OV-visie Nijmegen Bereikbaar en Verbonden 2025-2040
Tekst van het document
Ook de andere Nijmeegse stations blijven belangrijke knooppunten in het ov-netwerk van de stad. Zie ook deel 4 ‘beter benutten van het spoor’ voor meer over Nijmeegse spoorambities.
altijd een fijnmazige vervoersmogelijkheid is voor wie de loopafstand van de haltes aan de randen van de binnenstad naar de bestemming een barrière vormt. Zeker gezien de verdere ontwikke ling van de binnenstad (inclusief het stations
Winkelsteeg als nieuwe toplocatie
gebied) is dit van belang. Het centrumgebied als geheel wordt groter. Zo zal het stationsgebied in
We bouwen en ontwikkelen in de komende jaren
2050 volwaardig onderdeel van het centrumgebied
op meerdere plekken in de stad, waarvan de ont
zijn. De ruimte zal op sommige plekken in de binn
wikkeling van Winkelsteeg één van de belang
enstad anders ingericht worden en het stations
rijkste en meest grootschalige is.
gebied wordt verder ontwikkeld.
betaald parkeren in de stad, waarbij je bijvoor
Winkelsteeg wordt niet alleen een belangrijke
We onderzoeken als gemeente de komende jaren
beeld in één keer kunt betalen voor het parkeren
woon- en werklocatie, maar ook een belangrijk
de beste invulling van het fijnmazige vervoers
en de ov-rit (combi-ticket).
knooppunt in het ov-netwerk met station Goffert
aanbod in de binnenstad. Zo zorgen we ervoor dat
en een nieuw busstation.
de binnenstad ook bereikbaar blijft voor reizigers
Een ruimtelijk aantrekkelijke en sociaal veilige inrichting met adequaat beheer en onderhoud. Een aantrekkelijk tarief, vooral ten opzichte van
Een intuïtieve klantreis van A tot Z: heldere
die minder goed ter been zijn. Zo lang er nog geen
communicatie en informatie, makkelijk kunnen
We zetten ons via het ontwikkelteam van de con
ander goed fijnmazig aanbod voor de binnenstad
betalen en in- en uitrijden en duidelijke beweg
cessie in op goede verbindingen per metrobus
is, blijft er een bus rijden tot in de binnenstad.
wijzering vanaf de snelweg, op de P+R, in
tussen Winkelsteeg, andere toplocaties en de regio.
19
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
18
Doorstroming en betrouwbaar ov
20
2
onZe ambitie
Door in te zetten op doorstroming brengen we het openbaar vervoer in een positieve spiraal en maken we het een aantrekkelijker product. De concurrentiepositie van ov ten opzichte van de auto verbetert wanneer bussen sneller, frequenter en betrouwbaarder worden. Een aantrekkelijkere snelle bus zorgt voor meer
voor dezelfde dienstregeling. Met meer mensen en
opbrengsten uit ticketverkoop. Voor hetzelfde
woningen binnen de bestaande stadsgrenzen én
budget kan met goede doorstroming ook meer ov
de invoer van maximaal 30 km/h op sommige bus
worden geboden in de stad, een snellere bus is
routes is meer aandacht voor doorstroming dus
goedkoper om te laten rijden. Als we niet inzetten
essentieel. Dat betekent goede monitoring, goed
op doorstroming gebeurt het omgekeerde. Met
regelen van de voorrang en dus ook keuzes maken
een toename van verkeer en een dichter bebouwde
in het voordeel van de bus, en soms ten nadele van
stad wordt het risico groter dat de bussen ver
de auto. Dat sluit aan bij het inzetten op duurzame
traagd worden, en minder betrouwbaar. Bij tragere
mobiliteit en slim omgaan met de beschikbare
bussen zijn er meer voertuigen en chauffeurs nodig
ruimte in de stad.
Wat? Als gemeente zijn we aan zet om de randvoorwaarden te creëren waarbinnen het ov goed kan worden uitgevoerd. Dat doen we als wegbeheerder, ontwikkelaar en als verkeersregelaar met weginrichting en dynamisch verkeersmanagement. We verkennen waar we slimme infrastructurele
Ruim baan voor de bus
verbeteringen kunnen aanbrengen door bus
Het scheiden van het busverkeer van het overige
vervoer te scheiden van overig verkeer en met nog
verkeer maakt de bus sneller en betrouwbaarder.
slimmere soft ware voor verkeerslichten. Daarvan
De busbaan door de Spoorkuil is een sprekend
weten we dat we direct merkbaar de doorstroming
voorbeeld. Voor de metrobussen is dit principe
van de bus kunnen verbeteren. Daarnaast blijven
extra belangrijk: stap voor stap groeien we naar
we continu in gesprek met de vervoerder en met de
snelle corridors (hfst. 1) toe.
provincie over het oplossen van knelpunten. Waar het kan nemen we bij nieuw te ontwikkelen gebieden ruimte voor de bus direct mee in het ontwerp. In bestaande gebieden onderzoeken we ook hoe we de bus kunnen versnellen met geschei den busstroken op delen van de hoofdassen, zodat de bus ook daar directer en betrouwbaarder wordt. Voorrang bij verkeerslichten draagt hier ook aan bij.
Bepalen
Beïnvloeden Belangen Betrekken behartigen
23
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
22
De betrouwbaarheid, frequentie en snelheid van de bus groeit. De doorstroming van snelle metrobussen op de hoofdassen krijgt topprioriteit.
Waarom?
Knelpunten voor het ov monitoren
Knelpunten voor het ov oplossen
bij verkeerslichten. Dit komt niet alleen de door
Het is belangrijk grip te krijgen op doorstroming
Op wegvakken waar knelpunten zijn, passen we
stroming van het ov ten goede, maar ook de door
Topprioriteit bij langdurige werkzaamheden
van het ov.
waar het kan en waar veel rijtijd te winnen valt de
stroming van hulpdiensten, die op sommige plek
Bij noodzakelijke tijdelijke omleidingen door
infrastructuur aan. Zo kan een bus op eigen infra
ken ook last hebben van de verkeersknelpunten.
werkzaamheden geven we de doorstroming van
Betrouwbaarheid en doorstroming
structuur langs een file rijden. Waar de bus op
Ook is het onvermijdelijk dat ruimte en/of prioriteit
ov ook prioriteit. Langdurige werkzaamheden
We stellen daarom normen aan betrouwbaarheid
knelpunten nog geen prioriteit in de verkeers
voor de bus soms botst met ruimte en/of prioriteit
vragen extra aandacht, vooral als het om belang
en doorstroming van de bus, zodat we goed kun
lichtenregeling heeft geven we wél prioriteit aan
voor de fiets. Uitgangspunt is dat we altijd eerst
rijke ov-knooppunten gaat.
nen meten en evalueren. Hoe streng die normen
de bus, ook als dit ten koste gaat van de door
kritisch kijken naar de ruimte en prioriteit voor de
zijn hangt af van het type lijn – voor de metrobus
stroming van het autoverkeer.
auto voor we de ruimte voor de fiets verkleinen.
Extra aandacht Stationsdistrict
Dit is in lijn met het beleid om actieve, duurzame
Het nieuwe station in Nijmegen geeft het open
en ruimte-efficiënte mobiliteit te stimuleren.
baar vervoer in de stad een nieuw gezicht.
stellen we bijvoorbeeld strengere/andere normen Voorbeeld Oranjesingel/Canisiussingel
straten rijden. De invoering van maximaal 30km/u
In het oog springend is de situatie op de Singels, de
heeft voor ons als uitgangspunt dat de bus er qua
op-één-na drukste route langs een stadscentrum in
Heldere voorlichting
Hier komen de meeste buslijnen samen en kan
snelheid op de totale lijn niet op achteruit gaat. We
Nederland en één van de grootste knelpunten in het
Keuzes in het voordeel van de bus en in het nadeel
overgestapt worden op de trein en andersom.
beginnen met een nulmeting van de doorstroming
Nijmeegse busnetwerk. De breedte van de Singels
van de auto leggen we zo goed mogelijk uit.
Vertragingen als gevolg van werkzaamheden aan
van het ov. Op basis van die nulmeting pakken we
groeit niet mee terwijl het verkeer toeneemt. Er
Inwoners, ondernemers en werknemers nemen
de stationsomgeving hebben al snel effect op de
de grootste doorstromingsknelpunten voor de bus
moeten daarom keuzes gemaakt worden. Niet alle
we mee in ‘het waarom’: het totale plan achter de
punctualiteit van álle buslijnen.
aan. We monitoren door elke twee jaar de door
vormen van vervoer kunnen evenveel prioriteit
maatregel. Een goed aantrekkelijk totaalverhaal
stroming van de bus te onderzoeken. We beleggen
krijgen. Ongeveer 70% van het verkeer op de Singels
met snel en direct openbaar vervoer met reistijd
Continu afstemmen
het thema ‘doorstroming ov’ op een positie binnen
komt niet uit het centrum en hoeft er niet naartoe. De
winst, uitstekend werkende P+R en uiteindelijk de
Daarom nemen wij de regierol op ons. We stemmen
de gemeente en werken op het thema nauw samen
busroute over de Singels wordt in de toekomst nog
voordelen van een aantrekkelijke en leefbare wijk
continu af met aannemers en vervoerder, zodat de
met vervoerder en provincie in ontwikkelteams.
belangrijker als hoofdroute in het metrobusnetwerk.
en stad. Bij dit totaalverhaal hoort ook hoe de
dienstregeling van de bus tijdens de bouw zoveel
Op de Singels krijgt een betere doorstroming voor de
toekomst eruit zal zien als we de aanpassing niet
mogelijk ongehinderd uitgevoerd kan worden.
Basis voor gesprekken
metrobus daarom prioriteit boven de doorstroming
doorvoeren en het autoverkeer blijven stimuleren
De monitoring van doorstroming gebruiken we niet
van de auto. Dat is in lijn met de Uitvoeringsagenda
ten koste van het openbaar vervoer.
alleen om zelf de doorstromingsknelpunten binnen
Verkeersmanagement (2021), waarin de prioriteit
de gemeente aan te pakken.
van hoogwaardig ov boven overig verkeer op de
30km-per-uur-straten
We gebruiken de monitor ook als basis voor
S-routes al is vastgesteld. Ook zetten we ons in om
Bij het uitbreiden van 30km-per-uur-straten
gesprekken met de provincie, vervoerder en part
hier op termijn een hoogwaardige metrobushalte bij
(GOW30) gaan we zorgvuldig te werk met maat
ners in de regio over de doorstroming van de bus.
de Van Schevichavenstraat te realiseren, zodat het
regelen om de bus vloeiend door te laten rijden.
Daarnaast spreken we de vervoerder over welke
makkelijker wordt om het centrum met de bus te
We geven de ov-route daar voorrang op zijstraten
knelpunten zij ervaren. De gemeente, provincie en
bereiken.
en we leggen veiligheidsmaatregelen aan, zoals
Dit is het kloppende ov-hart van de stad.
drempels, die geschikt zijn voor de bus. De routes
vervoerder trekken samen op om knelpunten op te lossen. We blijven ook in gesprek met buurgemeen
Prioriteit voor het ov
van de metrobus gaan zo min mogelijk over deze
ten over de doorstroming van de bus, zodat we
Het sneller maken van de bus en het meer
straten. Bij de reguliere bus, die ook blijft bestaan,
betrouwbaar ov op regionale corridors realiseren.
betrouwbaar maken van de dienstregeling gaat dus
kan het voorkomen dat ze over de 30km-per-uur-
soms ten koste van de doorstroming van het auto
straten rijden. Voor het fijnmazige vervoer hoeft de
verkeer. Er is niet altijd plaats voor zowel auto- als
invoer van deze 30km-per-uur-straten geen
ov-infrastructuur. Op plekken waar de auto en het
beperking op te leveren.
ov de ruimte delen, geven we het ov prioriteit. Voorbeelden hiervan zijn ov-stroken en voorrang
25
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
24
dan voor lijnen die door ‘30-kilometer per uur’-
Vervoer nabij met fijnmazig vervoer in de wijken
26
3
onZe ambitie
Nijmegen streeft naar een inclusief publiek vervoersysteem. Openbaar vervoer is daarin de ruggengraat. Als gemeente kunnen we nog drempels wegnemen om het openbaar vervoer vanzelfsprekender en toegankelijker te maken.
Fijnmazig vervoer
Het toegankelijker maken van ov
Naast de grote bussen stijgt ook de behoefte aan
Naast de snelle directe bussen heeft en houdt
meer fijnmazig vervoer dieper in de wijken, dicht bij
Nijmegen een goed basisnetwerk van reguliere
de voordeur. Tot 2035 neemt het aantal 70+’ers toe
bussen.
met 40% , waarmee deze groep relatief één van de
In de wijken blijft minimaal twee keer per uur een
hardst groeiende is. De mate van vergrijzing is per
bus rijden. Deze bussen rijden dagelijks en meer
wijk verschillend. In Dukenburg en NijmegenZuid is
mensen zouden hier gebruik van kunnen maken.
het aandeel 70+’ers momenteel al het grootst, maar
Door de drempels die er voor mensen zijn van
alle wijken krijgen ermee te maken. Deze vergrijzing
verschillende kanten aan te pakken vergroten we
vormt een grote uitdaging voor het Wmovervoer
de kans dat meer mensen dat kunnen en willen
per taxi in de komende jaren. AVAN verzorgt in
doen.
Nijmegen het Wmovervoer. Om de Wmotaxi beschikbaar te houden voor de mensen die het
Vervoer nabij
echt nodig hebben is een aangepaste koers nodig.
De behoefte aan nog fijnmaziger vervoer gaat toenemen in de hele stad.
We zetten in op:
Dat gaat over vervoer dat dieper in de wijken komt,
1. Het toegankelijker maken van het reguliere
dichter bij de voordeur, en over vervoer tussen
openbaar vervoer. 2. Het vergroten van een fijnmazig netwerk in de buurt met aanvullende alternatieven.
wijken onderling. De gewone stadsbussen zijn daar niet altijd voor geschikt. Er zijn al mooie initiatieven uitgevoerd door vrijwilligers zoals Automaatje, de Boodschappenbus en Toektoek. En er is AVAN, dat mensen met een Wmoindicatie vervoert met een taxi. Om de groeiende behoefte aan fijnmazig vervoer in de toekomst te kunnen blijven bedienen is een schaalsprong nodig op het gebied van fijnmazig vervoer.
Bepalen
Beïnvloeden Belangen Betrekken behartigen
29
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
28
Er is altijd een vorm van publiek vervoer dichtbij beschikbaar, ook voor mensen die minder ver kunnen lopen.
Waarom?
Wat?
iets waar mensen op móeten kunnen rekenen. We
Ontwikkelopgave
blijven het daarom stimuleren en ondersteunen,
Het vervoer op aanvraag, het ondersteunen van
Als gemeente willen we garanderen dat zoveel mogelijk mensen van het ov gebruik kunnen maken.
maar nooit als vervanging van regulier openbaar
de sociale basis en het inrichten van 1 loket zien
En wanneer dat niet lukt is er een fijnmazig netwerk als aanvulling op het ov.
vervoer. We willen investeren in het binden van
we als één ontwikkelopgave om in de groeiende
vrijwilligers en bureaucratie wegnemen waar dit in
behoefte naar fijnmazig vervoer te voorzien.
de weg zit, zodat het voor meer mensen aantrek
Niet als losse kortstondige pilot, maar een als een
Toegankelijker maken van ov
Fijnmazig vervoer
Het ov moet toegankelijk zijn. Als gemeente zor
Het fijnmazige vervoer in en tussen de wijken
kelijk wordt. De samenwerking met de bewoners,
brede meerjarige aanpak en beweging die we als
gen we dat in elke wijk een bus kan rijden en
is een belangrijke ontwikkelopgave voor de
welzijnsorganisaties, wijkteams en met AVAN
gemeente ondersteunen. Hiervoor stellen van een
kunnen we drempels wegnemen voor het gebruik
komende jaren. Het is een thema waarop we als
vormen hiervoor de basis. Samen onderzoeken we
plan van aanpak op. Een kwartiermaker is nodig
van de bus.
gemeente de regie gaan pakken. Hieronder
hoe we initiatiefrijke inwoners en mensen die
die als verbinder helpt, ondersteunt, stimuleert en
beschrijven we hoe we dat onder andere willen
bereid zijn om meer voor elkaar te betekenen,
coördineert.
doen.
meer ondersteuning kunnen bieden. Het gaat
Positie bus in de wijken garanderen
Van elkaar leren
Vervoer op aanvraag
wijken, maar óók om kleinschalig vervoer naar
Samen met de verschillende maatschappelijke
om de positie op de weg voor de bus in de wijken te
In de toekomst kan er mogelijk ook een kleiner
bijvoorbeeld de binnenstad. Per wijk kan die
organisaties in de stad willen we de fijnmazige
bewaken, zodat alle wijken met een normale stads
busje dieper in wijken of tussen wijken onderling
aanpak wat verschillen omdat de kans van slagen
vervoersbehoefte en de ontwikkeling daarin verder
bus bereikbaar zijn en blijven.
komen. Niet in plaats van, maar als aanvulling op
groter is als de aanpak past bij de cultuur en dyna
in kaart brengen. We kijken naar goede voorbeel
het bestaande openbaar vervoer. Soms is het
miek van de wijk. Het college en de raad hebben in
den elders, bijvoorbeeld de HugoHopper (een
Drempels voor reizigers wegnemen
bijvoorbeeld net te ver lopen van een zorginstelling
het voorjaar van 2025 de uitgangspunten voor het
geprofessionaliseerde organisatie voor vrij
Er bestaan verschillende soorten drempels die het
naar een bushalte en dan is het fijn als er vervoer
versterken van de sociale basis vastgesteld. Hierin
willigersvervoer in gemeente Dijk en Waard) of de
gebruik van het openbaar vervoer kunnen belem
dichterbij is of in de eerste of laatste kilometer kan
wordt uitgegaan van een gebiedsgerichte aanpak.
WijkHopper (een kleinschalig vervoersinitiatief in
meren: financieel, mentaal én fysiek. We pakken
voorzien. Deze mogelijkheden willen we verken
In lijn daarmee kijken we ook naar mobiliteit en
de Drechtsteden, gereden door chauffeurs vanuit
deze drempels integraal aan, vanuit meerdere
nen. De uitdaging is hoe dit toekomstbestendig te
specifiek naar vrijwilligersvervoer.
re-integratie). Op basis van het plan van aanpak
invalshoeken. Daarbij hanteren we de volgende
organiseren. Dat doen we door ons goed te ver
leidende principes:
diepen in de behoeften van mensen. We willen het
Loket
de slag. Zo leren we hoe we het fijnmazig vervoer
• Een OV-reis van deur tot deur
belang van onze inwoners in verschillende wijken
We willen in ieder geval als gemeente een centraal
ook in kunnen zetten in andere delen van de stad,
De kwaliteit van loop-en fietsroutes naar de halte
en omstandigheden goed leren begrijpen om er
aanspreekpunt realiseren met actief ondersteu
met oog voor de verschillen tussen wijken.
en van en naar de bestemming moet op orde zijn.
goed op in te kunnen spelen. Ook door lering te
nend beleid. Het is belangrijk om als gemeente de
Deze is bepalend of een ov-reis gemaakt kan
trekken uit eerdere pilots, zoals Brengflex of de
juiste voedingsbodem voor fijnmazig vervoer
worden.
Stadshopper. En we laten ons inspireren door
(bijvoorbeeld gereden door vrijwilligers) te schep
succesvolle voorbeelden bij andere gemeenten.
pen. Eén centraal ondersteunend loket als aan
• OV moet een vanzelfsprekende keuze zijn
kunnen we in één of enkele delen van de stad aan
spreekpunt en coördinatiepunt binnen de
Het moet logisch en gemakkelijk zijn om voor het
Sociale basis ondersteunen
gemeente kan initiatiefnemers op weg helpen.
Ook zien we mogelijkheden om de fijnmazige
En het is van belang kleinschalige vervoersinitia
De kosten mogen geen belemmering vormen.
vervoersbehoefte voor een deel beter in vullen
tieven te ondersteunen, in financiële zin, maar ook
In hfst.5, 6, 7 en 8 gaan we dieper op deze leidende
vanuit de sociale basis. Vrijwilligersvervoer is een
met overleg en evaluatie, het wegwijs maken in de
principes.
mooie en belangrijke aanvulling op het bestaande
mogelijkheden en het verbinden met andere
vervoer. Vrijwilligers helpen mensen die anders
organisaties in de stad.
openbaar vervoer te kiezen. • OV moet betaalbaar blijven
moeilijk op pad kunnen, en dat waarderen we enorm. Maar omdat vrijwilligersvervoer niet altijd beschikbaar of voorspelbaar is, zien we het niet als
31
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
hierbij om het vervoer binnen de wijk en tussen de
trekken we nauw samen op met de busvervoerder
Bij de verdere uitrol van maximaal 30 km per uur 30
Beter benutten van het spoor
32
4
onZe ambitie
Steeds meer mensen maken in de toekomst gebruik van de trein van en naar Nijmegen. Deze groei van het aantal reizigers, met name de stromen van werkenden, scholieren en studenten, vraagt om ov dat veel mensen tegelijk kan vervoeren.
Hoogwaardig Nijmegen Centraal Station
Maatregelen
Station Nijmegen ontwikkelt zich tot hoogwaardig
De komende tijd wordt gewerkt aan wat echt nodig
Nijmegen Centraal Station: een voor iedereen
is om meer treinen te kunnen laten rijden. Met het
toegankelijk knooppunt met sterke verbinding van
Programma Hoogfrequent Spoor worden tal van
spoor, bus, fiets, lopen én snelle verbinding met
maatregelen getroffen: een extra eilandperron, een
P+R’s in alle windrichtingen rond de stad. Ook de
nieuwe doorgetrokken reizigerstunnel onder de
andere stations worden belangrijke kleinere
sporen door, een volwaardige Westentree. Aan
knooppunten in het ovnetwerk van stad en regio.
passingen aan sporen en wissels maken het moge lijk om treinen sneller te laten in en uitrijden, en er
Hoogfrequente treinen
komt meer ruimte voor het opstellen van treinen.
Hoogfrequente treinen vervullen de reisbehoefte
Elektrische treinen in plaats van diesels op de
het beste, en zijn ook nog een ruimteeff iciënte
Maaslijn maken het regionale netwerk daarnaast
vorm van vervoer. Het Stationsdistrict (met nieuwe
schoner, stiller, sneller en betrouwbaarder.
Westentree) vergroot de toegang tot de trein, maakt ruimte voor groei en versterkt Nijmegen als
Verbeterslag
knooppunt. Er komen hier 2000 woningen bij. Ook
Met deze maatregelen scheppen we de randvoor
rond de andere Nijmeegse stations wordt de woon
waarden om samen met alle partners (NS, ProRail,
en werkfunctie verder ontwikkeld. Bouwen rond de
het Rijk, provincies, regionale vervoerders) een
stations en het daar toevoegen van meer functies
echte verbeterslag op het spoor te realiseren, zodat
maakt het logischer om met het ov te reizen (zie
het aanbod kan meegroeien met de stad. De vol
ook hfst. 6, ‘het ov is voor de reiziger een vanzelf
gende stap is hogere frequenties, minder wacht en
sprekende optie’).
reistijd en een hogere betrouwbaarheid van het ov.
Wat? Om de trein vaker en sneller te laten rijden en een betere overstap te organiseren stelt Nijmegen zich op als betrouwbare samenwerkingspartner. Voor vervoerders, andere overheden en ervaringsdeskundigen.
Meer treinen
worden hiervoor al verschillende maatregelen
Op meerdere routes en lijnen zetten we in op
getroffen. Om dit mogelijk te maken is echter meer
meer treinen per uur.
nodig: bijvoorbeeld aanpassingen aan de infra
Hierdoor wordt de drukte beter verdeeld. Binnen
structuur en een betere verdeling van de capaciteit
de gemeentegrenzen en op het terrein van ProRail
van het spoor over een heel traject. Dat valt vaak
Bepalen
Beïnvloeden Belangen Betrekken behartigen
35
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
34
We benutten en ver snellen de schaal sprong op het spoor: elke 10 minuten een trein op de hoofd verbindingen en naadloos aansluiten op alles op en rond het station.
Waarom?
buiten onze directe verantwoordelijkheid en/of
maken de campus en het centrum van en naar het
daarom prioriteit aan het comfortabel kunnen
Afstemmen en aansluiten
gemeentegrenzen. De samenwerking met partners
zuiden beter bereikbaar. Niet 4 maar 8 keer per uur
verplaatsen van zoveel mogelijk mensen per trein
De stationsomgeving is eigendom van en in beheer
is hierbij dus erg belangrijk. Waar het past sluiten
in de spits is de volgende verbeterstap op de
waar dat mogelijk is. Sturen op meer goederen
door verschillende partijen met eigen belangen en
we aan bij het de spoorambities van onze partners:
Maaslijn. Dat is onder meer belangrijk om zo de
treinen via de Betuweroute draagt hieraan bij.
verantwoordelijkheden. Daarom is regie nodig om
bijvoorbeeld die uit het Koersdocument Zuidflank
P+R-functie van de stations Mook-Molenhoek en
van de GMR of de aankomende nieuwe Spoor
Cuijk te versterken. Goede parkeervoorzieningen
Samenwerkingen
duidelijk op elkaar aansluit. Deze regierol pakt de
agenda van provincie Gelderland. (beïnvloeden)
en altijd een trein binnen enkele minuten, maakt
Ontwikkelingen in de spoorwereld zijn afhankelijk
gemeente op.
de overstap op trein op deze stations ook voor
van veel partijen en vragen een lange adem. Dit
Het gaat hierbij om
Schiphol-Utrecht-Nijmegen
automobilisten logisch en aantrekkelijk. Daarnaast
maakt het belangrijk om een duidelijke stip op de
• Lopen: drempelloze looproutes, heldere
De ochtendspits is het drukst richting Utrecht en in
onderschrijven wij de ambitie voor een directe
horizon te zetten en daar consistent met een
de middagspits weer terug. De treinen in de tegen
intercity tussen Nijmegen en Maastricht zodra het
coalitie van partijen aan te werken. We trekken
overgestelde richting (‘s ochtends vanuit Utrecht
spoor daarvoor geschikt is gemaakt.
samen op in de lobby in strategische samenwer
inclusief fietsen van bijzonder formaat en deel
naar Nijmegen en ‘s middags terug) worden steeds
informatie en wegwijzers. • Fiets: extra plekken om de fiets te parkeren,
kingen met andere gemeenten, de provincies
fietsen, en snelle en veilige fietsroutes naar beide
beter bezet door de economische ontwikkeling en
Verbinding Duitsland
Noord-Brabant, Limburg en Gelderland, de Groene
entrees, deelfietsplekken.
groeiende werkgelegenheid in Nijmegen. De ver
We zetten in op het verstevigen van de internatio
Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, NS, regionale
binding Schiphol–Utrecht–Nijmegen groeit mede
nale aansluiting via Arnhem en de spoorroute naar
vervoerders zoals Arriva, ProRail en het Rijk.
door deze sterkere ‘tegenspits’ door naar een
de Alpenlanden, onder andere als beter alternatief
hogere frequentie (elke tien minuten een trein).
voor korte vluchten. Hiervoor bestaat een corridor
Hogere treinfrequenties
Dit wordt ook wel ‘spoorboekloos’ rijden genoemd:
agenda waarin verbeteringen vastgelegd zijn,
Het verhogen van treinfrequenties is van belang
lang wachten is er niet meer bij, er gaat altijd een
waaronder het realiseren van een goede overstap
voor (toekomstige) werkgevers, inwoners en
Ervaringsdeskundigheid
trein binnen een paar minuten. We letten hierbij
vanuit Nijmegen. Het belang hiervan behartigen
bezoekers van de stad. Hun stem willen we laten
We werken in nauwe samenwerking met erva
op een gelijkmatige verdeling over het uur en een
we samen met de regio. Mogelijke nieuwe inzichten
horen in de gesprekken over het spoor die we
ringsdeskundigen van verschillende doelgroepen,
verbeterde en versnelde overstap in Arnhem voor
uit toekomstig onderzoek naar de verbinding
voeren met partners. De noodzaak kwantificeren
NS, ProRail, de regionale vervoerders en andere
treinen die niet doorrijden naar Utrecht.
Nijmegen – Kleve nemen we ter harte.
we daarbij om de urgentie duidelijk te maken en
aanwezige aanbieders. Zo zorgen we voor een
omdat het toenemende werkgeversbelang en de
goede aansluiting met de stad en kan iedereen
IJssellijn
Nachttreinen
ontwikkeling van extra woningen het belang van
gebruik maken van de diensten die het station te
Ook pleiten we voor meer treinen en een snellere
We pleiten samen met provincie Gelderland voor
meer treinen bekrachtigt.
bieden heeft. (zie ook hfst. 8 ‘openbaar vervoer is
verbinding met Oss en ‘s-Hertogenbosch, met in
meer nachttreinen van en naar Nijmegen. In
‘s-Hertogenbosch altijd een goede overstap rich
navolging van de nieuwe impuls van de nacht
Naadloos overstappen
ting Eindhoven. Hiervoor moeten waarschijnlijk
bussen is het wenselijk om ook meer nachttreinen
De herinrichting en functievermenging aan beide
enkele knelpunten worden aangepakt buiten onze
op Nijmegen te laten aansluiten dan nu het geval is.
kanten van het station (centrum- en westzijde)
Afstemmen
gemeentegrenzen, zoals de enkelsporige brug bij
De hogere beschikbaarheid, ook in de nacht, maakt
biedt een kans om de bewegwijzering, infor
Daar waar de gemeente niet direct over gaat
Ravenstein en de spoorcapaciteit bij station Oss.
de trein een meer vanzelfsprekende optie.
matievoorziening en algemene toegankelijkheid
(bijvoorbeeld toiletten, ov-service, liften en rol
van het gebied te verbeteren. Dat doen we
trappen) stemmen we af binnen het ontwikkelteam
bijvoorbeeld met heldere looproutes, begrijpe
voor het regionale busvervoer en in de werkgroep met ProRail en NS voor de treinen.
Daarvoor maken we ons hard door samen op te
Balans personen – goederen
provincie Noord-Brabant, provincie Gelderland,
Niet alles kan tegelijk. De ruimte op het spoor
lijke verdeling van bussen, taxi’s en deelmobil
ProRail, NS en het ministerie van Infrastructuur en
is beperkt en vraagt keuzes.
iteit, Kiss & Ride en extra fietsparkeerplaatsen.
Waterstaat.
Als er gekozen moet worden tussen meer goede
Maaslijn (Nijmegen – Cuijk- Limburg)
het vervoer van personen voor ons het zwaarst.
Meer treinen per uur tussen Venlo en Nijmegen
Als snelgroeiende stad geven we de komende jaren
westzijde met korte loopafstanden en goed geregelde verkeerslichten (in overleg met de
trekken met o.a. gemeente ‘s-Hertogenbosch, de
rentreinen of meer personentreinen, dan weegt
• Bus: herkenbare busstations aan centrum- én
busvervoerder).
drempelvrij in gebruik’ en hfst. 5 ‘de ov-reis is van deur tot deur’)
37
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
36
te zorgen dat alles in het stationsgebied goed en
De ov-reis is van deur tot deur
38
5
onZe ambitie
Een reis met het ov staat nooit op zichzelf. In de praktijk is het altijd een keten van verplaatsingen: van huis naar de halte, van het station naar de eindbestemming. Die eerste en laatste stukken van de reis, het voor- en natransport, zijn belangrijk. Het bepaalt in hoeverre mensen het ov kunnen én willen gebruiken. De bus- of treinreis kan nog zo goed geregeld zijn, maar mensen kiezen er niet voor als de route naar de halte onduidelijk, oncomfortabel of onveilig is. Ook een moeilijke overstap kan een reiziger afschrikken.
De hele reis
Duurzaam
We moeten dus kijken naar de hele reis: wat is er
Als stad willen we duurzame, actieve en ruimte
nodig voor en na de bus of treinreis? De verdere
eff iciënt vervoer stimuleren. Daarom geven we
ontwikkeling van het ov doen we daarom altijd in
prioriteit aan lopen en fietsen. Dat zijn belangrijke
samenhang met het voor en natransport. De
manieren waarop mensen naar een halte reizen, en
inrichting van de openbare ruimte speelt daarin
dus een belangrijk onderdeel van het ovsysteem.
een grote rol.
Ook deelmobiliteit, zoals de deelfiets, is een waardevolle aanvulling op het ov. Wat nog vaak ontbreekt, is een goede koppeling tussen deze vormen van voor en natransport en het ov zelf. En juist dat is nodig om het ovsysteem verder te laten groeien.
Wat? De ketenreis is zo sterk als de zwakste schakel. Als gemeente zijn we scherp op waar we het verschil kunnen maken bij het verbeteren van loop-en fietsroutes.
Passende haltevoorzieningen
uitstraling en comfortabele wachtvoorzieningen
De haltevoorzieningen, van bankje tot deel-
met genoeg plek voor reizigers. Daarnaast inves
mobiliteit, vormen een belangrijke schakel
teren we in het toevoegen van (veilige) fiets
tussen voor-/natransport en de ov-reis.
parkeerplekken – ook voor buitenmaatse fietsen
De schaalsprong in twee richtingen maakt dat we
zoals bakfietsen. We zorgen voor goede bereik
ook gerichter gaan bepalen welke voorzieningen er
baarheid per fiets en de aanwezigheid van deel
op welke halte nodig zijn om het ov beter aan te
mobiliteit op haltes van de metrobus. Door bij deze
laten sluiten op het voor en natransport én de
haltes in te zetten op kwaliteit en goede voorzie
doelgroepen in het ov.
ningen voor het voor en natransport, vergroten we het gebied dat deze haltes bedienen. Zo kunnen
Snel en frequent
meer mensen gemakkelijker gebruikmaken van het
Bij het snelle en frequente ov (metrobus) maakt de
snelle en frequente ov.
kwaliteit van de halte echt een stap omhoog. We zetten in op haltes met een hoogwaardige
Bepalen
Beïnvloeden Belangen Betrekken behartigen
41
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
40
De reis van of naar het ov toe mag geen drempel zijn om het ov te kunnen of willen gebruiken. Het ov wordt pas echt sterk als de hele reis van deur tot deur klopt.
Waarom?
Vanaf de start van deur tot deur
aan ons toegankelijkheidsbeleid en waar nodig
Langs de nabije en sociale lijnen zijn andere halte
Bij nieuwe en bestaande ruimtelijke ontwikke
verbeteren. Bij busstations en haltes met veel
voorzieningen nodig, zoals meer bankjes. Die zijn
lingen denken we vanaf het begin na over de routes
toevoer, zoals de centrumhaltes, kijken we actief
niet alleen belangrijk op de halte zelf, maar ook op
van en naar het openbaar vervoer. Dat betekent dat
naar (grootschalige) verbeteringen. We werken
de routes naar het ov. Bij het bepalen welke voor
we in elke fase – van beleid tot ontwerp, tot uit
hierin samen met de Uitvoeringsagenda Lopen.
zieningen nodig zijn op en rond een halte kijken we
voering – aandacht is voor deze routes. Zo garan
niet alleen naar het aantal instappers. We letten
deren we de ov-reis van deur tot deur. Voor het
ook op welke voorzieningen er in de buurt aan
beleid en ontwerp van de routes naar het ov
wezig zijn, zoals zorginstellingen of wijkcentra, en
kunnen we zelf veel bepalen. Dat geldt ook voor
op de groepen reizigers die vooral gebruik maken
bijvoorbeeld het aanpassen van fietsenstallingen
van de halte.
en loop- en fietsroutes van en naar bushaltes toe.
Deelmobiliteit en openbaar vervoer kunnen goed naast elkaar bestaan én elkaar versterken. In combinatie met het ov gaat het dan vooral over de (elektrische) deelfiets. Als deze bij haltes en stations beschikbaar zijn, bieden ze een extra mogelijkheid voor het voor- en natransport. De ov-fiets van NS is hier een bekend en succesvol voorbeeld van. Deelfietsen die verspreid door de stad staan (zogenoemd free floating) kunnen voor sommige groepen reizigers een beter alter natief bieden dan de bus. Ze maken het mogelijk om kortere of fijnmazigere reizen te maken.
Plaats van haltes aanpassen Waar nodig kunnen we, in overleg met provincie en vervoerder, ook haltes verplaatsen. Zodat ze bijvoorbeeld dichter bij voorzieningen als zorg instellingen, supermarkten of wijkcentra komen te liggen. Dat speelt vooral bij de sociale en nabije lijnen. Omdat hiervoor samenwerking met de provincie en vervoerder nodig is, kan de gemeente dit niet volledig zelf bepalen, maar vooral beïnvloeden. Door het ov vanaf de start mee te nemen in ruimte lijke ontwikkelingen en haltes strategisch te plaat
De bushalte
sen, dragen we bij aan het ov als vanzelfsprekendere
Op en rondom een bushalte zijn verschillende
optie. Zie daarvoor ook hfst 6.
onderdelen en voorzieningen in beheer bij ver schillende partijen. Als gemeente gaan we over
Gericht ingrijpen
zaken als het bushokje of bankje, het halteperron
De loop- en fietsroutes van en naar het openbaar
en fietsenstallingen. Daarin kunnen we bepalen.
vervoer zijn nu in de stad nog niet overal toeganke lijk en worden niet overal als veilig ervaren. Daarom
Voorzieningen
ontwikkelen we de komende jaren een nieuwe
Voor andere haltevoorzieningen zijn we afhankelijk
aanpak, die gebaseerd is op betrekken van de stad.
van de vervoerder (zoals het haltebord) of van de provincie (zoals het digitale vertrektijdenscherm).
In gesprek
In dat geval kunnen we als gemeente beïnvloeden.
In gesprek met wijkraden en op basis van meldin
Ook in het toevoegen van deelmobiliteit op ov-
gen halen we op hoe het volgens de stad gesteld
haltes hebben we te maken met andere partijen,
is met de routes van/naar bushaltes.
namelijk de aanbieders van deelmobiliteit. Dit
Met deze informatie kunnen we, samen met
doen we in lijn met onze Aanpak Deelmobiliteit.
ervaringsdeskundigen, gericht schouwen, toetsen
43
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
42
Nabij en sociaal
Het ov is voor de reiziger een vanzelfsprekende optie
44
6
onZe ambitie
Om de groei van de stad goed op te vangen, moeten alternatieven voor de auto aantrekkelijker en vanzelfsprekender worden.
Logisch makkelijk en bekend
Samenwerking en afstemming
We willen dat meer mensen kiezen voor de fiets of
Gedrag en keuzes hangen van veel factoren af.
het openbaar vervoer, dat vraagt om een gedrags
Drukte en betaald parkeren in de binnenstad
verandering. Zo blijft Nijmegen leefbaar en goed
stimuleren mensen om vaker het openbaar vervoer
bereikbaar, nu en in de toekomst. Daarom zorgen
naar het centrum te nemen. Andersom geldt: als
we dat reizen met de fiets of het ov een logische,
parkeren goedkoop of gratis is, wordt de auto al
makkelijke en bekende keuze wordt voor inwoners,
snel de meest vanzelfsprekende optie. Dat vraagt
werknemers en bezoekers.
om goede samenwerking en afstemming tussen 47
verschillende partijen.
Wat? Nieuwe (woningbouw)ontwikkelingen bieden kansen om het openbaar vervoer sterker te maken. Nieuwe woonwijken, bedrijventerreinen en onderwijslocaties bouwen we bij voorkeur aan het bestaande én toekomstige ov-netwerk. Zo wordt het ov vanzelf een logische keuze voor bewoners, werknemers en bezoekers van deze gebieden.
De eerste paal is een haltepaal
gebiedsontwikkeling. We vinden dat ontwikkelaars
Vanaf het begin zorgen we dat ontwikkelgebieden
en overheid hier samen aan kunnen bijdragen. We
de juiste ov-voorzieningen krijgen.
onderzoeken hoe we dit het beste kunnen organi
Dat verbetert de bereikbaarheid van deze gebieden
seren, met voorbeelden zoals Utrecht Rijnenburg
en versterkt de business case van het ov. Want een
ter inspiratie.
goed bereikbaar gebied is aantrekkelijker om in te wonen, werken en investeren. Daarom zetten we
Kosten samen dragen
actief in op bijvoorbeeld:
In de eerste jaren van een nieuw gebied zijn er vaak nog weinig reizigers, terwijl de kosten voor goed
OV centraal stellen
openbaar vervoer al volledig gemaakt moeten wor
Een centrale plek voor het ov in nieuwe plannen,
den. Daarom vinden we dat deze kosten samen
vanaf het eerste ontwerp tot en met de uitvoering.
gedragen moeten worden door alle betrokken par
Daarbij houden we rekening met toekomstige groei
tijen: gemeente, provincie, vervoerder en soms ook
van het gebied.
ontwikkelaars. Iedereen profiteert immers van een goed bereikbare en aantrekkelijke ontwikkeling.
Investeringen als onderdeel van plannen Gezamenlijke investeringen in ovbereikbaarheid
Zie ook hfst. 1, waar we inzetten op de ontwikkeling
als onderdeel van nieuwe plannen voor
langs ov-corridors om de totale business case van
Bepalen
Beïnvloeden Belangen Betrekken behartigen
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
46
Alle inwoners, werk nemers en bezoekers van Nijmegen nemen het ov mee in hun overweging bij het plannen van een reis.
Waarom?
het ov te versterken. En hoofdstuk 6, waarin we het
Aandachtspunten ophalen
ov van deur tot deur vanaf de start meenemen in
Via een jaarlijkse enquête (bijv. via het Onder
ontwikkelingen.
nemerspanel en/of monitor vestigingsklimaat)
Mogelijkheden bespreken
ov-mogelijkheden (eventueel met een eigen
halen we de belangrijkste aandachtspunten voor
We bespreken met provincie, NS en busvervoerders
welkomstpakket)
Vanzelfsprekend met het ov naar werk
kortings- en stimuleringsacties voor het ov.
• samenwerking met werkgevers, zodat nieuwe werknemers actief worden geïnformeerd over
het openbaar vervoer vanuit werkgeversperspec
de mogelijkheden om de bedieningstijden inciden
Werkgevers hebben een belangrijke rol in het
tief op. Dit biedt continue input voor de ontwikkel
teel aan te verruimen bij grote evenementen, zodat
bij werkzaamheden zoals wegafsluitingen.
vanzelfsprekender maken van het openbaar
gesprekken van de ov-concessie.
bezoekers ook ’s avonds nog met het ov terug kun
• korte promotie acties (zoals tijdelijk gratis ov of
vervoer voor woon-werk verkeer, namelijk via
nen reizen.
• het aanbieden van ov-alternatieven of -kortingen
korting bij P+R) bij werkzaamheden zoals weg
hun mobiliteitsbeleid.
Overleg
Grotere werkgevers zijn sinds juli 2024 verplicht te
Via onze accounthouders binnenstad en economie,
Communicatie en campagne(s)
rapporteren over het woon-werkverkeer van hun
onze campuspartners en een werkgeversbenade
Het doel van de communicatie en campagne(s)
We monitoren het effect van deze acties door te
werknemers, waarbij op termijn mogelijk een
ring waarbij we samenwerken met de Groene
is om het openbaar vervoer als reismogelijkheid
kijken hoeveel extra ov-reizigers dit oplevert, zowel
afsluitingen om mensen te verleiden de auto vaker te laten staan.
zichtbaarder te maken, inwoners het laag
op de korte als langere termijn. Dit doen we vanuit
drempelig uit te laten proberen en het imago
onze samenwerking binnen de Groene Metropoolr
Als gemeente zien we mogelijkheden om hier –
met werkgevers over hoe we samen het ov-gebruik
van het openbaar vervoer te verbeteren.
egio en met de provincie en vervoerders.
samen met werkgevers – aan bij te dragen en
effectief kunnen stimuleren.
Zo willen we gewoontegedrag doorbreken en duurzaam reisgedrag stimuleren.
structurele gedragsverandering onder werknemers te realiseren, bijvoorbeeld:
Bekender maken Samen met de provincie en vervoerder onder
Door de inzet op een snelle metrobus naar top locaties in de stad, zoals grote werklocaties,
Reisgedrag onderzoeken
zoeken hoe we het openbaar vervoer bekender
Stimuleren en faciliteren
dragen we ook bij aan het ov als vanzelfspreken
Voordat we campagnes inzetten, doen we onder
kunnen maken bij de verschillende groepen
Als een van de grotere werkgevers hebben we als
dere optie voor de reiziger. Zie ook hfst. 1.
zoek naar gedrag en doelgroepen. Hierbij brengen
reizigers.
gemeentelijke organisatie een voorbeeldfunctie. nemers om (vaker) voor duurzame reisopties zoals
Vanzelfsprekend met het ov in de vrije tijd
het ov te kiezen. We monitoren deze ontwikke
Naast structurele gedragsverandering richten
lingen als onderdeel van onze registratieplicht.
we ons ook op incidentele gedragsverandering.
Daarom stimuleren en faciliteren we onze werk
we in kaart wie de verschillende doelgroepen zijn, hoe hun huidige en gewenste reisgedrag eruitziet
Successen vieren
en welke maatregelen en interventies kunnen
Tot slot vieren we samen met de provincie en
leiden tot het gewenste gedrag.
vervoerder successen en laten we actief zien welke verbeteringen er zijn in het Nijmeegse openbaar
We willen dat reizigers het openbaar vervoer vaker
Communicatieplan
vervoer. De eerste momenten hiervoor zijn de start
meenemen in hun overweging, ook bij recreatieve
Op basis van deze inzichten ontwikkelen we een
van de nieuwe ov-concessie en de vaststelling van
Samenwerken binnen programma's
reizen en evenementen. We zien daarvoor de vol
communicatieplan, afgestemd op de verschillende
deze ov-visie. Ook jagen we regionale en provin
We blijven samenwerken binnen programma’s als
gende mogelijkheden:
doelgroepen en over een langere periode. Daarbij
ciale campagnes rond het openbaar vervoer aan.
Slim en Schoon Onderweg en Duurzaam Heijen
denken we bijvoorbeeld aan:
daal. We versterken de programma’s en maken ze
In gesprek
Levensveranderende gebeurtenissen en werk
zichtbaarder, zodat meer werkgevers bekend raken
We blijven en gaan in gesprek met partijen als NS,
zaamheden benutten om het ov met acties onder
met wat het te bieden heeft. Daarbij richten we ons
ProRail, busvervoerders en organisatoren van
aandacht te brengen. Dit zijn geschikte momenten
op alle soorten werknemers: zowel kenniswerkers
evenementen in Nijmegen, zoals de Vierdaagse,
om gewoontegedrag te doorbreken. Denk aan:
als praktijkwerkers. Samen met werkgevers en
Zevenheuvelenloop en activiteiten in het Goffert
• aanhaken bij de het ov-welkomstpakket voor
partners in de programma’s onderzoeken we welke
park. Het doel is te verkennen welke aanpassingen
nieuwe bewoners dat de Groene Metropoolregio
maatregelen het beste werken om werknemers te
mogelijk zijn zodat bezoekers vaker met het open
heeft gemaakt;
stimuleren vaker de fiets, het openbaar vervoer of
baar vervoer komen. Denk aan tijdelijke extra
deelmobiliteit te gebruiken.
verbindingen, het aanpassen van haltes of extra
menten (bijvoorbeeld voor pas afgestudeerden
capaciteit tijdens piekmomenten. Maar ook
of gepensioneerden);
• gerichte promotie van passende ov-abonne
49
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, hebben we doorlopend, minimaal één keer per jaar, contact
maximale CO2-uitstoot per werkgever volgt. 48
Openbaar vervoer is betaalbaar
50
7
onZe ambitie
De prijs is een veelgehoorde reden waarom mensen niet met het openbaar vervoer willen of zelfs kunnen reizen. Het verbeteren van betaalbaarheid is dan ook een belangrijk uitgangspunt.
Kosten Zo’n 10% van de Nederlanders ervaart momenteel
De ondoorzichtigheid van kaartjes, kortingen en
problemen bij het betalen van zijn of haar vervoer .
abonnementen, maakt dat veel mensen door de
Zij hebben moeite om ‘gewoon mee te doen’ in de
bomen het bos niet meer zien, en uiteindelijk soms
maatschappij – terwijl dat juist ook financiële pro
ook daadwerkelijk duurder uit zijn. Om onze doel
blemen kan verminderen of voorkomen.
stellingen voor een leefbare en bereikbare stad te
Deze groep ervaart een prijsprobleem. Naast inwo
behalen én meedoen te (blijven) stimuleren , is het
ners die het openbaar vervoer simpelweg niet
daarom essentieel dat de kosten voor reizigers niet
kunnen betalen, kent het openbaar vervoer vaak
verder toenemen en dat deze negatieve perceptie
ook een negatieve prijsperceptie.
van de prijs van het ov wordt verbeterd.
Wat? We zetten het succes van het busvoordeelabonnement voort en maken het makkelijker en transparanter.
Busvoordeelabonnement
ondersteuning nodig is, wat zij vervolgens maan
Nijmegen kent het Busvoordeelabonnement, waar
delijks ontvangen. Dit systeem gaat uit van ver
mee inwoners met een inkomen tot 130% van het
trouwen en eigen regie en is voor inwoners veel
sociaal minimum voor een klein bedrag buiten de
eenvoudiger dan het aanvragen van allerlei ver
spits met de bus kunnen reizen. Hierdoor hebben
schillende regelingen.
zij meer mogelijkheden om mee te doen in de maatschappij. We nemen hiermee het prijs
Gevolgen van veranderingen
probleem van ov voor deze groep voor een groot
Een verandering naar een Maatschappelijk Mee
deel weg.
doen Budget heeft mogelijk ook gevolgen voor het Busvoordeelabonnement. Hoe we dat inrichten
Financiële ondersteuning
wordt in 2026 nader onderzocht, waarbij we oog
Vanuit de visie op financiële bestaanszekerheid
hebben voor wat de meest effectieve maatregel is
zetten we de komende jaren in op het sneller en
om mensen te helpen en op een gezonde manier
makkelijker bereikbaar maken van hulp voor onze
mee te laten doen aan de maatschappij. Tot de
inwoners. We werken toe naar een Maatschappelijk
invoering van het MMB blijft het Busvoordeel
Meedoen Budget (MMB), zoals dat eerder in de
abonnement voor inwoners met een laag inkomen
gemeente Wageningen is ingevoerd. Dat betekent
in zijn huidige vorm beschikbaar en onderzoeken
dat alle regelingen op inkomensondersteuning
we – samen met de vervoerder – de wensen en
worden omgezet naar één MMB. Per huishouden
mogelijkheden om het huidige Busvoordeel
wordt bekeken hoeveel extra financiële
abonnement uit te breiden.
Bepalen
Beïnvloeden Belangen Betrekken behartigen
53
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
52
Betaalbaarheid is geen reden om het ov in Nijmegen niet te kunnen of willen gebruiken.
Waarom?
Onderzoeken naar abonnementsvormen
Inzet gemeente
We onderzoeken bijvoorbeeld een abonnement
We zetten ons bij de gesprekken met het Rijk, de
dat ook tijdens de spits geldig is, zodat men
regio, de provincie en de vervoerder continu in om
Aantrekkelijke ov-tarieven
’s ochtends vroeg met het abonnement van/naar
de reiskosten voor het openbaar vervoer niet
Of het openbaar vervoer als duur wordt ervaren,
werk of de dokter kan. En een variant waarbij ook
verder toe te laten nemen. Daarbij blijven we ons
wordt ook beïnvloed door de prijzen van de
kinderen gratis mee kunnen reizen, zodat families
ook inzetten voor de betaalbaarheid voor inciden
alternatieven en het gemak dat men ervoor krijgt.
gezamenlijk op pad kunnen. Maar ook een variant
tele reizigers, die veelal zonder abonnement reizen.
We zetten ons in om ov qua beprijzing aantrekke lijker te maken dan bijvoorbeeld taxi of auto.
waarbij het gebied waarbinnen het Busvoordeel de reisbewegingen vanuit en naar de regio hiermee
Verbeteren van de transparantie en prijsperceptie
kunnen worden gemaakt.
Niet alleen het kunnen betalen van het openbaar
abonnement geldig is wordt uitgebreid, zodat ook
beperkte geletterdheid of digitale vaardigheden.
vervoer is een belangrijk aandachtspunt. Veel Aansluiten bij behoeften
mensen nemen ov nu niet mee in de overweging
Verder blijven we het gebruik en ervaringen van het
omdat het relatief duur is/lijkt ten opzichte van
Busvoordeelabonnement monitoren, zodat we
bijvoorbeeld de auto. Dit probleem van prijs
goed blijven aansluiten bij de behoeften van
perceptie speelt voor veel mensen en we zetten
gebruikers.
ons in dit weg te nemen. Zo dragen we ook bij aan de vanzelfsprekendheid van het openbaar vervoer
We behouden de naam ‘Busvoordeelabonnement’
(zie ook hfst. 6). Daarvoor zien we een aantal
voor de herkenbaarheid, ook als kenmerken en/of
mogelijkheden.
voorwaarden veranderen. We zorgen voor goede informatievoorziening en communicatie.
Transparantie We sturen aan op een transparanter kaart- en
We werken mee aan regionale en/of landelijke
tariefsysteem, zodat het makkelijker wordt om de
opschaling (bijvoorbeeld wanneer het landelijke
juiste korting te krijgen en reizigers er onbezorgder
ov-product Onderwegpas tot verdere uitwerking
vanuit kunnen gaan dat zij de meest voordelige
komt) vanuit de huidige ervaringen met het
prijs betalen. Dat noemen we het ‘best price
Busvoordeelabonnement.
principle’. We onderschrijven de ontwikkeling van
Tarifering
het nieuwe systeem van tarieven dat ontwikkeld wordt door Gelderland, Overijssel en Flevoland.
Het ov-tarief is een belangrijke knop om aan te
Daarmee wordt onder meer ingezet op een staffel
draaien, omdat hier keuzes en gedrag direct mee
korting (als je meer reist betaal je minder per rit).
kunnen worden beïnvloed. We vinden het essen tieel dat de tarieven voor reizigers niet verder toe
Inzicht in ov-abonnementen
nemen, ondanks stijgende kosten in de ov-sector.
We zetten in samenwerking met de vervoerder
De tarieven voor de bus worden door de provincie
actief in op het vergroten van de bekendheid van
Gelderland vastgesteld, maar we zien wel een
de beschikbare ov-abonnementen, die voor
verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de
sommige reizigers een uitkomst kunnen bieden in
betaalbaarheid van het ov voor onze inwoners,
de betaalbaarheid van het ov. We besteden daarbij
werknemers en bezoekers voor zowel bus als trein.
specifieke aandacht aan de informatievoorziening voor niet-Nederlandstaligen en mensen met
55
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
54
Openbaar vervoer is drempelvrij in gebruik
56
8
onZe ambitie
Reizen met het openbaar vervoer zou voor iedereen mogelijk, makkelijk en duidelijk moeten zijn. In de praktijk is dat nu niet altijd zo. Sommige inwoners ervaren belemmeringen als ze met het ov willen reizen. Deze drempels kunnen afhangen van waar ze wonen, wanneer ze reizen of van hun persoonlijke situatie.
Design-for-all
openbaar vervoer’. In dat akkoord spreken ver
We willen dat reizen met het openbaar vervoer ook
schillende partijen uit de ovsector af om samen te
voor hen een reële en aantrekkelijke mogelijkheid
werken aan volledig toegankelijk ov in 2040.
wordt. Daarom hanteren we het algemene principe ‘designforall’ (zie inleiding) en nemen we ervaren
Toegankelijkheid
drempels zoveel mogelijk weg. Zo helpen we inwo
Als gemeente beseffen we dat ‘beperkingen’ en
ners, werknemers en bezoekers om zelfstandig(er)
‘kwetsbaarheid’ brede begrippen zijn. We gaan de
te reizen met het openbaar vervoer. Daarmee
uitdaging aan omdat we toegankelijkheid echt
zorgen we voor een sterker ovsysteem en ver
serieus nemen. Dat doen we samen met de stad:
lichten we de druk op het doelgroepenvervoer, die
We halen ervaren belemmeringen op via de
door de vergrijzing steeds verder toeneemt (
ovambassadeurs en de STIPS – als voelsprieten
zie ook hfst. 3).
in de wijken. En we werken structureel samen met ervaringsdeskundigen bij het ontwikkelen en toet
Hiermee dragen we bij aan het VNverdrag handi
sen van onze plannen. Zo houden we voortdurend
cap en sluiten we onder meer aan bij ons Actie
rekening met verschillende gebruikservaringen.
programma Inclusie ‘Iedereen doet mee!’ en het
Deze input nemen we ook mee in onze gesprekken
landelijke ‘bestuursakkoord toegankelijkheid
met provincie en vervoerders.
Wat? We zetten een diverse mix van maatregelen in om zowel fysieke en mentale barrières weg te nemen.
Toegankelijke stations en haltes
Basisnorm opstellen
Op dit moment is 54% van de ovhaltes in Nijmegen
We stellen een basisnorm op voor de toegankelijk
rolstoeltoegankelijk . We willen dat alle haltes in de
heid van ovhaltes in Nijmegen. Deze norm sluit
toekomst volledig motorisch én visueel toeganke
aan bij ons Handboek Toegankelijkheid en bij het
lijk zijn. Zodat reizigers zelfstandig gebruik kunnen
Besluit Toegankelijkheid Openbaar Vervoer (BTOV).
maken van het openbaar vervoer. De meeste bus
Op basis hiervan verbeteren we de komende jaren
haltes vallen onder de verantwoordelijkheid van
stap voor stap de toegankelijkheid op de ovhaltes.
de gemeente als wegbeheerder. Daardoor kunnen
Dat doen we samen met ervaringsdeskundigen
we zelf veel doen om de toegankelijkheid te
(zoals het Zelfregiecentrum). De norm geldt ook
verbeteren.
voor het aanleggen en beheren van nieuwe ovhaltes.
Bepalen
Beïnvloeden Belangen Betrekken behartigen
59
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
58
Voor eenieder die met het ov op pad wil of daarvan afhankelijk is, is het ov zowel fysiek als mentaal toegankelijk.
Waarom?
We voeren daarbij, wederom in overleg met
Bekendheid van ov-ambassadeurs
Verstoringen
ervaringsdeskundigen, structurele monitoring uit
We vergroten de bekendheid van de ov-ambassa
We pleiten voor het verbeteren van de informatie
om te volgen hoe toegankelijk de ov-haltes zijn.
deurs en zetten in op voortzetting en uitbreiding
voorziening bij verstoringen, zodat reizigers tijdig
van de ondersteuning die zij bieden. De organisatie
zijn geïnformeerd en weten wat hun alternatieven
Ervaringen meten
groeit mee met de doelgroep, en we onderzoeken
zijn.
We meten niet alleen de normen, maar ook de
of uitbreiding naar andere doelgroepen nodig is.
ervaringen van reizigers. Daarbij is niet alleen de
Bepalen en beïnvloeden
Begrijpelijke taal We zorgen er – samen met de provincie en ver
ov-halte belangrijk, maar juist ook de weg ernaar toe (zie ook hfst. 5: de ov-reis is van deur tot deur).
Zelfredzaamheid in het ov
voerders – voor dat alle communicatie over het ov
Daarom maken we een plan om regelmatig steek
We werken samen met bestaande en nieuwe
in begrijpelijke taal is (B1-niveau). Zo blijft infor
proeven te doen met ervaringsdeskundigen.
partners (zoals AVAN, Stichting MEE, Sterker en
matie duidelijk voor zoveel mogelijk inwoners.
Bindkracht 10) om de zelfredzaamheid in het ov te
Duidelijke informatie
vergoten. Samen met AVAN en de ov-vervoerders
Bewegwijzering
We zorgen samen met provincie en vervoerders
onderzoeken we of een ov-abonnement voor Wmo-
We verbeteren de bewegwijzering op bushaltes en
voor betrouwbare informatie over de toegankelijk
reizigers hierbij een passend hulpmiddel kan zijn.
stations, samen met de provincie en vervoerders.
heid van ov-haltes én voertuigen in Nijmegen. Deze
Daarbij besteden we extra aandacht aan het cen
gegevens moeten altijd actueel en duidelijk zijn,
Reisassistentie
zodat reizigers goed reisadvies kunnen krijgen dat
We pleiten voor verbetering en uitbreiding van de
past bij hun situatie.
beschikbare reisassistentie, bijvoorbeeld ook de
Persoonlijke ondersteuning
overstap van trein naar bus.
We blijven ons inzetten voor ov-informatiepunten
Uitbreiding van ondersteuning in het openbaar vervoer
Verbeterde informatievoorziening
We doen in Nijmegen al veel om mensen te helpen/
Actuele en begrijpelijke informatievoorziening is
leren reizen met het openbaar vervoer en om even
belangrijk om goed met het openbaar vervoer te
tuele angsten weg te nemen. De komende jaren
kunnen reizen. Nu ervaren reizigers hierin nog
breiden we deze ondersteuning verder uit. We
drempels: (reis)informatie is soms niet up-to-date,
richten ons daarbij op een bredere groep mensen
onduidelijk of moeilijk te vinden. Ook weten veel
die deze hulp (al dan niet tijdelijk) nodig heeft om
reizigers niet welke ondersteuning er beschikbaar
zelfstandig te kunnen of durven reizen.
is. Daarom zetten we in op duidelijke, begrijpelijke (reis)informatie en persoonlijke hulp waar nodig.
Kennis maken met ov
Zo maken we het openbaar vervoer beter te
We willen gebruikers van het doelgroepenvervoer
begrijpen en prettiger in gebruik. Verbeteren
vaker kennis laten maken met openbaar vervoer,
betekent soms ook vereenvoudigen.
wanneer dat voor hen (op sommige momenten) een reële optie is. Samen met de doelgroep onder
Digitaal informatiepunt
zoeken we wat hen kan helpen om drempels te
We bundelen alle informatie over mobiliteit in
verlagen. Op basis daarvan starten we bijvoorbeeld
Nijmegen – van parkeren en fietsen tot deel
– in lijn met het Actieprogramma Inclusie – trajec
vervoer, bus en trein. Dit doen we via een digitaal
ten om kinderen uit het leerlingenvervoer te leren
informatiepunt én via fysieke plekken zoals de
zelfstandig reizen met het ov. Hierbij kunnen we
STIPs. Deze informatie is open toegankelijk, zodat
samenwerken met de ov-ambassadeurs.
andere partijen deze gegevens kunnen gebruiken.
traal station en nieuwe stadsdelen in ontwikkeling.
en ticketbalies, zodat reizigers ook persoonlijk geholpen kunnen worden als dat nodig is.
61
Bereikbaar en verbonden | OV-visie gemeente Nijmegen 2025-2040
60
Aan de slag
62
Met deze visie is de koers voor de toekomst van het openbaar vervoer in Nijmegen uitgezet. In dit hoofdstuk blikken we vooruit: welke stappen zijn nodig om van visie naar uitvoering te komen? Ook gaan we in op de financiële kaders en investeringen die bij de verdere uitwerking een rol spelen.
Menskracht Omdat de ruimtes kleiner en de uitdagingen in de stad groter worden, wordt met name één taak van de gemeente steeds belangrijker: continu goede afstemming vinden tussen stakeholders en hun schurende belangen om de mobiliteitstransitie in goede banen te leiden.
Samen investeren
De veranderingen in de stad vinden ook in hoger
brengen van initiatieven en vrijwilligers. In potentie
tempo plaats. Dit vraagt steeds meer personele
staan hier hoge maatschappelijke baten tegenover.
De in deze ov-visie geschetste schaalsprong in het openbaar vervoer vraagt om extra inzet van de
capaciteit, van stadsrealisatie, stadsontwikkeling
Achter de schermen vraagt dit relatiemanagement,
gemeente Nijmegen, zowel beleidsmatig als financieel. De visie bevat ambities die verder gaan dan het
en stadsbeheer. Soms is een lange, wat onzicht
coördinatie en het verkennen van soms nog onbe
huidige beleid en de bestaande middelen. De daadwerkelijke financiële impact hangt af van de keuzes,
bare, adem nodig om zaken in beweging te krijgen.
kend terrein. Dit vraagt menskracht die extra nodig
prioriteiten en het tempo waarin maatregelen in de komende jaren worden uitgewerkt. Deze con
Denk bijvoorbeeld aan het organiseren en facili
is boven op het bestaande werkpakket.
cretisering vindt plaats in de Uitvoeringsagenda ov, die na vaststelling van deze visie wordt opgesteld.
teren van het fijnmazige vervoer, door het bij elkaar 65
Op hoofdlijnen gaat het om extra investeringen en middelen in de volgende categorieën:
Infrastructuur en inrichting
coördinatie en regie en ondersteuning door de
Investeringen in (her)ontwerp van wegen, weg
gemeente rond het fijnmazige vervoer in de stad,
nemen van knelpunten en meer ruimte voor de
en met ervaringsdeskundigen in contact blijven.
metrobus. haltevoorzieningen, P+R-terreinen en (toegankelijkheids-)verbeteringen in de openbare
Sociaal en inclusief vervoer
ruimte rond haltes en stations.
ondersteuning van fijnmazige vervoersinitiatieven,
Indicatieve investering gemeente Voor een aantal thema’s uit deze visie bestaat geen programma. Daarnaast is er niet voor alle onderdelen subsidie mogelijk vanuit de provincie of het Rijk. Bijvoorbeeld kosten voor aanvullende gemeentelijke en personele inspanningen en gemeentelijk onderhoud betaalt de gemeente zelf.
uitbreiding van het Busvoordeelabonnement en
In de onderstaande tabel staat een indicatie
maatregelen om openbaar vervoer toegankelijker
van de aanvullende gemeentelijke kosten voort
Structurele kosten voor onderhoud van nieuwe
te maken, zoals het bevorderen van begrijpelijkheid
vloeiend uit de ov-visie. We starten vanaf 2026
De tabel geeft uitsluitend aanvullende gemeen
infrastructuur, zoals P+R-terreinen. Daarnaast
met initiatieven als reisassistentie en ov-ambassa
de uitvoeringsagenda op en we gaan in 2028 over
telijke kosten weer. De bijdragen aan het ov van
vragen we extra inzet op verkeersmanagement
deurs. Daarnaast zet de gemeente in op een bredere
tot volledige uitvoering. De opstart nemen we
de provincie en het Rijk, als ov-vervoerautoriteiten,
(software) monitoring van doorstroming en
onderzoeksopgave rond fijnmazige bereikbaarheid
mee in het koersdocument 2026 en de uitvoerings
zijn een veelvoud hiervan.
betrouwbaarheid, en periodieke evaluatie van de
en ondersteuning van vrijwilligers, zodat iedereen
effecten van maatregelen.
mee kan komen in de toekomst.
Programma’s en samenwerking
Een deel van deze opgaven kan worden gerealiseerd
middelen voor communicatie, gedragsbeïnvloe
binnen bestaande budgetten en via koppeling met
ding, Slim & Schoon Onderweg, participatie en