdere ondersteuning en hulp aan volwassenen/wonen met zorg Naast de reguliere activiteiten kenmerkt 2023 zich door de uitvoering van de volgende activiteiten: We creëren een solide basis voor de regionale samenwerking beschermd wonen en maatschappelijke opvang per 2023 We werken de gemaakte afspraken over regionale samenwerking inzake beschermd wonen en maatschappelijke opvang verder uit en zorgen voor een regionale begroting, zodat we per 2023 de rol van centrumgemeente kunnen blijven vervullen en de zorg aan de inwoners van Nijmegen (en regio) wordt gecontinueerd. Financiële regionale samenwerking gaat – vanwege de uitstel van de invoering van het verdeelmodel – waarschijnlijk pas in per 2024. We hebben nieuwe contracten voor de Wmo huishoudelijke hulp In 2023 gaan we de Wmo huishoudelijke hulp opnieuw lokaal aanbesteden. De ingangsdatum voor het nieuwe contract zal 1 januari 2024 zijn. We realiseren en continueren wonen met zorg en ondersteuning Bij woon-zorgopgaven op de woningmarkt spelen landelijke, regionale en lokale, alsmede kwantitatieve als kwalitatieve vraagstukken. Om hier resultaten te bereiken werken we nauw samen met inwoners(organisaties), gemeenten in onze regio, woningcorporaties, ontwikkelaars en een breed scala aan andere (zorg)instellingen en organisaties.

We blijven ons in 2023 gericht inzetten voor huisvesting van doelgroepen met een hulpvraag en de (groeiende groep) ouderen. We maken ruimte om de woonmogelijkheden van deze doelgroepen in de bestaande voorraad en bij nieuwbouw te vergroten. In 2023 continueren we in dit kader Binder (wonen in oude belastingkantoor) en Droombankje, een tussenvoorziening voor economisch daklozen. We realiseren in 2023 meer (flexibele) woonruimte voor spoedzoekers, daklozen, statushouders en andere speciale doelgroepen. Hiervoor putten we uit het Woonfonds en stellen we een exploitatiebijdrage van € 300.000 beschikbaar. Voor het aanpassen van eigen vastgoed voor huisvesting van bijzondere doelgroepen stellen we voor 2023 t/m 2026 een investeringskrediet van € 2,5 miljoen beschikbaar. Met zorgpartijen en corporaties werken we in 2023 aan de opgave op Wonen & Zorg. De ambitie op termijn is om inclusieve wijken te creëren. Met woningcorporaties en gemeenten in regio Rijk van Nijmegen stellen we middels de Werkgroep Bijzondere Bemiddeling 6% van de vrijkomende woningen beschikbaar voor bijzondere zorgdoelgroepen. Verder zoeken we met gemeenten uit Rijk van Nijmegen naar mogelijkheden om, verspreid over deze regio, extra woonplekken voor bijzondere doelgroepen te creëren.

We onderzoeken in het verlengde daarvan met Portaal of we in Lent een ‘Gemengd Wonen-project’ kunnen realiseren die bijdraagt aan uitstroom uit BW en het creëren van een inclusieve wijk.

39

Op basis van de ontwikkelvisie Winkelsteeg werken we aan de voorbereiding van de transformatie van dit gebied om zo ruimte te bieden aan werken, wonen en (maatschappelijke) voorzieningen. Vooruitlopend daarop werken we in 2023 samen met de woningbouwcorporatie aan de realisatie in 2024 van circa 500 flexibele woningen, NDW21. Dit wordt een gemengde, leefbare wijk in het hart van Winkelsteeg. We blijven passende ondersteuning bieden aan de bewoners van de zorgwoningen in de Weezenhof en we proberen ook in Nijmegen Noord dergelijke woningen te realiseren. Ook in de regio kijken we naar mogelijkheden om deze bijzondere woonvorm te realiseren en sluiten we aan bij lokale initiatieven. We breiden het aantal trajecten Housing First verder uit in Nijmegen en in de regio. Housing First is een vorm van wonen met ambulante, intensieve begeleiding en bedoeld voor dakloze mensen met meervoudige problemen, waarbij de toewijzing van een woning de start is van een traject waarbij zelfstandig wonen het doel is. We gaan door met de ambulantisering: van beschermd wonen naar beschermd thuis We willen zorg dichtbij de inwoners organiseren. Noodgedwongen (tijdelijke) verhuizingen naar instellingen willen we indien mogelijk voorkomen. We breiden daarom het aantal beschermd thuis plekken verder uit en brengen waar mogelijk het aantal beschermd wonen plekken verder terug.

We verminderen de druk op de opvang en borgen de winteropvang voor daklozen De maatschappelijke opvang staat onder druk omdat er meer daklozen zijn. We verminderen deze druk door enerzijds meer aandacht te vragen en projecten op te starten om het wonen (al dan niet met begeleiding) te faciliteren zoals Droombankje en Binder. Anderzijds doen wij dit door (tijdelijk) te zorgen voor extra opvangplekken. Tegelijkertijd zorgen wij voor een adequate winteropvang.. We verbeteren hulp aan straatsekswerkers De tippelzone blijft open en wij blijven zorg en ondersteuning bieden aan straatsekswerkers. We zetten hierbij de komende periode in op het ontwikkelen van een hulpmethodiek die meer aansluit bij deze doelgroep om hen meer en beter te motiveren om uit het straatsekswerk te stappen. Schuldhulpverlening Naast de reguliere activiteiten kenmerkt 2023 zich door de uitvoering van de volgende activiteiten: We investeren in laagdrempelige en effectieve ondersteuning bij (dreigende) financiële problemen: vroeger, sneller en beter Het huidige beleidsplan financiële dienstverlening en schuldhulpverlening loopt af. Samen met relevante partners werken we aan een nieuw beleidsplan voor de periode 2023 tot en met 2026. Hierin staat hoe gemeente Nijmegen het beleid voor integrale schuldhulpverlening vorm geeft.

Het geeft uitvoering aan de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en onze ambities voor de komende jaren. Het uitgangspunt is laagdrempelige en effectieve ondersteuning voor onze inwoners, waaronder ook de inzet van de financieel experts in de wijk (FEW) bij (dreigende) financiële problemen: vroeger, sneller en beter. In de ondersteuning van inwoners met betalingsachterstanden in hun vaste lasten (vroegsignalering) onderzoeken we de mogelijkheden de inzet te intensiveren en mogelijkheden van andere vindplaatsen van schuldenproblematiek. We optimaliseren de keten van schuldhulpverlening aan ondernemers De coronacrisis had een groot effect op ondernemers. Tijdens de coronacrisis moesten veel zelfstandigen een beroep doen op steunmaatregelen vanuit het Rijk. In 2022 is duidelijk geworden duidelijk welk effect het wegvallen van deze steunmaatregelen heeft. Om te voorkomen dat problematische schulden ontstaan en om te zorgen dat ondernemers met geldzorgen en/of schulden zo goed mogelijk worden geholpen hebben we eind 2022 een OndernemersPunt Geldzorgen gestart. Voor 2023 willen we dit Ondernemerspunt beter integreren in de keten

40

en de samenwerking met verschillende maatschappelijke partners door te ontwikkelen. Daarbij kijken we naar meer mogelijkheden om de drempel te verlagen voor een ondernemer om zich aan te melden. We optimaliseren de keten van schuldhulpverlening Dit doen we met bewindvoerders door de implementatie en uitvoering van het convenant met bewindvoerders en uitvoering te geven aan het adviesrecht. Op basis van dit adviesrecht kan de gemeente de rechtbank adviseren of iemand met problematische schulden hulp moet krijgen van een beschermingsbewindvoerder of anderszins geholpen kan worden. We zorgen voor een goede aansluiting van de financieel expert in de wijk met de buurtteams en investeren in de aansluiting met ketenpartners . We starten met een Jongerenperspectieffonds voor jongeren met (problematische) schulden Jongeren en jongvolwassenen met schulden willen we zoveel mogelijk met een schone lei laten starten en behoeden voor het opbouwen van schulden. Daarom bereiden we in 2023 een Jongerenperspectieffonds voor. Met het Jongerenperspectieffonds zorgen we dat jongeren zo snel mogelijk schuldenvrij zijn. Dankzij zo’n fonds krijgen jongeren een persoonlijke trajectbegeleider en schelden we schulden kwijt in ruil voor een tegenprestatie (opleiding, stage, etc.).

We treffen de voorbereidingen voor dit fonds en onderzoeken hoe de samenwerking gezocht kan worden met bestaande partners en projecten zoal vroegsignalering in wijken en op scholen door jongerenwerkers in samenwerking met de Financieel Experts in de Wijk.

Samenwerkingen en verbonden partijen We kunnen onze doelstellingen niet alleen bereiken. We werken samen met netwerkpartners en andere programma’s binnen de gemeente. We zijn aanwezig in de wijk en betrekken inwoners bij ontwikkelingen in de stad. Zo hebben we de laatste jaren geïnvesteerd in de samenwerking met inwoners, inwonersorganisaties en met maatschappelijke bewonersbedrijven, zoals BUUR, Wijkatelier en de Broerderij. Ook geven we subsidies aan inwonersmagazines en wijkwebsites. We werken samen met een groot aantal maatschappelijke instellingen, stichtingen en verenigingen. We hebben subsidierelaties met een aantal grote welzijnsinstellingen zoals Bindkracht10 en Sterker sociaal werk voor onder meer de uitvoering van welzijnswerk in de wijk. Ook geven wij opdracht aan Stichting Oidos en Stichting Buurtteamorganisatie Volwassenen voor de uitvoering van de Buurtteams. We werken samen met de GGD voor onder andere de inzet van jeugdartsen, het bestrijden van infectieziekten en de toegang tot beschermd wonen en maatschappelijke opvang. We werken samen met Straatdokters, die zich in zetten voor de gezondheid van daklozen. We subsidiëren grote zorginstellingen voor maatschappelijke opvang.

Op grond van de Wmo en de Jeugdwet kopen we regionaal zorg in bij een groot aantal aanbieders die zorg leveren op het gebied van beschermd wonen, ambulante Wmo, huishoudelijke hulp, ambulante jeugdhulp en jeugdzorg met verblijf. We werken nauw samen met onderwijsinstellingen, woningcorporaties, verzekeraars en het Werkbedrijf Rijk van Nijmegen. Voor de uitvoering van het Wmo- en Jeugdwet-vervoer werken we samen met de bedrijfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN). In 2021 hebben we de samenwerking met huisartsen geïntensiveerd door een stadsbrede inzet van de praktijkondersteuners huisartsenzorg jeugd te realiseren. Huisartsen zijn onder andere verantwoordelijk voor verwijzing naar de Jeugdwet en naar de volwassen GGZ. Om de veiligheid van onze inwoners te kunnen waarborgen werken we intensief samen met Veilig Thuis waar kindermishandeling en huiselijk geweld gemeld kan worden. We subsidiëren verschillende gecertificeerde instellingen voor de uitvoering van (preventieve) jeugdbescherming en jeugdreclassering. Ook werken we samen met politie en justitie. In 2021 hebben we grote stappen gezet in het vormgeven van de regionale samenwerking rondom beschermd wonen en maatschappelijke opvang met de regio Nijmegen en Rivierenland.

Nijmegen blijft acteren als centrumgemeente, maar de samenwerking met de regio intensiveert omdat gemeenten per 2023 een grotere (budget)verantwoordelijkheid krijgen dan voorheen.

41

Wat kost het? Financieel overzicht taakvelden Bedragen * €1 mln

Rekening Begroot 2021 2022

2023

2024

2025

2026

Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipati 6.2 Wijkteams 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg18+ 6.82 Geëscaleerde zorg187.1 Volksgezondheid

5,7 0,0 1,3 1,7 1,4 2,2 2,2 0,5 14,9

6,8 0,0 0,3 1,7 5,0 2,1 3,5 0,3 19,6

7,0 0,0 0,3 1,7 0,3 1,5 0,7 0,1 11,6

6,9 0,0 0,3 1,7 0,3 4,1 0,7 0,1 14,2

6,9 0,0 0,3 1,7 0,3 4,1 0,7 0,1 14,2

6,9 0,0 0,3 1,7 0,3 4,1 0,7 0,1 14,2

39,3 10,4 7,3 42,4 38,5 58,2 23,9 9,1 229,0 214,1 N

43,2 17,4 6,7 39,4 40,0 62,0 29,0 9,5 247,2 227,6 N

44,8 20,5 8,4 40,9 37,2 75,8 27,5 9,7 264,9 253,2 N

42,8 23,4 8,5 36,7 35,0 78,6 27,1 9,5 261,6 247,4 N

42,8 23,5 7,4 35,1 30,0 78,7 26,5 9,4 253,3 239,2 N

42,5 23,5 7,4 35,1 27,5 78,7 26,5 9,4 250,6 236,4 N

Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipati 6.2 Wijkteams 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg18+ 6.82 Geëscaleerde zorg187.1 Volksgezondheid Saldo van lasten en baten V=voordeel; N=nadeel

Financieel overzicht ambities ambitie/doel; bedragen * € 1 miljoen; jaarschijf 2023 Vitaal woon & leefklimaat in wijken Positieve ontwikkeling in wijk Versterkte mogelijkheden in de wijk

baten

lasten

saldo

0,0 5,5

0,2 10,4

-0,2 -4,9

Eigen regie, respect en onderlinge steun Ontmoeting en participatie Participatie en acceptatie Zelfstandigheid en zelfredzaamheid Informele hulp en mantelzorg Sterk opvoedklimaat Bescherming gezondheid inwoners Basisinfrastructuur volksgezondheid Verkleinen gezondheidsverschillen Bijdragen aan dierenwelzijn Passende hulp vanuit WMO en Jeugdwet Ondersteuning kinderen en ouders Ondersteuning volwassenen Ambulante jeugdhulp en dagbesteding Zelfstandig wonen en participeren Ondersteuning mobiliteitsproblemen Voorkomen van schulden Hulp bij schulden uitvoeringskosten

0,0 0,0 1,1 0,0 0,4 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,3 1,1 0,3 0,0 0,0 0,7

2,9 3,5 6,7 5,4 8,3 1,1 7,2 0,2 0,3 0,1 10,3 9,3 36,0 34,2 6,6 1,2 1,2 15,9

-2,9 -3,5 -5,6 -5,4 -7,9 -1,0 -7,2 -0,2 -0,3 0,0 -10,3 -9,3 -35,7 -33,1 -6,3 -1,2 -1,2 -15,2

Ondersteuning volwassenen, gezinnen en kinderen Minder kinderen in verblijf Verbeterde veiligheidkseten Voorkomen van uithuiszettingen Opvang voor daklozen

0,0 0,0 0,6 0,0

18,2 6,9 5,6 12,3

-18,2 -6,9 -5,0 -12,3

42

ambitie/doel; bedragen * € 1 miljoen; jaarschijf 2023 Beschermende woonomgeving Doorbreken huiselijk geweld uitvoeringskosten

baten 0,8 0,0 0,8

lasten 50,1 6,9 3,9

saldo -49,3 -6,9 -3,0

Totaal Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg

11,6

264,9

-253,2

2023 -300 -438 -30 -250 -300 -4.900

2024 -300 -438 -40 -250 -300 -4.600

2025 -300 -438 -50 -250 -300 pm

-300 -245 -100 -100 3.220 -1.004 -869 -185 -180

-250 -235 -100 -100 2.600 -1.004 -869 -93 -180

-250 -235 -100 -100 2.600 pm pm -46 -180

2026 -300 -438 -50 -250 -300 pm 2.500 -250 -235

-563 -3.593

-576 -3.593

-47 -65 31 -475 -413 -522 110

-47 -65 31 -484 -421 -522 163

-590 -3.593 980 -49 -65 31 -492 -431 -522 167

-675 -3.593 1.009 -50 -65 31 -504 -443 2 181

-11.518

-11.673

-4.213

-1.710

Veranderingen in de begroting Bedragen * € 1.000 Actieprogramma Inclusie VN-verdrag handicap: Behouden Financieel Experts in de Wijk Dierenwelzijn: Impuls ondersteuning van jongeren Impuls welzijnsaanbod voor ouderen Jeugd Jeugd; doorwerking afspraken besparing vanuit hervormingsagenda Nijmeegs Jongerenperspectieffonds Ombudsfunctie Regenboogagenda Subsidie anti-discriminatie Taakveld geëscaleerde zorg 18+ (beschermd wonen) Taakveld Maatwerkdienstverlening 18+ Wmo HH Taakveld Maatwerkvoorzieningen Wmo HM Tijdelijke inzet Attentiewijken (jeugdartsen en wijkverplgkundigen) Uitbreiding doorbraakmethode Taakmutaties gemeentefonds, IU's en DU's Actielijn 4 Versterking ondersteuning wijkteams Beschermd Wonen (IU): loon- prijs- en volumebijstelling Eigen bijdrage huishoudelijke hulp (Coalitieakkoord) Inburgering: leerbaarheidstoets Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU) Maatschappelijke opvang en OGGz (DU) Salarislasten zorgdomein Jeugd Salarislasten zorgdomein WMO Vrouwenopvang (DU) Valpreventie ouderen Totaal Welz., Wijkontw. en Zorg (bedrag met '-' is een uitzetting van het budget en nadelig voor het gemeentelijk saldo)

-100 2.000 pm pm 0 -180

Actieprogramma Inclusie VN-verdrag handicap: We geven de Inclusie-agenda (VN-verdrag) een boost door € 300.000 per jaar ter beschikking te stellen bovenop de inzet vanuit bestaande middelen. Deze middelen gebruiken we als smeermiddel om sneller merkbaar verschil te maken voor Nijmegenaren met een beperking. Behouden Financieel Experts in de Wijk We willen Nijmegenaren met geldzorgen eerder, sneller en beter helpen. Daarom zetten we vol in op preventie en vroegsignalering, om schulden te voorkomen. De Financieel Experts in de Wijk (FEW) vormen onze antennes in wijken en buurten. Ze zijn de belangrijkste ingang voor iedereen, van jong tot oud, met geldzorgen of schulden. Om de Financieel Experts in de Wijk te behouden, stellen we vanaf 2023 € 438.000 structureel beschikbaar. Dierenwelzijn: In 2022 gaan we in samenwerking met gemeenten in het rijk van Nijmegen nieuwe tarieven vaststellen voor de uitvoering van onze wettelijke taken dierenwelzijn. Dit gaat naar verwachting leiden tot een tekort oplopend tot maximaal € 50.000.

43

Impuls ondersteuning van jongeren Jongeren verdienen speciale aandacht. Zij hebben, in de bloei van hun leven, relatief veel last gehad van corona. Vooral de problematiek bij jongeren die al op achterstand stonden, is verergerd. Daarom investeren we in suïcidepreventie op scholen via de STORM-aanpak. De STORM-aanpak is onderdeel van de landelijke suïcidepreventie-agenda. In deze aanpak worden jongeren op middelbare scholen begeleid en gecoacht door mentoren in nauwe samenwerking met zorgcoördinatoren en de jeugdartsen. Meer openheid over mentale problemen helpt. Daarom faciliteren wij op allerlei manieren het bespreekbaar maken van psychische klachten. Voor STORM en voor extra jongerenwerk zetten we € 250.000 per jaar in. Impuls welzijnsaanbod voor ouderen Nederland en ook Nijmegen vergrijst. Het aantal ouderen dat zelfstandig woont, is de afgelopen jaren enorm gegroeid. Daarom zijn activiteiten en voorzieningen voor ouderen belangrijker dan ooit. We koesteren het diverse (welzijns)aanbod dat we hebben voor ouderen in Nijmegen. Met het oog op de vergrijzing geven we een impuls aan dit aanbod. Deze financiële impuls van € 300.000 is bedoeld voor meer laagdrempelige ontmoeting in de wijk, ouderenadviseurs en logeerzorg om mantelzorgers vrijaf te geven.

Jeugd De kosten voor jeugd zijn in 2021 opgelopen door meerdere variabelen, zoals maatschappelijke ontwikkelingen (prestatiedruk, scheidingen, corona, personeelstekort), rijksbeleid, pluriforme toegang en het samenspel tussen maatschappelijke partners (buurtteams, huisartsen, zorgaanbieders, onderwijs). In dit najaar verwachten we de volledige landelijke hervormingsagenda waarover rijksoverheid en VNG overeenstemming moeten bereiken. Deze zal van invloed zijn op de cijfers, maar welke invloed is nog onduidelijk. Hierdoor zetten we de ontwikkeling voor kosten voor jeugd voor de jaren 2025 en 2026 op PM. Daar staat tegenover dan een stelpost ‘Ontwikkeling zorgkosten van 2025’ (zie daarvoor de toelichting verderop). Jeugd; doorwerking afspraken besparing op programma vanuit hervormingsagenda Vanaf 2022 ontvangen we een aanvullende uitkering jeugdhulp van het rijk, verminderd met een aantal maatregelen. Bij de stadsbegroting 2022 zijn afspraken gemaakt over de vertaling van de maatregelen van het rijk naar de Nijmeegse situatie vanaf 2023. Nu voegen we de vertaling voor 2026 toe aan de begroting, waardoor de korting in dat jaar uitkomt op € 7 miljoen. Het is nog steeds onzeker hoe de hieraan gekoppelde ontwikkelagenda eruit gaat zien en wat de structurele impact hiervan gaat zijn op de structurele omvang van de middelen.

VNG en Rijksoverheid hebben afgesproken om het proces van de hervormingsagenda weer op te pakken en toe te werken naar een afronding in november 2022. Op basis van de dan geldende inzichten beoordelen we of het inboeken van de kostenbesparing voor 2023 en verder als gevolg van de landelijk voorgestelde maatregelen in Nijmegen realistisch is. Nijmeegs Jongerenperspectieffonds Jongeren en jongvolwassenen met schulden willen we zoveel mogelijk met een schone lei laten starten en behoeden voor het opbouwen van schulden. Daarom stellen we in 2023 een Jongerenperspectieffonds in. Met het Jongerenperspectieffonds zorgen we dat jongeren zo snel mogelijk schuldenvrij zijn. Dankzij zo’n fonds krijgen jongeren een persoonlijke trajectbegeleider en schelden we schulden kwijt in ruil voor een tegenprestatie (opleiding, stage, etc.). In 2023 zetten we hiervoor € 300.000 in en vanaf 2024 € 250.000 per jaar. Ombudsfunctie Er komt een onafhankelijke en laagdrempelige ombudsfunctie. Deze is ten eerste bedoeld voorzorg, welzijn en uitkeringen, maar we verkennen of inwoners ook voor andere onderwerpen bij de ombudsfunctie terecht kunnen. De ombudsfunctie zorgt voor een jaarlijks overzicht van klachten bij partners en de gemeente. Eén keer per jaar stelt de ombudsfunctie een jaarverslag met aanbevelingen op voor de gemeenteraad.

De kosten voor een ombudsfunctie bedragen € 235.000 per jaar en eenmalig € 10.000 als opstartkosten.

44

Regenboogagenda We koesteren dat we landelijke koploper zijn met actief lhbti+ beleid. Om alle doelen uit de Regenboogagenda te behalen stellen we boven het bestaande budget van € 50.000 voor 2023 t/m 2025 € 100.000 extra te beschikking. Subsidie anti-discriminatie Voor antiracisme en antidiscriminatie stellen we € 100.000 ter beschikking voor extra inzet op preventie zoals voorlichting, educatie en bewustwording. Ook in de sport is antidiscriminatie en respect een speerpunt. Taakveld geëscaleerde zorg 18+ (beschermd wonen) Er is door het ministerie van VWS aangegeven dat de doordecentralisatie en het objectief verdeelmodel door zal gaan per 2024 (hetgeen nog wel door de 2e en 1e kamer besloten moet worden) in plaats van 2023, zoals vorig jaar werd verwacht. Na dit bericht van het ministerie gaan we er vanuit dat deze ontwikkeling doorgaat. Dat betekent dat per 2024 alle rijksmiddelen voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang ter beschikking zullen worden gesteld aan regionale taken. Hierover is in de regio al eerder een dienstverleningsovereenkomst afgesloten. De begroting is hierop aangepast.