Stadsbegroting 2022-2025

We hebben voor kinderen en jongeren duurzame, moderne en toegankelijke onderwijsgebouwen.

Doelen * We bevorderen dat kinderen zo veel mogelijk in de eigen wijk naar de basisschool gaan, waarbij we streven naar gebouwen met een menselijke maat en vernieuwing van alle basisschoollocaties in de periode 2008-2048. * We streven naar een goede verdeling van de scholen voor speciaal (voortgezet) onderwijs over de stad rekening houdend met de regiofunctie en vernieuwing van alle (v)so-schoollocaties in de periode 2008-2048. * We streven naar een school voor voortgezet onderwijs in ieder stadsdeel en vernieuwing van alle voschoollocaties in de periode 2008-2048.

Wat willen we komend jaar bereiken? Het jaar 2022 kent een volle onderwijsagenda, met aandacht voor belangrijke thema’s als kansengelijkheid, inclusie, digitale vaardigheid, laaggeletterdheid en de versteviging van de samenwerking bij hulp en ondersteuning van kinderen/jongeren. In 2022 gaan we concreet aan de slag met het volgende: We wijzigen de subsidies om kansengelijkheid en optimale ontwikkelingskansen te stimuleren Met ingang van 2022 worden hbo-coaches ingezet op de VVE-peuteropvanglocaties (VVE is voor- en vroegschoolse educatie). Dit zijn pedagogische beleidsmedewerkers die de educatie kwaliteit verhogen. Hiermee geven we uitvoering aan de landelijke regelgeving over de basiskwaliteit van de voorschoolse educatie als onderdeel van het onderwijsachterstandenbeleid. Op basis van de evaluatie van het oude SMI-beleid (kinderopvang op basis van sociaal medische indicatie) en naar aanleiding van landelijk onderzoek zijn nieuwe beleidsregels vastgesteld. Het zwaartepunt van de inzet is veranderd: eerder was de inzet voornamelijk gericht op de ontwikkeling van het kind, nu is er ook uitdrukkelijk aandacht voor moeilijke omstandigheden van het gezin. We ondersteunen gezinnen, die geen recht op kinderopvangtoeslag hebben en vanwege een sociale of medische indicatie (deels) niet in staat zijn om voor hun kinderen te zorgen waardoor kinderopvang nodig is.

48

Samen met het primair onderwijs zijn nieuwe afspraken gemaakt over het onderwijsachterstandenbeleid. Vanaf schooljaar 2022-2023 passen we de subsidies aan. De subsidies zijn gericht op taalontwikkeling en ouderparticipatie in het basisonderwijs. Op basis van de motie ‘Meer kansengelijkheid in het Nijmeegse onderwijs’ geven we subsidie aan de Bibliotheek Gelderland Zuid voor huiswerkbegeleiding op haar locaties in Zwanenveld, Hatert en in het wijkcentrum Lindenholt. Stichting Leergeld vergoedt de ouderbijdrage voor jongeren uit gezinnen met een laag inkomen. In 2022 nemen we een besluit over een mogelijk vervolg hierop. We voeren het Nationaal Programma Onderwijs uit Dit zijn extra rijksmiddelen die deels naar het onderwijs en deels naar gemeenten gaan voor de periode halverwege 2021 tot en met 2023. Deze middelen zijn bedoeld om problemen en/of achterstanden die (een deel van de) leerlingen opgelopen hebben in de coronaperiode weg te werken. We zetten in op verbetering van de kansengelijkheid door deelname aan de Gelijke Kansen Alliantie We maken onderdeel uit van de Gelijke Kansen Alliantie van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Deelnemers aan deze Alliantie delen met name kennis en goede voorbeelden gedeeld ter verbetering van de kansengelijkheid in het onderwijs met aandacht voor thuis, school en de leefomgeving.

We stimuleren de acceptatie van diversiteit door middel van een positief schoolklimaat We subsidiëren het project SchoolsOUT op grond van het convenant met de schoolbesturen, GGD, Dito young LGTB+ en COC Nijmegen. Dit project biedt scholen ondersteuning op maat bij aandacht voor seksuele en genderdiversiteit. De kennis en ervaring van SchoolsOUT zetten we ook in om uitvoering te geven aan de motie ‘Niet discrimineren kun je leren’, waarbij we met de scholen samenwerken aan een veilige schoolomgeving, waar we naast de acceptatie van seksuele en gender diversiteit ook het bewustzijn over (institutioneel) racisme en discriminatie bespreekbaar maken. We gaan met het onderwijs in gesprek over de Inclusieagenda. We voorkomen dat jongeren voortijdig schoolverlaten We gaan verder met de uitvoering van het regionaal programma voortijdig schoolverlaten 2021-2024. In 2022 willen we de eerste resultaten zien van onze inzet; doorstroom tussen scholen gaat soepeler, onderwijs en zorg werkt gemakkelijker met elkaar samen en we onderhouden contact met jongeren na onderwijs. Dit alles moet ertoe leiden dat er minder jongeren voortijdig het onderwijs verlaten. We streven naar maximaal 420 voortijdige schoolverlaters in kalenderjaar 2024. Overigens waren er door de coronamaatregelen het afgelopen jaar minder voortijdig schoolverlaters.

Dit geeft een vertekend beeld van het effect van de maatregelen. Voor de aanpak van jeugdwerkloosheid zijn extra rijksmiddelen naar de regio gekomen. We werken aan een regionale aanpak ‘jongeren aan het werk’. Samen met kennisinstellingen werken we aan maatschappelijke vraagstukken Door gebruik te maken van de meest recente kennis en kunde van onze kennisinstellingen blijven wij onze eigen aanpak vernieuwen op thema’s zoals gezonde stad, integrale wijkaanpak en huisvesting. Onder andere in Nijmegen Nieuw-West, Nijmegen-Noord en Lindenholt verbinden we het mbo, hbo en wo aan maatschappelijke vraagstukken, zodat onderzoek in de wijk door verschillende disciplines en op verschillende niveaus mogelijk wordt. In 2022 vragen we wederom studenten van de Radboud Universiteit om actief mee te denken over een aanpak die de ervaren overlast in de nabijheid van studentenhuizen vermindert. We gaan structureel in overleg met de jongerenraad, met studentenraden en studentenkoepelverenigingen, gekoppeld aan thema’s die spelen bij jongeren. We bereiken meer volwassenen die moeite hebben met taal, rekenen of de computer We willen vooral mensen bereiken die Nederlands als moedertaal hebben. Deze groep is vanwege de schaamte die zij voelen, niet of lastig te bereiken.

Dit doen we door gebruik te maken van ervaringsdeskundigen, gerichte werving en snelle doorverwijzing naar aanbod zonder wachttijden. De deelname aan educatietrajecten stijgt nu

49

jaarlijks met 5%. We meten het maatschappelijk effect van de taaltrajecten, zodat we niet alleen weten hoeveel mensen we bereiken, maar ook of hun zelfredzaamheid en deelname is vergroot (sociale inclusiemeter). We gaan nog meer samenwerken met scholen, werkgevers, bibliotheken, de zorg en maatschappelijke organisaties om mensen te helpen die moeite hebben met basisvaardigheden. We ondersteunen bedrijven in de schoonmaaksector, de industrie en logistiek bij het signaleren van laaggeletterdheid en het scholen van medewerkers. We breiden het aantal deelnemers aan het bondgenootschap uit. Dit is een samenwerkingsnetwerk tussen gemeenten, bibliotheken, maatschappelijke organisaties, scholen en bedrijven om laaggeletterdheid in de regio Nijmegen terug te dringen. We benaderen hiervoor onder andere UWV, DAR, scholen, Buurtteams. We maken nieuwe afspraken over onderwijshuisvesting Door de doordecentralisatie onderwijshuisvesting zijn de gemeentelijke huisvestingstaken met bijbehorende middelen overdraagt aan de schoolbesturen. Dit is in 2021 geëvalueerd. Op basis hiervan maken we nieuwe afspraken met de Nijmeegse schoolbesturen. Hierdoor is de onderwijshuisvesting voor de komende 5 jaar weer toekomstbestendig. In 2022 besluiten we over huisvestingaanvragen van 2 niet-doorgedecentraliseerde scholen (Kristallis en Hidaya) en een uitbreidingsvraag van een doorgedecentraliseerde school.

Daarnaast worden de voorbereidingen voor het stichten én het realiseren van de nieuwe school in Hof van Holland gestart. De locatiestudie met betrekking tot vmbo/mbo Helicon wordt afgerond. Vanaf schooljaar 20212022 is Yuverta de nieuwe naam voor Helicon opleidingen.

Samenwerkingen en verbonden partijen Binnen het programma Onderwijs werken we samen met schoolbesturen, kinderopvangaanbieders, samenwerkingsverbanden, zorg-, welzijn- en gezondheidsinstellingen en ouders aan goede opvang- en onderwijsvoorzieningen in de stad. Voor de uitvoering van het leerlingenvervoer werken we samen met de bedrijfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN).

Wat kost het? Bedragen * €1 mln

Rekening Begroot 2020 2021

2022

2023

2024

2025

Lasten 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzk.

16,3 16,3 32,5

20,6 15,1 35,7

17,6 15,0 32,5

18,1 14,9 32,9

17,8 14,9 32,6

17,7 14,5 32,2

0,0 9,8 9,8 22,8 N

2,2 7,0 9,2 26,5 N

0,6 6,8 7,4 25,1 N

0,6 6,8 7,4 25,5 N

0,6 6,8 7,4 25,2 N

0,6 6,5 7,0 25,2 N

Baten 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzk. Saldo van lasten en baten V=voordeel; N=nadeel

50

Financieel overzicht ambities Ambities/doelen; bedragen * € 1 miljoen

baten

lasten

saldo

OAB en peuterwerk

4,7

9,1

4,4 n

Bestrijden voortijdig schoolverlaten

1,0

0,8

0,2 v

Leerlingenvervoer

0,0

1,5

1,5 n

Bestrijden laaggeletterdheid

1,1

1,2

0,1 n

Uitvoeringskosten

0,0

2,3

2,3 n

Onderwijshuisvesting PO

0,3

5,3

5,0 n

Onderwijshuisvesting (V)SO

0,2

2,6

2,3 n

Onderwijshuisvesting VO

0,0

9,5

9,5 n

Uitvoeringskosten

0,0

0,1

0,1 n

Totaal

7,4

32,5

25,1 n

2022

2023

2024

2025

0

0

0

0

Optimale participatiekansen en ontwikkelingsmogelijkheden

Goede en toegankelijke onderwijsvoorzieningen PO, (V)SO, VO

Veranderingen in de begroting bedragen * € 1.000 geen veranderingen in de begroting Totaal

Indicatoren Hieronder zijn de indicatoren opgenomen van het programma Onderwijs. Meer onderzoeksresultaten en statistieken over dit programma kunt u vinden in de Stads- en Wijkmonitor. 2014

2015

2016

2017

2018

2019

Absoluut verzuim per 1.000 leerplichtigen

2013

8,9

8,6

11,4

11,9

10,1

9,4

gemiddelde benchmark

2,5

2,7

3,6

2,8

3,4

4,1

Relatief verzuim per 1.000 leerplichtigen

37

39

36

27

21

19

gemiddelde benchmark

34

31

31

25

22

24

Percentage voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VSV-ers) onder 12- t/m 22-jarigen

3,9%

3,1%

2,2%

1,9%

2,4%

2,8%

2,4%

gemiddelde benchmark

4,2%

2,9%

2,5%

2,3%

2,7%

2,8%

2,6%

2020

2,1%

Percentage leerlingen dat naar basisschool dichtbij gaat (maximaal 300 meter verder van het woonadres dan de dichtstbijzijnde school)

66%

65%

64%

63%

63%

62%

61%

Aandeel leerlingen in speciaal onderwijs

6,2%

6,1%

5,8%

5,9%

5,7%

5,9%

5,9%

95%

92%

83%

12

11

11

Percentage van peuters met ontwikkelingsrisico dat gemeente bereikt met een toegespitst aanbod Aantal scholen dat behoort tot de 15% van de Nederlandse scholen met een populatie die de meeste kans op onderwijsachterstand heeft

12

Toelichting • Absoluut verzuim per 1.000 leerplichtigen Van absoluut verzuim is sprake als een leerplichtige jongere tussen de 5 en 16 jaar of een jongere van 16 of 17 jaar die valt onder de kwalificatieplicht niet is ingeschreven op een school en ook niet vrijgesteld is van de inschrijvingsplicht. Administratieve factoren vertekenen de benchmark voor deze verplichte indicator. Vaak is bij scholen de administratie pas op 1 oktober rond. De meldingen van DUO komen echter al in augustus en september binnen. De meeste gemeenten wachten tot oktober met het 51

•

•

• •

•

importeren van DUO-gegevens, om onnodige meldingen van absoluut verzuim te voorkomen. In Nijmegen is de keuze daar juist snel mee te zijn, om er eventueel vroeg op af te kunnen. De afdeling Leerplicht van de gemeente Nijmegen hanteert een strikte registratie van alle absoluut verzuimmelding, dus ook voor de gevallen die snel worden opgelost. Administratieve redenen verklaren dus dat Nijmegen hoger dan het gemiddelde voor de benchmark scoort. Relatief verzuim per 1.000 leerplichtigen Van relatief verzuim is sprake als een op een school ingeschreven leer- of kwalificatieplichtige jongere ongeoorloofd afwezig is. De verzuimcijfers kunnen beïnvloed worden door beleid gericht op het sneller melden van verzuim. De benchmark voor deze verplichte indicator kan dus vertekend zijn. Aandeel leerlingen in speciaal onderwijs Het gaat om het percentage leerlingen in het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, waarbij gepercenteerd is op alle leerlingen in het primair onderwijs (dus exclusief voortgezet onderwijs, conform landelijke cijfers). Percentage van peuters met ontwikkelingsrisico dat gemeente bereikt met een toegespitst aanbod De opgenomen percentages betreffen het vierde kwartaal.

Aantal scholen dat behoort tot de 15% van de Nederlandse scholen met een populatie die de meeste kans op onderwijsachterstand heeft Deze indicator vervangt de indicator “aantal scholen met meer dan 30% leerlingen met een lage startkans”, die door de in 2019 doorgevoerde verandering van de definitie van onderwijsachterstand niet meer te leveren is. Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg.

52

Bereikbaarheid Wat zijn onze ambities en doelen? Ambitie

We zijn en blijven een stad die veilig bereikbaar is voor bewoners, bedrijven en bezoekers.

Doelen * We hebben een optimale bereikbare stad door een goede balans tussen de vervoersmodaliteiten (vracht)-auto, OV, fiets, vaartuig en voetganger. * We hebben goed bereikbare (economische) kerngebieden, zowel op lokaal, regionaal als landelijk niveau. * We hebben een toekomstbestendige binnenhaven die toegankelijk is en optimaal wordt gebruikt. * We bieden een passend aanbod van parkeer- en stallingsfaciliteiten aan, zowel voor de auto als de fiets. * We brengen en houden de kwaliteit van de infrastructuur, weginrichting en civiele kunstwerken op orde. * We hebben zo min mogelijk vuil en rommel op straat om Nijmegen bereikbaar te houden. * We maken het verkeer veiliger.

Ambitie

We hebben een stad die duurzaam bereikbaar is.

Doelen * We stimuleren duurzame vervoerswijzen (lopen, fietsen en openbaar vervoer). * We stimuleren verdere verschoning van het gemotoriseerd verkeer. * We stimuleren slimmer en schoner goederenvervoer.

Wat willen we komend jaar bereiken? We gaan in 2022 concreet aan de slag met het volgende: We werken de parkeernota Parkeren in Nijmegen 2020-2030 uit De parkeernota is in november 2020 vastgesteld. In 2021 hebben we deze nota verder uitgewerkt, waarna daadwerkelijke uitvoering van een aantal beleidsuitgangspunten plaats zal vinden in 2022. De vastgestelde parkeernota (met de amendementen van de raad daarin verwerkt) vormt de basis voor onze keuzes. We houden de auto bereikbaarheid op peil We richten ons op het hoofdnetwerk voor de auto met een verkeersmanagementvisie, een visie voor mobiliteitshubs en transferia, een strategische agenda A50 en een bereikbaarheidsstudie voor de zuidwestflank van Nijmegen. Zodat de stad goed bereikbaar blijft, maar er alternatieven worden aangeboden aan de rand van de stad voor de 'last mile' van bezoekers en forenzen, zoals hubs, transferia en goede openbaarvervoerverbindingen. We brengen de wegen met een mogelijke verlaging naar 30 km in beeld We werken aan een nieuwe wegencategoriseringskaart met daarop de wegen die in de toekomst mogelijk kunnen worden afgewaardeerd van 50 km/uur naar 30 km/uur. Bij onderhoud wordt overwogen deze wegen af te waarderen om de verkeersveiligheid en leefbaarheid te vergroten. In 2021 hebben we een uitvoeringsagenda verkeersveiligheid vastgesteld.

Als we keuzes moeten maken voor de verkeersveiligheid, gebruiken we deze agenda voor onze afwegingen.

53

We geven vorm aan het programma laadinfrastructuur en plaatsingsbeleid De mobiliteit in de stad zien we graag zo duurzaam mogelijk en liefst emissie vrij. Daarom hebben we het programma laadinfrastructuur vastgesteld. De criteria en aanpak werken we uit in Plaatsingsbeleid. We implementeren de beleidskaders deelmobiliteit Daarnaast willen we de beleidskaders deelmobiliteit implementeren. Hiermee wordt ruimte gegeven aan aanbieders van deelmobiliteit om, binnen de kaders, hun (elektrische) voertuigen in Nijmegen te exploiteren. We verbeteren het fietsnetwerk en breiden deze verder uit Onze inzet van de afgelopen jaren op het gebied van de fiets heeft geleid tot een grote toename in het aantal fietsers. Voor de bereikbaarheid en leefbaarheid van de stad is het belangrijk dat we de beschikbare ruimte zo efficiënt mogelijk benutten. Fietsen neemt relatief weinig ruimte in, is duurzaam en gezond. We zetten daarom ons succesvolle fietsbeleid door. Dit betekent onder andere dat er nieuwe (snelle) fietsroutes bijkomen en we gaan onderzoeken of en waar fietsers vaker groen kunnen krijgen bij verkeerslichten. We voeren verder de programmering van fietsprojecten uit Uit de fietstellingen blijkt dat het aantal fietsers sterk toeneemt.

Daarnaast verwachten we dat het aantal fietsers zowel door het ingezette mobiliteitsbeleid als door de groei van de stad, de komende jaren zal blijven toenemen. Ook de diversiteit aan typen fietsen neemt toe. Om de fietskwaliteit te verbeteren casu quo ten minste op peil te houden met de verwachte toename van het aantal fietsers, is in 2020 besloten tot het uitvoeren van de Programmering Fiets 2021-2025. In 2022 zullen de volgende projecten geheel of gedeeltelijk worden opgeleverd: Ubbergseweg, laatste deel tussen de gemeenten Nijmegen en Berg en Dal Verbeteren fietsdoorstroming en comfort op geregelde kruispunten Integrale aanpak en voorbereidingen Groesbeekseweg Onderzoek naar haalbaarheid fietsopgang Hezelpoort Onderzoek en aanpak gevaarlijke oversteken St. Annastraat. We werken verder aan de mogelijkheden om de fiets te parkeren Toename van het aantal fietsers betekent ook een toename van de fietsparkeer behoefte. De parkeernota 2020 geeft hier onder meer over aan dat uitgezocht moet worden waar er meer stallingen gerealiseerd moeten worden en dat de overlast van verkeerd geparkeerde fietsen moet worden aangepakt. In 2021-2022 worden de onderzoeken gemeld in de parkeernota uitgevoerd en is de focus vooral gericht op de problematiek in en rondom het centrum van Nijmegen.

Na vaststelling van de maatregelen in 2022 zal er een eerste start worden gemaakt met de uitvoering hiervan. We bereiden de Snelle Fietsroute Westflank voor In 2020 en 2021 is onderzoek gedaan naar een tweede snelle fietsroute verbinding tussen Arnhem en Nijmegen, ditmaal aan de westzijde van de A325. Dit heeft geresulteerd in een tracéverkenning en bijbehorende kostenramingen. In 2022 zal de bestuurlijke samenwerking zijn beslag moeten krijgen zodat overgegaan kan worden tot de participatie, gevolgd door de voorbereidingswerkzaamheden. We stimuleren en faciliteren het elektrisch rijden Het college heeft het programma Laadinfra vastgesteld. Daarin staat concreet beschreven wat wij als stad de komende jaren te doen hebben als we elektrisch rijden willen stimuleren en faciliteren. We gaan het aantal laadpalen uitbreiden om elektrisch rijden te stimuleren, te faciliteren en aan de laadbehoefte te voldoen. We stellen hiervoor een strategische kaart op met de potentiële locaties voor de komende jaren. Op basis van deze kaart communiceren we met inwoners over de locatie keuze en maken inspraak mogelijk. Door te werken met deze kaart versnellen we het realisatieproces. Voor het plaatsen van laadpalen zijn we voornemens deel te nemen aan de concessie van de GO-RAL. Voor andere vormen van laadinfra en andere doelgroepen

54

worden maatregelen uitgewerkt. Denk daarbij aan kaders voor snellaadstations in en rond de stad, laadstations voor OV-bussen en maatregelen voor een efficiënter gebruik van laadpalen. We stellen een uitvoeringsprogramma Bus op Hierin nemen we maatregelen op die de doorstroming voor de bus verbeteren en (mede daarmee) de aantrekkelijkheid van de bus vergroten. Uit onze regionale analyses van het (H)OV-netwerk, blijkt een aantal pijnpunten. Onder andere voor het Industrieplein. Een nieuw stukje busbaan tussen de halte Sluis Weurt en de huidige busbaan is daarom gewenst en het streven is om dit al in 2022 uit te voeren. Deels krijgen we naar verwachting hiervoor subsidie van de provincie Gelderland. Gesprekken hiervoor gaan nog. We realiseren het fietspad Verlengde Waalbrug Oostzijde Afgelopen jaar heeft Rijkswaterstaat (RWS) op verzoek van gemeente Nijmegen een tweerichtingsfietspad gerealiseerd op de voormalige busbaan op de westelijke parallelbaan van de Waalbrug. Ook is de oostelijke parallelbaan geschikt gemaakt als tweerichtingsfietspad. Aan de zuidwest-, zuidoost- en noordwestzijde heeft gemeente Nijmegen de aansluitende fietspaden aangepast. In 2022 wordt alsnog de beoogde aanpassing aan het fietspad aan de noordoostzijde van de Waalbrug (Verlengde Waalbrug tot bunker bij hoek Turennesingel) gerealiseerd.

We vervangen de verkeersmanagementcentrale (VMC) De functie van regionale toezicht ruimte (RTR) wordt in het nieuwe systeem geïntegreerd. De RTR functie wordt momenteel uitgevoerd door de stichting RTR in opdracht van de Politie. De technieken, netwerken en software in de VMC kunnen dit binnen de middelen voor de vervangingsinvestering uitvoerbaar maken. We starten met de vervanging van de parkeerapparatuur Keizer Karel garage De vervanging zal in 2022 worden voorafgaan door een Europese aanbesteding. We vervangen verkeersregelinstallaties (VRI's) We gaan in 2022 een aantal verouderde VRI's vervangen omdat hierbij de veiligheid in het geding is.

Samenwerkingen en verbonden partijen DAR Een schone stad is een aantrekkelijke stad. Daarom werken we met verschillende partijen samen om zwerfafval zo veel mogelijk te voorkomen. Een grote partij hierin is DAR. In het contract met DAR hebben we de afspraken gecombineerd met de inzameling en verwerking van afval die bij het programma Openbare Ruimte horen. Voor het programma Bereikbaarheid verzorgt de DAR het reinigen van de openbare ruimte en de gladheidsbestrijding, beide onderdeel van het taakveld Verkeer en vervoer. Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen We werken intensief met de regio Arnhem Nijmegen samen om de regionale bereikbaarheidsaanpak uit te voeren. Onderdeel hiervan vormt het programma Slim en Schoon waarbinnen projecten als de e-HUBS en de werkgeversaanpak vallen. De provincie Gelderland en het Rijk zijn binnen dit programma ook belangrijke partners. De Verstedelijkingsstrategie richt zich op de langetermijnplanning van toekomstige woon- en werklocaties tot 2040. Deze strategie laat zien hoe de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen de groei van landschap, wonen, economie en mobiliteit goed vorm geeft. Ook helpt de strategie de daarvoor benodigde investeringen te vinden.

Partners die hierbij betrokken zijn, zijn de Rijksoverheid (ministeries van BZK en IW, LNV en EZK), de provincie Gelderland, Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, de regio Foodvalley en de 26 gemeenten in de beide regio’s.

55

Externe partijen: bewoners, ondernemers, Fietsersbond en BRENG Samen met de stad werken we aan een verdere verduurzaming van het vervoer. We praten met bewoners over nieuw beleid, in het kader van projecten en op uitvoeringsniveau. Ook worden ondernemers betrokken om te bepalen hoe bijvoorbeeld een verdere verschoning tot stand kan worden gebracht of hoe we om kunnen gaan met parkeervraagstukken. Daarnaast werken we actief met een werkgeversaanpak waarbij bedrijven handreikingen krijgen om hun werknemers duurzamer te laten reizen, buiten de spits of minder te laten reizen (vaker thuis werken). Me de Fietsersbond hebben we veel contact om de kwaliteit van ons fietsnetwerk te verbeteren. We zijn actief in gesprek en nemen suggesties mee in planvorming. Hetzelfde geldt voor BRENG. We proberen BRENG zo vroeg mogelijk in trajecten mee te nemen zodat het belang van de bus in onze afwegingen ook meegewogen wordt. Omdat we een stad zijn die compacter wordt, is het vaak een uitdaging om een goede balans te vinden in de integrale keuze. Ruimte voor het één gaat per definitie ten koste van ruimte voor het ander. Provincie Gelderland De provincie Gelderland is als concessieverlener verantwoordelijk voor het openbaar vervoer in de regio.

Daarnaast werken we nauw met de provincie samen waar het de regionale bereikbaarheid betreft zoals onderhoud aan de hoofdwegen, bereikbaarheid per trein en bus, snelle fietsroutenetwerk en onderzoek naar Hublocaties. Werken op regie Eén van de pijlers in de beleidsnota “Geef (ze) de openbare ruimte” is integraal werken, waarbij we ons willen concentreren op een regiefunctie en ons zo ver mogelijk willen terugtrekken uit de uitvoering. We willen de uitvoerende partijen de ruimte geven om meer delen van het gemeentelijke takenpakket over te nemen. Hiervoor zijn grotere, integrale opdrachten aan enkele uitvoerende partijen noodzakelijk. We zoeken vooral partners die naast de uitvoering ook meer beheerstaken kunnen overnemen. Denk hierbij aan het uitvoeren van inspecties, het oppakken en herstellen van meldingen, voorstellen doen voor verbetering en de jaaropdracht en de kwaliteit controleren. Met OSN (onderhoud nieuwe stadsbrug) en I-Lent (onderhoud Verlengde Waalbrug) hebben we al twee partijen die én integraal onderhoud plegen én beheerstaken op zich nemen. Daarnaast zijn er enkele partners die, naast de uitvoering, ook meerdere beheerstaken van ons overnemen.

Denk hierbij aan het asfaltbestek met Van Gelder, de raamovereenkomst Onderhoud en herstel civiele kunstwerken met Hegeman en de overeenkomst onderhoud en installatiewerk van de openbare verlichting met Spie Infratechniek (voormalig Ziut). We zijn nu aan het kijken welke huidige (aflopende) contracten geschikt zijn om meer delen van het gemeentelijk takenpakket in op te nemen. Naast onderhoudscontracten voeren we ook projecten uit waarin we samen met marktpartijen werken aan onze doelstellingen. Een mooi voorbeeld is de reconstructie van de Malderburchstraat, waar we door Rapid Circular Contracting (nieuwe manier van inkopen die de markt maximaal uitdaagt om met noodzakelijke, slimme en innovatieve oplossingen te komen, waarbij circulariteit, duurzaamheid en social return centraal staan) samen met Van Gelder onze circulaire ambities hebben vormgegeven.

56

Wat kost het? Bedragen * €1 mln

Rekening Begroot 2020 2021

2022

2023

2024

2025

Lasten 0.63 Parkeerbelasting 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische Havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer

0,0 35,2 11,4 1,0 0,9 48,4

0,0 36,6 12,7 1,2 0,9 51,4

0,0 37,2 13,0 1,0 1,0 52,3

0,0 37,6 13,4 1,0 1,0 53,1

0,0 38,1 13,2 1,0 1,0 53,3

0,0 38,5 13,2 1,0 1,0 53,8

13,8 5,3 0,4 0,7 0,7 20,8 27,6 N

18,0 4,4 3,5 0,8 0,6 27,2 24,2 N

18,3 2,4 1,5 0,8 0,6 23,5 28,7 N

18,3 2,0 0,5 0,8 0,6 22,1 30,9 N

18,3 2,0 0,5 0,8 0,6 22,1 31,1 N

18,3 2,0 0,5 0,8 0,6 22,1 31,6 N

baten

lasten

saldo

Bereikbaarheid stad

0,6

1,0

0,5 n

Bereikbaarheid (econ)kerngebieden

0,0

3,1

3,1 n

Bereikbaarheid binnenhaven

0,8

0,9

0,1 n

(Fiets)parkeerfaciliteiten

19,7

9,5

10,2 v

Kwaliteit wegen, civiele kunstwerken

2,1

17,2

15,1 n

Schoonmaak straten

0,2

10,2

10,0 n

Uitvoeringskosten

0,2

10,2

10,0 n

0,0

0,2

0,2 n

23,5

52,3

28,7 n

Baten 0.63 Parkeerbelasting 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische Havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer Saldo van lasten en baten V=voordeel; N=nadeel

Financieel overzicht ambities Ambities/doelen; bedragen * € 1 miljoen Veilig bereikbare stad

Duurzaam verkeerssysteem Stimulering bewuste vervoerskeuze Uitvoeringskosten Totaal

Veranderingen in de begroting bedragen * € 1.000

2022

2023

2024

2025

Onderhoudsbudget (2022 tbv openbare verlichting)

-575

-575

-575

-575

Stimulering laadinfra

-125

-125

-125

-125

Uitvoering Deelmobiliteit

-25

-25

-25

-25

Totaal

-725

-725

-725

-725

Onderhoudsbudget (2022 tbv openbare verlichting) De gemeente Nijmegen heeft in 2018 een tienjarig onderhoudscontract voor de Openbare verlichting (OVL) afgesloten met een marktpartij. Deze heeft daarmee de opdracht gekregen om voor een vast bedrag van in totaal € 15 miljoen het OVL areaal zo maximaal mogelijk te verduurzamen, in een zo goed mogelijke conditie te brengen en tien jaar te onderhouden. Het onderhoud richt zich met name op (on)veiligheid, onderhoudbaarheid en functionaliteit van de installatie. In het eerste jaar zal het budget worden ingezet voor de openbare verlichting. In de latere jaren zullen de budgetten worden betrokken bij de opgave voor onderhoud kapitaalgoederen.

57

Inrichting laadinfra Nijmegen is de afgelopen jaren volgend geweest aan de ontwikkelingen; als mensen een laadpaal in hun straat wilden, gingen we dit overwegen. Nijmegen loopt nu met het aantal laadpalen achter op vergelijkbare steden en ook het aantal elektrische voertuigen blijft duidelijk achter bij vergelijkbare steden. Het gemiddelde ligt op ruim 10 elektrische voertuigen per 1.000 inwoners; in Nijmegen is dit ruim 5. We willen hierin daarom pro-actiever optreden. We hebben medio 2022 een programma hiervoor gereed. Hiervoor zijn structureel financiële middelen nodig van € 125.000. Uitvoering Deelmobiliteit In 2021 stellen we ons deelprogramma deelmobiliteit vast, zorgen we voor uitvoeringsregels en passen we onze APV aan. Dat betekent dat we vanaf dat moment dit programma uitvoeren. Hiervoor is 0,5 fte noodzakelijk (uitrol van eHUBS / deelmobiliteit, niet alleen in vergunningverlening, maar ook inrichting openbare ruimte, laadinfra, parkeerplekken e.d). We gaan ook investeren in slimme en schone logistiek, zoals het bevorderen van logistieke hubs en het laten bezorgen van onze eigen facilitaire stromen via een hub. Zonder ambtelijke ondersteuning zullen we deze ambitie moeten aanpassen of uitstellen.

Het is randvoorwaardelijk vanuit het vastgestelde ambitiedocument mobiliteit en de omgevingsvisie en hangt direct samen met het verdichten en toevoegen van woningen en bedrijven in de stad.

Indicatoren Hieronder zijn de indicatoren opgenomen van het programma Bereikbaarheid. Meer onderzoeksresultaten en statistieken over dit programma kunt u vinden in de Stads- en Wijkmonitor. 2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Rapportcijfers voor bereikbaarheid en parkeermogelijkheden: Rapportcijfer ondernemers voor bereikbaarheid gehele stad

6,9

6,7

6,1

AUTO Rapportcijfer bewoners voor bereikbaarheid van stad per auto

6,4

6,9

6,9

6,5

Rapportcijfer bewoners voor bereikbaarheid binnen stad per auto

5,9

6,2

6,2

6,0

Rapportcijfer ondernemers voor bereikbaarheid bedrijfslocatie per auto

7,1

7,2

6,7

rapportcijfer ondernemers voor bereikbaarheid bedrijfslocatie voor vrachtverkeer

6,5

6,1

6,2

Rapportcijfers bezoekers stadscentrum voor bereikbaarheid van binnenstad per auto

6,9

6,9

6,9

6,9

Rapportcijfer bezoekers stadscentrum voor autoparkeergelegenheid

6,7

6,8

6,8

7,0

FIETS Rapportcijfer bewoners voor bereikbaarheid binnen stad per fiets

7,8

8,0

8,1

8,1

Rapportcijfer ondernemers voor bereikbaarheid bedrijfslocatie per fiets

7,9

8,1

8,2

Rapportcijfers bezoekers stadscentrum voor bereikbaarheid van binnenstad per fiets

7,8

7,7

8,2

8,0

Rapportcijfer bezoekers stadscentrum voor fietsenstallingsmogelijkheden

7,3

7,2

7,5

7,3

BUS Rapportcijfer bewoners voor bereikbaarheid binnen stad per bus

7,1

7,5

58

7,4

7,2

2013

2014

Rapportcijfer ondernemers voor bereikbaarheid bedrijfslocatie per OV

7,0

Rapportcijfers bezoekers stadscentrum voor bereikbaarheid van binnenstad per OV

7,6

Aantal letselslachtoffers per jaar:

2015

2016

2017

7,0

2018

2019

2020

7,4

7,6

7,9

7,7

119

120

82

87

61

70

voetganger

1

7

4

10

5

5

fiets

31

18

30

21

21

21

e-bike/bromfiets

24

34

21

26

18

24

auto/motor

13

24

19

27

14

12

overig

50

37

8

3

3

8

aantal geregistreerde verkeersongevallen per 1.000 inwoners

5,7

6,2

7,2

8,3

7,3

6,6

6,0

5,1

gemiddelde benchmark

6,9

6,5

8,0

8,8

8,7

8,8

8,7

6,5

Toelichting • Aantal letselslachtoffers per jaar De ongevallenregistratie is de afgelopen jaren verbeterd. Zo is voor steeds meer ongevallen de vervoerswijze opgenomen. Daardoor zien we in de tijdreeksen een afname van het aantal “overig”. • Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg.

59

Wonen en stedelijke ontwikkeling Wat zijn onze ambities en doelen? Ambitie

We zijn een aantrekkelijke stad om te wonen, met goede werklocaties, openbare ruimtes en voorzieningen

Doelen * We behouden en versterken de ruimtelijke kwaliteit van onze stad, door zorg te dragen voor een goede ruimtelijke ordening. * We verbeteren de ruimtelijke kwaliteit van onze stad door nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen te ondersteunen dan wel zelf te initiëren en te (laten) realiseren om zo de ambities uit de Omgevingsvisie te kunnen realiseren.

Ambitie

We zijn een stad met een gevarieerd woningaanbod dat aansluit bij de vraag van alle nieuwe en bestaande bewoners

Doelen * We realiseren onze woningbouwopgave uit de Omgevingsvisie en uitvoeringsagenda wonen. * We hebben voldoende beschikbaar en betaalbaar aanbod van sociale woonruimte. * We hebben voldoende goede woningen voor studenten en starters, waarbij overlast wordt tegengegaan. * We hebben een rechtvaardige en evenwichtige verdeling van de vrijkomende schaarse sociale woonruimte.

Wat willen we komend jaar bereiken? We realiseren onze woningbouwopgave uit de Omgevingsvisie en uitvoeringsagenda wonen Nijmegen blijft de komende jaren groeien. Wij groeien in inwonertal sneller dan vergelijkbare steden. Dit biedt kansen en uitdagingen. We hebben een forse woningbouwopgave, voornamelijk te realiseren in Nijmegen-Noord en het Waalfront. Meer huurwoningen in het sociale en middeldure segment zijn daarbij nodig om huishoudens uit alle inkomensgroepen goed te kunnen blijven bedienen. In 2022 gaan we de Omgevingsvisie actualiseren. In 2022 gaan we verder met de realisatie van structuurbepalende, stedelijke ontwikkelingsprojecten, zoals de Waalsprong, het Waalfront, het Valkhofkwartier en de transformatie van het Stationsgebied en Winkelsteeg. Daarnaast gaan we in 2022 door met het scheppen van fysieke ruimte voor de realisatie van culturele en maatschappelijke voorzieningen en de verdere uitvoering van het project Nijmegen Aardgasvrij. Nijmegen-Noord In 2022 blijven we hard doorbouwen aan dit stadsdeel, we verkopen grond voor honderden woningen, zijn druk bezig met bouw van het winkelcentrum en vervolgen het participatieproces voor de plannen op het eiland VeurLent en Hoge Bongerd. Daarnaast ronden we Woenderskamp en Zuiderveld af en starten we de realisatie van Zuiderveld-Oost en Vossenpels.

Ook werken we aan verbetering van de bereikbaarheid met de Dorpensingel en de afrit van de A15. Waalfront

60

In 2022 blijven we doorwerken aan de realisatie van Waalfront, de afronding van de 3 paviljoens met appartementen in het Park Fort Kraijenhoff (42 woningen) en de bouw van Dijkkwartier Oost (320 woningen). De ontwikkeling van de eerste blokken Waalkwartier en de herontwikkeling van de Honig zijn in 2022 belangrijk. Valkhofkwartier In 2021-2022 wordt de herinrichting van de Hoogstraat en Lindenberg gerealiseerd. Met dit project leggen we de verbinding tussen het kern winkelgebied en het park richting de Waalkade. In 2022 is de start gepland van een grootscheepse renovatie van het monumentale Valkhofpark met de rijksmonumentale gebouwen erin. In 2022 willen we ook de voorbereiding van het Kelfkensbos starten, zodat deze in 2023 uitgevoerd kan worden. Winkelsteeg In 2022 werken we samen met de woningbouwcorporatie aan de afronding van de realisatie van circa 500 tijdelijke woningen op de “compaq-locatie”. Op basis van de ontwikkelvisie en grondexploitatie Winkelsteeg werken we aan de voorbereiding van de transformatie van Winkelsteeg. Novio Tech Campus In 2022 verkennen we de doorontwikkelingsmogelijkheden voor Novio Tech Campus in relatie tot de ontwikkeling van Winkelsteeg. Met de relevante partners komen we tot een aanpak om de cluster Health en High Tech kansen te bieden voor verdere ontwikkeling.

Binnenstad In 2022 werken we verder aan de ontwikkelingen in Vlaams Kwartier (Vlaamse gas/Tweede Walstraat, Molenpoortpassage en Elckerlyc) en het voormalige V&D-pand. Daarnaast zijn er enkele andere locaties waar eigenaren graag tot herontwikkeling over willen gaan. Wanneer dit past binnen de ontwikkeling van de Binnenstad en de vraag naar woningen, zullen we hiervoor ambitiedocumenten opstellen om zo de ontwikkeling te starten. Stationsgebied In 2022 werken we verder aan de ontwikkeling van de nieuwe Westentree en fietsenstalling. Wordt het ontwerptracee besluit voor het onderdeel Programma Hoogfrequent Spoor vastgesteld en wordt het bestemmingsplan voor de Westentree en fietsenstalling definitief. Verder zal de reactie van de markt op de tender Hezelpoort worden verwerkt en de gebiedsvisie voor het Westerkwartier in de Raad worden vastgesteld. Ook het bestemmingsplan voor de UWV locatie en de gemeentelijke kavel aan de Fresiastraat wordt in procedure gebracht. Voor de uitvoering van het BO MIRT besluit en de verdere ontwikkeling van een nieuw stationsgebouw, fietsenstalling, busstation en fietsinfrastructuur ondertekenen we de Bestuursovereenkomst. Voor diverse vastgoed ontwikkelingen worden ambitiedocumenten opgesteld. Omgevingswet In 2022 gaan we verder met de voorbereidingen voor de implementatie van de Omgevingswet.

Vooralsnog is de bedoeling dat de Wet kwaliteitsborging (Wkb) gelijktijdig met de Omgevingswet in werking treedt, op 1 juli 2022. Door de Wkb gaat de Bouwbesluittoets voor een groot deel van de omgevingsvergunningaanvragen van de gemeente naar de private markt. Kamerverhuur Op 23 juni 2021 heeft de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State uitspraak gedaan over de Huisvestingsverordening. Het blijft mogelijk om voor woningen tot de NHG-kostengrens een omzettingsvergunning te eisen. Op basis van leefbaarheid mag geen vergunningsplicht gehanteerd worden. Begin 2022 wordt het kamerverhuurbeleid juridisch steviger onderbouwd als het facetbestemmingsplan voor kamerverhuur van kracht zal worden. De inhoud van het beleid blijft hetzelfde: goede kamerverhuur blijft mogelijk maar overlast gaan we tegen. Maar het instrumentarium dat we daarvoor inzetten zal juridisch sterker

61

zijn en beter bestand tegen beroep en bezwaar. We verwachten daarmee weer actief en effectief in te kunnen zetten op handhaving van het kamerverhuurbeleid. Verkoop panden We gaan ook in 2022 met de verkoopopdracht panden aan de slag. Door de voorgenomen verkoop van gemeentelijk vastgoed, niet zijnde maatschappelijk vastgoed of strategische aankopen, willen over de jaren 2019 t/m 2022 in totaal € 10 miljoen realiseren. Dit is grotendeels gelukt. Het resterende deel van € 1 miljoen verwachten we in 2022 te bereiken. Voor 2023 en 2024 verwachten we aanvullend op de oorspronkelijke opdracht nog eens € 1 miljoen per jaar aan verkoopwinst in te kunnen boeken. In 2022 gaan we ook verder met het verduurzamen van ons gemeentelijk vastgoed.

Samenwerkingen en verbonden partijen Bewoners(organisatie), woningcorporaties, ontwikkelaars Voor het bereiken van resultaten werken we lokaal samen met bewoners(organisatie), woningcorporaties, ontwikkelaars en een heel scala aan andere instellingen en organisaties. Provincie, de gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen We werken verder samen met onze partners zoals de provincie, de gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen in verschillende projecten. Groene Metropoolregio In 2022 werken we vanuit de versterkte regionale samenwerking in de Groene Metropoolregio samen met het Rijk en andere partners aan (verdere) invulling van het Verstedelijkingsakkoord en de afspraken in de Woondeal De opgaven op de woningmarkt spelen landelijk, regionaal en lokaal, zowel kwantitatief als kwalitatief. Aanpak van deze opgaven vereist samenwerking tussen het Rijk, provincie en gemeenten en in het verlengde daarvan tussen overheden en woningcorporaties, marktpartijen en maatschappelijke instellingen. Door samenwerking op diverse terreinen (expertise, regelgeving, financiële middelen) ontstaat een nieuw perspectief om de woonopgaven in stad, dorp en regio op te pakken.

Hieraan wordt in de Groene Metropoolregio vorm en inhoud gegeven middels de Tempotafels waarin uitvoerings- en actiegericht wordt gewerkt op basis van concrete casuïstiek, aan versnelling in de woningbouw en zaken als groen, circulair en betaalbaar bouwen. Verbonden partijen: Ontwikkelingsbedrijf Waalfront en Indigo BV Om de geformuleerde ambitie te kunnen realiseren hebben wij een aantal samenwerkingsverbanden opgericht. Voor de gebiedsontwikkeling Waalfront is dat het ontwikkelingsbedrijf Waalfront en voor het huidige warmtenet in onze stad Indigo BV.

62

Wat kost het? Bedragen * €1 mln

Rekening Begroot 2020 2021

2022

2023

2024

2025

Lasten 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie 8.3 Wonen en bouwen

3,0 98,5 19,2 120,7

2,8 110,3 13,1 126,2

3,6 82,5 12,0 98,1

2,8 77,1 11,5 91,3

2,8 68,1 11,0 81,9

2,8 70,2 11,3 84,2

0,5 94,3 14,5 109,2 11,5 N

0,5 107,1 8,2 115,8 10,4 N

0,5 75,8 7,7 84,0 14,0 N

0,5 74,3 8,7 83,5 7,9 N

0,5 65,2 8,7 74,3 7,5 N

0,5 65,2 7,7 73,3 10,9 N

baten

lasten

saldo

Behoud goede ruimtelijke ordening

0,4

0,9

0,5 n

Verbeteren ruimtelijke kwaliteit

76,0

82,9

6,9 n

Uitvoeringskosten

0,1

2,7

2,5 n

Realiseren woningbouwopgave

7,5

6,8

0,8 v

Woningen studenten en starters

0,0

0,1

0,1 n

Uitvoeringskosten

0,0

4,7

4,7 n

Totaal

84,0

98,1

14,0 n

2024

2025

Baten 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie 8.3 Wonen en bouwen Saldo van lasten en baten V=voordeel; N=nadeel

Financieel overzicht ambities Ambities/doelen; bedragen * € 1 miljoen Goede werklocaties en voorzieningen

Gevarieerd woningaanbod

Veranderingen in de begroting bedragen * € 1.000

2022

2023

Aanpak illegale kamerverhuur

-300

-300

Bijdrage aan Stationsomgeving

-6.200

Groene metropoolregio - programma wonen en stedelijke ontwikkeling

-125

-125

-125

-125

Korting ivm plan- en regelsoftware Omgevingswet

-169

pm

pm

pm

Kosten invoering Omgevingswet

-634

pm

pm

pm

ODRN (aanpassing uurtarieven en aanvulling ontwikkelagenda)

-532

-474

-237

-237

Ruimtelijke ontwikkeling

-420

-420

Verkoop panden Totaal

-8.380

-420

-420

1.000

1.000

-319

218

-782

Aanpak illegale kamerverhuur In 2018 is gestart met een strenger kamerverhuurbeleid in reactie op toenemende overlast en het beschermen van schaarse woningen. Al snel zijn juridische procedures gestart. In 2020 heeft ons College besloten over de tijdelijke beleidslijn handhaving. In september 2020 heeft de raad ingestemd om een facet bestemmingsplan voor kamerverhuur in procedure te brengen, als instrument naast of in plaats van de huisvestingsverordening. 2022 is daarom extra geld nodig voor de uitvoering van het kamerverhuurbeleid. De recente uitspraak betekent niet dat aanpak illegale kamerverhuur geheel stopgezet moet of kan worden. We kunnen niet meer optreden tegen verkamering van panden boven de grens van de NHG. Duidelijk is ook na de uitspraak van de RvS dat we onderbouwing van ons beleid en de handhaving zorgvuldiger moeten doen, dit veroorzaakt extra kosten.

63

Bijdrage aan stationsomgeving Het tekort aan (betaalbare) woningen is groot. Om de bouw van woningen te stimuleren, stellen Rijk en Provincie middelen ter beschikking. Nijmegen wil in het Stationsgebied in totaal ca 6.000 woningen realiseren en ruimte bieden voor ca. 3.000 nieuwe arbeidsplaatsen. Deze projecten bieden ook kansen voor verbeteringen op het gebied van bereikbaarheid. Daarnaast ook voor klimaatadaptieve maatregelen die nadelige effecten van droogte, hitte en wateroverlast tegengaan. Van de totaal benodigde middelen ontbreekt nog € 6,2 miljoen. Deze bijdrage aan het Stationsgebied brengen we ten laste van het programmaresultaat 2022. Bijdrage Groene metropoolregio Sinds 1 januari 2021 is de nieuwe versterkte regionale samenwerking in de Groene Metropoolregio een feit en werken 18 gemeenten samen aan vijf grote opgaven. Om de regionale ambities en acties voor deze vijf opgaven te realiseren is een Regionale Agenda en begroting 2022 opgesteld. Ons college heeft ingestemd met deze stukken en het voornemen uitgesproken om in te tekenen op alle vijf de opgaven. De basisfinanciering voor de Groene Metropool Regio is gedekt. Dat geldt echter nog niet voor de opgavenfinanciering. Voor elke opgave worden aanvullende middelen gevraagd van de deelnemende gemeenten, variërend van € 0,57 tot € 1,30 per inwoner. Een deel van deze middelen hadden wij al meerjarig begroot.

Voor een bedrag van ca. € 345.000 is dat nog niet het geval. Deze budgetten zullen verdeeld worden over de programma's Economie en Toerisme (€ 110.000 voor de opgave ‘productieve regio en ontspannen regio’), Openbare Ruimte (€ 110.000 voor de opgave ‘circulaire regio’) en Wonen en Stedelijke ontwikkeling (€ 125.000 voor de opgave ‘groene groei en ontspannen regio’). Korting i.v.m. plan- en regelsoftware Omgevingswet In het kader van het Bestuursakkoord Implementatie Omgevingswet is in 2018 de beheerovereenkomst landelijke voorziening digitaal stelsel (DSO-LV) ondertekend. Gemeenten moeten aan deze landelijke voorziening financieel naar rato bijdragen. Hiervoor wordt vanaf 2020 een structurele uitname gedaan uit het gemeentefonds. Deze korting op het gemeentefonds is bij de jaarrekening 2020 verwerkt ten laste van het taakveld Ruimtelijke Ordening. Wij voorzien zeker op dit moment geen besparing op de uitvoeringskosten door de komst van deze landelijke voorziening. Landelijk is de voorziene besparing door de komst van de Omgevingswet nog volop onderwerp van discussie en lijkt de haalbaarheid hiervan in de opgenomen omvang klein. Toch willen we onderzoeken of dit (gedeeltelijk) haalbaar is op langere termijn. Dat is reden waarom we dit voor de jaren na 2022 als pm hebben opgenomen. Dit betekent dat we hier elk jaar bij de rekening en de begroting op terug zullen komen.

Kosten invoering Omgevingswet In het najaar van 2021 verwachten we meer inzicht in de kosten die de invoering Omgevingswet en de Wkb (Wet kwaliteitsborging) met zich mee gaat brengen. De bouwtechnische toets als gevolg van de WKB heeft consequenties voor de werkzaamheden van de ODRN en voor de kostentoerekening en kostendekkendheid van onze bouwleges. Het structurele effect is nu nog niet in te schatten. ODRN (aanpassing structurele uurtarieven en aanvulling ontwikkelagenda) De Raad heeft op 1 april 2020 ingestemd met de voorstellen van de ODRN om de tarieven te verhogen en om budget in te zetten voor een ontwikkelprogramma. De tariefsverhoging is destijds in afwachting van een onderzoek niet structureel verwerkt. Naar aanleiding van een door TwynstraGudde uitgevoerd benchmarkonderzoek heeft het AB ODRN besloten dat een verhoging van het uurtarief realistisch is. Met de extra middelen worden de uurtarieven structureel aangepast. Daarnaast is er voor de ontwikkelagenda in 2022 eenmalig een extra bedrag nodig van € 58.000. Ruimtelijke ontwikkeling Voor de grote gebiedsontwikkelingen Stationsomgeving en Winkelsteeg/Kanaalzone zijn veel extra medewerkers nodig. We schatten de behoefte op 15-20 fte. Deze formatie is voor 80% rendabel, dat wil zeggen dat de loonkosten gedekt worden door de projecten. 20% van de loonkosten is niet rendabel. Dit betekent dus een uitzetting. 64

Daarnaast is 1,55 fte behoefte aan formatie waarvoor de dekking binnen de uitvoeringskosten is opgenomen Verkooplijst uitbreiden met extra panden Op dit moment wordt er gewerkt aan de bestaande opdracht voor verkoop van panden. Hierbij moeten er over vier jaren (2019 t/m 2021) in totaliteit 10 miljoen euro verdiend worden. We schatten in dat additioneel in 2023 en 2024 boekwinsten van 2 keer € 1 miljoen uit de verkoop van panden te behalen zijn.

Indicatoren Hieronder zijn de indicatoren opgenomen van het programma Wonen en stedelijke ontwikkeling. Meer onderzoeksresultaten en statistieken over dit programma kunt u vinden in de Stads- en Wijkmonitor. 2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Gemiddelde WOZ-waarde woningen (x 1.000 euro)

201

191

184

188

194

205

gemiddelde benchmark

194

184

179

181

186

198

Aantal nieuw gebouwde woningen per 1.000 woningen

8,6

14,3

8,7

17,7

17,5

13,7

10,7

5,8

gemiddelde benchmark

9,5

6,7

7,8

8,2

9,3

9,5

10,5

10,3

Ontwikkeling aantal woningen

76.518

77.248

78.678

79.593

78.200

79.473

80.710

81.717

Ontwikkeling aantal sociale huurwoningen

28.655

29.026

29.050

29.669

29.602

29.608

29.829

30.053

Ontwikkeling aantal middeldure huurwoningen (huurprijs tussen aftoppingsgrens en €900)

12.811

Ontwikkeling aantal middeldure huurwoningen (huurprijs tussen liberalisatiegrens en €900)

3.740

Ontwikkeling aantal goedkope koopwoningen

15.806

Ontwikkeling aantal aangepaste corporatiewoningen Ontwikkeling totaal aantal aangepaste woningen

233

252 234

15.557 4.570 15.262

14.182

12.757

12.118

7.515

3.609

3.541

3.483

3.477

3.633

7.740

7.300

Ontwikkeling aantal wooneenheden SSH&

5.551

5.703

6.186

6.291

6.280

6.343

6.470

7.515

Aantal corporatiewoningen toegewezen aan huishoudens < €36.000

1.356

1.618

1.322

1.419

1.531

1.440

1.541

1.122

Aantal corporatiewoningen toegewezen aan starters

913

1.076

884

1.012

745

602

749

532

Aantal koopwoningen naar starters in de voorgaande twee jaar

790

1.700

Gemiddelde slaagkans op sociale huurwoning, voor (her)starters (in %)

9,3%

9,6%

7,5%

8,0%

7,1%

5,3%

5,4%

3,9%

Gemiddelde slaagkans op sociale huurwoning, voor doorstromers (in %)

13,2%

16,0%

11,1%

11,7%

10,7%

8,7%

9,2%

5,7%

Gemiddelde slaagkans op sociale huurwoning, totaal (in %)

10,8%

12,0%

8,9%

9,5%

9,4%

7,6%

7,7%

5,0%

Ontwikkeling aantal afgegeven omzettingsvergunningen (voor verkamerde panden)

1.138

1.171

1.215

1.240

1.272

1.813

1.866

1.882

Demografische druk

53,3%

53,9%

54,0%

53,6%

53,4%

53,8%

54,0%

54,5%

gemiddelde benchmark

55,7%

56,1%

56,6%

56,7%

56,8%

57,1%

57,1%

57,1%

Toelichting • Ontwikkeling aantal woningen Per 1 januari 2017 mogen gemeenten in de BAG alleen nog zelfstandige woonruimte registreren (en geen onzelfstandige woningen zoals (studenten)kamers of kamers in verzorgingshuizen of woongroepen). Dit zorgt in de cijferreeks voor een trendbreuk. • Ontwikkeling aantal sociale huurwoningen Het gaat om het aantal corporatiewoningen onder de liberalisatiegrens (in 2020: € 737,14).

65

•

• •

• • • •

•

Ontwikkeling aantal middeldure huurwoningen (twee varianten: tussen aftoppingsgrens en €900 en tussen liberalisatiegrens en €900) Het gaat om een driejaarlijkse raming op basis van het WoonOnderzoek Nederland. De 'aftoppingsgrens' is een begrip uit de huurtoeslag. Als de huurprijs hoger is dan deze grens wordt de huurtoeslag 'afgetopt' ofwel verlaagd (de lage aftoppingsgrens lag in 2020 lag op €619,01). De huurliberalisatiegrens bepaalt of een huishouden een sociale-huurwoning bewoont of een woning in de vrije sector (de liberalisatiesgrens lag in 2020 op €737,14). Ontwikkeling aantal goedkope koopwoningen Het gaat om het aantal woningen met een WOZ-waarde onder de €200.000. Aantal aangepaste corporatiewoningen Het gaat om woningen die rollatorgeschikt zijn en woningen die rolstoelgeschikt zijn. De daling in de laatste jaren kan veroorzaakt worden door striktere toepassing van de criteria. Ontwikkeling totaal aantal aangepaste woningen Het gaat om een driejaarlijkse raming op basis van het WoonOnderzoek Nederland. Aantal koopwoningen naar starters in de voorgaande twee jaar Het gaat om een driejaarlijkse raming op basis van het WoonOnderzoek Nederland. Ontwikkeling aantal afgegeven omzettingsvergunningen (voor verkamerde panden) De flinke groei in 2018 heeft te maken met de coulanceregeling omzettingsvergunningen.

Demografische druk De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg.

66

Openbare ruimte Wat zijn onze ambities en doelen? Ambitie

We zijn een klimaatbestendige stad waar de overlast van hitte, droogte en water tot een minimum wordt beperkt

Doelen * We onderzoeken, voorkomen en nemen maatregelen om de negatieve effecten van klimaatverandering op de stad op te vangen. * We verbeteren de water- en groenstructuur zodat die technisch functioneert, beleving en gebruik biedt aan bewoners en klimaatbestendig is. * We verbeteren het ecologisch beheer van het groen, de bossen en de natuurgebieden.

Ambitie

We hebben een groene, gezonde en vitale omgeving om in te wonen, te werken en te recreëren.

Doelen * We voeren de gemeentelijke watertaken (afvalwater, hemelwater en grondwater) duurzaam en doelmatig uit. * We hebben een groene omgeving die bijdraagt aan de gezondheid van onze inwoners en bezoekers en uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten. * We stimuleren natuur-inclusieve stadslandbouw door het ondersteunen van initiatieven. * We beheersen, voorkomen en verminderen omgevingslawaai, luchtverontreiniging en bodemverontreiniging conform vastgestelde norm. * We dragen mede zorg voor een goede rustplaats voor onze overleden bewoners. * We beheersen, voorkomen en verminderen van schadelijke effecten door bedrijven en industrie conform vastgestelde norm. Ambitie

We zijn een circulaire stad waar we verantwoord omgaan met grondstoffen en deze zoveel mogelijk opnieuw gebruiken.

Doelen * We zorgen voor inzameling van huishoudelijke afvalstromen. * We zorgen voor afvalpreventie en verdergaande afvalscheiding bij huishoudens. * We stimuleren een betere afvalscheiding bij bedrijven. * We willen een circulaire economie in onze regio.

Ambitie

We zijn een energie neutrale stad waar evenveel energie wordt opgewekt als verbruikt.

Doelen * We realiseren samen met bewoners en organisaties een energietransitie en verduurzaming in de wijken. * We realiseren samen met ondernemers en organisaties een energietransitie en verduurzaming bij bedrijven. * We benutten kansen voor het opwekken en gebruiken van duurzame energie.

67

Wat willen we komend jaar bereiken? We dragen zorg voor het gebruik, beheer en onderhoud van de stad van vandaag én morgen. Zo leveren we een bijdrage aan de grote opgaven van Nijmegen zoals deze zijn beschreven in het coalitieakkoord. We werken samen met bewoners aan een aantrekkelijke en toekomstbestendige openbare ruimte voor iedereen. Een leefomgeving die gezond en klimaatadaptief is. En waar mensen elkaar ontmoeten, zich thuis voelen en met plezier gebruik van maken. We geven hierbij ruimte aan initiatieven en participatie, zonder daarbij de techniek en de veiligheid uit het oog te verliezen. Vier belangrijke thema’s binnen het programma openbare ruimte zijn klimaatadaptatie, onze groene en gezonde omgeving, het stimuleren van circulairiteit en het zij van een duurzame en energieneutrale stad. Samen met partners in stad en regio werken we samen aan deze thema's. We gaan in 2022 concreet aan de slag met het volgende: We starten met de uitvoering van het klimaatadaptatieplan Het klimaat verandert en dat merken we in de stad: er zijn plekken waar het in de zomer erg heet wordt en er zijn straten met wateroverlast na een stortbui. We willen de effecten van klimaatverandering beter op kunnen vangen in de stad. We benutten daarom de kansen die de Woondealgebieden (Winkelsteeg en Stationsomgeving) bieden en implementeren het in 2021 uitgewerkte klimaatadaptatieplan.

In 2022 werken we de toolbox klimaatadaptatie verder uit en brengen we de financiële opgave voor de komende jaren verder in beeld, zodat klimaatadaptatie nog meer onderdeel wordt van de nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en herinrichtingen in de stad. We voeren het Bomenplan en het Biodiversiteitsplan uit Deze twee in 2021 vastgestelde uitwerkingen van de Omgevingsvisie geven een kader voor het groenbeleid. Maar er moeten nog tal van zaken uitgewerkt worden. Jaarlijks wordt er onder andere een plan gemaakt voor het aanplanten van 625 bomen. Ook zal de compensatieregeling voor bomen worden uitgewerkt. Voor de hoofdgroenstructuur worden de ecologische verbindingen nader uitgewerkt. Er komt een plan om de aanleg van de belangrijkste ontbrekende faunapassages op haalbaarheid te toetsen. En er worden nieuwe beheerplannen opgesteld voor de stadsbosjes en de poelen. Het groenbeheer en maaibeleid voeren we zoveel mogelijk ecologisch verantwoord uit. We optimaliseren ons beleid en uitvoering op het gebied van riolering en water In 2021 zijn we gestart met het evalueren van het Gemeentelijk Rioleringsplan Nijmegen 2017-2023, waarbij beoordeeld is of de doelen/ambities op ‘schema’ liggen en of eventuele bijsturing nodig is. In 2022 gebruiken we deze inzichten voor het verder optimaliseren van rioleringsbeleid en bijbehorende uitvoering.

In 2022 gaan we verder met het opstellen van de ontwikkelingsperspectieven voor de Nijmeegse watertaken. Zo creëren we kansen voor doelmatige verduurzaming van de watersystemen en een klimaatbestendige en waterrobuuste stad. Voor Neerbosch Oost, Winkelsteeg, Hatert en de Noord-Oostkanaalhavens hebben we samen met het Waterschap Rivierenland de waterbergingsopgaven bepaald volgend uit het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) voor een watersysteem dat klimaatbestendig is. De maatregelen die daaruit voortvloeien pakken we zoveel mogelijk op samen met gebiedsontwikkelingen zoals Winkelsteeg/Kanaalzone. We werken aan een energieneutraal en aardgasvrij Nijmegen We blijven ook in 2022 werken aan onze ambitie om in 2045 een energieneutrale en aardgasvrije stad te zijn. De focus ligt op projecten om woningen aardgasvrij te maken in Zwanenveld, Stationsgebied en Hengstdal en het stimuleren van de ontwikkeling van nieuwe duurzame warmtebronnen. Daarnaast richten we ons op het verminderen van de warmtevraag door het stimuleren van isolatiemaatregelen. Daarnaast willen we duurzame initiatieven in de wijken stimuleren. Bovendien is er een aanpak voor bedrijven in ontwikkeling, waarmee we onder andere bedrijfsdaken beter willen benutten voor zonne-energie en ons netwerk Power 2 Nijmegen gericht inzetten voor initiatieven van ondernemers.

Samen met de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen gaan we onderzoeken of we een Regionaal Expertisecentrum voor energietransitie voor bedrijven op kunnen zetten. Ook geven we zelf het goede voorbeeld met het verduurzamen van de eigen organisatie. 68

We nemen maatregelen om de luchtkwaliteit in Nijmegen te verbeteren In de tweede helft van 2020 is het uitvoeringsprogramma luchtkwaliteit vastgesteld. Met zo'n 30 maatregelen willen we zorgen voor minder uitstoot van roet, fijnstof en stikstof in de stad. In 2021 zijn we gestart met de uitvoering en dit zetten we ook in 2022 onverminderd voort. We nemen deel aan het Schone Lucht Akkoord en zorgen onder andere voor subsidieregelingen om vervuilende bestelbusjes, brommers en scooters te laten vervangen en sluiten een convenant af met een aantal bedrijventerreinen om het wagenpark te verschonen. Ook houtstook is een thema dat om onze aandacht vraagt, onder andere door uitvoering te geven aan een pilot om overlast te verminderen. Daarnaast blijven we inzetten op onze lobby voor schone scheepvaart en een gezonde leefomgeving aan de rivier. Ook starten we met de voorbereidingen voor het invoeren van drie zero-emissiezones en het weren van brom- en snorfietsen in bepaalde delen van de stad. We geven tenslotte uitvoering aan het in 2021 vastgestelde meetplan voor Nijmegen West. We gaan aan de slag met circulaire projecten We willen een voorbeeldregio zijn op het gebied van circulariteit. Daarom gaan we in 2022 aan de slag met een aantal projecten die bijdragen aan de circulaire doelstellingen.

Dit doen we bijvoorbeeld via de Woondeal, met vijf voorbeeldstraten op het gebied van duurzame Grond-, Weg en Waterbouw (GWW) en in samenwerking met The Economic Board. In 2022 bouwen we de inzamelstructuur voor de gescheiden inzameling en verwerken van luiers en incontinentiemateriaal verder uit. We gaan bedrijfsafval in de Binnenstad op een andere manier inzamelen, Met deze maatregelen maken we een verdere stap naar 75% afvalscheiding en minder restafval. We zetten in op betere afvalscheiding voornamelijk via communicatie en educatie, maar waar nodig ook via handhaving. Ook stellen we nieuw afvalbeleid vast, waardoor nog meer huishoudelijk afval opnieuw kan worden gebruikt. Start vervangingsgolf kapitaalgoederen Eén van onze ambities is om een groene, gezonde en vitale omgeving te bdieden waarin mensen prettig en veilig kunnen wonen, werken en recreeren. Uit financiële overwegingen is de afgelopen decennia echter terughoudend geïnvesteerd in de openbare ruimte. Hierdoor konden de kapitaalgoederen (zoals wegen, openbare verlichting etc.) niet overal en tijdig goed worden onderhouden, waardoor zowel de technische kwaliteit als de beeldkwaliteit van voorzieningen terug is gelopen. In 2022 willen we starten met een vervangingsgolf voor de kapitaalgoederen.

We presenteren hiervoor een nota kapitaalgoederen, waarin verantwoording wordt afgelegd over de staat van het onderhoud van onze kapitaalgoederen. Ook geven we hiermee inzage in de benodigde investeringen en reserveringen om te kunnen voldoen aan de vastgestelde kwaliteitseisen, beleidsdoelen en ambities. De kapitaalgoederen zijn ondergebracht in de programma’s Openbare Ruimte en Bereikbaarheid. We blijven groen, gezond en in beweging We realiseren op 2 à 3 locaties groene sociale knooppunten in de wijk waar jong en oud met en zonder beperking kunnen spelen, bewegen en ontmoeten. Dit gaat samen met aanpassing en afbouw van kleinere speelplekjes rond die knooppunten. Vanuit de Beweegagenda gaan we verder met het vormgeven van sportieve initiatieven in de openbare ruimte, zoals beweegroutes en bv. een pumptrack. Hoe dit er precies uit gaat zien, hangt afvan de initiatieven van bewoners en organisaties in de stad.