NachtvisieNijmegen (Gewijzigd na aangenomen amendement)

• • • • •

Het belang van talentontwikkeling voor de groei en bloei van de nachtcultuur wordt breed onderschreven. Toegankelijkheid (sociaal en fysiek) wordt als belangrijk thema gezien door alle betrokkenen. Nachtcultuur heeft een positieve invloed op het imago van Nijmegen. Nachtcultuur heeft een positieve invloed op het welzijn van mensen. Nachtcultuur geeft een impuls aan de groei en bloei van de Nijmeegse cultuur.

Op basis van voorgaande hoofdstukken kunnen de volgende uitdagingen worden benoemd: • Het aanbod is minder meerstemmig dan het potentiële publiek. • Nieuwe makers/organisatoren vinden niet makkelijk hun weg in het bestaande netwerk. • Hoewel het belangrijk wordt gevonden, is er in de praktijk weinig ruimte voor talentontwikkeling. • Nachtcultuur is niet toegankelijk voor iedereen en er is te weinig informatie over hoe toegankelijk plekken echt zijn. • Het behouden van een goede en veilige sfeer binnen de nachtcultuur en daarbuiten (nachtleven) is niet vanzelfsprekend. • Voor sommige mensen heeft deelnemen aan de nachtcultuur een negatieve uitwerking op de gezondheid. • De normalisatie van middelengebruik en hoe hiermee om te gaan door bezoekers en organistoren/locaties. • Er is een gebrek aan (betaalbare) ruimtes om te experimenteren en te ontwikkelen. • Er is een gebrek aan (betaalbare) locaties om te programmeren. • Het nachtcultuur netwerk bestaat niet, een deel uit het netwerk heeft informeel contact. • Het contact tussen gemeente en nachtcultuur komt moeilijk op gang en niet duidelijk is waarvoor men elkaar kan aanspreken.

45

Thijs Custers is cultureel ondernemer en al acht jaar de organisator van ‘WTF’, een van de grootste drum & bass evenementen en de afgelopen jaren uitgegroeid tot een begrip in Nijmegen en omstreken. ‘De nacht biedt de vrijheid om te experimenteren en jezelf te ontdekken.’ Thijs begon met organiseren bij culturele vrijplaatsen zoals Waalhalla en Brebl in Nijmegen. Deze plekken boden hem de ruimte om te experimenteren en zonder veel risico’s nieuwe ideeën te proberen. Die ervaring bracht Thijs naar Doornroosje, waar hij de kans kreeg om het nachtleven nieuw leven in te blazen. ‘Na de verhuizing miste het de allure van het oude pand, waardoor sommige feestjes en avonden niet meer aansloegen’, legt Thijs uit. ‘Ik kreeg de kans om daar nieuw leven in te blazen en dat is aardig gelukt. Nacht als levenskracht Volgens Thijs is een levendig nachtleven essentieel voor een stad als Nijmegen. ‘Zonder een rijk nachtleven heb je maar de helft’, zegt hij. De nacht biedt volgens hem veel meer dan alleen een gelegenheid om te feesten. Het is ook een manier om je af te zetten tegen de sleur van het dagelijks leven. ‘Het draait om sociale cohesie en het samenbrengen van liefhebbers. De nacht is een viering van het leven. Bij ieder feestje zijn er mensen die iets nieuws ontdekken, en dat vind ik het mooiste van alles’, zegt Thijs.

Experiment onder druk Toch maakt Thijs zich ook zorgen over het Nijmeegse nachtleven. Door de woningnood en het verdwijnen van de regeling Tijdelijk Anders Gebruiken (TAG) zijn veel vrijplaatsen verdwenen. ‘De TAG-regeling maakte het mogelijk om lege gebieden tijdelijk om te toveren tot culturele ontmoetingsplekken. Nu die regeling weg is, zijn er veel plekken verloren gegaan’, legt hij uit. Dit belemmert volgens hem de groei van nieuwe initiatieven. ‘Er zijn genoeg mensen met goede ideeën, maar als ze nergens terecht kunnen, wordt het moeilijk.’ Kansen voor de toekomst Thijs blijft optimistisch over de toekomst, ondanks de uitdagingen. Hij ziet kansen in het herontwikkelen van plekken zoals het industrieterrein aan de Industrieweg. ‘Daar zou een nieuwe vrijplaats kunnen komen, maar de weg ernaartoe moet toegankelijk zijn’, zegt hij. Zijn visie is helder: ‘Ik hoop op een gezonde toekomst voor de Nijmeegse nacht, waarin er ruimte is om te experimenteren. Ook al gaan de kosten stijgen, het nachtleven moet toegankelijk blijven zodat het kan blijven bloeien.’

‘De nacht is een viering van het leven’ - Thijs - ThijsCusters Custers

46

47

5. Uitvoering In de vorige hoofdstukken is de Nachtvisie beschreven. Na vaststelling hiervan door de gemeenteraad gaan we aan de slag met de uitvoering hiervan. Ter informatie en illustratie geven wij in dit hoofdstuk in grote lijnen aan hoe we die uitvoering ter hand willen nemen voor de jaren 2025 en 2026. Welke activiteiten we concreet gaan ondernemen wordt nog nader bepaald in een uitvoeringsagenda. De Nachtvisie Nijmegen kent geen einddatum. In 2026 gaan we evalueren in hoeverre de uitvoering heeft bijgedragen aan onze ambitie en bepalen we hoe het vervolg er uit ziet. Onderstaand een aantal mogelijk denkrichtingen waarlangs we de uitvoering te hand kunnen nemen. Beleid en nachtcultuur lijken op het eerste gezicht tegenstrijdige termen te zijn. Beleid wil dingen analyseren, verbeteren, afspraken maken, vastleggen en monitoren. Bij nachtcultuur gaat het meer om zelforganisatie, autonomie en eigenheid (geen bemoeienis van buitenaf). De tegenstelling tussen hoe nachtcultuur werkt en hoe beleid werkt is een schijnbare. Op doelniveau vinden beide gremia elkaar. Dat zit in de consensus over de waarde van de nachtcultuur voor de stad en het gedeelde gevoel van urgentie om de nachtcultuur te ondersteunen en te versterken opdat deze van waarde blijft voor Nijmegen.

Deze visie beoogt de basis te leggen voor structurele aandacht voor nachtcultuur en biedt met dit hoofdstuk over hoe uitvoering plaats zou kunnen vinden een toekomstperspectief. In deze visie hebben we laten zien dat nachtcultuur waarde heeft voor stad. Wat de precieze impact is van nachtcultuur is moeilijk te meten. Omdat er vaak sprake is van een indirecte impact. Die indirecte impact hebben we in deze visie nader geduid.

48

Het huidige beleid van de gemeente is voornamelijk gericht op het brede uitgaansleven en is meer regulerend en sturend van aard (vergunningen, handhaving, preventie). In de nachtvisie maken we de beweging naar faciliterend beleid (mogelijk maken) en beleid gericht op het stimuleren van bepaalde ontwikkelingen in de nachtcultuur. Van belang is dat het beleid niet de inhoud dicteert. Die is aan de nachtcultuur. Voor de toekomst moet een goed evenwicht tussen ‘bemoeien’ en ’loslaten’ worden gevonden. Om de waarde van nachtcultuur voor Nijmegen beter te benutten is een aanpak nodig die draait om samenwerking met de stad. Herziening Horecanota Sinds 2007 is de Horecanota Gastvrij Nijmegen van toepassing waarin onder meer beleidsregels voor de horecasector in de binnenstad zijn opgenomen. De horecanota wordt herzien in samenspraak met de horeca, locatie- en clubeigenaren, (oud) broedplaatsenbeheerders en cultureel ondernemers. Vanuit de nachtvisie wordt de nadrukkelijke behoefte aan nieuwe locaties (binnen en buiten het centrum) meegegeven. Belangrijk is dat de nachtcultuur als serieuze gesprekspartner te zien bij het ontwikkelen van de nieuwe Horecanota. Toegankelijke nachtcultuur We blijven vanuit Actieprogramma inclusie aandacht besteden aan de toegankelijkheid van plekken. Daarnaast sluit de gemeente zich aan bij het platform Ongehinderd.

Met hen gaan we het komende jaar de toegankelijkheid van MKB locaties in kaart brengen. Ook krijgen deelnemende ondernemers en organisaties advies over het verbeteren van de toegankelijkheid van hun locatie. Uitgaansgelegenheden kunnen hier ook aan deelnemen. Via dat platform worden locaties ondersteund richting een betere toegankelijkheid en kunnen inwoners en bezoekers informatie vooraf krijgen zodat ze weten in hoeverre plekken toegankelijk zijn.

49

Een veilige nachtcultuur Op de thema’s veilige nachtcultuur, middelengebruik, gezondheid, discriminatie en inclusie – breed maatschappelijke thema’s die ieder hun eigen uiting krijgen in de nacht - is overleg met de betrokken groepen en gemeenschappen essentieel voor het ontwikkelen van impactvol beleid. Daar gaan we meer op inzetten. De KVU (Kwaliteitsmeter Veilig Uitgaan) is een overlegorgaan waarbij gemeente, horeca, politie, huis voor de binnenstad met elkaar samenwerken om het uitgaan in Nijmegen fijn en veilig te houden voor iedereen. Een effectieve aanpak van criminaliteit en het voorkomen van onveiligheid in het Nijmeegse uitgaansleven kan alleen als gemeente, horeca en politie samen optrekken, hun visie op veiligheid afstemmen, inzicht hebben in de problemen die betrokkenen ervaren, een gezamenlijk doel hebben en samen afspraken maken over de aanpak. De KVU brengt betrokken partijen samen, brengt de problemen in kaart en zorgt voor een gezamenlijke aanpak. De stichting Nachtburgemeester Nijmegen is aangesloten bij de KVU om het standpunt vanuit uitgaanders en de brede nachtcultuur in te brengen. Daarnaast zijn ze betroken bij een aantal actiepunten van de KVU, namelijk discriminatie en seksuele intimidatie. Op deze manier wordt veilig uitgaan echt een gezamenlijke verantwoordelijkheid en kun je samen één signaal afgeven richting uitgaanspubliek en omwonenden.

Het programma Veilige Steden (voor vrouwen en meisjes in de openbare ruimte en horeca) kent een meerjarig beleidsplan (2023-2026). Nijmegen heeft zich aangesloten bij het landelijk Programma Veilige Steden. Dat programma richt zich specifiek op veiligheid van vrouwen en meisjes in de publieke ruimte en horeca. Er is een Nijmeegs meerjarenplan opgesteld om de veiligheid te versterken. Doel van het meerjarenplan 2023-2026: We beogen dat seksuele intimidatie afneemt en dat vrouwen/meisjes zich gesteund en veilig voelen in de publieke ruimte en tijdens het uitgaan. ‘Stimuleren van positief gedrag in het uitgaansleven en bij evenementen’ is één van de actiepunten.

50

We ondersteunen activiteiten die daaraan kunnen bijdragen. Acties op dit programma dragen overigens niet alleen bij aan veiligheid van vrouwen/meisjes, maar ook aan andere inwoners in Nijmegen die te maken hebben met seksueel grensoverschrijdend gedrag in de publieke ruimte en horeca. In 2024 zijn we gestart met de aanpak ‘De (studenten)tijd van je leven!’. Deze aanpak richt zich op onderwijsinstellingen en studenten (verenigingen). IrisZorg preventie heeft hierbij de rol van projectleider. Doelen van de aanpak zijn; • ontwikkelen en implementeren van een alcohol (en drugs) beleid binnen het onderwijs; • beter en eerder signaleren van problematisch middelengebruik door onderwijsinstellingen en studentenverenigingen; • opzetten van een structurele samenwerking tussen Iriszorg en de onderwijsinstellingen RU, HAN, ROC en Yuverta en aanhaken van ketenpartners in de stad die linken aan deze aanpak. Daarnaast is de voorbereiding in gang gezet voor deelname aan een project van Bureau Objectief, het Trimbos-instituut en TNO. Het gaat om een pilot van de STAD-aanpak (STockholm prevents Alcohol and Drug problems). De doelstelling van het project is de preventie van overmatig alcohol- en drugsgebruik onder uitgaanders door middel van de doorontwikkeling, implementatie en evaluatie van de STAD-aanpak in Nederland.

Dit project sluit goed aan bij de wensen van de horeca om meer training voor personeel als het gaat om middelengebruik. De aanpak richt zich op drie werkzame elementen: training van horecamedewerkers en beveiligers, handhaving en controle en het stellen van een gezamenlijke norm.

51

Groei en bloei van de nachtcultuur in het cultuurbeleid De Nijmeegse nachtcultuur heeft, net als andere vormen van cultuur, ondersteuning nodig om sterker te worden en te innoveren. De Nijmeegse cultuurvisie kent drie programmalijnen die ook gelden voor de nachtcultuur. Het gaat om 1) cultuur voor en door iedereen, 2) Aantrekkingskracht van Nijmegen vergroten door middel van cultuur en 3) ruimte voor innovatie en creativiteit. De uitvoering van deze programmalijnen zien we als volgt voor ons: Bestaande subsidies Nachtcultuur is integraal onderdeel van cultuur. De regelingen die open staan voor culturele partijen staan ook open voor partijen uit de nachtcultuur (mits ze aan de voorwaarden voldoen). Een van de regelingen is de Groeispurt regeling van de gemeente, een regeling die jonge makers verder helpt. Deze regeling wordt via de Cultuurscout uitgevoerd. De cultuurregelingen zijn nog te weinig bekend bij de makers uit de nachtcultuur. Al worden ze wel langzamerhand gevonden, zo heeft Waalhalla een meerjarige subsidie gekregen voor nachtprogrammering. We gaan meer aandacht besteden aan het breder onder de aandacht brengen van de cultuurregelingen. Aanjaagfonds Nachtcultuur We creëren kansen voor (nieuwe) makers door een nieuw aanjaagfonds. Dit is een laagdrempelige manier van subsidiëren met een kleine startsubsidie.

In Nijmegen kennen we verschillende culturele regelingen die zo worden uitgevoerd. Bijvoorbeeld de Groeispurtregeling (€60.000,00) voor jonge makers en een regeling voor urban cultuur en sport (€15.000,00). Een aanjaagfonds voor nachtcultuur kan op een vergelijkbare manier worden uitgevoerd. We starten in 2025 en in 2026 met een proef om uit te proberen hoe dit het beste aangepakt kan worden. We stimuleren en faciliteren daarmee (nieuw) aanbod en geven makers de kans zich te ontwikkelen.

52

Broedplaatsenbeleid Het gebrek aan plekken voor de nachtcultuur waar ruimte is voor experiment, vernieuwing en een kweekvijver voor talenten is vaak genoemd door verschillende gesprekspartners uit de nachtcultuur in aanloop naar deze visie. De gemeente Nijmegen maakt een nieuw broedplaatsen beleid. Broedplaatsen worden vaak geassocieerd met de rafelranden van de stad, maar echte rafelranden zijn er steeds minder. Betaalbare ruimte om te experimenteren is schaars. De groei en verdichting van de stad geeft nog meer druk op de beschikbare ruimte. In ons broedplaatsenbeleid werken we verder uit wat we in Nijmegen onder broedplaatsen verstaan, welke plek we broedplaatsen in onze stedelijke ontwikkeling willen geven en hoe wij ons als gemeente daarvoor in gaan zetten. We bekijken hoe en met welk doel we broedplaatsen vaker als vast element in gebiedsontwikkelingen op kunnen nemen. Daarbij gaat het ons niet alleen om het benutten van tijdelijk beschikbare locaties voor atelierruimtes, maar vooral ook om de meerwaarde die kunstenaars of andere vormen van (nacht)cultuur kunnen hebben voor de transformatie van een gebied – al dan niet in combinatie met andere functies en activiteiten (uit startnotitie broedplaatsenbeleid). Het nieuwe broedplaatsenbeleid kan ook ruimte bieden aan initiatiefnemers uit de nachtcultuur.

Verschillende partijen uit de nachtcultuur denken actief mee met het nieuwe broedplaatsenbeleid. Het broedplaatsenbeleid kent een eigen proces en financiering. Professionalisering Een sterke nachtcultuur is gebaat bij professionalisering, kennisuitwisseling en een sterk netwerk. Voor het jaar 2024 geven we subsidie om een symposium over de nachtcultuur te organiseren. Het symposium wordt door stichting Doornroosje georganiseerd. Doel van het nachtsymposium is een bijdrage te leveren aan de doorontwikkeling van een aantrekkelijke nachtcultuur in Nijmegen. Het nachtsymposium wil dit bereiken door bezoekers, makers en verbonden partijen beter met elkaar te verbinden, samen te verdiepen op de inhoud en de sector in zijn geheel te versterken. 53

54

55

Binnen de nachtcultuur is veel kennis aanwezig. Er wordt op informele wijze overgedragen. Dat gebeurt op a-structurele, persoonlijke basis. Die kennis is heel waardevol. Er kan een slag worden geslagen door deze kennisoverdracht te structureren. Bijvoorbeeld via de Cultuur Academy, een platform voor culturele kennis in Arnhem en Nijmegen. Zij kunnen de aanwezig kennis ontsluiten. We gaan de Cultuur Academy vragen om hun aanbod beter af te stemmen op de behoeftes van de Nijmeegse nachtcultuursector. Samenwerking en versterken van het netwerk Er is zowel vanuit de gemeente als de nachtcultuur behoefte aan samenwerking, waarbij vanuit beide perspectieven gekeken kan worden naar de knelpunten en kansen om tot uitvoerbare oplossingen te komen. Nachtcultuur en de gemeente hebben elkaar niet altijd goed weten te vinden. In de uitvoering gaan we kijken naar hoe we de nachtcultuur vanuit de gemeente kunnen ondersteunen en versterken. Dat betekent dat we naar onze interne processen moeten kijken. Hoe hebben we dit georganiseerd en hoe kan dat beter. Het gaat om het aanpakken van fundamentele problemen zoals moeilijke bereikbaarheid, hoge drempels en het gebrek aan aanspreekpunten. Het proces van het ontwikkelen van de Nachtvisie heeft een groot aantal spelers, partijen en stakeholders die tot dan toe onbekend waren in beeld gebracht.

Deze groep is van grote waarde doordat ze hun denkkracht in willen/kunnen zetten bij het ontwikkelen van beleid op nachtcultuur en in het verlengde op het brede uitgaansleven. Hoewel het belang van samenwerking wordt onderkend, komt deze om verschillende redenen niet goed van de grond. Terwijl men wel overtuigd is dat door samen te werken met elkaar, de aantrekkingskracht van de Nijmeegse nachtcultuur in zijn geheel groter wordt.

56

In de gesprekken die zijn gevoerd blijkt dat er nog veel onbekendheid is over en weer tussen nachtcultuur en gemeente. De rol van een bruggenbouwer kan van grote meerwaarde zijn richting een structurele samenwerking en uitwisseling tussen de gemeente en de nacht. Bij de invulling van de rol van een bruggenbouwer moeten we wel rekening houden met een paar aspecten. De partijen binnen de nachtcultuur hebben globaal dezelfde intrinsieke doelstelling: het belang van de nacht versterken en deze beter voor het voetlicht brengen om nachtcultuur in alle facetten mogelijk te maken. Maar het is niet zo dat de nachtcultuur bestaat uit één homogene groep. De behoefte van een startende maker, of organisatoren van een klein underground event zijn heel anders dan de behoeften van een grote nachtclub. Al die stemmen moeten er zijn want de nachtcultuur is gebaat bij een zo divers mogelijk aanbod. Een goede bruggenbouwer heeft oog voor de verscheidenheid van de nachtcultuur en beseft dat een breed palet aan activiteiten en actoren nodig is. Een bruggenbouwer, een aanspreekpunt voor en vanuit de nachtcultuur kan veel betekenen. Stichting Nachtburgemeester Nijmegen (NBN) zet zich al in voor de ontwikkeling van een diverse en sterke nachtcultuur in Nijmegen. De stichting heeft afgelopen jaar laten zien dat ze een brug kan zijn tussen beleid en nachtcultuur en ontvangt daar subsidie voor.

We gaan met de stichting in gesprek of ze deze rol voor de jaren 2025 en verder kunnen doorontwikkelen rekening houdend met bovenstaande. De komende jaren moet blijken of de stichting de netwerkfunctie voor de brede nachtcultuur kan oppakken. Aanspreekpunt binnen de gemeente Naast de stichting is het nodig dat er binnen de gemeente Nijmegen een duidelijk aanspreekpunt komt voor de nachtcultuur, dat ambtelijke vraagstukken en processen domein en afdelingsoverstijgend kan aanvliegen. Er ligt hier een actieve rol voor de gemeente, de bereidheid om samen te werken is nodig voor succes. Op dit moment wordt elke vraag of kwestie vanuit de nachtcultuur beantwoord vanuit verschillende beleidsterreinen. Om de nachtcultuur effectief te ondersteunen en stimuleren is een meer integrale insteek nodig. 57

6. Colofon

Gemeente Nijmegen Oktober 2024

Extra teksten Belinda Limani (profielen nachcutluur) Alex van der Hulst (Een dansgeschiedenis) Fotografie Elske Nissen - P 3 (Subcultuur), P 27 (Planet Rose), P 30 (Planet Rose) Drift - P 4, P 59 Juliette Klaassen - P 9, 12, 54 (Stadsdebat Nachtvisie) Maartje ter Horst - P 10 @workbyphotofelix - P 27 (Forza) Sander van de Ven - P 43 (Subvierdaagse), P 31 (Planet Rose) P39 (Drift) Jesse Wensing - P 18 (Planet Rose) Vormgeving Jesse van der Berg 58

59

7. Bijlagen Een dansgeschiedenis Van donkere kelders tot grote festivals. De Nijmeegse nachtcultuur heeft de afgelopen 35 jaar een grote transformatie ondergaan, maar heeft daardoor ook een eigen gezicht gekregen. Een dansgeschiedenis. Het is ondoenlijk het beginpunt van muziekstijlen of subculturen vast te stellen. Altijd kun je verder terugkijken en daar invloeden vinden die leidden tot wat uiteindelijk is ontstaan. Zo kent ook de Nijmeegse nachtcultuur vele vaders en moeders. Fenomenen ontstaan tegelijkertijd en onafhankelijk van elkaar. Omdat de tijd er rijp voor is, de gelegenheid er ligt en er een behoefte blijkt. Een beginpunt, en dus niet hét beginpunt, van de Nijmeegse nachtcultuur ligt aan de Graafseweg in Nijmegen. In Club Keizer Karel (Club KK) is de vermaarde dancepionier Ben Liebrand in de jaren tachtig de vaste dj. Volgens het boek Mary Go Wild “een van de eerste plekken in Nederland waar dancemuziek te horen is”, ook wel de iT van het Oosten genoemd, zegt Peter Entjes (DJ Pure) in hetzelfde boek. Diogenes Pure behoort tot de pioniers in Nijmegen als de house aan het eind van de jaren tachtig in vele landen voet aan de grond krijgt. Net als zijn collega Lady Aïda in Eindhoven kijkt Pure goed naar wat er gebeurt in Duitsland en België. Het zorgt ervoor dat deze steden minder afhankelijk zijn van wat er in de Randstad gebeurt en meer een eigen plan kiezen.

Toch gaan ook de ontwikkelingen in Amsterdam niet aan Nijmegen voorbij. Programmeur Joy Arpots nodigt in 1988 de Amsterdamse RoXY uit bij studentenpodium Diogenes. DJ Eddy de Clercq komt met een bus Amsterdamse houseliefhebbers naar het zaaltje aan de Van Schaeck Mathonsingel om een feest te geven.

60

House is in 1988 pas net doorgebroken in Amsterdam. Eddy de Clercq moet de nodige weerstand overwinnen voordat een klein publiek in de Summer of Love in 1988 eindelijk om is voor de housemuziek. Voor die tijd wordt het verguisd en krijgt hij als dj met veel agressie te maken vanuit het publiek. Dat de bezoekers van de RoXY enthousiast zijn en dat er uitnodigingen komen om ook voor een Nijmeegs nachtpubliek te draaien, wil niet zeggen dat de nieuwe dance nu ook door de grote massa gewaardeerd wordt. Het feest in Diogenes is eenmalig en ook voor DJ Pure is het zoeken naar plekken om house te kunnen draaien. Hij probeert het in 1989 bij de Kiss Kiss Club in O42, maar het publiek hoort dan toch nog liever de hedendaagse hits, vertelt Pure in Mary Go Wild. Toch zijn er ook andere plekken waar hij terecht kan, zoals de kelder van eetcafé De Plak waar hij vanaf 1988 al kan draaien. Tussen de vele verdwenen zaaltjes en podia in Nijmegen is die kelder van De Plak een locatie waar op dezelfde plek nog steeds dancefeestjes worden gegeven net als 35 jaar daarvoor. De Swing Er is een groot, grijs gebied tussen de vroege house en wat er rond 1990 in de Top 40 staat en op Radio 3 te horen is. In discotheek De Swing aan de Molenstraat is muziek uit dat grijze gebied te horen.

De scholieren en studenten die de club bezoeken, wordt muziek voorgeschoteld die door leeftijdsgenoten wordt uitgekozen. De dienstdoende dj’s zijn veelal studenten en zij krijgen in De Swing de vrije hand. Die speelruimte nemen ze om hun favoriete muziek te draaien. Na de new wave wordt in de jaren tachtig de postpunk populair. Drumcomputers en synthesizers krijgen een steeds grotere rol in alternatieve en populaire muziek. De doemgedachte beheerst zowel de muziek als de in het zwart uitgedoste bezoekers van De Swing. Maar de discotheek wordt ook geroemd om de diversiteit. Zoals kenmerkend is voor de nachtcultuur komen verschillende groepen samen die elkaar overdag niet vinden.

61

Er zit iets paradoxaals in deze hoogtijdagen van De Swing, een commerciële uitgaansgelegenheid is een pleisterplek voor een alternatief publiek. Bezoekers van De Swing kijken inmiddels met nostalgie terug op de dansavonden waar je onafgebroken de hele nacht door kon dansen. Vaak gaan dergelijke herinneringen gepaard met de opmerkingen: “zulke plekken zijn er niet meer in Nijmegen.” Doorgaans heeft een jonger publiek daar een andere mening over. Dat laat onverlet dat De Swing een belangrijke broedplaats is geweest voor organisatoren die hun loopbaan hebben vervolgd in de muziek. Veel van de dj’s uit De Swing gaan na het verdwijnen van de disco verder als dj in Merleyn, ook worden ze bij Doornroosje actief. Het studerende, vaak alternatieve, uitgaanspubliek in het centrum van Nijmegen wijkt na het verdwijnen van De Swing in de jaren negentig uit naar Gonzo (enkele deuren verderop in de Molenstraat) en Merleyn. Waar Gonzo een kelder is met beperkte dansmogelijkheid en een voorkeur voor stevige rock, kiest Merleyn – in bezit van een flinke dansvloer – voor wat meer thematische avonden en een brede waaier aan dansmuziek. Een belangrijke, beginnende dj die vanuit De Swing komt en in Merleyn verder werkt aan het verfijnen van zijn techniek is St Paul. Voor hem en ook voor het uitgaanspubliek dat in de jaren negentig uitgaat in Gonzo, Merleyn of Diogenes staat het liedje nog centraal.

Dat is een contrast met de liefhebbers van dance, die zijn meer bezig met nummers die in elkaar overlopen en een geheel vormen die hen zelfs in een andere gemoedstoestand brengen, liefst in euforie. Daarvoor moeten we weer even terug in de tijd. Extravaganza De dj’s die gegrepen zijn door de dance in de jaren tachtig moeten die muziek aanvankelijk nog wat verstoppen tussen andere muziek. Langzaam komen er plekken en avonden waarop de dance steeds langer en duidelijker mag klinken. Als het publiek voor de house gaat groeien en het keldertje van De Plak te klein wordt, is er een uitwijkmogelijkheid richting De Drang. De voormalige discotheek Lord Nelson aan de Parkweg blijkt echter ook niet de ideale plek om het dancepodium van de stad te worden. De Drang is een van de vele namen die het voormalige Belgische consulaat krijgt in de opeenvolging van horecagelegenheden. 62

Later heet het ook nog Discotheek België en De Revolutie. In de kelder van De Plak wordt ook nog het dancefeest Extravaganza geboren. Dit housefeest breekt vanwege de populariteit ook uit naar grotere zalen in Nijmegen. Zo is er een editie in de Paraplufabriek in Nijmegen. Maar de plek waar de nachtcultuur van Nijmegen wordt geïnstitutionaliseerd, is uitgerekend het podium dat pas heel laat plek inruimt voor de muziekstijl. Doornroosje Doornroosje heeft in de jaren negentig veel dansavonden en -nachten. In 1988 en 1989 worden pogingen gedaan om de eerste dancefeesten te organiseren, maar het publiek is niet geïnteresseerd. Doornroosje blijft lange tijd de plek voor (post)punk en gitaargeweld. Vanaf 1993 heeft Doornroosje wel weer een dansavond onder de noemer Ultimate Dance Construction. Een van de dj’s is Willem van Zeeland, afkomstig van De Swing. In het boek We Do Music over 40 jaar Doornroosje, zegt hij: ‘De Swing was commerciëler op zaterdag, Gonzo was op rock gericht, je merkte alleen dat het minder druk was op Ultimate Dance Construction als housefeest Extravaganza in de stad werd georganiseerd. Er was op UDC een bijzondere muziekmix van gitaren, metal, house, techno, afrobeat en latin.

Je kon er ver gaan als DJ, het publiek danste op de raarste dingen.’ Via wat andere namen en verschillende stijlen evolueert de Ultimate Dance Construction in 1995 en 1996 tot Planet Rose. “Nadat De Drang in Nijmegen was gesloten, liepen de danceliefhebbers een beetje met hun ziel onder de arm. Doornroosje vulde dat gat op”, zegt DJ Pure in We Do Music. De drijvende kracht achter de opkomst van de vaste en pure danceavond in Doornroosje is danceprogrammeur Ger Laning.

63

Na 1995 schrijft Doornroosje historie op dancegebied. Door jonge artiesten als Dave Clarke, Daft Punk en Surgeon naar Nijmegen te halen, wordt er naam gemaakt. Het publiek weet dat Planet Rose de plek is voor stevige techno waar de hele nacht op kan worden doorgedanst. Ook de pioniers van de techno voelen zich thuis in Nijmegen. Ger Laning in We Do Music: “Jeff Mills vond het hartstikke leuk in Doornroosje. Het deed hem denken aan de Warehouse in Chicago. Hij kon vier uur achter elkaar doen wat hij wilde. Er hing een undergroundsfeer en zeker de tweede en derde keer zijn we ons te buiten gegaan aan speciaal decor. Hij vond het geweldig, wij vonden het geweldig en het publiek vond het geweldig. Alles viel samen. En dat voor tien gulden. Hij wilde ook niet anders dan in Doornroosje draaien.” Peter Entjes vult in het boek aan: “’I feel like home’, zei Jeff Mills toen hij Doornroosje binnenliep. Een oud gebouw, veel graffiti, bloedheet en stampvol. Het deed hem denken aan Detroit en Chicago. Het publiek was zo uitzinnig, dat bleef maar juichen.” Waaghals Naast Planet Rose heeft Doornroosje ook nog jungleavonden onder de noemer Jungle Galaxy. Het blijft enkele jaren bestaan, maar heeft niet die lange adem die Planet Rose wel heeft. De populariteit van de danceavonden heeft ook gevolgen voor het aantal dj’s uit Nijmegen.

Niet alleen de organisatoren zijn danceliefhebbers en soms ook zelf dj’s, er zijn ook lokale talenten nodig om de avonden te openen. Naast dj’s als Pure en St. Paul worden ook Esta, Camiel, Hansz, Jan Liefhebber, Mark Wanders en vele anderen bekende Nijmeegse dj-namen. Zij kopen hun vinyl bij platenwinkel De Waaghals waar ook de nodige dj’s een baan hebben. Vanaf 2000 is Darko Esser de danceprogrammeur in Doornroosje. Het wordt een steeds steviger onderdeel van het podium, ook omdat Esser (zelf dj, producer en labeleigenaar) doorgaat met het halen van wereldnamen naar Planet Rose. De dance is dan inmiddels zo populair in Nederland dat er in Nijmegen ruimte is voor nog een dancepodium.

64

Eind 2001 gaat The Matrixx open in Dukenburg. De oprichters gaan voor een groter publiek en een chiquere uitstraling. Waar Doornroosje gesubsidieerd wordt door de gemeente werkt The Matrixx volledig commercieel. In de club zijn ook veel stijlen te horen die in Doornroosje weinig aan bod komen zoals trance en hardstyle. The Matrixx blijft uiteindelijk tot 2014 als club bestaan. Daarna gaat de organisatie verder op de eerder ingeslagen weg van de eendaagse festivals. Emporium Emporium is het eerste grote dancefestival aan de rand van Nijmegen. Bij recreatieplas de Berendonck organiseert The Matrixx in 2005 de eerste editie van het dancefestival. Het opent de deur voor andere festivals. Zo wordt Drift een bekende naam na geslaagde feesten in Doornroosje en elders in de stad. De organisatoren wagen met succes de sprong naar grotere plekken en organiseren in en om de Vasim het Drift festival. Op die plek komen (en gaan) meerdere concepten en festivals. Denk aan Oddstream, Subcultuur of het Zusje van Debbie. Ook het nabijgelegen Waalhalla is een locatie waar veel dancefeesten plaatsvinden. Het gebruik van een voormalig industriële ruimte voor de Nijmeegse nachtcultuur past in een traditie van dancefeesten in gebouwen die wachten op de sloop, gekraakte panden en feesten in de buitenlucht.

Net als bij de Engelse raves is de illegale tak van de nachtcultuur een belangrijk onderdeel van de scene. Met feesten in de oude mensa, de voormalige Dobbelmanfabriek, een kraakboerderij voorbij Berg en Dal, het Waalstrand en in oude forten en overdekte locaties langs de Waal zijn er genoeg feesten in het verleden aan te wijzen waar geen vergunning werd aangevraagd en de bezoekers aan elkaar doorvertelden waar ze die nacht moesten zijn. Het trok organisatoren aan die op een laagdrempelige manier een feest wilden organiseren in een vorm die (in hun ogen) niet op een legale manier te geven was.

65

Nachtcultuur van nu In het centrum van Nijmegen heeft de nachtcultuur in de loop der jaren ook voet aan de grond gekregen. Ruig, Rolluik, Paak en verschillende locaties in de Molenstraat zijn opvolgers van verdwenen clubs als Inferno, Sterre en Club Kolonie. Tijdens de Vierdaagsefeesten wordt er de hele avond en nacht gedanst waarbij Matrixx At The Park en Club Voerweg volop inzetten op dance. Ook het dansen in de buitenlucht heeft een plek veroverd. Naast festival Drift is ook Doornroosje naar buiten getrokken en organiseert jaarlijks Het Nest in het Goffertpark. Het Berlijn van Nederland, zo is het Nijmeegse nachtleven weleens trots genoemd. Veel had te maken met de stevige techno die in het oude pand van Doornroosje te horen was dat deed denken aan de techno in Oost-Berlijnse fabrieksgebouwen. Toch geeft de vergelijking ook een kenmerk van de Nijmeegse nachtcultuur aan. Liefhebbers die zelf een plek creëren om te dansen en te feesten op de muziek die zij leuk vinden. In de loop der jaren is er een evenwicht gevonden tussen muziek en dansvloeren die zonder subsidie niet te horen of te bezoeken zijn, en de meer commerciële nachtcultuur. Ondanks de verschillen tussen deze twee groepen geven ze van oudsher aan niet zonder elkaar te kunnen. Wat de een laat liggen, doet de ander, zodat er voor verschillende doelgroepen iets te doen is.

Nijmegen is daarmee een stad geworden waar in het nachtleven genoeg te beleven is en mensen voor specifieke evenementen en avonden graag van buiten de stad naar Nijmegen komen. Nijmegen is op dancegebied een generalist met vele verschillende specialiteiten

Tekst: Alex van der Hulst 66

Bijlage 2

Peiling over nachtcultuur Ten behoeve van een Nijmeegse nachtvisie

30 januari 2024 Opgesteld door: bureau Onderzoek en Statistiek, gemeente Nijmegen





1

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Inleiding Bekendheid met en bezoek van de nachtcultuur in Nijmegen Meningen van wel- en niet-bezoekers over de nachtcultuur Beelden van bezoekers over de nachtcultuur in Nijmegen Veiligheidsbeleving in de Nijmeegse nachtcultuur Bezoek van nachtcultuur buiten Nijmegen

Samenvatting Voor het proces om te komen tot een Nijmeegse nachtvisie is in de periode eind december 2023 tot half januari 2024 een peiling uitgevoerd over de Nijmeegse nachtcultuur. Daaraan hebben 2.234 personen deelgenomen, onder wie 1.454 bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur.

3 4 7 8 11 14 18 20

Bezoek Nijmeegse nachtcultuur In de vragenlijst voor de peiling is als volgt uitgelegd wat de gemeente onder nachtcultuur verstaat: “Bij nachtcultuur gaat het om alles rondom muziekpodia, clubs, horecagelegenheden, dancefestivals en andere plekken waar tussen 22.00 en 06.00 uur cultuur geprogrammeerd wordt (bijvoorbeeld optredens van DJ’s of bands). Festivals, die eerder beginnen maar na 22:00 uur nog doorlopen, rekenen we ook tot de nachtcultuur.”    

Naar schatting 1 op de 5 volwassen Nijmegenaren bezoekt de Nijmeegse nachtcultuur maandelijks of wekelijks. Daarnaast bezoekt ruim 40% deze 1 of enkele keren per jaar. Van de 18-34-jarigen bezoekt 91% de Nijmeegse nachtcultuur. Met het stijgen van de leeftijd neemt dit percentage af tot 22% van de 65-plussers. De meeste bezochte soorten zijn nachtcultuur in Doornroosje/Merleyn, horecagelegenheden en clubs en ook dancefestivals. De meest genoemde redenen voor het bezoeken van nachtcultuur zijn ‘dansen/feesten’ en ‘sociale contacten’, gevolgd door ‘mijn favoriete artiesten/DJ’s zien’, ‘uitlaatklep’, ‘ontsnappen aan de dagelijkse sleur’ en ‘nieuwe muziek ontdekken’. Studenten noemen daarnaast relatief vaak ‘middelengebruik (drank/drugs)’.

Meningen van bezoekers en niet-bezoekers over de Nijmeegse nachtcultuur  Bijna alle bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur vinden dat nachtcultuur een plek hoort te hebben in Nijmegen. Ook van de niet-bezoekers is een meerderheid die mening toegedaan (63%); een relatief kleine groep niet-bezoekers vindt dat nachtcultuur geen plek hoort te hebben in Nijmegen (7%) (rest ‘neutraal’ of ‘weet niet’).  Voor een ruime meerderheid van de Nijmegenaren, die maandelijks of wekelijks de Nijmeegse nachtcultuur bezoeken (88%), is de nachtcultuur een belangrijke reden om in de stad te (blijven) wonen.  Van de frequente bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur vindt 28% dat deze vooral in de binnenstad moet plaatsvinden; een grotere percentage van deze groep (47%) is het daar niet mee eens (rest ‘neutraal’ of ‘weet niet’). Bij de niet-bezoekers is dat andersom; 44% vindt dat de nachtcultuur vooral in de binnenstad moet plaatsvinden en 24% vindt van niet.  Circa de helft van de bezoekers is het niet eens met de stelling dat de nachtcultuur vooral op studenten gericht is; een lager percentage van circa 30% is het daar wel mee eens (rest ‘neutraal’ of ‘weet niet’). Bij de niet-bezoekers zijn de meningen gelijkelijk verdeeld (30% ‘eens’ en 30% ‘oneens’).

 Van de niet-bezoekers is 33% het eens met de stelling dat nachtcultuur voor veel overlast voor bewoners zorgt; 11% vindt dat dat niet het geval is (rest ‘neutraal’ of ‘weet niet’).

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

3

4



Zestig procent van de niet-bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur is het eens met de stelling dat de nachtcultuur niks voor hen is; 15% is het hier niet mee eens (rest ‘neutraal’ of ‘weet niet’).

locaties. Bij dat tweede punt is vaak genoemd dat er een aantal interessante locaties verdwenen is, zoals Brebl en Hubert. Meer wensen staan in een overzicht op pagina 15. Veiligheidsbeleving in de Nijmeegse nachtcultuur  Ruim zestig procent van de bezoekers voelt zich in de Nijmeegse nachtcultuur nooit onveilig, circa een derde voelt zich er ‘soms’ onveilig, 3% ‘regelmatig’ en 1% ‘vaak’. Bij bezoekers met een LHBTI+-identiteit en vrouwen komen onveiligheidsgevoelens in de Nijmeegse nachtcultuur meer dan gemiddeld voor.  De meest genoemde redenen voor de onveiligheidsgevoelens van bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur zijn: seksuele intimidatie (8% van de bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur voelt zich er wel eens onveilig én noemt seksuele intimidatie als een reden daarvoor), agressie of een agressieve, dreigende sfeer (8%) en alcoholen/of -drugsgebruik (7%). Op pagina 18 staat een overzicht van de meest genoemde redenen.

Beelden van bezoekers over de Nijmeegse nachtcultuur  Over het aantal locaties voor nachtcultuur, de kwaliteit van de locaties en de veelzijdigheid van het nachtcultuuraanbod zijn duidelijk meer bezoekers tevreden dan ontevreden (zie figuur hieronder).

eens

neutraal

Er zijn voldoende locaties voor nachtcultuur in Nijmegen

niet mee eens

49%

De kwaliteit van de locaties waar nachtcultuur in Nijmegen plaatsvindt is goed





22%

61%

5%

23%

21%

6%

13% 5%

48%

24%

22%

7%

In Nijmegen nachtcultuur bezoeken is betaalbaar

43%

33%

18%

6%

20%

40%

60%

Bezoek nachtcultuur elders  Naar schatting 3% van de volwassen Nijmegenaren bezoekt maandelijks of wekelijks nachtcultuur buiten Nijmegen. Daarnaast doet circa 40% dat 1 of enkele keren per jaar. Amsterdam wordt het meest bezocht, gevolgd door Utrecht en Arnhem.  Relatief veel bezoekers van nachtcultuur in Berlijn (76%), Rotterdam (55%) en Amsterdam (44%) vinden dat de nachtcultuur daar interessanter is dan in Nijmegen. Veruit de meest genoemde reden daarvoor is dat het aanbod groter, breder of meer divers is, gevolgd door dat er meer (interessante) locaties voor nachtcultuur zijn. Daarbij wordt vaker opgemerkt dat het logisch is dat grote steden een groter nachtcultuuraanbod hebben en dat men niet ontevreden is over wat Nijmegen te bieden heeft. Op pagina 21 staat een overzicht met de meest genoemde redenen waarom men de nachtcultuur elders interessanter vindt dan in Nijmegen.  Van de bezoekers van nachtcultuur in Arnhem en enkele steden in Noord-Brabant vindt een relatief klein deel dat de nachtcultuur daar interessanter is dan in Nijmegen (10 of ruim 10%).

13% 5%

Er is voldoende informatie te vinden over nachtcultuur in Nijmegen

0%



28%

22%

50%

De nachtcultuur in Nijmegen biedt voldoende aanbod voor mensen met wie ik me verbonden voel



18%

61%

Het aanbod van de nachtcultuur in Nijmegen is veelzijdig



weet niet

80%

100%

Bijna de helft van de bezoekers vindt dat er voldoende informatie te vinden is over de nachtcultuur in Nijmegen, 22% vindt van niet (rest ‘neutraal’ of ‘weet niet’). 43% van de bezoekers vindt dat in Nijmegen nachtcultuur bezoeken betaalbaar is, 18% vindt van niet (rest ‘neutraal’ of ‘weet niet’). Voor ruim tachtig procent van de bezoekers geldt dat men zich welkom voelt, dat men de sfeer goed vindt en dat men het gevoel heeft zichzelf te kunnen zijn in de Nijmeegse nachtcultuur. Ook geeft een meerderheid van de bezoekers aan dat ze in de Nijmeegse nachtcultuur voldoende mensen tegenkomen met wie ze zich verbonden voelen (71%). Veruit de meest gekozen woorden om de nachtcultuur van Nijmegen te omschrijven zijn ‘gezellig’, ‘toegankelijk’ en ‘gemoedelijk’. Weinig aangevinkt zijn ‘plat’, ‘saai’, ‘elitair’, ‘rauw’, ‘spannend’ en ‘braaf’ (door 3 tot 7% van alle bezoekers). De meeste genoemde wensen zijn meer aanbod voor doelgroepen boven de studentenleeftijd (25+, 30+, 40+, 50+) en meer (bijzondere, creatieve, vernieuwende)

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

5

6

Inleiding

Bekendheid met en bezoek van de nachtcultuur in Nijmegen

In het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Ons Nijmegen, Stad van iedereen’ is opgenomen dat de gemeente een nachtvisie gaat ontwikkelen. In de ‘Startnotitie Nachtvisie Nijmegen’, die in mei 2023 is vastgesteld, staat dat de nachtvisie in gesprek en samen met de stad gemaakt wordt.

Aan het begin van de vragenlijst is eerst uitgelegd wat de gemeente onder nachtcultuur verstaat. Daarna is gevraagd of men goed of slecht bekend is met de nachtcultuur in Nijmegen.

Voor het ophalen van informatie uit de stad en met de stad is een participatietraject opgezet. Onderdeel daarvan is het uitvoeren van een peiling over de nachtcultuur, zowel onder leden van het Nijmeegse stadspanel als onder via contactpersonen, flyers en sociale media te benaderen personen.

Is men goed of slecht bekend met de nachtcultuur in Nijmegen? goed

Met de peiling willen we antwoord krijgen op de volgende vragen:  Hoeveel Nijmegenaren maken naar schatting gebruik van de Nijmeegse nachtcultuur?  Van wat voor soort nachtcultuur maken ze gebruik en wat zijn de belangrijkste redenen om de Nijmeegse nachtcultuur te bezoeken?  Hoe denken bezoekers en niet-bezoekers in het algemeen over de Nijmeegse nachtcultuur?  Welke beelden hebben de bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur over het aanbod en hoe voelt het om de Nijmeegse nachtcultuur te bezoeken?  Hoe typeren de bezoekers de Nijmeegse nachtcultuur?  Welke wensen hebben bezoekers ten aanzien van de nachtcultuur? Lopen ze bij het bezoeken van de nachtcultuur tegen bepaalde knelpunten aan?  Hoe ervaren de bezoekers de veiligheid in de Nijmeegse nachtcultuur?  Hoeveel Nijmegenaren maken naar schatting gebruik van nachtcultuur buiten Nijmegen?  Waar vindt men de nachtcultuur interessanter dan in Nijmegen en waarom vindt men dat?

18-34 jaar

slecht

58%

35-49 jaar

31%

29%

50-64 jaar 65+

niet goed, niet slecht

19% 5%

41%

30%

37%

45%

29%

0%

20%

11%

66% 40%

60%

80%

100%

De antwoorden van de respondenten uit het Stadspanel laten zien dat de bekendheid van de nachtcultuur afneemt naarmate de leeftijd toeneemt. Van de 18-34-jarigen is 58% er goed mee bekend. Dit percentage loopt af naar 5% bij de 65-plussers. Gevraagd is of men wel eens nachtcultuur in Nijmegen bezoekt en zo ja, hoe vaak. De antwoorden van de respondenten uit het Stadspanel geven een indicatie voor hoeveel Nijmegenaren de Nijmeegse nachtcultuur bezoeken. Daarvoor hebben we de uitkomsten naar leeftijd gewogen, waardoor de verdeling naar leeftijd voor de Stadspanelrespondenten overeenkomt met de verdeling naar leeftijd voor alle volwassen Nijmegenaren. Naar schatting 1 op de 5 volwassen Nijmegenaren bezoekt de Nijmeegse nachtcultuur maandelijks of wekelijks. Daarnaast bezoekt ruim 40% deze 1 of enkele keren per jaar.

De peiling is eind december 2023 van start gegaan en liep door tot half januari 2024.  Aan de peiling hebben 1.471 Stadspanelleden deelgenomen. Circa de helft daarvan is geen bezoeker van de Nijmeegse nachtcultuur.  Daarnaast hebben via contactpersonen, flyers en sociale media 763 personen de vragenlijst ingevuld, van wie er 122 niet in Nijmegen wonen. De meeste van die 763 personen zijn bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur.  In totaal heeft een aanzienlijk aantal van 2.234 personen aan de peiling deelgenomen, onder wie 1.454 bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur. In de vragenlijst is uitgelegd wat de gemeente onder nachtcultuur verstaat: “Bij nachtcultuur gaat het om alles rondom muziekpodia, clubs, horecagelegenheden, dancefestivals en andere plekken waar tussen 22.00 en 06.00 uur cultuur geprogrammeerd wordt (bijvoorbeeld optredens van DJ’s of bands). Festivals, die eerder beginnen maar na 22:00 uur nog doorlopen, rekenen we ook tot de nachtcultuur.”

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

7

8



Bezoekt men wel eens nachtcultuur in Nijmegen? maandelijks, wekelijks

18-34 jaar

1 of enkele keren per jaar

41%

35-49 jaar

15%

50-64 jaar

9%

65+ 2% 0%



(bijna) nooit

50%

9%

52%

Bij ‘nachtcultuur in een ander cultureel podium’ zijn de volgende plekken relatief veel genoemd: Brebl, Hubert, Vasim, Waalhalla, De Vereeniging, de Stadsschouwburg, de Lindenberg en LUX. Bij ‘anders’ is vaak “Vierdaagsefeesten” genoteerd.

33%

42%

48%

20%

De bezoekers van nachtcultuur in Nijmegen is ook gevraagd wat voor hen de drie belangrijkste redenen zijn om nachtcultuur in Nijmegen te bezoeken. Men kon kiezen uit elf redenen en men mocht ook een andere (niet in de vragenlijst genoemde) reden invullen.

78% 20%

40%

60%

80%

100%

dansen/feesten sociale contacten mijn favoriete artiesten/DJ’s zien uitlaatklep ontsnappen aan de dagelijkse sleur nieuwe muziek ontdekken mensen zoals ik ontmoeten middelengebruik (drank/drugs) mensen die anders zijn ontmoeten mezelf ontdekken me veilig voelen anders weet niet

Van de 18-34-jarigen bezoekt 41% maandelijks of wekelijks de Nijmeegse nachtcultuur. Dit percentage loopt af tot 2% bij de 65-plussers. Als we ook de minder frequente bezoekers (1 of enkele keren per jaar) meerekenen, zien we dat 91% van de 18-34-jarigen de Nijmeegse nachtcultuur bezoekt. Dit percentage loopt af tot 22% bij de 65-plussers. Behalve 1.471 Stadspanelleden hebben ook 763 niet-Stadspanelleden de vragenlijst ingevuld. Die laatste groep bestaat voornamelijk uit personen die de Nijmeegse nachtcultuur bezoeken. Van de in totaal 2.234 respondenten bezoeken er 1.454 de Nijmeegse nachtcultuur (1 of enkele keren per jaar, maandelijks of wekelijks). Aan de bezoekers is gevraagd wat voor soort nachtcultuur in Nijmegen ze bezoeken. In de onderstaande tabel staan de antwoorden, waarbij onderscheid gemaakt is naar leeftijd. Verder is er bij de 18-34-jarigen onderscheid gemaakt tussen studenten en niet-studenten.

nachtcultuur in Doornroosje, Merleyn nachtcultuur in horecagelegenheid dancefestival nachtcultuur in club nachtcultuur in ander cultureel podium kunstnacht anders 



18-34 jaar student 84% 72% 75% 91% 12% 15% 2%

Bij de 50-49-jarige bezoekers staan nachtcultuur in Doornroosje/Merleyn en andere horecagelegenheden bovenaan, gevolgd door nachtcultuur in andere culturele podia en de kunstnacht. Bij de bezoekers van 65 jaar en ouder staat nachtcultuur in Doornroosje/Merleyn bovenaan, gevolgd door de kunstnacht en nachtcultuur in horecagelegenheden en andere culturele podia.



18-34 jaar niet-student 35-49 jaar 50-64 jaar 86% 76% 71% 72% 66% 52% 78% 45% 18% 71% 37% 13% 22% 26% 28% 23% 24% 24% 6% 13% 18%



65+ 52% 37% 8% 7% 27% 39% 19%

totaal 77% 64% 51% 49% 23% 23% 10%





18-34 jaar niet-student 35-49 jaar 50-64 jaar 81% 66% 57% 69% 61% 57% 32% 36% 38% 39% 35% 20% 26% 23% 21% 14% 27% 28% 11% 13% 19% 8% 6% 4% 4% 6% 4% 4% 1% 2% 0% 0% 1% 3% 1% 5% 0% 1% 2%

Voor alle leeftijdscategorieën tot 65 jaar zijn ‘dansen/feesten’ en ‘sociale contacten’ de meeste genoemde redenen. De 18-34-jarigen noemen daarnaast ook: ‘uitlaatklep’, ‘ontsnappen aan de dagelijkse sleur’ en ‘mijn favoriete artiesten/DJ’s zien’. De studenten noemen vaker dan de overige 18-34-jarigen ‘middelengebruik (drank/drugs)’. De 35-49-jarigen en de 50-64-noemen daarnaast ook: ‘mijn favoriete artiesten/DJ’s zien’, ‘uitlaatklep’, ‘nieuwe muziek ontdekken’ en ‘ontsnappen aan de dagelijkse sleur’. Bij de 65-plussers zijn ‘sociale contacten’ en ‘nieuwe muziek ontdekken’ de meeste genoemde redenen, gevolgd door ‘mijn favoriete artiesten/DJ’s zien’ en ‘dansen/feesten’.

Van de 18-34-jarige bezoekers bezoekt een ruime meerderheid nachtcultuur in Doornroosje/Merleyn, horecagelegenheden en clubs en ook dancefestivals. Het bezoeken van clubs is vooral door de studenten veel genoemd. Van de 35-49-jarige bezoekers bezoekt een meerderheid nachtcultuur in Doornroosje/Merleyn en horecagelegenheden. Ook dancefestivals (45%) en nachtcultuur in clubs (37%) worden veel door deze groep genoemd.

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

9

18-34 jaar student 83% 72% 23% 42% 29% 8% 7% 19% 2% 5% 0% 1% 0%

10

65+ 33% 48% 33% 13% 21% 48% 16% 1% 9% 0% 2% 7% 3%

totaal 68% 63% 33% 32% 25% 22% 13% 8% 5% 3% 1% 3% 1%

Meningen van wel- en niet-bezoekers over de nachtcultuur

Stelling: nachtcultuur moet vooral in de binnenstad plaatsvinden

Aan alle 2.234 respondenten zijn zes stellingen over de Nijmeegse nachtcultuur voorgelegd. Hieronder zijn de antwoorden op die stellingen weergegeven, uitgesplitst naar hoe vaak men de Nijmeegse nachtcultuur bezoekt.

mee eens bezoekt maandelijks of wekelijks nachtcultuur

neutraal

28%

niet mee eens

weet niet

25%

47%

Stelling: nachtcultuur hoort een plek te hebben in Nijmegen mee eens

neutraal

niet mee eens

bezoekt maandelijks of wekelijks nachtcultuur

weet niet

100%

bezoekt 1 of enkele keren per jaar nachtcultuur

94%

bezoekt (bijna) nooit nachtcultuur 20%

27%

40%

60%

niet mee eens

bezoekt maandelijks of wekelijks nachtcultuur

7% 4%

80%

100%

41%

mee eens

bezoekt (bijna) 4% nooit nachtcultuur 0%

9% 4%

30%

28%

20%

70%

40%

60%

6%

80%

40%

60%

neutraal

niet mee eens

2%

24%

7%

80%

100%

weet niet

bezoekt maandelijks of wekelijks nachtcultuur

32%

15%

52%

bezoekt 1 of enkele keren per jaar nachtcultuur

29%

20%

47%

bezoekt (bijna) nooit nachtcultuur

30%

23%

0% 20%

20%

25%

32%

Stelling: nachtcultuur in Nijmegen is vooral gericht op studenten

weet niet

88%

bezoekt 1 of enkele keren per jaar nachtcultuur

44%

0%

Stelling: nachtcultuur is voor mij een belangrijke reden om in de stad te (blijven) wonen neutraal

bezoekt (bijna) nooit nachtcultuur

24%

Van de frequente bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur vindt 28% dat de nachtcultuur vooral in de binnenstad moet plaatsvinden; een grotere percentage van de frequente bezoekers (47%) is het daar niet mee eens. Van de minder frequente bezoekers vindt 41% dat de nachtcultuur vooral in de binnenstad moet plaatsvinden en is 32% de tegenovergestelde mening toegedaan. En van de niet-bezoekers vindt 44% dat de nachtcultuur vooral in de binnenstad moet plaatsvinden en is 24% de tegenovergestelde mening toegedaan.

Bijna alle bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur vinden dat nachtcultuur een plek hoort te hebben in Nijmegen. Ook van de niet-bezoekers is een meerderheid (63%) die mening toegedaan; een relatief kleine groep niet-bezoekers vindt dat nachtcultuur geen plek hoort te hebben in Nijmegen (7%).

mee eens

41%

5%

63%

0%

bezoekt 1 of enkele keren per jaar nachtcultuur

20%

40%

4%

30%

60%

17%

80%

100%

Circa de helft van de bezoekers is het niet eens met de stelling dat de nachtcultuur vooral op studenten gericht is; een lager percentage van circa 30% is het daar wel mee eens. Bij de niet-bezoekers zijn de meningen gelijkelijk verdeeld (30% ‘eens’ en 30% ‘oneens’).

100%

Voor een ruime meerderheid van de Nijmegenaren, die maandelijks of wekelijks de Nijmeegse nachtcultuur bezoeken (88%), is de nachtcultuur een belangrijke reden om in de stad te (blijven) wonen. Bij de Nijmegenaren, die de Nijmeegse nachtcultuur minder vaak bezoeken (1 of enkele keren per jaar), geldt dit voor 41%.

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

11

12

Beelden van bezoekers over de nachtcultuur in Nijmegen

Stelling: nachtcultuur zorgt voor veel overlast voor bewoners mee eens

bezoekt maandelijks of wekelijks nachtcultuur

neutraal

9%

niet mee eens

31%

weet niet

54%

Aan de bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur zijn zes stellingen over het aanbod voorgelegd. Bij alle stellingen is de groep met een positief oordeel duidelijk groter dan de groep met een negatief oordeel (zie figuur hieronder).

7%

eens

bezoekt 1 of enkele keren per jaar nachtcultuur

21%

bezoekt (bijna) nooit nachtcultuur

37%

33%

0%

34%

34%

20%

40%

11%

60%

neutraal

niet mee eens

weet niet

9% Er zijn voldoende locaties voor nachtcultuur in Nijmegen

23%

80%

49%

De kwaliteit van de locaties waar nachtcultuur in Nijmegen plaatsvindt is goed

100%

Van de niet-bezoekers is 33% het eens met de stelling dat nachtcultuur voor veel overlast voor bewoners zorgt; 11% vindt dat dat niet het geval is. De rest van de niet-bezoekers heeft hier geen uitgesproken mening over (34% ‘neutraal’ en 23% ‘weet niet’). Van de in Nijmegen-Centrum woonachtige respondenten, die de nachtcultuur niet frequent bezoeken, geeft circa de helft aan dat de nachtcultuur voor veel overlast voor bewoners zorgt.

18%

61%

Het aanbod van de nachtcultuur in Nijmegen is veelzijdig

22%

50%

De nachtcultuur in Nijmegen biedt voldoende aanbod voor mensen met wie ik me verbonden voel

28%

22%

61%

5%

13% 5%

23%

21%

6%

13% 5%

Stelling: nachtcultuur is niks voor mij mee eens

neutraal

niet mee eens

bezoekt maandelijks of 2% wekelijks nachtcultuur

bezoekt 1 of enkele keren per jaar nachtcultuur

weet niet

Er is voldoende informatie te vinden over nachtcultuur in Nijmegen

48%

24%

22%

7%

In Nijmegen nachtcultuur bezoeken is betaalbaar

43%

33%

18%

6%

97%

0%

10%

23%

 bezoekt (bijna) nooit nachtcultuur

60%

0%

20%

20%

40%

60%

80%

100%

68%

15%

40%

60%

15%

80%

10%

 

100%

Zestig procent van de niet-bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur is het eens met de stelling dat de nachtcultuur niks voor hen is; 15% is het hier niet mee eens. De rest van de niet-bezoekers heeft hier geen uitgesproken mening over (‘neutraal’ of ‘weet niet’).

  

Bijna de helft van de bezoekers vindt dat er voldoende locaties voor nachtcultuur zijn, 28% vindt van niet (rest ‘neutraal’ of ‘weet niet’). Ruim zestig procent van de bezoeker vindt de kwaliteit van de locaties waar nachtcultuur in Nijmegen plaatsvindt goed, 13% vindt van niet. De helft van de bezoekers vindt dat het aanbod van de nachtcultuur in Nijmegen veelzijdig is, 23% vindt van niet. Ruim zestig procent vindt dat de nachtcultuur voldoende aanbod biedt voor mensen met wie men zich verbonden voelt, 13% vindt van niet. Bijna de helft van de bezoekers vindt dat er voldoende informatie te vinden is over de nachtcultuur in Nijmegen, 22% vindt van niet. 43% van de bezoekers vindt dat in Nijmegen nachtcultuur bezoeken betaalbaar is, 18% vindt van niet.

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

13

14

Ook zijn stellingen voorgelegd over hoe men zich voelt tijdens het bezoeken van de Nijmeegse nachtcultuur.

eens

neutraal

niet mee eens

Aan de bezoekers is gevraagd welke woorden ze zouden gebruiken om nachtcultuur in Nijmegen te omschrijven. Men mocht drie woorden kiezen uit een lijst van elf en men mocht ook een ander (niet in de vragenlijst genoemd) woord invullen.

weet niet

Ik voel me welkom bij het bezoeken van nachtcultuur in Nijmegen

84%

11%3%

Ik vind de sfeer goed bij het bezoeken van nachtcultuur in Nijmegen

83%

11%2%

Ik voel me onderdeel van de nachtcultuur in Nijmegen

48%

Wanneer ik nachtcultuur in Nijmegen bezoek, heb ik het gevoel dat ik mezelf kan zijn

13% 3%

 71%

0%



gezellig toegankelijk gemoedelijk inspirerend eenzijdig verrassend vernieuwend braaf spannend rauw elitair saai plat anders weet niet

20%

82%

In het publiek van de nachtcultuur in Nijmegen kom ik voldoende mensen tegen met wie ik me verbonden voel



30%

20%

40%

20%

60%

80%

18-34 jaar student 86% 61% 30% 14% 16% 13% 12% 4% 11% 6% 2% 2% 1% 7% 2%

6%



100%



Voor ruim tachtig procent van de bezoekers geldt dat men zich welkom voelt, dat men de sfeer goed vindt, dat men het gevoel heeft zichzelf te kunnen zijn in de Nijmeegse nachtcultuur. Ook geeft een meerderheid van de bezoekers aan dat ze in de Nijmeegse nachtcultuur voldoende mensen tegenkomen met wie ze zich verbonden voelen (71%). Bijna de helft voelt zich onderdeel van de Nijmeegse nachtcultuur, 20% voelt zich er geen onderdeel van (rest ‘neutraal’ of ‘weet niet’). Bij deze stelling verschillen de uitkomsten sterk naar leeftijd. Naarmate de leeftijd van de bezoekers toeneemt, wordt het aandeel dat zich onderdeel van de nachtcultuur voelt kleiner: 68% van de 18-34-jarigen, 42% van de 35-49-jarigen, 28% van de 50-64jarigen en 11% van de 65-plussers.



18-34 jaar niet-student 35-49 jaar 50-64 jaar 79% 77% 67% 54% 47% 44% 39% 43% 35% 13% 14% 21% 18% 13% 12% 6% 8% 11% 8% 7% 9% 8% 12% 3% 7% 3% 5% 8% 5% 4% 4% 3% 3% 4% 4% 2% 5% 3% 4% 8% 7% 5% 2% 4% 7%

Voor alle leeftijdscategorieën geldt dat de top drie van de meest aangevinkte woorden om de Nijmeegse nachtcultuur te omschrijven bestaat uit ‘gezellig’, ‘toegankelijk’ en ‘gemoedelijk’. Verder noemen bezoekers van 65 jaar en ouder relatief vaak ‘inspirerend’ en verrassend’. Weinig aangevinkt zijn ‘plat’, ‘saai’, ‘elitair’, ‘rauw’, ‘spannend’ en ‘braaf’ (door 3 tot 7% van alle bezoekers). Ook ‘vernieuwend’ en ‘verrassend’ zijn niet veel aangevinkt (door 9 tot 11% van alle bezoekers).

Aan de bezoekers is gevraagd wat er ontbreekt aan de huidige nachtcultuur in Nijmegen en of men als bezoeker van de nachtcultuur wel eens tegen een knelpunt aanloopt. De meest genoemde wensen bij die vraag zijn:  Meer aanbod voor doelgroepen boven de studentenleeftijd (25+, 30+, 40+, 50+) (door 10% van de bezoekers genoemd).  Meer (bijzondere, creatieve, vernieuwende) locaties; er zijn meer interessante locaties verdwenen, zoals Brebl en Hubert (9%).  Meer (nacht)clubs, een grote nachtclub erbij (3%).  Meer locaties waar je kunt dansen (2%). Dit is veelal genoemd in combinatie met de behoefte aan aanbod voor doelgroepen boven de studentenleeftijd.  Een rauw aanbod (op een industriële locatie) (1%).  Een club voor elektronische muziek (1%).  Meer aanbod voor personen met een LHBTI+-identiteit (1%).  Activiteiten (bijvoorbeeld dansavonden) die eerder van start gaan en vroeger zijn afgelopen (1%).  Ruimere openingstijden (hele nacht open) (1%).  Een aanbod van culturele voorstellingen op latere tijdstippen (1%).  Meer kleinere locaties, cafés waar bands optreden (1%).

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

15

16

65+ 49% 46% 38% 24% 8% 22% 9% 4% 4% 2% 2% 2% 3% 7% 8%

totaal 74% 50% 38% 16% 15% 11% 9% 7% 6% 5% 3% 3% 3% 7% 4%

  

Veiligheidsbeleving in de Nijmeegse nachtcultuur

Meer (bruine) cafés (on te borrelen) (1%). Meer aanbod buiten het centrum (1%). Meer, betere informatie over het aanbod (1%).

Aan de bezoekers van de Nijmeegse nachtcultuur is gevraagd of men zich tijdens het bezoek wel eens onveilig voelt.

De meest genoemde knelpunten zijn:  Geen mogelijkheden om ’s nachts met het openbaar vervoer te reizen (3%).  Een eenzijdig muziekaanbod (bijvoorbeeld te veel mainstream of te veel elektronische muziek) (3%).  Te duur (onder meer de ticketprijzen van festivals) (2%).  Te veel hetzelfde type horeca (in de Molenstraat) (1%).  Drugs- en/of drankoverlast (1%).  Onveiligheid, te weinig politiecontrole/handhaving (1%).

Voelt men zich tijdens bezoek aan nachtcultuur in Nijmegen wel eens onveilig? 1% 3%

nee

32%

soms regelmatig 64%

vaak

Ruim zestig procent van de bezoekers voelt zich in de Nijmeegse nachtcultuur nooit onveilig, circa een derde voelt zich er ‘soms’ onveilig, 3% ‘regelmatig’ en 1% ‘vaak’. Bij bezoekers met een LHBTI+-identiteit komen onveiligheidsgevoelens in de Nijmeegse nachtcultuur meer dan gemiddeld voor: bij 50% ‘soms’ en bij 8% ‘regelmatig’ of ‘vaak’. Ook bij vrouwen komen onveiligheidsgevoelens in de Nijmeegse nachtcultuur relatief vaak voor: bij 42% ‘soms’ en bij 5% ‘regelmatig’ of ‘vaak’. Van de mannen voelt 24% zich er ‘soms’ onveilig en 2% ‘regelmatig’ of ‘vaak’.

Map = Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Nota, beleids- of projectplan

17

18

Bezoek van nachtcultuur buiten Nijmegen

Gevraagd is naar de redenen voor de onveiligheidsgevoelens. Hieronder is weergegeven door hoeveel procent van alle bezoekers de verschillende redenen zijn genoemd.

Gevraagd is of men wel eens nachtcultuur buiten Nijmegen bezoekt en zo ja, hoe vaak. De antwoorden van de respondenten uit het Stadspanel geven een indicatie voor hoeveel Nijmegenaren nachtcultuur buiten Nijmegen bezoeken. Daarvoor hebben we de uitkomsten naar leeftijd gewogen, waardoor de verdeling naar leeftijd voor de Stadspanelrespondenten overeenkomt met de verdeling naar leeftijd voor alle volwassen Nijmegenaren. Naar schatting 3% van de volwassen Nijmegenaren bezoekt maandelijks of wekelijks nachtcultuur buiten Nijmegen. Daarnaast doet circa 40% dat 1 of enkele keren per jaar.