Stadsbegroting 2022-2025
Tekst van het document
Samenwerkingen en verbonden partijen Dar NV Dar verzorgt voor de gemeente Nijmegen de afvalinzameling. Ook uitvoerende taken op het gebied van integraal beheer van de openbare ruimte (IBOR) zijn ondergebracht bij Dar. In het contract met de DAR hebben we deze afspraken gecombineerd met die over het reinigen van de openbare ruimte en gladheidsbestrijding, die bij het programma Bereikbaarheid horen. In samenwerking met Werkbedrijf Nijmegen heeft de Dar ook een belangrijke rol voor onze gemeente op het gebied van ‘social return’ (werkervaring en de toeleiding van inwoners naar de arbeidsmarkt). 69
MARN Via de MARN is de continuïteit van de verwerking van brandbaar restafval en GFT bij ARN BV gewaarborgd. Daarbij ontstaan nuttige bijproducten zoals warmte voor het warmtenet, duurzame energie, biogas en compost. Daarmee draagt MARN bij aan een duurzaam afvalbeheer. Tevens kan de gemeente Nijmegen via het aandeelhouderschap van MARN sturen op de verdere strategische ontwikkeling van ARN. ODRN Het doel van de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) is om hogere kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) te bereiken tegen lagere kosten: sneller, beter, goedkoper. Om dit te bereiken zijn verschillende VTH-taken van de 6 gemeenten in de regio Nijmegen en de Provincie Gelderland gebundeld in de ODRN. De ODRN voert een gemêleerd takenpakket uit dat onder andere bestaat uit vergunningverlening en handhaving op milieugebied. Daarmee bevorderen wij de kwaliteit van de leefomgeving. Werken op regie We concentreren ons op een regiefunctie bij de uitvoering van het beleid uit de nota “Geef (ze) de openbare ruimte”. We geven de uitvoerende partijen de ruimte om meer delen van het gemeentelijke takenpakket over te nemen waarbij ze naast de uitvoering ook meer beheerstaken overnemen. Een voorbeeld hiervan is het bomenbestek met Van Esch. De overeenkomst voor het onderhoud en de aanleg van speeltoestellen zal op korte termijn worden aanbesteed.
Wat kost het? Bedragen * €1 mln
Rekening Begroot 2020 2021
2022
2023
2024
2025
Lasten 5.7 Openbaar groen en recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen
12,5 11,5 12,5 10,3 0,0 46,8
14,5 11,9 11,1 8,0 0,0 45,5
14,6 12,2 11,9 6,5 0,1 45,2
14,7 12,4 11,8 6,3 0,1 45,2
14,4 12,5 11,7 6,2 0,0 44,8
14,4 12,6 11,7 6,2 0,1 45,0
0,4 16,5 5,7 1,1 23,7 23,1 N
1,0 16,5 5,3 0,5 23,3 22,2 N
0,6 17,0 5,3 0,5 23,4 21,7 N
0,6 17,1 5,3 0,5 23,6 21,6 N
0,6 17,3 5,3 0,4 23,7 21,1 N
0,6 17,4 5,3 0,5 23,9 21,2 N
baten
lasten
saldo
Opvangen klimaatverandering
0,0
0,6
0,6 n
Verbeteren water- en groenstructuur
0,0
9,7
9,7 n
Ecologisch beheer
0,0
0,8
0,8 n
Uitvoeringskosten
0,0
1,4
1,4 n
Duurzame uitvoering watertaken
17,0
11,2
5,7 v
Spelen, bewegen, ontmoeten in groen
0,6
2,2
1,6 n
Baten 5.7 Openbaar groen en recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer Saldo van lasten en baten V=voordeel; N=nadeel
Financieel overzicht ambities Ambities/doelen; bedragen * € 1 miljoen Klimaat-bestendige stad
Groene, gezonde en vitale omgeving
70
Ambities/doelen; bedragen * € 1 miljoen
baten
lasten
saldo
Stim. natuurinclusieve stadslandbouw
0,0
0,1
0,1 n
Omg.lawaai,lucht&bodemverontr.
0,5
1,1
0,6 n
Zorgdragen rustplaats overledenen
0,0
0,1
0,1 n
Beheersen schadelijke effecten
0,0
1,9
1,9 n
Uitvoeringskosten
0,0
2,7
2,7 n
Inzameling huishoudelijk afval
4,6
11,3
6,7 n
Minder (rest)afval huishoudens
0,0
0,4
0,4 n
Stimuleren scheiding bedrijfsafval
0,8
0,0
0,8 v
Circulaire economie in onze regio
0,0
0,2
0,2 n
Uitvoeringskosten
0,0
0,2
0,2 n
Energietransitie in de wijken
0,0
0,7
0,7 n
Energietransitie bij bedrijven
0,0
0,4
0,4 n
Opwekken van duurzame energie
0,0
0,3
0,3 n
Totaal
23,4
45,2
21,7 n
Circulaire stad
Energie- en klimaatneutrale stad
Veranderingen in de begroting bedragen * € 1.000
2022
2023
2024
2025
Groene metropoolregio - programma openbare ruimte
-110
-110
-110
-110
Inpandige afvalinzameling Waalkwartier
-185
-120
Luchtkwaliteit Nijmegen West
-305
-150
-150
-150
Onderhoudsbudget - 2022 tbv bomen
-350
-350
-350
-350
Verdere scheiding inzameling afval
-300
-300
-300
-300
Bezuiniging beeldkwaliteit centrum herzien
-130
-130
-130
-130
-1.380
-1.160
-1.040
-1.040
Totaal
Bijdrage Groene metropoolregio Sinds 1 januari 2021 is de nieuwe versterkte regionale samenwerking in de Groene Metropoolregio een feit en werken 18 gemeenten samen aan vijf grote opgaven. Om de regionale ambities en acties voor deze vijf opgaven te realiseren is een Regionale Agenda en begroting 2022 opgesteld. Ons college heeft ingestemd met deze stukken en het voornemen uitgesproken om in te tekenen op alle vijf de opgaven. De basisfinanciering voor de Groene Metropool Regio is gedekt. Dat geldt echter nog niet voor de opgavenfinanciering. Voor elke opgave worden aanvullende middelen gevraagd van de deelnemende gemeenten, variërend van € 0,57 tot € 1,30 per inwoner. Een deel van deze middelen hadden wij al meerjarig begroot. Voor een bedrag van ca. € 345.000 is dat nog niet het geval. Deze budgetten zullen verdeeld worden over de programma's Economie en Toerisme (€ 110.000 voor de opgave ‘productieve regio en ontspannen regio’), Openbare Ruimte (€ 110.000 voor de opgave ‘circulaire regio’) en Wonen en Stedelijke ontwikkeling (€ 125.000 voor de opgave ‘groene groei en ontspannen regio’). Inpandige afvalinzameling Waalkwartier In het afvalbeleid is de voorkeur opgenomen om bij nieuwe hoogbouw een deel van de afvalstromen inpandig in te zamelen. Bij de planvorming en planexploitatie van de eerste twee blokken van het Waalkwartier is hiermee geen rekening gehouden.
Deze claim is een eenmalige tegemoetkoming hiervoor. Voor 2022 is nog € 185.000 nodig en voor 2023 nog eenmalig € 120.000 voor de bekostiging van paaltjes die het gebied afsluiten. Bij nieuwe hoogbouwontwikkelingen wordt voortaan – conform beleid en HIOR - het inpandig inzamelen als uitgangspunt meegenomen.
71
Luchtkwaliteit in Nijmegen west Luchtkwaliteit in Nijmegen west is een terugkerend thema in Nijmegen west, een binnenstedelijk gebied waar wonen – industrie - verkeer – scheepvaart op korte afstand van elkaar plaatsvinden. We werken op dit moment aan een raadsvoorstel om structureel extra te meten, rekenen en communiceren over de luchtkwaliteit in Nijmegen-west. Hiervoor is een extra budget nodig van € 150.000 per jaar en een eenmalig budget van € 155.000 in 2022 voor de aanschaf en installatie van extra meetapparatuur. Onderhoudsbudget - 2022 tbv bomen Naast het benodigde krediet voor aanplant bomen is een onderhoudsbudget nodig van € 350.000. Hiermee kunnen de bomen in stand worden gehouden. Daarnaast heeft de klimaatverandering een groot nadelig effect op het huidige bomenbestand. Vooral de lange droge periodes zorgen er voor dat er veel bomen per jaar doodgaan en verwijderd en herplant moeten worden. Voor het eerste jaar zal het extra budget worden ingezet voor het onderhoud van de bomen. In de latere jaren zullen de budgetten worden betrokken bij de opgave voor onderhoud kapitaalgoederen. Verdere scheiding inzameling afval Het stimuleren van een betere afvalscheiding leidt tot hogere kosten. De inzet van afvalcoaches kost jaarlijks € 45.000. Daarnaast leidt inpandige afvalinzameling tot hogere inzamelkosten (€ 155.000). We starten dit jaar met de inzameling van luiers.
Dit zal leiden tot structureel hogere inzamelingskosten en lagere verkoop van groene of rode zakken van in totaal rond € 100.000. Bezuiniging 'Bijstellen beeldkwaliteit centrum' herzien In de stadsbegroting 2020-2024 is de bezuiniging op de beeldkwaliteit in het centrum verwerkt. Het bijstellen van de beeldkwaliteit leverde een besparing op van € 130.000. In de Stadsbegroting 2022-2025 draaien we deze bezuiniging terug. Dit extra budget zetten we in voor een schoner centrum.
Indicatoren Hieronder zijn de indicatoren opgenomen van het programma Openbare ruimte. Meer onderzoeksresultaten en statistieken over dit programma kunt u vinden in de Stads- en Wijkmonitor. 2013 Waardering bewoners openbare ruimte (samenvattende schaalscore)
2014
6,8
2015
2016
6,8
2017
2018
7,0
Percentage tijdig afgehandelde meldingen Meld & Herstel
86%
2019
2020
7,0 84%
80%
Percentage bewoners dat in de buurt veel overlast van één of meer vormen van fysieke verloedering ervaart
22%
23%
23%
26%
21%
23%
gemiddelde benchmark
28%
27%
27%
26%
26%
26%
85%
Percentage van het gemeentelijk oppervlak dat bestaat uit: openbaar groen
32%
32%
water
10%
10%
particulier erf (tuin)
25%
25%
bebouwd / verhard
33%
33%
Aantal bewonersideeën ingediend op ‘mijn wijkplan’
150
130
86
Aantal uitgevoerde bewonersideeën
68
40
24
72
Toelichting • Waardering bewoners openbare ruimte De waarderingsscore is berekend op basis van zeven vragen in de Burgerpeiling. Het gaat om vragen over hoe schoon men de stad en buurt vindt, de tevredenheid over het onderhoud van groenvoorzieningen in de buurt, de tevredenheid over het onderhoud van a. wegen in de buurt, b. wegen voor autoverkeer in de stad en c. fietspaden in de stad en de tevredenheid over de verlichting in de buurt. Hoe hoger de score hoe gunstiger. • Percentage bewoners dat in de buurt veel overlast van één of meer vormen van fysieke verloedering ervaart De bron is de landelijke Veiligheidsmonitor, die vanaf 2017 met tweejaarlijkse in plaats van jaarlijkse metingen werkt. • Aantal door bewoners ingediende ideeën op ‘mijn wijkplan’ en aantal uitgevoerde bewonersideeën ‘mijn wijkplan’ Niet meegerekend zijn ideeën die namens bewoners door een medewerker van de gemeente geplaatst zijn. Een deel van de uitgevoerde bewonersideeën is in het jaar ervoor ingediend. Naast de 24 uitgevoerde bewonersideeën in 2020 (afgeronde projecten), waren er eind 2020 ook nog 27 ideeën in uitvoering. • Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg.
73
Cultuur en Cultureel Erfgoed Wat zijn onze ambities en doelen? Ambitie
We zijn een aantrekkelijke stad met een bereikbaar en hoogwaardig cultureel aanbod en hebben een cultureel klimaat gericht op vernieuwing en innovatie
Doelen * We maken kunst en cultuur toegankelijk voor en door iedereen. * We vergroten de aantrekkingskracht van Nijmegen. * We geven ruimte aan innovatie en creativiteit.
Ambitie
We zijn de oudste stad van Nederland, met een rijke historie en eigen karakter. We benutten dit unieke erfgoed om de aantrekkelijkheid van onze stad voor (nieuwe) bewoners, bedrijven en bezoekers te vergroten en hen nog sterker te verbinden aan de stad.
Doelen * We zorgen voor bescherming en instandhouding van ons erfgoed. * We maken het verleden zichtbaar en beleefbaar.
Wat willen we komend jaar bereiken? In 2022 werken we voor het tweede jaar aan uitvoering van de cultuurvisie Groei. en de Erfgoedstrategie 2020. Onderstaand een overzicht van belangrijkste zaken voor 2022: We voeren het 2e jaar van het Actieplan Cultuur Nijmegen uit De coronamaatregelen hebben een zware impact op de culturele sector. In 2021 en 2022 is Cultuur benoemd als 1 van de 3 speerpunten waarin we willen investeren. Hiervoor ontvangen we ook extra middelen vanuit het Rijk. Om hier uitvoering aan te geven hebben we voor deze jaren het Actieplan Cultuur Nijmegen vastgesteld. Dit plan is gericht op het overbruggen, herstellen en weerbaar en wendbaar maken van de culturele infrastructuur. Via diverse subsidieregelingen steunen en stimuleren we de sector. We hebben daarbij aandacht voor ZZP’ers, kleinere stichtingen en grote instellingen. We maken een 2e masterplan voor de renovatie van de Stadsschouwburg Bij de vaststelling van de begroting 2021 hebben we € 50.000 gereserveerd voor het maken van een Masterplan Schouwburg en € 4,5 miljoen voor de noodzakelijke vervanging van de theatertechniek en de ARBO- en veiligheids-technische aanpassingen in de zaal. In 2021 is het eerste masterplan Toekomstvisie Schouwburg gemaakt. Alle knelpunten zijn in dit 60-jarige rijksmonument geanalyseerd en voorzien van een integrale oplossing, inclusief financiële vertaling.
Het plan combineert noodzakelijke renovaties en vervangingen met ingrepen die de schouwburg duurzaam en toekomstbestendig maken. Er wordt een relatie gelegd tot andere maatschappelijke functies en de omgeving. Bureau Toornend heeft dit masterplan geraamd op ca. 27 miljoen waarvan 4,5 mln. reeds beschikbaar is voor noodzakelijke en urgente ingrepen. Naast dit masterplan hebben we de opdracht gegeven voor een 2e, soberder, masterplan die in 2022 wordt gepresenteerd. Hierin ligt de focus van de renovatie primair op de presentatiefunctie van de schouwburg en wordt geen koppeling gemaakt met de stad en de directe omgeving. We blijven inzetten op de verbinding cultuur en andere domeinen 74
Verbinding met andere domeinen, zoals zorg, economie en onderwijs, heeft een impuls nodig. Deze verbinding gaat namelijk niet vanzelf. In 2022 verstrekken we voor de 2e keer subsidie via het Makersfonds. In deze regeling stimuleren we aanvragers om cultuur te verbinden met andere domeinen. Via project ‘Cultuur op school’ zetten we in op de verbinding met het onderwijs. We versterken hiermee in 2022 de kwaliteit van cultuureducatie voor scholen, zowel aan de kant van de aanbieders van cultuureducatie als aan de vraagkant in het onderwijs. Versterking keten (jeugd)theater in Nijmegen en Gelderland We hebben een rijke theatertraditie en deze willen we versterken en verbeteren. Ook de commissie Groei. riep hiertoe op. We zijn hier medio 2021 mee gestart en werken daar in 2022 aan verder. Dit doen we onder andere in de regio 025, met aandacht voor de aanwezige talenten in Nijmegen door met name (jonge) professionals op weg te helpen. Er komt meer ruimte voor innovatie en kwaliteit via talentontwikkeling en experiment door bijvoorbeeld theater aan vraagstukken of opgaven van andere domeinen te verbinden. We investeren in huisvesting van culturele organisaties Het onderzoek naar herhuisvesting en/of renovatie voor de hoofdlocatie van de Lindenberg loopt door in 2022. Voor de bibliotheek en de Lindenberg gaan we investeren in een gezamenlijke vestiging in Nijmegen-Noord.
De locatie bevindt zich aan de entree van Hof van Holland. De voorbereiding hiervan vindt plaats in 2022. De bouw vindt in 2023 plaats. Daarnaast is de jarenlange zoektocht naar een vervangende locatie voor het huidige Merleyn aan de Hertogstraat ten einde. Op de plek van het oude pompstation van Vitens aan de Nieuwe Marktstraat wordt een popzaal gebouwd voor 200 bezoekers. Na de verwachte bestemmingsplanwijziging, wordt in 2022 gestart met de nieuwbouw. De omwonenden aan de Nieuwe Marktstraat zijn hier bij betrokken. De aanbesteding van de verbouwing van Museum het Valkhof staat gepland in het voorjaar van 2022. We verwachten eind 2022 te starten. Het museum sluit medio 2022 zijn deuren en organiseert vanaf dan op diverse locaties in de stad tentoonstellingen. Het ontwerp van het gezamenlijk archeologisch depot, waarin de collectie van de provincie Gelderland en die van onszelf wordt bewaard, is naar verwachting het 4e kwartaal van 2021 gereed. Na de selectie van de aannemer start de uitbreiding en verbouwing in het 4e kwartaal van 2022. De oplevering staat gepland voor eind 2023. We realiseren meer tijdelijke en permanente ateliers Voor de uitvoering van ons atelierbeleid werken we samen met stichting SLAK. Op 4 locaties werken we aan uitbreiding van het aantal tijdelijke en permanente ateliers in 2022.
In de Winkelsteeg onderzoeken we de mogelijkheden om atelierwoningen te realiseren. Er komen ateliers aan de Streekweg, in het Nymakwartier en de voormalige EKI fabriek in de Biezen (Nijmegen-West). We gaan toekomstscenario's van De Bastei verkennen Er is geconstateerd dat de subsidie aan De Bastei onvoldoende is om de huidige taken uit te voeren. Daarnaast kunnen andere ambities, bijvoorbeeld vanuit de erfgoedstrategie, niet zonder extra middelen opgepakt worden. Naast problemen met de exploitatie is ook het depot van de Bastei aan renovatie/vervanging toe. Om uit te zoeken wat er nodig is, is onafhankelijk onderzoek nodig. Hierin werken we diverse ambitieniveaus en scenario's uit. Voor 2022 geven we in afwachting van dat onderzoek eenmalig € 200.000 extra subsidie om een aantal basisfuncties professioneel te versterken. Het onderzoek levert input voor verhoging van de structurele subsidie vanaf 2023. We wijzen 80 monumenten aan Op basis van de Erfgoedstrategie 2020 zijn we begonnen met de inhaalslag voor het aanwijzen van monumenten. In 2022 wijzen we ongeveer 80 monumenten aan. Dit is de start van een meerjarig programma, zodat in 2026 zo’n
75
460 extra panden in de stad een extra bescherming genieten en de achterstand van de aandachtspandenlijst is weggewerkt. We bereiken een nieuw publiek met aansprekende erfgoedverhalen In 2022 maakt de erfgoedaanjager in samenwerking met instellingen en andere partijen in de stad aansprekende nieuwe presentaties en verhalen zichtbaar. We versterken de samenwerking tussen cultuurhistorische organisaties, werken aan een samenhangend programma en vinden nieuwe manieren om de verhalen van de stad te vertellen. We versterken ons toeristisch profiel met de Limes als Unesco werelderfgoed Ons Romeinse verleden is aangewezen Unesco werelderfgoed, als onderdeel van de Neder Germaanse Limes. In 2022 starten wij met de uitwerking van het Masterplan voor het behoud en de zichtbaarheid van het Romeinse Erfgoed in het kader van de Limes. Dit doen we in samenwerking met veel gemeenten, drie provincies, de Rijksoverheid en Duitse partners. Daarnaast presenteren wij als gaststad voor het 25ste Limescongres, Nijmegen als stad van de Romeinse Limes. Het internationale congres is in verband met Covid19 uitgesteld tot augustus 2022. Ook organiseren we activiteiten in de stad onder de titel Romeinse Zomer. We leveren een bijdrage aan het 750 jarig bestaan van de Stevenskerk In 2022 bestaat de Stevenkerk 750 jaar.
We dragen bij aan de feestelijkheden vanuit het Actieplan Binnenstad en Verleden Verbeeld. Daarnaast ondersteunen wij de Stevenskerk bij Fase West van de grootscheepse restauratie. Op weg naar 80 jaar vrijheid WO2 We zetten samen met de provincie en de regio een structureel programma neer gebaseerd op een nieuwe manier van herdenken. We borduren voort op de eerste editie van Free Future en overige activiteiten die in de stad ontstaan. Daarnaast hebben we ambities voor de viering/herdenking van 80 jaar vrijheid. Die werken we concreet uit met de partners in de stad. Hiermee realiseren we een cofinanciering van de provincie. We benutten beschikbare publieksruimtes efficiënt Bij de cultuurhistorische partners waar het Regionaal Archief Nijmegen mee samenwerkt is er extra aandacht voor samenwerking met de locatie Mariënburg van de Openbare Bibliotheek Gelderland Zuid. In samenwerking met de buren (bibliotheek, Huis van de Nijmeegse Geschiedenis) richten we de nieuwe publieksruimte bij het RAN in voor presentatie en educatie van onze collecties. Deze komt in 2022 beschikbaar. We voeren de 'Hotspotmethode' uit In 2021 hebben we de hotspotmethode ingevoerd. Daardoor kunnen (periodiek) belangrijke brede maatschappelijke thema’s als hotspot worden aangewezen.
De overheidsinformatie binnen een dergelijk thema wordt daardoor permanent te bewaren informatie en kan worden aangevuld met (delen van) particuliere archieven. Na vaststelling van de procedure in 2021, wordt hier in 2022 uitvoering aan gegeven door een eerste lijst met hotspots vast te stellen.
Samenwerkingen en verbonden partijen We werken samen met culturele en cultuurhistorische organisaties en instellingen in de stad, met de Radboud Universiteit, gemeente Arnhem, de provincie Gelderland, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Nederlandse Limes Samenwerking, Erfgoed Gelderland, Landsdeel Oost, het welzijns- en het onderwijsveld, Omgevingsdienst Regio Nijmegen. Er zijn geen verbonden partijen.
76
Wat kost het? Bedragen * €1 mln
Rekening Begroot 2020 2021
2022
2023
2024
2025
Lasten 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurprod. 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media
15,5 5,1 2,8 6,0 29,5
21,3 5,8 2,8 6,0 35,8
18,3 6,2 2,6 6,1 33,1
16,7 6,0 2,1 6,1 30,9
16,7 6,0 2,2 6,1 30,9
16,1 6,5 2,3 6,5 31,4
3,3 0,8 0,5 4,6 24,9 N
3,4 0,7 0,4 4,5 31,3 N
3,2 0,7 0,4 4,4 28,8 N
3,2 0,7 0,4 4,4 26,5 N
3,2 0,7 0,4 4,4 26,6 N
3,2 0,7 0,4 4,4 27,0 N
baten
lasten
saldo
Kunst en cultuur voor iedereen
0,0
14,2
14,2 n
Vergroting aantrekkingskracht stad
3,2
12,4
9,1 n
Innovatie en creativiteit bevorderen
0,0
0,2
0,2 n
Uitvoeringskosten
0,0
0,4
0,4 n
Bescherming & instandhouding erfgoed
0,9
1,6
0,7 n
Verleden zichtbaar en beleefbaar
0,2
0,8
0,6 n
Uitvoeringskosten
0,0
3,5
3,5 n
Totaal
4,4
33,1
28,8 n
2023
2024
Baten 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurprod. 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed Saldo van lasten en baten V=voordeel; N=nadeel
Financieel overzicht ambities Ambities/doelen; bedragen * € 1 miljoen Aantrekkelijk cultureel aanbod en cultureel klimaat
Aantrekkelijke stad qua historie en eigen karakter
Veranderingen in de begroting bedragen * € 1.000
2022
Bastei
-200
Bibliotheek Noord
2025
pm
pm
pm
Budget 75jaar vrijheid / WOII (co-financiering prov)
-200
-200
-200
-200
Uitvoering atelierbeleid
-50
-50
Totaal
-450
-250
-200
-200
De Bastei De Bastei is ontstaan vanuit het natuurmuseum, maar is nu een natuur- en cultuurhistorisch centrum van Nijmegen. Het zet zijn locatie in als verbinding tussen de stad en de omliggende natuur. De Bastei ontvangt van de gemeente Nijmegen circa €600.000 op jaarbasis (waarvan € 315.000 structureel) voor de huur (€ 100.000) en voor het uitvoeren van tentoonstellingen, educatieprogramma’s en rondleidingen in en om het museum. Het museum heeft in korte tijd een goede naam opgebouwd, de bezoekers zijn enthousiast, over de tentoonstellingen, de rondleidingen naar de Stadswaard en de groene campagnes zoals Steenbreek zijn succesvol en breiden zich uit naar andere gemeenten. De huidige subsidiëring is gebaseerd op het oude natuurmuseum en is niet toereikend. De Bastei is een aanzienlijk groter museum met bijbehorende ambitie. Er is onvoldoende budget voor ICT, HR en bedrijfsvoering, zodat projecten als Operatie Steenbreek niet goed ondersteund kunnen worden. Met het realiseren van de Bastei hebben wij als gemeente de ambitie om de Bastei meer te laten zijn dan een 77
vrijwilligersorganisatie, die het natuurmuseum altijd was. In de erfgoedstrategie is aangegeven dat de Bastei de rol van ‘poort vanuit het landschap’ zou kunnen oppakken, maar daar zijn extra middelen voor nodig. Om uit te zoeken wat er precies nodig is, is onafhankelijk onderzoek noodzakelijk. De Bastei heeft zelf een aantal scenario’s beschreven. Deze geven aan dat er € 400.000 tot € 700.000 extra subsidie nodig is, afhankelijk van de ambitie. Daarnaast is er investeringsbudget nodig om het depot uit te breiden en te laten voldoen aan de klimaateisen. Een onafhankelijk onderzoek moet uitwijzen welke scenario’s er mogelijk zijn gekoppeld aan de ambities. Met name op het groene en duurzame vlak worden vanuit de gemeente steeds meer activiteiten bij de Bastei belegd. Voor 2022 is eenmalig € 200.000 nodig om het minimale aantal basisfuncties professioneel te versterken. Daarnaast reserveren we eenmalig € 25.000 in het programma Cultuur en cultureel erfgoed voor een onafhankelijk onderzoek naar toekomstscenario’s. Dit onderzoek levert input voor verhoging van de structurele subsidie vanaf 2023. Bibliotheek Noord Realisatie van een bibliotheek in Nijmegen Noord heeft effect op de exploitatie van de OBGZ. Op dit moment is nog niet bekend wanneer de vestiging in Noord operationeel is en hoeveel extra-exploitatiemiddelen nodig zijn.
Vooralsnog nemen we hiervoor vanaf 2023 een PM -post op. Budget 75jaar vrijheid /WOII (co-financiering prov) In 2019-2020 werd stilgestaan bij 75 jaar vrijheid en de provincie Gelderland heeft aangegeven dat dit een vervolg gaat krijgen. Het idee is dat de successen uit deze herdenking structureel worden neergezet. Nijmegen is daarin een inspirerend voorbeeld omdat er op een nieuwe manier is stilgestaan bij de vrijheid: met veel burgerparticipatie en betrokkenheid van jongeren. Dat leverde prachtige evenementen op zoals de levende brandgrens, de Sunset March met duizenden deelnemers en jongerenfestival Free Future. Met deze claim matchen wij de middelen van de provincie, geven wij deze activiteiten een vervolg en spelen we een coördinerende rol in de regio voor de activiteiten in het kader van 80 jaar vrijheid. Uitvoering atelierbeleid In de cultuurvisie Groei. geven we aan dat we de creatieve stad een belangrijk speerpunt vinden. Hier hoort ook plek bij voor creatieven en cultureel ondernemers. In ons atelierbeleid hebben wij ons voorgenomen om meer permanente ateliers te realiseren. In de huidige vastgoedmarkt is het lastig om permanente ateliers te realiseren en hierdoor komt de uitvoering van onze ambities in de knel. Op het voormalige EKI-terrein en ontwikkellocatie Streekweg doen zich nu de komende 2 jaar kansen voor om grootschalig permanente ateliers te realiseren.
Het gaat om het aanpassen van een gebouw op het EKI-terrein en om het realiseren van woonwerkpanden op de Streekweg. Onze atelierbeheerorganisatie SLAK gaat dat uitvoeren. De realisatie vraagt van deze kleine beheerorganisatie extra inzet in de vorm van een projectleider. Hiervoor zijn aanvullende middelen nodig van € 50.000 in 2022 en 2023.
78
Indicatoren Hieronder zijn de indicatoren opgenomen van het programma Cultuur en Cultureel Erfgoed. Meer onderzoeksresultaten en statistieken over dit programma kunt u vinden in de Stads- en Wijkmonitor. 2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Aantal bezoeken gesubsidieerde podia
466.405
488.054
562.342
607.228
601.206
667.095
681.560
248.997
Aantal bezoeken gesubsidieerde musea
107.854
106.995
94.182
106.705
80.129
147.553
122.725
62.661
Totaal aantal banen in kunsten, media en entertainment en creatieve zakelijke dienstverlening
3.443
3.301
3.486
3.621
3.583
3.699
3.905
3.967
CULTUURPARTICIPATIE VOLWASSENEN Percentage volwassenen dat culturele voorstellingen bezoekt
84%
87%
Percentage volwassenen dat musea bezoekt
57%
59%
Percentage volwassenen dat in de vrije tijd met kunstzinnige activiteiten bezig is
46%
47%
CULTUURPARTICIPATIE JEUGD Aantal Nijmegenaren tot 18 jaar dat lessen en cursussen bij De Lindenberg volgt
1.896
Aantal scholen waarmee De Lindenberg samenwerkt
42
42
42
43
41
Aantal basisscholen met 'de bibliotheek op school'
27
28
30
30
31
79
Sport Wat zijn onze ambities en doelen? Ambitie
We maken een leven lang sporten en bewegen mogelijk voor alle inwoners met goede, toegankelijke sportaccommodaties en een beweegvriendelijke openbare ruimte
Doelen * We zorgen voor deugdelijke en goed bereikbare voorzieningen in alle delen van de stad. * We zetten onze sportaccommodaties effectiever, efficiënter en breder in, maximaliseren gebruik en wel zodanig dat we bijdragen aan de behoeften en uitdagingen in wijk en stad. Ambitie
We stimuleren en motiveren blijvend te bewegen en te sporten
Doelen * We willen dat inwoners lichamelijk actief zijn, waarmee we bijdragen aan een gezonde leefstijl. * We stimuleren onze specifieke doelgroepen jeugd, senioren, kwetsbaren en deelnemers die aangepast sporten blijvend meer te bewegen, hun talenten te ontdekken en te benutten. * We creëren een fijne, inspirerende sportomgeving voor alle Nijmegenaren. * We versterken de vitaliteit van onze sportaanbieders.
Wat willen we komend jaar bereiken? We zetten de huidige koers voort in 2022 In 2022 bouwen we verder op de fundamenten die reeds zijn uitgezet en zorgen met nieuwe ambities, focus en strategiebepaling voor de gewenste aanscherping. Dit geven we vorm aan de hand van de geactualiseerde sporten beweegnota. We bouwen samen met onze partners aan Nijmegen als echte sport- en beweegstad. Met goede, toegankelijke sportaccommodaties en een beweegvriendelijke openbare ruimte blijven we inwoners stimuleren en motiveren om een leven lang te sporten en bewegen. We maken sport en bewegen toegankelijk We vinden het van groot belang dat er in de stadsdelen kwalitatief goede en toegankelijke sportvoorzieningen zijn. En we blijven de komende jaren sport en bewegen toegankelijk maken. Om inwoners plezier, voldoening en beleving uit sport en bewegen te laten halen, ondersteunen we dat ieder op eigen niveau kan sporten, van de (jongste) jeugd, tot talentvolle sporters en mensen met een kwetsbare achtergrond. We zetten hierbij bewust in op huidige, goed werkende interventies en ondersteuningsmogelijkheden. Zoals op zwemmen, in het kader van zwemveiligheid, Uniek Sporten en talentontwikkeling. Hierbij focussen we op het Gelders model voor talenontwikkeling en het bijbehorende programma Sportief Groot Worden.
We zetten extra in op Nijmegenaren met beweeg- en sportarmoede We constateren dat er binnen bepaalde groepen nog steeds hinder om te sporten en bewegen wordt ervaren door bijvoorbeeld leeftijd, lichamelijke of geestelijke gezondheid, etnische achtergrond, seksuele geaardheid of sociale positie. Verschillende belemmering spelen een rol waardoor de sport- en beweegdeelname achterblijft. Vanuit de inclusieve gedachte brengen we een focus aan op de meest kwetsbaren binnen de Nijmeegse samenleving met (de grootste) sport- en/of beweegachterstand. We blijven sporten en bewegen hiermee zowel stadsbreed als lokaal stimuleren. Samen met onze partners bepalen we welke kwetsbare doelgroepen (bv. senioren, migranten, inwoners met een lage ses, mensen met een beperking, LHBTI+) extra aandacht en ondersteuning nodig hebben om hier vervolgens succesvolle erkende sport- en beweeginterventies op te organiseren. 80
We investeren in binnen- en buitensportaccommodaties We investeren in binnensportaccommodaties op het gebied van bereikbaarheid, toegankelijkheid en bruikbaarheid. We stimuleren daarnaast multifunctioneel gebruik van deze accommodaties. Hier zijn innovaties voor nodig die passen bij de vragen en oplossingen van deze tijd op het gebied van maatschappelijke participatie, gezonde leefstijl en breed motorisch ontwikkelen. Ook gaan we aan de slag met onze buitensportaccommodaties. Zo blijven we investeren in goede, bereikbare sportvoorzieningen in de buurt door een bijdrage te leveren in de ontwikkeling van ommetjes, beweegroutes, verkenning van de mogelijkheden rondom urban sports en de bouw van de Urban Fit Track in Nijmegen-Noord. Daarnaast: • Zorgen we voor een uitbreiding qua tennisvelden bij LLTV (sportpark Vossenpels); • Bouwen het natuurgrasveld om naar een kunstgrasveld bij DVOL; • Leveren in Nijmegen-Noord de sporthal Plus op zodat deze in het seizoen 2022-2023 in gebruik is; • Bereiden de aanleg van een multifunctioneel sportveld en de verhuizing van de korfbalvereniging Keizer Karel verder voor; • Leveren in 2022 het Watersportcentrum Bastion bij de Spiegelwaal op. • Zetten vervolgstappen in relatie tot het toekomstige zwembad.
Voetbalareaal op orde In 2021 hebben we onderzoek gedaan naar de stand van zaken van ons voetbalareaal op het gebied van kwaliteit en capaciteit van de velden. Op basis van de resultaten maken we een meerjarenplan om te zorgen dat ons voetbalareaal in de stad op orde blijft en toekomstbestendig is. Dit meerjarenplan, inclusief de benodigde investeringen en onderhoudsmiddelen, wordt in 2022 aan de gemeenteraad voorgelegd. We starten nieuwe beweeggroepen voor mensen die achterblijven op sportgebied We continueren hiervoor onder andere de samenwerking met Fonds Gehandicaptensport in verband met de aanpak Uniek Sporten regio Nijmegen, het samenwerkingsverband rondom sportstimulering voor mensen met een beperking. Daarnaast bepalen we gezamenlijk met de partners, zowel stadsbreed als ook lokaal, welke kwetsbare doelgroepen extra aandacht en ondersteuning nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan senioren, migranten, inwoners met een lage ses, mensen met een beperking, LHBTI+. We organiseren hier vervolgens succesvolle erkende sport- en beweeginterventies op. We zijn partner in het Nijmeegs Sportakkoord Waarbij we met tientallen partners uit de stad inzetten op de thema’s: 1. Optimaliseren en vernieuwen binnen sportverenigingen. 2. Creëren van een pedagogisch sportklimaat. 3. De Nijmeegse jeugd ontwikkelt zich breed motorisch. 4. Sport en bewegen is mogelijk voor iedereen 5.
Een beweegvriendelijke en gezonde sport- en beweegomgeving. We organiseren side-evenementen voor de EuroGames 2022 In juli 2022 vinden de EuroGames plaats in Nijmegen, die zich richten op de LHBTI-groep. In aanloop naar dit evenement worden in 2021 en 2022 onder de noemer van Gelderland Loves to Move het stimuleringsprogramma uitgevoerd om inclusie in de sport te vergroten. We zijn betrokken bij het WK vrouwenvolleybal in 2022 In september 2022 vindt het WK vrouwenvolleybal in onder andere Gelderland plaats (Apeldoorn en Arnhem). Nijmegen sluit hierbij aan met een uitgebreid sportparticipatieprogramma rondom volleybal in 2021 én 2022. Waar mogelijk leggen we ook verbindingen met andere evenementen, zoals de EuroGames.
81
Samenwerkingen en verbonden partijen Sportverenigingen, scholen, GGD, Gezondsheidsmakelaars, sociale wijkteams, ROC, HAN, fysiotherapeuten en huisartsen Taken worden niet door verbonden partijen uitgevoerd. Het gemeentelijk Sportbedrijf is de spil in de uitvoering van het sportbeleid en werkt daarbij intensief samen met een diverse partners, zowel stadsbreed als in de wijk, op het gebied van sport, bewegen en gezondheid. Dit varieert van onder andere sportverenigingen tot scholen, GGD, Gezondheidsmakelaars, buurtteams (opvolger sociale wijkteams), ROC, HAN, fysiotherapeuten en huisartsen.
Wat kost het? Bedragen * €1 mln
Rekening Begroot 2020 2021
2022
2023
2024
2025
Lasten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties
4,7 12,8 17,5
4,8 14,4 19,1
4,7 16,1 20,9
4,7 16,1 20,8
4,7 16,5 21,2
4,7 16,1 20,8
0,3 4,7 5,0 12,5 N
0,1 6,2 6,3 12,8 N
0,1 6,3 6,4 14,4 N
0,1 5,9 6,0 14,9 N
0,1 5,6 5,7 15,6 N
0,1 5,6 5,7 15,2 N
baten
lasten
saldo
4,7
13,3
8,7 n
0,0
2,1
2,1 n
Hoge sport- en beweegdeelname
0,0
0,0
0,0 n
Inclusief sporten en bewegen
0,1
0,5
0,4 n
Inspirerende veilige sportomgeving
0,0
0,4
0,4 n
Toekomstbestendige sportaanbieders
1,7
2,4
0,8 n
Uitvoeringskosten
0,0
2,2
2,2 n
Totaal
6,4
20,9
14,4 n
2023
2024
2025
exploitatiebudget sporthal Hof van Holland
-150
-150
-150
Totaal
-150
-150
-150
Baten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties Saldo van lasten en baten V=voordeel; N=nadeel
Financieel overzicht ambities Ambities/doelen; bedragen * € 1 miljoen Sportacc en openbare ruimte Fysieke basis sportacc Maximaliseren gebruik sportacc Uitvoeringskosten Inwoners stimuleren te sporten
Veranderingen in de begroting bedragen * € 1.000
2022
Exploitatiebudget sporthal Hof van Holland De middelen zijn pas nodig bij oplevering van de sporthal. Voor 2021 zijn er middelen beschikbaar. De ophoging van de jaarlijkse exploitatie is nodig met ingang van 2023. Redenen voor het tekort op de exploitatie zijn stijgende
82
kosten in verband met hogere WOZ en onderhoud. Daarnaast zijn de kosten van het beheer hoger geworden, onder andere door uitbreiding van de hal met een Stip en Sociaal Wijk Team (SWT).
Indicatoren Hieronder zijn de indicatoren opgenomen van het programma Sport. Meer onderzoeksresultaten en statistieken over dit programma kunt u vinden in de Stads- en Wijkmonitor. 2013
2014
2015
2016
Percentage niet-sporters onder volwassenen
40%
gemiddelde benchmark
45%
Percentage volwassenen dat voldoet aan de beweegnorm
66%
gemiddelde benchmark
65%
2017
2018
2019
Percentage volwassenen lid van een sportvereniging
23%
23%
25%
24%
Percentage volwassenen dat buiten verenigingen en sportscholen om aan sporten/bewegen doet
59%
59%
62%
61%
Percentage kinderen (4-12 jaar) lid van een sportvereniging
70%
77%
Percentage kinderen (4-12 jaar) dat minder dan 5 uur per week beweegt
13%
9%
Percentage sportverenigingen dat over voldoende vrijwilligers beschikt
70%
51%
Percentage bewoners tevreden over sport- en beweegaanbod in de buurt
58%
68%
Bezettingsgraad gemeentelijke binnensportaccommodaties (in %)
61%
61%
2020
69% 67%
61%
62%
44%
Toelichting • Percentage niet-sporters onder volwassenen ‘Niet-sporters’ staat voor volwassenen die niet wekelijks sporten. De uitkomsten van de meting in 2020 zullen in de loop van 2021 verschijnen. • Percentage volwassenen dat voldoet aan de beweegnorm Ten tijde van de metingen in 2012 en 2016 was de beweegnorm voor volwassen: minstens vijf dagen per week minimaal een half uur matig intensief bewegen. Inmiddels zijn er nieuwe beweegrichtlijnen voor volwassenen. De uitkomsten van de meting in 2020 zullen in de loop van 2021 verschijnen. • Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg.
83
Financiën Wat zijn onze ambities en doelen? Ambitie
Wij willen een financieel gezonde gemeente zijn nu en in de toekomst.
Doelen * We stellen een reële meerjarige raming op van de inkomsten uit het gemeentefonds voor onze beleidsambities. We stabiliseren en optimaliseren de inkomsten uit het gemeentefonds. * We genereren aanvullende inkomsten ter dekking van lasten van (lokaal) beleid, waarbij zorg wordt gedragen voor een goede verhouding tussen de baten en lasten voor zowel burgers en bedrijven. * We beheersen fiscale risico's. * We hebben voortdurend genoeg liquide middelen om activiteiten van de gemeente te kunnen realiseren. * We vangen algemene risico’s en specifieke majeure risico’s op die verstorend werken op het begrotingsevenwicht. * We verwerken begrotingscorrecties die nog niet zijn toe te rekenen aan programma’s. * We beheren onroerend goed dat nog niet in exploitatie is of aan een beleidsveld toe te delen is.
Wat willen we komend jaar bereiken? We continueren onze reguliere werkzaamheden zoals opgenomen in de doelenboom. Hieronder gaan we nader in op een aantal specifieke activiteiten die hiervoor zijn benoemd. Het ligt in de lijn der verwachtingen dat we ook in 2022 vastgoed gaan verkopen dat geen gemeentelijk beleid meer dient en niet voor ontwikkeling in aanmerking komt en dat vrijkomt van verhuur. In het kader van de landelijke herijking van het gemeentefonds volgen we de uitkomsten van het nieuwe verdeelstelsel nauwgezet; hiervoor gebruiken we onze contacten in het netwerk van 100.000-plus gemeenten en adviseren we via de commissie Financiën van de VNG. De uiteindelijke resultaten worden uiterlijk verwacht in de meicirculaire van 2022. Daarnaast onderschrijven wij de lobby van de VNG om de opschalingskorting in het gemeentefonds te stoppen. Deze korting is een inbreuk op de afspraken over de financiële verhouding tussen gemeenten en Rijk. In 2020 en 2021 is de oploop van de korting bevroren. We moeten onze fiscale processen verbeteren, zodat handmatige slagen tot een minimum worden beperkt. De innovatie die we doorvoeren, is erop gericht de controle van fiscale processen te verbeteren door dataanalysetools te gebruiken. We gaan dit in 2021 en 2022 doorvoeren. Als dit op orde is, kunnen we een nieuw convenant Horizontaal Toezicht met de Belastingdienst tekenen.
Samenwerkingen en verbonden partijen Samen met andere overheden is de gemeente Nijmegen aandeelhouder van de verbonden partij Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Zo is de toegang tot een op onze taak toegesneden financiële instelling geborgd.
84
Wat kost het? Bedragen * €1 mln
Rekening Begroot 2020 2021
2022
2023
2024
2025
Lasten 0.10 Mutaties reserves 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.3 Beheer overige gebouwen en grond
31,5 10,8 2,8 1,1 0,1 5,3 0,0 0,6 52,1
15,1 8,6 2,8 0,9 0,1 -0,6 0,1 0,8 27,8
24,6 7,2 2,7 1,0 0,1 -0,1 0,1 0,8 36,2
17,7 6,2 2,8 1,0 0,1 9,3 0,1 0,8 37,9
16,4 5,8 3,2 1,0 0,1 17,8 0,1 0,7 45,1
14,6 5,5 3,4 1,0 0,1 25,8 0,1 0,7 51,2
37,9 15,7 46,6 40,4 1,3 433,2 4,0 0,0 579,1 527,0 V
21,6 11,7 48,3 41,3 1,9 423,3 0,0 0,6 548,6 520,8 V
12,2 11,0 50,0 42,3 1,9 425,5 15,0 0,6 558,6 522,3 V
9,7 9,3 51,0 42,5 1,9 432,6 9,1 0,6 556,7 518,8 V
7,7 8,8 52,1 43,3 1,9 439,0 8,3 0,6 561,7 516,6 V
7,2 8,6 53,6 44,0 1,9 447,0 7,4 0,6 570,3 519,1 V
baten
lasten
saldo
Raming en optimaliseren inkomsten GF
425,5
0,0
425,5 v
Innen lokale inkomsten
94,2
1,3
92,9 v
Beheersing fiscale risico's
0,0
0,1
0,1 n
Bewaken omvang liquide middelen
11,0
7,2
3,9 v
Opvangen risico's
12,2
24,6
12,4 n
Niet toegerekende begrotingsinstruct
15,0
-0,9
15,9 v
Onroerend goed niet in exploitatie
0,6
0,2
0,4 v
Uitvoeringskosten
0,0
3,8
3,8 n
558,6
36,2
522,3 v
Baten 0.10 Mutaties reserves 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitk. en overige uitk. 0.8 Overige baten en lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en grond Saldo van lasten en baten V=voordeel; N=nadeel
Financieel overzicht ambities Ambities/doelen; bedragen * € 1 miljoen Financieel gezonde stad
Totaal
Veranderingen in de begroting bedragen * € 1.000
2022
2023
2024
2025
Meicirculaire 2021
-912
-2.608
-3.252
-1.882
Septembercirculaire 2020
542
248
495
488
Vrijval reservering volumegroei zorg in GF
1.500
1.500
1.500
1.500
aanvullende rijksuitkering
15.017
13.200
12.100
10.900
-4.125
-3.850
-3.550
7.368
7.403
7.405
Gemeentefonds
meerjarig 75% ramen ( van aanvullend uitk. incl 330 mln) taakmutaties gemeentefonds (zie programma's)
6.950
Belastingen OZB inkomsten a.g.v. niet-woningen
0
0
0
733
OZB inkomsten a.g.v. woningbouw
-11
187
301
1.562
335
185
347
341
Treasury - bijstelling financiering
85
bedragen * € 1.000
2022
Vergroten investeringsruimte: extra kapitaallasten
2023
2024
2025
-965
-1.475
-2.616
Aanpassing mengpercentage BTW
-370
-370
-370
-370
Taxateurs
-165
-165
-165
-165
Deels terugnemen taakstelling op wijkgericht werken
-150
-150
-150
-150
54
131
166
280
-3.000
2.100
900
180
-260
-160
45
-65
-40
-80
20.015
16.211
13.750
13.800
Overige begrotingsbijstellingen (onder meer indexeringen) Evenwichtige verdeling 2022 – 2024 Areaalontwikkeling (standaard posten) Areaalontwikkeling openbare ruimte begrotingseffect toevoeging kapitaallasten Niet-Woningen
-320 -275
begrotingseffect toevoeging kapitaallasten Woningen Totaal
Gemeentefonds De raming van het gemeentefonds in de Stadsbegroting 2022-2025 baseren we op de stand volgens de meicirculaire van dit jaar. Dit houdt in dat we de financiële effecten uit de septembercirculaire van vorig jaar en de huidige meicirculaire verwerken in deze begroting. In het gemeentefonds reserveren we jaarlijks een bedrag voor de volumestijging annex kostenontwikkeling van het sociaal domein. In deze begroting laten we de jaartranche 2022 vrijvallen. Ten opzichte van deze vrijval staat een budgetuitzetting in het programma Welzijn, wijkontwikkeling en zorg. In de begroting nemen we de aanvullende uitkering voor jeugd op. We hebben een brief van de minister ontvangen dat de gemeente Nijmegen in 2022 hiervoor (indicatief) 15 miljoen euro via het gemeentefonds krijgt. Voor de jaren 2023 tot en met 2025 volgen we de aanwijzing van het InterProvinciaal Overleg (IPO) en het ministerie van Binnenlandse Zaken om 75% van de bedragen te ramen die de 'arbitragecommissie van Wijzen' heeft bepaald. Als laatste is hier de tegenpost opgenomen van de taakmutaties die opgenomen zijn bij de programma's. Taakmutaties worden gereserveerd binnen het programma financiën; wanneer deze door worden gezet leidt dit tot een mutatie bij het inhoudelijke programma en een mutatie bij het programma financiën. Per saldo is deze mutatie neutraal.
Belastingen De belastingopbrengst stellen wij bij op basis van de areaalontwikkeling. Voor de jaren 2022 tot en met 2024 betreft het een bijstelling van de areaalontwikkeling zoals opgenomen in de vorige stadsbegroting. Omdat 2025 nu voor het eerst wordt begroot, is voor dat jaar de verandering relatief groot omdat niet alleen de bijstelling, maar ook de groei ten opzichte van 2024 is begroot. Treasury – bijstelling financiering Door de aanhoudende lage rente verwachten we de komende jaren een hoger voordeel dan nu is opgenomen in de begroting. Vergroten investeringsruimte: extra kapitaallasten Voor de jaren 2022 tot en met 2025 hebben we een investeringsbehoefte van 67,3 miljoen euro. Om in de dekking van de kosten van afschrijving en rente (kapitaallasten) te voorzien, stellen we voor dat budget op te hogen. Zie voor meer informatie de 'paragraaf investeringen'. Aanpassing mengpercentage BTW Voor zover algemene kosten toe zijn te rekenen aan compensabele overheidsactiviteiten of ondernemersactiviteiten, kan de BTW worden teruggevorderd. Voor het deel dat de algemene kosten toerekenbaar zijn, hanteren we het zogenaamde 'mengpercentage'. Zoals is overeengekomen met de
86
belastingdienst, hebben we het mengpercentage herberekend. Het deel van de algemene kosten dat niet verrekenbaar is, is gestegen van 3,79% naar 9,75%. Dit leidt tot een nadeel van € 370.000. Taxateurs De afgelopen jaren is hard gewerkt aan het beter gebruiken van de software, het optimaliseren van processen en werkzaamheden slimmer plannen. Daarnaast is het aantal woningen in de stad de afgelopen jaren flink gegroeid. Met de huidige capaciteit zijn we niet meer in staat om onze wettelijke taak 'de woningen en niet woningen tijdig te voorzien van een WOZ waarde' uit te voeren. Vanwege de groei van de stad is het daarom noodzakelijk dat we 2 fte's (taxateurs belastingen) toevoegen aan onze capaciteit. Dit leidt tot structureel extra kosten van € 165.000 Deels terugnemen taakstelling op wijkgericht werken Deels terugnemen taakstelling op wijkgericht werken Van de taakstelling op wijkgericht werken is € 150.000 niet in te vullen. We stellen voor dit af te boeken van de taakstelling. Overige begrotingsbijstellingen (onder meer indexeringen) Het betreft hier een optelling van allerlei financiële effecten en correcties vanuit het begrotingsproces. Evenwichtige verdeling 2022 – 2024 Om te komen tot een meer evenwichtig financieel beeld stellen we voor de jaarsaldi van de jaren 2022 tot en met 2024 evenwichtig te verdelen.
Het jaar 2025 doet niet mee in deze egalisatie; vanuit 2025 wordt een sluitende begroting opgeleverd. Areaalontwikkeling (standaard posten) Een deel van de extra inkomsten als gevolg van de groei van de stad gebruiken we om de budgetten voor het onderhoud openbare ruimte aan te vullen en de investeringsruimte te vergroten. De jaren 2022 tot en met 2024 betreft een bijstelling op basis van de woningbouwprognose. Dit is de reden waarom bedragen negatief kunnen zijn.
Indicatoren 2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishoudens in euro’s
694
722
746
740
735
737
777
gemiddelde benchmark
687
701
708
713
716
745
777
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishoudens in euro’s
634
669
700
701
719
718
759
gemiddelde benchmark
621
634
641
645
651
679
707
Toelichting • Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg.
87
Indicatoren Duurzaamheid Inleiding Duurzaamheid is een actueel, uitdagend en integraal thema, waarbij de lokale overheid een steeds grotere verantwoordelijkheid krijgt Nijmegen is een duurzame stad en pakt uitdagingen met beide handen aan. We streven naar een volledig duurzame energievoorziening en aardgasvrije wijken, waarbij binnen de grenzen van de regio op termijn evenveel duurzame energie wordt opgewekt als we gebruiken. We zetten in op een circulaire stad met een economie waarin we energie, water en materialen zo lang mogelijk behouden en zo efficiënt mogelijk hergebruiken. We zorgen voor een verdergaande afvalscheiding en hergebruik van reststromen. Daarnaast willen we goed in staat zijn de gevolgen van klimaatverandering op te vangen door de stad te vergroenen en de waterberging ruimtelijk te verbeteren. Uitgangspunt hierbij is het borgen van een gezonde leefomgeving met een aantrekkelijke openbare ruimte die uitnodigt om te ontmoeten en spelen, een gezonde luchtkwaliteit, geluidsniveau en goede bodemkwaliteit. Om deze doelstellingen te bereiken geven we als duurzame overheid zelf het goede voorbeeld, onder andere bij inkoop en ruimtelijke planvorming. We werken samen met allerlei partners: van bewonersinitiatieven, tot bedrijven, kennisinstellingen en netwerken op verschillende schaalniveaus.
Link met programma's Duurzaamheid is voornamelijk terug te vinden in de volgende programma’s: • Openbare Ruimte • Bereikbaarheid • Wonen en Stedelijke Ontwikkeling • Economie en Toerisme • Vastgoed, Sport en Accommodaties
88
Indicatoren Hieronder zijn de indicatoren opgenomen van Duurzaamheid. Meer onderzoeksresultaten en statistieken over Duurzaamheid kunt u vinden in de Stads- en Wijkmonitor. 2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Percentage hernieuwbare elektriciteit
0,2%
0,4%
0,8%
1,5%
3,8%
4,7%
5,4%
gemiddelde benchmark
1,2%
1,3%
1,6%
2,2%
2,9%
3,9%
5,0%
8,3
12,3
16,9
22,3
29,0
39,6
57,1
10,2
14,4
19,5
26,1
35,4
47,3
35,2
54,8
75,8
101,4
139,8
221,0
36,3
53,6
75,8
111,5
172,5
247,9
10
10
10
10
aantal zonne-energie installaties op woningen en bedrijven per 1.000 inwoners gemiddelde benchmark vermogen zonne-energie installaties woningen en bedrijven (kW per 1.000 inwoners)
19,0
gemiddelde benchmark opgesteld windvermogen (op Land) (MW)
2020
10
gemiddeld elektriciteitsverbruik voor woningen (kWh)
2.750
2.640
2.620
2.540
2.470
2.390
2.380
gemiddelde benchmark
2.839
2.738
2.724
2.654
2.623
2.526
2.470
gemiddeld standaardjaarverbruik gas voor woningen (temperatuurgecorrigeerd) (m3)
1.340
1.280
1.230
1.200
1.230
1.200
1.150
gemiddelde benchmark
1.309
1.253
1.185
1.166
1.169
1.161
1.133
5,4%
7,0%
7,3%
7,8%
Percentage woningen met energielabel B of beter
20%
22%
24%
27%
29%
31%
39%
46%
gemiddelde benchmark
19%
21%
23%
26%
26%
31%
37%
42%
Percentage utiliteitsgebouwen met energielabel C of beter
62%
63%
63%
64%
65%
gemiddelde benchmark
59%
64%
63%
68%
70%
Percentage woningen aangesloten op stadsverwarming
Aantal (semi)publieke laadpunten voor elektrische auto's
23
58
68
162
219
233
385
581
gemiddelde benchmark
29
104
155
240
300
369
539
706
Omvang fijn huishoudelijk restafval (kg per inwoner)
115
117
104
92
91
88
88
gemiddelde benchmark
197
192
184
178
162
160
157
Hergebruikpercentage afval
63%
67%
70%
73%
72%
72%
72%
73%
Toelichting • Percentage utiliteitsgebouwen met energielabel C of beter Onder een utiliteitsgebouw verstaan we gebouwen als kantoren, scholen, fabrieken, ziekenhuizen e.d. (gebouwen niet zijnde woningen). Het aantal Nijmeegse utiliteitsgebouwen waarvoor een label bekend is, is gestegen van 443 in 2016 naar 1.156 in 2020. • Hergebruikpercentage afval Vanaf 2014 is de nascheiding van afval meegerekend (denk aan nascheiding van grof restafval en bouw- en sloopafval). • Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg.
89
Indicatoren Wijkontwikkeling Inleiding Met wijkgericht werken geven we richting aan een positieve ontwikkeling van het leefklimaat in wijken en stadsdelen Het wijkgericht werken in Nijmegen kent een lange traditie en richt zich op het organiseren van interne en externe samenwerking. We richten ons op het op peil houden van wat goed gaat in de wijken, aanpak van achterstanden in deelgebieden die achterblijven, stimuleren van participatie en samenwerking met wijknetwerken en zorgen voor een samenhangende aanpak op sociaal en economisch gebied, voor vitale en veerkrachtige wijken. Dit doen we door in te zetten op de volgende 4 punten • Duurzame relaties met wijknetwerken op te bouwen en te onderhouden (bewoners en professionals). • Te sturen op samenwerking en waar nodig regie voeren. • Het faciliteren en stimuleren van bewonerskracht, om participatie en eigen initiatief te bevorderen. Hierbij hoort onder andere het verstrekken van subsidies voor bewonersinitiatieven en activiteiten. • Sturen op integrale benadering van vraagstukken die in de stadsdelen spelen aan de gebiedstafels. De focus ligt op thema’s die vergaande positieve of negatieve effecten hebben op de leefbaarheid en de ontwikkeling van de wijken.
Wijkgericht werken is voornamelijk terug te vinden in de volgende programma’s • Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg • Wonen en Stedelijke Ontwikkeling • Openbare Ruimte • Veiligheid • Sport • Werk en Inkomen • Onderwijs
Indicatoren Hieronder zijn de indicatoren opgenomen van Wijkontwikkeling. Meer onderzoeksresultaten en statistieken over Wijkontwikkeling kunt u vinden in de Stads- en Wijkmonitor. 2013
2014
2015
2016
2017
Percentage bewoners dat vindt dat de gemeente aandacht heeft voor de leefbaarheid en veiligheid in de buurt
2018
2019
54%
57%
55%
56%
59%
57%
gemiddelde benchmark
48%
48%
47%
50%
50%
51%
Rapportcijfer bewoners voor woonbuurt als plek om te wonen en te leven
7,5
7,4
7,5
7,6
Percentage bewoners dat zich inzet voor de buurt
27%
27%
30%
29%
2020
Aantal door bewoners ingediende ideeën op ‘mijn wijkplan’
150
130
86
Aantal uitgevoerde bewonersideeën
68
40
24
Schaalscore sociale kwaliteit woonbuurt
5,9
5,8
5,8
5,8
Percentage bewoners dat de buurt schoon vindt
75%
71%
72%
73%
Percentage bewoners met de indruk dat overlast van groepen jongeren in de buurt vaak voorkomt
12%
12%
14%
10%
Percentage huishoudens dat vaak stankoverlast ervaart in de buurt
4%
4%
3%
4%
Percentage huishoudens dat vaak geluidsoverlast ervaart in de buurt
15%
14%
15%
16%
90
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Percentage bewoners tevreden over parkeergelegenheid in de buurt
58%
59%
59%
60%
Percentage bewoners tevreden over OV in de buurt
74%
79%
78%
76%
Percentage bewoners tevreden over groen in de buurt
67%
69%
71%
68%
68%
67%
Percentage lage sociaal economische status
6%
6%
6%
5%
Woningen: percentage corporatiebezit
40%
Percentage bewoners tevreden over mogelijkheden sporten en bewegen in de buurt 40%
43%
43%
41%
40%
40%
2020
39%
Toelichting • Percentage bewoners dat vindt dat de gemeente aandacht heeft voor de leefbaarheid en veiligheid in de buurt De bron is de landelijke Veiligheidsmonitor, die vanaf 2017 met tweejaarlijkse in plaats van jaarlijkse metingen werkt. • Aantal door bewoners ingediende ideeën op ‘mijn wijkplan’ en aantal uitgevoerde bewonersideeën ‘mijn wijkplan’ Niet meegerekend zijn ideeën die namens bewoners door een medewerker van de gemeente geplaatst zijn. Een deel van de uitgevoerde bewonersideeën is in het jaar ervoor ingediend. Naast de 24 uitgevoerde bewonersideeën in 2020 (afgeronde projecten), waren er eind 2020 ook nog 27 ideeën in uitvoering. • Schaalscore sociale kwaliteit woonbuurt Het gaat om een schaalscore op basis van de reacties op de volgende stellingen in de Burgerpeiling: de mensen kennen elkaar in de buurt nauwelijks, de mensen gaan in de buurt op een prettige manier met elkaar om, ik woon in een buurt waar veel saamhorigheid is en ik voel me thuis bij de mensen die in de buurt wonen. Hoe hoger de score hoe gunstiger. • Percentage lage sociaal economische status Op basis van enquêtegegevens rond inkomen, opleiding en eigen woningbezit (Burgerpeiling) is een verdeling naar vijf welstandsklassen, van hoog naar laag. • Gemiddelde benchmark Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Tilburg.
91
92
Paragrafen Investeringen Beleid Investeringen worden gedaan om de stad te veranderen, te verbeteren en te vernieuwen. We maken onderscheid tussen specifieke investeringen, bulkinvesteringen en investeringen met eigen dekking. Bulkinvesteringen zijn jaarlijks terugkerende kredieten waarvoor elk jaar uitvoeringsplannen worden vastgesteld. Het betreft verschillende kleinere investeringen, zoals investeringen in gemeentelijke accommodaties, bedrijfsinvesteringen en woonomgevingsverbeteringen. Investeringen met eigen dekking krijgen dekking uit een reserve of worden gedekt door jaarlijkse opbrengsten, zoals de rioolheffing. De specifieke investeringen nemen we op in het Investeringsplan. Investeringsplan In het Investeringsplan nemen we ook de investeringen mee die worden uitgevoerd via de planexploitaties van het Ontwikkelingsbedrijf. Na gereedkomen van deze investeringen, worden zij opgenomen in de activa-administratie van de gemeente. De tussentijdse verantwoording over die investeringen nemen we op in de Voortgangsrapportage grote projecten (VGP). Planexploitaties Binnen planexploitaties worden ook andere investeringen gedaan, bedoeld om het gebied te ontsluiten en bewoonbaar te maken. Na afronding van de planexploitatie heeft de gemeente dan de beschikking over investeringen die betaald zijn binnen de planexploitatie.
Dergelijke investeringen worden meegenomen en financieel gedekt in de plannen in het VGP en zijn dus niet meegenomen in het investeringsplan. Kapitaallasten Direct na het gereedkomen van de investering komen de afschrijvings- en rentelasten (kapitaallasten) jaarlijks ten laste van de begroting. Uitgangspunt van ons investeringsbeleid is dat het niveau van onze kapitaallasten stabiel blijft. De jaarlijks beschikbaar komende ruimte wordt weer als dekking ingezet voor nieuwe investeringen. Als de ruimte ontoereikend is voor nieuwe investeringen, stellen we voor hoe de ruimte kan worden vergroot. Leeswijzer De nieuwe investeringen zijn toegelicht in de paragraaf 'Nieuwe investeringen'. We geven bij dat onderdeel ook inzicht in de beschikbare investeringsruimte. Vervolgens geven we in de paragraaf 'Investeringsplan' een totaalbeeld van de specifieke investeringen die eerder al door uw raad zijn goedgekeurd en alle nieuwe specifieke investeringen. Daarna geven we een totaalbeeld van de Bulkinvesteringen en Investeringen met eigen dekking. Deze investeringen zijn niet meegenomen in het overzicht 'Investeringsplan'.
93
Nieuwe investeringen In onderstaande tabel hebben we per programma aangegeven welke investeringen we willen gaan doen. Daarna volgt per investering een toelichting. Nieuwe investeringen
bedragen * € 1.000 Onderwijs Onderwijs Bereikbaarheid Bereikbaarheid Bereikbaarheid Bereikbaarheid Bereikbaarheid Bereikbaarheid Wonen en SO Wonen en SO Wonen en SO Wonen en SO Wonen en SO Wonen en SO Openbare Ruimte Openbare Ruimte Openbare Ruimte Cult. en Cult. Erfg. Sport Sport Sport Sport Sport
2022
2023
2024
Basisschool Hidaya 1.800 Kristallis 3.350 Busbaan HOV 150 Laadinfra 200 Verlengde Waalbrug fietspad oostzijde 450 Verkeersmanagementcentrale (VMC) 450 Vervanging VRI's (verkeersregelinstallaties) 1.137 Vrijval gedragsaanpassingen verkeer -300 Mercuriuspark Park en Bike 3.500 Winkelsteeg (*) 15.000 Archeologisch depot 450 Valkhofkwartier 1.700 1.800 Cultuurhistorie Waalkwartier 795 Verduurzamen vastgoedportefeuille 1.100 1.100 1.100 Aanplant bomen 1.000 1.000 1.000 Speelvoorzieningen stedelijke speeltuinen 75 Beweegvriendelijke omgeving 500 500 Bibliotheek Nijmegen-Noord 2.200 Sporthal Hof van Holland 2.100 Sportpark Vossenpels (kunstgrasveld DVOL) 550 Sportzaal Marie Curiestraat 100 3.700 3.700 Multifunctionaliteit sportaccommodaties 240 240 240 Verbeteren akoestiek sportaccommodaties 150 150 Bulkkredieten Bedrijfsinvesteringen Bestuur en Org pm Ophog. verv. toplagen kunstgrasvelden Sport 150 150 150 Eigen dekking (**) Vervangen parkeerapparatuur KKG Bereikbaarheid 380 Totaal 16.677 10.840 24.540 Ad (*): totale investering is 75 miljoen euro, waarvan circa 47 miljoen euro na deze begrotingsperiode (2026 en later) Ad (**): gedekt uit inkomsten, gaat niet ten laste van de benodigde investeringsruimte.
2025
12.800
1.100 1.000
240
1.800 3.350 150 200 450 450 4.548 -300 3.500 27.800 450 3.500 795 4.400 4.000 75 1.000 2.200 2.100 550 7.500 960 300
150
pm 600
15.290
380 67.347
Toelichting nieuwe investeringen Basisschool Hidaya De investering Hidaya valt samen met de investering ‘Sportzaal Marie Curiestraat’, programma Sport. We kiezen voor een integrale benadering: voor onderwijshuisvesting een geschikte en passende, toekomstbestendige locatie voor BS Hidaya. Voor Sport een gewenste vervanging van twee oude gymzalen door één sportzaal (met behoud aantal zaaldelen) aangezien een sportzaal ruimte technisch meer mogelijkheden biedt voor de breedtesport. Zo kan de locatie aan de Heidebloemstraat 201 (oude gymzaal) en de Heiweg (oude locatie Hidaya) herontwikkeld worden. Besluitvorming hierover kan worden gezien als go /no go moment voor al deze ontwikkelingen. Met deze investering voldoen we aan onze wettelijke zorgplicht onderwijshuisvesting. Uitbreiding op de huidige locatie van Hidaya lukt namelijk niet, omdat deze locatie te klein is. Indien de investering in de sportzaal Marie Curiestraat niet doorgaat, hebben we nog altijd investeringen voor onderwijs nodig, maar zullen de plannen voor sport en stadsontwikkeling niet doorgaan en krijgen we voor 40 jaar een heel gekunstelde invulling van het gebied of wij moeten een andere locatie voor nieuwbouw vinden. De investering is nodig voor het jaar 2022.
Verschuiven is niet mogelijk, omdat er anders geen overeenstemming komt met Hidaya over doordecentralisatie en het ontwikkelproces dan stil komt te liggen.
94
Totaal
Kristallis Dit is een investering in onderwijshuisvesting en bewegingsonderwijs voor Kristallis. Het betreft een wettelijke zorgplicht voor de gemeente Nijmegen. We willen de voorbereiding starten in 2022. We verwachten oplevering in 2024. Busbaan (HOV; Hoogwaardig Openbaar Vervoer) Uit onze regionale analyses van het (H)OV-netwerk, blijkt een aantal pijnpunten (o.a. voor het Industrieplein). Een nieuw stukje busbaan tussen de halte Sluis Weurt en de huidige busbaan is daarom gewenst, en maakt de bus een aantrekkelijker alternatief. We verwachten voor een deel van deze investering (50%) subsidie van de provincie Gelderland. Gesprekken hiervoor zijn nog gaande. Ons eigen aandeel is € 150.000. Laadinfra Voor de implementatie van het programma voor laadpalen is voor de periode 2022 tot en met 2024 een investering van 0,2 miljoen euro noodzakelijk. Dit is bestemd voor de laadinfrastructuur in de publieke ruimte en bij semipublieke gemeentelijke parkeergarages en -terreinen. Verlengde Waalbrug fietspad Oostzijde Afgelopen jaar heeft Rijkswaterstaat (RWS) op verzoek van gemeente Nijmegen een tweerichtingsfietspad gerealiseerd op de voormalige busbaan op de westelijke parallelbaan van de Waalbrug. Ook is de oostelijke parallelbaan geschikt gemaakt als tweerichtingsfietspad. Aan de zuidwest-, zuidoost- en noordwestzijde heeft gemeente Nijmegen de aansluitende fietspaden aangepast.