Milieujaarverslag 2023

•

Bij APN zijn verspreid over 2022 7 metingen gedaan naar geur, PAK en/of benzeen, waarvan 3 in opdracht van APN. Bij 2 metingen is er een overschrijding gemeten van de voor het bedrijf geldende PAK norm. Hiervoor heeft het bedrijf een Last onder Dwangsom opgelegd gekregen. Om weer aan de norm te kunnen voldoen heeft het bedrijf verschillende maatregelen genomen, waaronder een verlaging van het percentage gerecycled asfalt dat wordt verwerkt. Uit metingen is gebleken dat deze maatregelen effectief waren en weer aan de norm werd voldaan. Bij besluit van 6 september 2022 zijn aan APN maatwerkvoorschriften opgelegd, waarbij het bedrijf verplicht is om 6 maal per jaar zelf metingen te doen naar PAK en benzeen. Wanneer het bedrijf aantoont dat ze met zgn. emissierelevante parameters (ERP’s) het proces voldoende kunnen sturen en beheersen,

20

• •

•

kan de meetverplichting worden verlaagd naar 2 maal per jaar. Op 13 maart 2023 is het voorstel voor ERP’s goedgekeurd en is de meetverplichting verlaagd naar 2 maal per jaar. Half november is aan Smit Draad een geactualiseerde vergunning verleend. Voor verschillende activiteiten bleek het bedrijf Duynie Novidon niet over de juiste vergunningen te beschikken, waaronder opslag van verschillende stoffen. Het bedrijf is aangeschreven om de situatie in overeenstemming met de vergunning te brengen, dan wel een aanvraag in te dienen ter legalisering voor de niet vergunde activiteiten. Deze aanvraag is begin december 2022 ontvangen. Omdat de aanvraag op verschillende onderdelen nog onvolledig was heeft dit nog niet geleid tot een definitieve vergunning. Ook de vergunning Wet natuurbescherming (stikstof) staat vergunningverlening nog in de weg. Bij Timmerfabriek Gerritzen is een tweetal metingen verricht naar PAK en Benzo(a)pyreen. De eerste meting bleek onvoldoende representatief te zijn. Uit de tweede meting is gebleken dat op de grens van de inrichting geen sprake is van overschrijding van het Maximaal Toelaatbaar Risico dat voor Benzo(a)pyreen geldt.

Ook de emissies en vergunningssituatie van bedrijven op Nijmegen West en Weurt waar de provincie Gelderland bevoegd gezag is, zijn in kaart gebracht. Ook bij deze bedrijven zijn verschillende tekortkomingen geconstateerd en vervolgacties geformuleerd, die in 2022 in gang zijn gezet. Omdat het hier bedrijven betreft waarvoor GS bevoegd gezag zijn en de handhaving daarvan bij de Omgevingsdienst regio Arnhem ligt wordt hier niet nader op ingegaan in het kader van dit jaarverslag. Uitvoering Meetplan Luchtkwaliteit leefomgeving Nijmegen West Wij zijn vanaf 1 januari 2022 gestart met het Meetplan Luchtkwaliteit leefomgeving. We meten in aanvulling op het bestaande meetnet op verschillende plekken in de stad de stoffen naar NO2, Fijn stof, Roet, Benzeen en PAK. De resultaten van het meten op straatniveau zijn ook te zien via de gemeentelijke website. In samenspraak met de wijkvertegenwoordiging is de website aangepast en aangevuld om de inwoners zo optimaal mogelijk en klantgericht te helpen in de zoektocht naar de juiste informatie over de luchtkwaliteit in Nijmegen. De informatie is te vinden via de website luchtkwaliteit Nijmegen West en Weurt. De eerste resultaten van het uitgebreide meetplan zijn in december 2022 met de wijkvertegenwoordiging besproken.

Een uitgebreide bespreking van de resultaten tot nu toe is te vinden in hoofdstuk 4 van de “Voortgangsrapportage luchtkwaliteit gemeente Nijmegen” (november 2023) (te vinden op https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document ). Vanwege veel geurklachten in de laatste jaren en een advies van de GGD, zijn we voor het industrieterrein in 2022 een geuronderzoek gestart. Het geuradviesbureau Olfasense helpt ons daarbij. Dit bureau is mede door de wijkvertegenwoordiging en bedrijven uitgekozen om het geuronderzoek uit te voeren. Op basis van klachten van de afgelopen drie jaar heeft er in 2022 een veldonderzoek plaatsgevonden door gecertificeerde ‘neuzen’ om meer te weten te komen over de mogelijke bronnen van geur en eventuele overlast daarvan. De eerste fase, het vooronderzoek, was bedoeld om in beeld te brengen hoe de individuele geurbronnen op het industrieterrein buiten hun terreingrenzen waarneembaar zijn. De resultaten van deze eerste fase zijn in december 2022 met de wijkvertegenwoordiging besproken. In de volgende fase van het onderzoek werden er in 2023 geurmetingen uitgevoerd bij een aantal bedrijven, die op basis van de resultaten van het vooronderzoek werden geselecteerd. Deze selectie vond plaats op basis van de waarneembaarheid buiten de terreingrenzen, de relevantie voor de in de afgelopen jaren geregistreerde klachten en de al beschikbare meetgegevens.

De uitkomsten van het onderzoek gebruiken we bij het mogelijk bepalen van een eigen geurbeleid voor de gemeenten Nijmegen en Beuningen. De eindrapportage (en de deelrapportages per bedrijf) worden in het eerste kwartaal van 2024 verwacht, waarna overleg zal worden gestart over een mogelijk gemeentelijk geurbeleid. Project ‘gezonder vergunnen, samen werken aan schonere lucht’ Voor het Project ‘gezonder vergunnen, samen werken aan schonere lucht’ is in 2022 door gemeenten Nijmegen en Beuningen en provincie Gelderland bij het SLA een Specifieke Uitkering aangevraagd (destijds nog onder de naam ‘scherper vergunnen’. Deze aanvraag is eind 2022 gehonoreerd. Het project is in 2023 gestart.

21

Met dit project wordt een methode ontwikkeld om met betrokkenheid van omwonenden en bedrijven bij vergunningverlening en handhaving te kiezen voor toepassing van best haalbare en presterende technieken. We inventariseren hoe bedrijven momenteel ‘presteren’ qua emissie en zoeken naar emissieverlagende technieken. Hierover gaan we vervolgens met bedrijven in gesprek om te kijken welke maatregelen daadwerkelijk genomen kunnen worden. Een klankbordgroep bestaande uit o.a. omwonenden en bedrijven adviseert bij dit project. Rapportage OVV en opvolging De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft onderzoek gedaan naar de wijze waarop burgers in Nederland worden beschermd tegen de risico’s van soms jarenlange industriële uitstoot. Blootstelling aan industriële stoffen kan schade veroorzaken aan de gezondheid. Onderdeel van het onderzoek is in hoeverre rekening wordt gehouden met gezondheidseffecten voor omwonenden bij het toestaan en controleren van langdurige industriële uitstoot. De Onderzoeksraad heeft onderzoek gedaan naar de situatie rondom Tata Steel (IJmuiden), Chemours (Dordrecht) en Asfaltfabriek Nijmegen (APN). Het rapport is op 13 april 2023 gepubliceerd. Het onderzoek heeft geleid tot een tweetal aanbevelingen voor de bevoegd gezagen, waaronder de gemeente Nijmegen: 1.

Vergewis u ervan of u gebruik maakt van alle mogelijkheden binnen het huidige instrumentarium om de gezondheid van omwonenden te beschermen tegen schadelijke industriële emissie. Pas uw werkwijze aan waar dat niet het geval is. Zorg ten minste voor: a. Zicht op de emissies van bedrijven. Toets het emissie-overzicht regelmatig op compleetheid en correctheid. b. Een inschatting van het gezondheidsrisico per stof waaraan omwonenden worden blootgesteld. Doe dit met enige regelmaat en weeg onzekerheid daarin mee. Zorg voor de benodigde informatie over blootstelling en gezondheidseffecten van stoffen. c. Aanscherping van de vergunning zodra de gezondheidsrisico’s voor omwonenden daarom vragen. d. Tijdige implementatie van BBT door de bedrijven. e. Uitwisseling van kennis en ervaring met andere bevoegde bestuursorganen en omgevingsdiensten. 2. Benut het systeem volledig om de gezondheid van omwonenden te beschermen tegen schadelijke industriële emissies. Communiceer proactief en wees transparant over incidenten, zorgen en klachten teneinde het vertrouwen van omwonenden terug te winnen. In een reactie van zowel de ODRN als ook van de gemeente Nijmegen is aangegeven op welke wijze uitvoering gegeven gaat worden aan deze aanbevelingen. Hiervoor is een uitvoeringsagenda in voorbereiding en zijn middelen beschikbaar gesteld voor 2024 aan de ODRN om hier uitvoering aan te geven.

Gemeente Nijmegen koopt Asfaltcentrale Nijmegen (APN) Omwonenden maakten zich zorgen om de gezondheid en ook werd er geklaagd over stank. De gemeente liet een geuronderzoek uitvoeren. Ook werd er op structurele basis overlegd met wijkvertegenwoordigers en informatie verstrekt op de website nijmegen.nl/westenweurt. In mei en juni 2023 bleek dat er opnieuw te veel PAK werd uitgestoten. Nadat de eigenaar van de asfaltcentrale (Dura Vermeer) een aanvraag deed om de productie te verdubbelen is de gemeente in gesprek gegaan over de toekomst van het bedrijf met als uiteindelijke uitkomst dat de Gemeente overging tot aankoop, waarmee na 50 jaar de APN haar deuren op 31 december 2023 sloot. Een unieke maatwerkoplossing waarmee een flinke stap is gezet in een gezondere en duurzame toekomst van de stad.

22

Toezichtprojecten Naast de milieuhandhaving van bedrijven via periodieke controles vindt milieuhandhaving ook in projectvorm plaats. Meestal nemen andere controlerende instanties zoals de brandweer, provincie, politie of waterschap deel aan deze (integrale) projecten, alsmede de discipline bouwen (ook ondergebracht bij de ODRN). Integraal toezicht horeca In Nijmegen is het Horeca-actieteam (HAT) ingesteld. Vanuit het HAT worden alle aanvragen van horecaondernemers integraal opgepakt. Ook de bedrijfsbezoeken geschieden integraal met milieu, bouwen en brandweer. In 2023 zijn 132 integrale horeca-bezoeken uitgevoerd. Energietoezicht Het afgelopen jaar hebben toezichthouders van de ODRN 51 extra milieucontroles energiebesparing uitgevoerd. Daarbij besteedden de toezichthouders aandacht aan alle verschillende soorten bedrijven en instellingen met een wettelijke energiebesparingsplicht. Daar vallen ook voor een deel vergunningplichtige bedrijven onder. Het extra toezicht op naleving van de regels moet binnen enkele jaren een vermindering van energieverbruik opleveren. Omgevingsdiensten en gemeenten moeten dat controleren. Inmiddels zijn nagenoeg alle bij ons bekende bedrijven die geregistreerd staan als midden- of grootverbruiker gecontroleerd op energie.

Externe veiligheid Externe veiligheid is een belangrijk onderwerp in het vierde Nationale Milieubeleidsplan, dat op gemeentelijk niveau om uitwerking vraagt. Het gaat om risico’s door bijvoorbeeld bedrijven en goederentransport, zoals ontploffingen en het vrijkomen van gas. Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo) Nijmegen kende in 2023 twee bedrijven die vallen onder het Besluit risico’s zware ongevallen (zie tabel 3.2). Voor deze bedrijven is de provincie Gelderland het bevoegde gezag. Tabel 3.2: Aantal risicobedrijven in Nijmegen Soort risicobedrijf

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

- BRZO-bedrijven

3

3

3

2

2

2

2

- Bedrijven met grote ammoniak koelinstallaties

1

2

2

2

2

2

0

- LPG-tankstations

9

7

7

7

8

8

7

- Verkooppunten consumentenvuurwerk

11

11

11

9

9

9

8

- Overige bedrijven met extern risico

4

28

28

27

27

27

27

Totaal

29

51

51

47

48

48

44

De bedrijven en het transport waarbij in Nijmegen aspecten van externe veiligheid aanwezig zijn, zijn te vinden op https://www.atlasleefomgeving.nl/kaarten. De gemeente Nijmegen stelt risiconormen op en controleert deze normen. De ODRN voert nu namens de provincie haar inspectierondes bij de in Nijmegen gevestigde Brzo-bedrijven. Bij deze inspecties is vooral gekeken naar de manier waarop er om wordt gegaan met risico’s en veiligheidsmaatregelen; of de juiste maatregelen zijn genomen, of de voorzieningen aanwezig zijn en of ze de maatregelen nemen die ze moeten nemen. Vuurwerkinrichtingen In 2023 waren er binnen de gemeente Nijmegen 8 verkooppunten voor vuurwerk actief. Deze worden voor, tijdens en na de verkoop gecontroleerd. De verkooppunten (allen met een opslag tot 10.000 kg) vallen onder de

23

meldingsplicht. Met betrekking tot de opslag en de verkoop van vuurwerk zijn geen overtredingen geconstateerd die hebben geleid tot handhaving.

Klachten Bedrijfsactiviteiten of gedragingen van bedrijven kunnen aanleiding geven tot klachten. Klachten worden geregistreerd in het milieuklachtenregistratiesysteem. Het registratiesysteem is via internet ook toegankelijk voor burgers (milieuklacht.gelderland.nl). In 2023 zijn er in totaal 1923 milieuklachten afgehandeld. In vergelijking met het voorgaande jaar is dit een afname. Over o.a. de asfaltcentrale Nijmegen, Nijmeegsche ijzergieterij, Zandwinning Beuningse Plas en Nederzand Projectmanagement B.V. zijn minder klachten ontvangen. In principe worden klachten direct door de ODRN opgepakt. De klachten hebben met name betrekking op de aspecten geluid en geurhinder. Waar mogelijk wordt direct geprobeerd de oorzaak van de klacht te achterhalen en weg te nemen. In de meeste gevallen is de veroorzaker te achterhalen, maar soms is dit niet mogelijk. Wanneer het gaat om bedrijven die onder het bevoegd gezag van de provincie Gelderland vallen (niet-Seveso), worden deze klachten afgehandeld door de Omgevingsdienst Regio Arnhem.

Paragraaf 3.2 Circulaire stad Met projecten stimuleerden we de circulaire economie in onze regio In 2023 voerden we verschillende activiteiten uit om de circulaire economie te versnellen. Een paar voorbeelden: we zijn gestart met het opzetten van een collectief afvalinzamelingsysteem bij het Nymaterrein enwe hebben een succesvol pilotproject opgezet voor de inzameling en verwerking van verfresten waarbij circa 2500 liter verf werd ingeleverd en verwerkt tot nieuwe verf. Op 18 januari is een Green Deal gesloten tussen bedrijven en overheid waarmee ingezet wordt om bedrijventerrein TPN-West te verduurzamen. Binnen de ontwikkeling van het stationsgebied hebben we het nieuwbouwproject bij de Hezelpoort (‘Duet’) aanbesteed op circulariteit en meten we het ontwerp in samenwerking met de Groene Metropoolregio door met de Circulaire Impactladder. Het Nymakwartier wordt een sprekend voorbeeld van circulair hergebruik van gebouwen door jonge bedrijven. Daarnaast organiseerden we verschillende programma’s in de Week van de Circulaire economie en hebben we bijgedragen aan het Lifeport festival circulair. Hier werden verschillende initiatieven vanuit de regio gepresenteerd in het teken van zorg. We hebben een actieve rol in de Circulaire Raad.

We leverden een bijdrage aan de hoogleraar circulaire business van de Radboud universiteit (RU) en ondersteunden een PhD onderzoek naar weerstand bij ander consumentengedrag en de deeleconomie. We werken verder aan de ontwikkeling van Via-T als circulair kenniscentrum voor de bouw. Met onze aanbestedingen versnelden we de transitie naar een circulaire grond-, weg-, en waterbouw (GWW) In 2023 hebben we bij de vervanging van houten bruggen in Nijmegen Noord het gunningscriterium opgenomen om zoveel mogelijk tweedehands hout te gebruiken. De inschrijvers zagen veel kansen om het hout uit de bestaande bruggen opnieuw te gebruiken. Voor onze bruggen is tweedehands hout gebruikt uit eerdere projecten. Zo dragen we bij aan de tweedehands markt voor houten bruggen en hebben wij het inzicht gekregen dat de markt er klaar voor is om houten bruggen te hergebruiken. Ook hebben we in 2023 samen met de Groene Metropoolregio een start gemaakt met een regionale materialenbank en blijven we bij het onderhoud van asfalt en beton erop inzetten om het percentage hergebruikt en biobased materiaal verder te verhogen.

24

Paragraaf 3.3 Afval We werken samen in de regio via Dar en MARN Samen met 6 regiogemeenten is Nijmegen aandeelhouder in Dar NV en via de gemeenschappelijke regeling MARN in de afvalenergiecentrale ARN bv. Binnen Dar werken we in gezamenlijkheid aan een efficiënte inzamelstructuur voor de huishoudelijke afvalstromen. Dat krijgt onder meer vorm via een uniforme inzamelstructuur voor luiers en incontinentiemateriaal en een gezamenlijke aanpak om de kwaliteit van ingezamelde herbruikbare stromen zoals GFT te verbeteren. Binnen de MARN dragen we zorg voor de continuïteit in de verwerking van de huishoudelijke afvalstromen restafval, GFT en luiers bij ARN. Inzet is deze stromen hoogwaardig te verwerken met terugwinning van grondstoffen en de productie van duurzame energiedragers zoals biogas. Het niet herbruikbare restafval wordt verbrand met energieterugwinning in de vorm van elektriciteit en warmte. Vanuit dat laatste is ARN ook een belangrijke partner voor gemeenten om de energietransitie in onze regio mede vorm en inhoud te geven. Resultaten huishoudelijk afvalbeheer 2023 De resultaten voor de afvalscheiding over 2023 zijn nog niet bekend. We verwachten een scheidingspercentage rond de 74% en een hoeveelheid restafval van 97 kg per inwoner per jaar.

Bij de paragraaf ‘indicatoren’ is naast de indicatoren “percentage afvalscheiding” en “kg restafval per inwoner per jaar” een overzicht op hoofdlijnen opgenomen van de verschillende afvalstromen die over de jaren heen zijn ingezameld via de diverse inzamelkanalen. Daarmee wordt de ontwikkeling in de tijd zichtbaar. Het overzicht laat zien dat corona en de energiecrisis hebben geleid tot een duidelijke afname van de totale hoeveelheid huishoudelijk afval. Deze daling zien we terug bij nagenoeg alle afzonderlijke huishoudelijke afvalstromen. We stimuleerden afvalscheiding en -preventie De gescheiden inzameling van luiers en incontinentiemateriaal verloopt voorspoedig. In 2023 zijn hiervoor 25 nieuwe inzamellocaties in de openbare ruimte gerealiseerd. Er is een hoeveelheid van 576 ton ingezameld. Door het groeiende aanbod is eind 2023 besloten om het inzamelnetwerk uit te breiden met zes nieuwe locaties in de openbare ruimte en om bij vijf inzamellocaties een extra container te plaatsen. Ook is in 2023 verder ingezet op de kwaliteit van de herbruikbare stromen. Zo controleerden we op meerdere inzamelroutes van GFT met afvalcoaches de kliko’s en gaven we feedback en voorlichting aan bewoners. Met het oog op de kwaliteit van het plastic+ is eind 2023 gestart met een gemeente brede communicatie-campagne.

Tevens is in een aantal wijken een nulmeting uitgevoerd van de kwaliteit van het aangeboden plastic+. Deze aanpak zal een vervolg krijgen in 2024. Begin 2023 is besloten tot invoering van de JA-JA-sticker. Daarmee komt er per februari 2024 een verbod op het bezorgen van ongeadresseerd reclame-drukwerk bij huishoudens, tenzij deze beschikken over een JA-JA-sticker. Op die manier voorkomen we verspilling van papier voor de productie van folders die niet worden gelezen. We stelden het uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening vast en startten met het opstellen van nieuw afvalbeleid We stelden het ‘uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening Nijmegen 2023’ vast. Hierin zijn regels opgenomen voor het aanbieden en inzamelen van huishoudelijk én bedrijfsafval. Daarmee bieden we duidelijkheid naar bewoners en bedrijven hoe men het afval dient aan te bieden en geven we onze handhavers de juridische kaders om hier ook op toe te zien en te handhaven. Met de vaststelling van “de startnotitie ontwikkeling nieuw afvalbeleid” hebben wij een 14-tal uitgangspunten geformuleerd die de kaders vormen voor het nieuwe afvalbeleidsplan. Het afvalbeleidsplan zal richting geven aan het streven om te komen tot meer hergebruik van de huishoudelijke grondstofstromen bij de inzameling én bij de verwerking ervan. Om dat te bereiken zijn we in gesprek gegaan met onder meer woningbouwcorporaties en bewoners.

Het beleidsplan zal in 2024 worden vastgesteld.

25

We pakten de inzameling en overlast van bedrijfsafval in de Binnenstad op en stimuleren afvalscheiding Om het aanbieden van bedrijfsafval met name in de binnenstad te verbeteren en de overlast hiervan terug te dringen werkten we samen met het Huis voor de Binnenstad en hebben we het “Plan van aanpak bedrijfsafval binnenstad” vastgesteld. Op grond hiervan zijn regels voor het aanbieden van (bedrijfs)afval vastgesteld en is een stadsbreed verbod voor bedrijfsafvalcontainers in de openbare ruimte ingesteld. Specifiek voor de binnenstad zijn er aanvullend venstertijden voor de inzameling van bedrijfsafval ingesteld per 1 januari 2024. Om ondernemers in de binnenstad anderzijds ook een aantrekkelijk alternatief te kunnen bieden om zich van hun restafval te kunnen ontdoen, hebben wij de ondergrondse restafvalcontainers onder voorwaarden opengesteld voor de klanten van commerciële inzamelbedrijven. Een van die voorwaarden is dat bepaalde horeca-sectoren een inzamelcontract voor de gescheiden inzameling van swill moeten kunnen overleggen. Op die manier voorkomen we dat swill overlast geeft in de ondergrondse containers én stimuleren we de gescheiden inzameling hiervan. De pilot gescheiden inzameling swill in de binnenstad is vanwege het faillissement van het inzamelbedrijf vroegtijdig geëindigd.

In samenwerking met Huis voor de Binnenstad, Rijkswaterstaat en de ODRN zijn alternatieven in onderzoek.

Paragraaf 3.4 Indicatoren Circulair /afval 1. Indicator: kg restafval per inwoner Definitie: Het betreft hier alleen huishoudelijk afval van particulieren Streven: max 100 kg in 2020 en max 30 kg in 2025 Draagt bij aan: Een economie waarin grondstoffen zo lang mogelijk worden behouden en zo efficiënt mogelijk worden hergebruikt. Toelichting: Het streven is de landelijke VANG-doelstelling (Van Afval Naar Grondstof) die door Nijmegen is overgenomen 2. Indicator: percentage gescheiden ingezameld afval van particulieren stadsbreed Definitie: Het betreft hier het percentage van al het huishoudelijk afval dat gescheiden is ingezameld om te worden hergebruikt. Streven: 75% gescheiden ingezameld huishoudelijk afval van particulieren in 2020 en 90% in 2025 Draagt bij aan: Een economie waarin grondstoffen zo lang mogelijk worden behouden en zo efficiënt mogelijk worden hergebruikt. Toelichting: Streven is de landelijke VANG-doelstelling (Van Afval Naar Grondstof) die door Nijmegen is overgenomen. Ter aanvulling: De Rijksoverheid heeft in 2023 haar focus in het afvalbeleid verlegd. Waar eerst werd ingezet op meer afvalscheiding en minder restafval, komt de focus naar de toekomst toe meer te liggen op het realiseren van feitelijk hergebruik van de gescheiden ingezamelde afvalstromen.

Vanuit die achtergrond sluit het Rijk voor het landelijk afvalbeleid aan op de Europese doelstellingen om in 2030 te komen tot 60% hergebruik en in 2035 tot 65% hergebruik van het huishoudelijk afval. In het milieujaarverslag over 2024 zal aanvullend ook een indicator “hergebruikspercentage” worden opgenomen. Dit percentage geeft weer welk aandeel van het huishoudelijk afval na verwerking daadwerkelijk weer als grondstof in de keten wordt ingezet.

26

Huishoudelijk afval - Gemeente: Nijmegen 2009 77611 46070 59,4

2011 76265 47357 62,1

195

afvalinz. naar soort gft-afval (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort kunststof verpakkingen (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort oud papier en karton (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort wit- en bruingoed (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort kca (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort textiel (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort verpakkingsglas (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort overig (hergebruik) (kg x1000) [aantal] afvalinz. naar soort restafval groene zak (kg x1000) [aantal] afvalinz. naar soort grof restafval (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort totaal (kg x 1000) [aantal] inzameling afval opgehaald (kg x 1000) [aantal] inzameling afval gebracht naar milieustraat (kg x 1000) [aantal] inzameling afval decentrale brengsystemen (kg x 1000) [aantal]

Totaal ingezameld (kg x1000) [aantal] Gescheiden ingezameld t.b.v. hergebruik (kg x1000) [aantal] Gescheiden ingezameld t.b.v. hergebruik a.g.v. bronscheiding [%] Inzetbaar voor hergebruik a.g.v. nascheiding van grof restafval en bouw- en sloopafval [%] Totaal gescheiden t.b.v. hergebruik [%] kilogram restafval per inwoner per jaar [kg/inw.]

176

2013 70157 44011 62,7 4,7 67,4 137,6

2015 65951 43903 66,6 3,6 70,2 115,0

2017 67178 46454 69,2 3,1 72,3 107,5

2019 69018 49560 69,7 2,1 71,8 110,1

2020 71768 50569 70,5 2,2 72,6 110,5

2021 71658 52319 73,0 1,2 74,2 104,1

2022 65937 48000 72,8 1,5 74,3 94,7

14790 0 9948 1149 275 793 3953 15162 22709 8832 77611

15722 1802 9959 1465 284 860 4122 13143 20595 8313 76265

15251 2206 8850 1029 236 616 3865 12111 19139 6854 70157

16092 3481 9208 743 192 763 3865 9574 17663 4370 65951

15523 5106 8862 737 209 837 3924 11256 15768 4956 67178

14902 5685 8153 984 232 900 3954 13283 15573 5354 69018

16061 6642 8554 1003 239 1015 4554 12502 16149 5051 71768

17318 7079 8531 948 288 984 4404 12768 14399 4940 71658

15555 6570 7863 912 218 984 4011 11887 13235 4701 65937

49933 22714 4964 77611

50290 21222 4753 76265

46663 18996 4498 70157

47867 13557 4528 65952

46844 15851 4482 67177

46372 18116 4531 69019

48869 17701 5199 71769

48516 18078 5064 71658

44543 16710 4684 65937

Bron: Registratie DAR, DAR Milieudiensten NV

Indicator: aantal afgeronde businesscases per jaar binnen Nijmegen Definitie: Mede aan de hand van een businesscase kan besloten worden om wel of niet te starten met een (in dit geval) circulaire economische activiteit. Een businesscase is een studie waarin onder meer de kosten tegen de baten worden afgewogen. Streven: nog niet vastgesteld Draagt bij aan: Een economie waarin grondstoffen zo lang mogelijk worden behouden en zo efficiënt mogelijk worden hergebruikt. Toelichting: Momenteel worden i.s.m. met het Rijk Kwaliteit Prestatie Indicatoren ontwikkeld, maar die zijn nog niet vastgesteld. Te zijner tijd bekijken we of deze indicatoren geschikt zijn om op te nemen in de het milieujaarverslag: Gerealiseerd: ARN BV heeft in september '21 samen met Waterschap Rivierenland een luierverwerkingsinstallatie geopend. Sinds 1 maart 2023 kan iedereen in de gemeente Nijmegen gratis luiers en incontinentiemateriaal scheiden. Voorbereid: Dar en Het Goed werken door aan een business case voor een Ambachtscentrum. Voorbereid: Onderwijspartners VOCampus, HAN, ROC, De Technische en bouwbedrijven gingen verder met de ontwikkeling van een expertisecentrum voor de bouw bij het Nijma terrein: het VIA-T. In 2023 is VIA-T verhuist van de Hubertushal naar de Streekweg. De businesscase is opgenomen als een van de projectvoorstellen binnen de Regiodeal.

27

Hoofdstuk 4: Vitale en gezonde stad Bestuurlijke producten: vastgestelde college- en raadsbesluiten: - Jaarrapportage Luchtkwaliteit (College, 5-12-2023) - Vervolgaanpak houtstook 2024 (College 19-9-2023) - Raadsbrief ontgassing op de Waal (College 31-10-2023) - Raadsinformatiebrief Nijmegen West en Weurt (7-3-2023) - Subsidievoorstel verwijderen rookkanalen (College 5-12-2023) - Convenant schoon en emissieloos Bouwen (College 24-10-2023) - Reactie op OVV rapport (College 26-9-2023)

Paragraaf 4.1 Lucht Waarom is schone lucht belangrijk? Na roken en de combinatie van slecht eten en weinig bewegen is slechte luchtkwaliteit het derde grote gezondheidsrisico in Nederland (gekeken naar de totale ziektelast). Omdat vrijwel de hele bevolking wordt blootgesteld aan luchtverontreiniging, kunnen de gezondheidseffecten op populatieniveau aanzienlijk zijn. Kinderen, ouderen, hart- en vaatpatiënten en astmapatiënten behoren tot de zogeheten hoog-risicogroepen. Nederlandse bronnen van luchtverontreiniging zorgen ervoor dat de Nederlander gemiddeld negen maanden korter leeft. De gemeente Nijmegen werkt aan een veilige en gezonde leefomgeving voor haar inwoners. Luchtkwaliteit is daarbij een belangrijk thema. De Omgevingsvisie onderstreept niet voor niets het belang van goede luchtkwaliteit vanwege de positieve invloed op de gezondheid van de Nijmegenaren. Op basis van ons bestaande beleid in “Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit; Uitvoeringsprogramma 2020–2030” en de acties uit het landelijke Schone Lucht Akkoord zetten we al concrete stappen op de belangrijkste bronnen wegverkeer, binnenvaart, industrie en houtstook. Met alle bronnen die van invloed zijn op de luchtkwaliteit zijn we actief bezig en zo werken we aan schonere lucht in de stad. Ondanks dat we aan de wettelijke grenswaarden voldoen, zijn er voor de huidige luchtkwaliteit gezondheidseffecten bekend.

Voor Nijmegen zijn deze gezondheidseffecten weergegeven o.a. in de tweejaarlijkse rapporten van de gezamenlijke GGD's van Gelderland in opdracht van de provincie Gelderland. De belangrijkste conclusies uit het laatste rapport van februari 2022 zijn (GGD, 2022): • Blootstelling aan luchtverontreiniging in Gelderland in 2019 is lager dan in voorgaande jaren. • De blootstelling aan stikstofdioxide (NO2) is in Nijmegen het sterkst gedaald. Ook voor PM10 en PM2,5 waren de afnames fors te noemen. • In Gelderland wordt op geen enkel woonadres aan de advieswaarden voor luchtkwaliteit van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) van 2021 voldaan. • Inwoners van Gelderland sterven gemiddeld 11 maanden eerder ten opzichte van als er geen luchtverontreiniging zou zijn. • De ziektelast ten gevolge van luchtverontreiniging is gemiddeld in Gelderland te vergelijken met het meeroken van 4,5 sigaret per dag. • De belangrijkste bronnen van luchtverontreiniging in Nijmegen, in orde van grootte, zijn wegverkeer, binnenvaart, houtstook en industrie.

28

Hoe staat de luchtkwaliteit in Nijmegen ervoor? We monitoren de ontwikkeling van de luchtkwaliteit in Nijmegen door het meten van stikstofdioxide (NO2), fijn stof (PM2,5 en PM10), roet en benzeen in de leefomgeving. Ook voeren we jaarlijks modelberekeningen uit om inzicht te krijgen de luchtkwaliteit in Nijmegen in totaal en per verontreinigde stof. Daarnaast volgen we de

ontwikkeling van uitstoot door verkeer door wagenparkscans uit te voeren van zowel het geregistreerde als het passerende wagenpark in Nijmegen. Een uitgebreidere beschrijving van de landelijke en gemeentelijke monitoring is te vinden in de jaarrapportage. Onze belangrijkste 11 conclusies uit deze jaarrapportage zijn: 1. De wettelijke grenswaarden voor jaargemiddelden van alle gemeten concentraties (PM2,5 PM10, benzeen en NO2) worden nergens overschreden. Tegelijkertijd blijven we doorwerken aan een verdere verbetering van de luchtkwaliteit. 2. Verkeer, binnenvaart en huishoudens, zijn de grootste bronnen van luchtvervuiling binnen Nijmegen. De bijdrage van industrie is voor de genoemde stoffen relatief beperkt ten opzichte van bovengenoemde categorieën. Hierdoor is er weinig verschil in luchtkwaliteit tussen de wijken in Nijmegen. 3. De dalende trend van luchtverontreinigende concentraties in Nijmegen lijkt sinds 2020 te stagneren. Dit komt overeen met het landelijk beeld. 4. De gemeente Nijmegen heeft in vergelijking met andere steden in Nederland een relatief grote buitenlandbijdrage. De luchtkwaliteit komt overeen met die van vergelijkbare steden. 5.

Door de relatief grote invloed van de achtergrondconcentratie (bronnen van buiten Nijmegen) op de luchtkwaliteit is samenwerking op regionaal, provinciaal en Europees niveau vereist om de gestelde doelen van het Schone Lucht Akkoord (SLA) te behalen. Het SLA is het convenant waarmee we ons verplichten om de landelijk afgesproken maatregelen uit te voeren. Aanvullend voeren we een aantal eigen maatregelen uit. 6. Luchtkwaliteitsproblemen worden integraal aangepakt met maatregelen ten behoeve van stikstofvermindering, klimaat en gezondheid, zodat ze elkaar versterken. 7. Het onderzoeksrapport Industrie en Omwonenden van de Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft geleid tot een fors aantal reeds genomen en in gang gezette verbeteracties om invulling te geven aan de aanbevelingen van de Onderzoeksraad. Momenteel wordt er nog gewerkt om een aantal kansrijke aanvullende verbeteracties te verwerken tot een actieagenda. Dit gaat ons helpen de gezondheid van onze inwoners beter te beschermen en het effectiever inzetten van de middelen die ons daarbij moeten helpen. 8. Naar verwachting liggen we op koers om toe te werken naar de voorgestelde nieuwe grenswaarden van de Europese Unie (datum van ingang en vaststelling moeten nog worden bepaald). We blijven monitoren of/welke aanvullende maatregelen nodig zijn om de doelen te behalen. 9.

De nieuwe WHO-advieswaarden van 2021 worden momenteel niet behaald, ook niet in de scenario berekeningen voor 2030. Verdergaande maatregelen zowel in heel Europa, in Nederland en in Nijmegen zullen nodig zijn om wel op termijn aan deze advieswaarden te gaan voldoen. Binnen het SLA wordt momenteel onderzocht en besproken welke extra maatregelen mogelijk zijn. 10. De in 2016 afgesproken Roetreductienorm van 40% is in de meetlocatie Graafseweg (met veel verkeer) behaald. Verdere daling lijkt te stagneren. Op de meetlocatie De Ruyterstraat (met weinig verkeersinvloed) wordt de Roetreductienorm bijna behaald. Gemeente Nijmegen heeft doorgaans minder invloed op de achtergrondconcentraties dan op de hoogbelaste (verkeers) locaties. 11. De elektrificatie van het Nijmeegse geregistreerde wagenpark zet door. Het aandeel hybride en elektrische personenauto’s is gestegen van respectievelijk 4,9% en 1,3% in 2021 naar 5,9% en 1,8% in 2022 naar 7,4% en 2,8% in 2023. Verder valt op dat het gemiddeld aantal auto’s per huishouden (0,74) gelijk is gebleven met het vorig jaar, terwijl dit voorheen groeide. Tegelijkertijd groeit het aantal auto’s in Nijmegen a.g.v. de bevolkingsgroei met 1,9% harder dan het landelijk gemiddelde van 1,4%.

29

Stand van zaken Uitvoeringsprogramma 2020 – 2030 “Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit” De jaarrapportage bevestigt het beeld dat er nog werk aan de winkel is om de luchtkwaliteit verder te verbeteren. Op basis van ons bestaande beleid in het Uitvoeringsprogramma 2020-2030 “Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit” zetten we concrete stappen op de belangrijkste bronnen wegverkeer, binnenvaart, industrie en houtstook. Het programma loopt tot 2030 en met een groot deel van de maatregelen zijn we al aan de slag.

Activiteiten in 2023 Deelname aan het Schone Lucht Akkoord We hebben in 2023 actief deelgenomen aan het Schone Lucht Akkoord. Dit deden we door deelname aan pilots, ambtelijke werkgroepen en door bestuurlijke deelname aan de landelijke stuurgroep. We hebben de hierin gestelde doelstellingen gevolgd. Afgelopen jaar hebben wij in verschillende projecten gewerkt aan een verbetering van de luchtkwaliteit en vermindering van uitstoot. Dit deden we op basis van het uitvoeringsprogramma Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit 2020-2030.

30

Mobiliteit We hebben een subsidieprogramma opgezet voor de vervanging of sloop van verouderde brom- en snorfietsen. Deze subsidieregeling is volledig gebruikt gedurende de subsidieperiodes, waarbij meer dan 400 oude brom- en snorfietsen van de weg zijn gehaald. Ook is er voorbereidend werk verricht voor milieuzones voor brom- en snorfietsen van vóór 2011 op fietspaden in drie zones (Binnenstad, Heijendaal en Hof van Holland) in 2025. Vanaf 2028 zullen Zero Emissie zones worden ingevoerd voor de gehele bebouwde kom van Nijmegen en Lent. Daarnaast hebben we inspanningen geleverd voor de implementatie van drie Zero Emissie zones voor stadslogistiek, die in 2025 van start gaan. Schonere binnenvaart Om de binnenvaart milieuvriendelijker te maken, hebben we deelgenomen aan verschillende Europese projecten, waaronder RH2INE, en aan een nationale themagroep Binnenvaart in het kader van het SLA. Daarnaast hebben we onderzocht hoe we de toegang van vervuilende schepen tot de havenbekkens kunnen beperken. Een specifiek onderzoek richtte zich op de optimalisatie van walstroomvoorzieningen op de Waalkade. Vanwege gemiddeld langere cruiseschepen en de behoefte aan een extra walstroompunt voor vrachtschepen was de bestaande walstroomvoorziening niet meer optimaal.

Het optimalisatievoorstel is gereed en wacht momenteel op de openstelling van de SPUK SLA-regeling in april 2024 voor financiering. Als projectpartner zijn we betrokken bij twee zero-emissie binnenvaartprojecten, samen met onder andere ENGIE en BCTN. Het ZES-project omvat elektrisch varen met batterijcontainers, terwijl het CONDOR-project een waterstofvariant van de batterijcontainers betreft. De realisatie van beide projecten ondervindt momenteel vertraging door de procedure voor een nieuw bestemmingsplan voor het ENGIE-terrein. Zonder dit bestemmingsplan is de uitvoering van deze twee projecten niet mogelijk. In samenwerking met diverse belanghebbenden hebben we onze lobbyboodschappen naar voren gebracht bij Europa, het rijk en de Euregio. We hebben gepleit voor het belang van schone en duurzame binnenvaart, het spoedig beëindigen van varend ontgassen, het invoeren van strengere uitstootregels voor zowel nieuwe als bestaande schepen, het heffen van accijns op fossiele binnenvaartbrandstof en het vrijstellen van energiebelasting op het laden voor elektrisch varen. Verminderen van overlast door houtstook Ten aanzien van houtstook zijn diverse maatregelen genomen. Stookworkshops zijn georganiseerd, en er was een subsidieregeling voor het verwijderen van rookkanalen of het installeren van een ABCAT houtrookkatalysator.

Daarnaast is er actief ingezet op communicatie met een voorlichtingscampagne onder de noemer 'word een sociale stoker'. Parallel hieraan is er onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor stookverboden, in samenwerking met andere overheidsinstanties. Industrie We hebben aanzienlijke inspanningen geleverd voor dit dringende thema, waaronder uitgebreide controlemetingen aan de schoorstenen. Waar nodig zijn milieuvergunningen geactualiseerd. De APN-fabriek is eind 2023 overgenomen en gesloten. Daarnaast wordt er in Nijmegen-West, volgens het vastgestelde meetplan, de luchtkwaliteit in de leefomgeving gemeten. De resultaten zijn toegankelijk gemaakt voor iedereen via de website luchtkwaliteit Nijmegen West en Weurt. Het project 'Gezonder Vergunnen, Samenwerken aan Schonere Lucht' is gestart, waarbij we samen met bedrijven en de omgeving onderzoeken hoe industriële emissies verder kunnen worden verminderd. Twee bewonersavonden zijn georganiseerd, waarbij bewoners per wijk in gesprek konden gaan met de wethouder en luchtspecialisten om hun zorgen te delen. Dit initiatief wordt in 2024 voortgezet. Daarnaast is er een uitgebreid geuronderzoek uitgevoerd, dat als basis zal dienen voor het nieuwe geurbeleid.

Bewonersavonden Luchtkwaliteit De verantwoordelijk wethouder van Nijmegen heeft alle omringende wijken van bedrijventerrein TPN-West bezocht om in gesprek te gaan met de bewoners over hun ervaringen met luchtvervuiling. Deze bewonersavonden

31

werden goed bezocht; de bewoners konden met al hun vragen, zorgen en wensen terecht bij de wethouder. Alle bronnen die luchtvervuiling veroorzaken kwamen aan bod, maar afhankelijk van de wijkligging en de thema’s die daar spelen, kwamen bepaalde bronnen meer of minder aan bod. Naast het beantwoorden van vragen en reageren op zorgen, is er veel informatie gegeven over wat de gemeenten allemaal al doen om de lucht schoner te maken. Op vragen van bewoners wat ze zelf kunnen bijdragen, zijn er tips en adviezen gegeven.

7-Wijkenoverleg; Gemeente Beuningen en Nijmegen hebben een structureel overleg met het zogenaamde 7-wijkenoverleg luchtkwaliteit Nijmegen-West en Weurt. Vanuit de omringende wijken van het bedrijventerrein TPN-West zijn wijkvertegenwoordigers aangesloten aan dit overleg. In dit overleg worden de vorderingen en ontwikkelingen in aanpak van de uitstoot door de industrie besproken. De andere bronnen van uitstoot waren geen onderwerp van gesprek. In het najaar werd geconstateerd dat de wederzijdse verwachtingen en rolopvattingen uiteenlopen. Dat resulteerde in verminderd onderling vertrouwen. Hierover zijn we met elkaar in gesprek gegaan en dit heeft geleid tot inzichten waar verder op gebouwd kan worden. Op dit moment herijken we de samenwerkingsvorm; wat is ons gezamenlijk doel en welke samenwerkingsvorm past daar het beste bij. Nieuwsbrief luchtkwaliteit Nijmegen-West en Weurt Naar aanleiding van de bewonersavonden is ervoor gekozen de nieuwsbrief over luchtkwaliteit NijmegenWest en Weurt weer nieuw leven in te blazen. Met deze nieuwsbrief houden we de bewoners op de hoogte van de ontwikkelingen en activiteiten op het gebied van luchtkwaliteit Nijmegen-West en Weurt. Alle relevante informatie en ontwikkelingen op alle bronnen van luchtvervuiling worden in deze nieuwsbrief onder de aandacht gebracht.

Overige activiteiten We hebben actief deelgenomen aan het opstellen van de nieuwe omgevingsvisie en hebben ons ingezet voor de voorbereiding van nieuw beleid met betrekking tot 'stikstof en evenementen'. Bovendien zijn we betrokken geweest bij het verstrekken van advies met betrekking tot 'luchtkwaliteit en stikstofparagrafen' in verschillende projecten.

Paragraaf 4.2 Geluid Geluidsoverlast is een hardnekkig verschijnsel. Verkeer, buren, bouwactiviteiten, bedrijven en evenementen zorgen geregeld voor geluidsoverlast. Deze overlast kan deels worden beperkt door goede ruimtelijke ordening en technische maatregelen. Dit werkt vooral goed bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen, maar in de bestaande stad zijn de mogelijkheden echter beperkt. Bovendien is een aanzienlijk deel van geluidsoverlast het gevolg van gedrag. Overlast van buren en groepen jongeren op straat zijn voor een gemeente maar lastig te beïnvloeden. Om geluidoverlast te beperken hebben we een aantal instrumenten: Opstellen geluidsvoorschriften We voeren onderzoek uit en brengen advies uit voor geluidsvoorschriften in onder meer bestemmingsplannen, verkeersplannen, bouwvergunningen, milieuvergunningen en evenementen in de open lucht. Deze adviezen en voorschriften zijn bedoeld om vooraf geluidsoverlast zo veel mogelijk te beperken. In 2023 ging het om de volgende aantallen onderzoeken en adviezen. Tabel: Aantallen geluidsonderzoeken en -adviezen. Geluidsonderzoek en advisering

2019

2020

2021

2022

2023

Omgevingsvergunning

133

122

30

80

41

Evenementen in de open lucht

208

1

41

210

198

Bouwwerkzaamheden

12

4

5

7

8

32

Verkeersplannen

0

2

2

3

1

Hogere Waarde besluiten

9

11

14

15

23

Festiviteitenregeling inrichtingen

12

0

8

14

30

Bestemmingsplannen

19

22

25

25

11

Omgevingsplannen

17

Zonebeheer industrieterreinen Bedrijven die relatief veel geluid produceren kunnen terecht op een geluidgezoneerd industrieterrein. In Nijmegen zijn dat Nijmegen-West/Weurt, Winkelsteeg en betonindustrie De Hamer. Om deze terreinen ligt een geluidzone. Deze zone is bedoeld als geluidbuffer tussen de bedrijven en woningen en andere geluidgevoelige bestemmingen. Dit garandeert de leefbaarheid in de omliggende wijken en geeft bedrijven de ruimte om te werken. Door goed zonebeheer hebben we inzicht in de totale geluidproductie van een industrieterrein en proberen we de geluidsoverlast binnen de perken te houden. Controle en handhaving Onderstaande tabel geeft een overzicht van geluidhandhavingsacties (alleen de acties waarbij bureau Leefomgevingskwaliteit betrokken was).

2019

2020

2021

2022

2023

Handhaving APV vergunningen

8

1

0

8

7

Handhaving Bouwlawaai

0

1

1

2

2

Handhaving Vierdaagse feesten

1

0*

0*

1

1

Handhaving Milieuvergunningen Wm

9

8

9

10

8

*Als gevolg van de Covid-19 pandemie zijn de vierdaagsefeesten geannuleerd.

Verbeteren geluidsisolatie bij oudere woningen Een aantal bestaande woningen langs drukke wegen met een hoge geluidsbelasting komen in aanmerking voor geluidsisolatie op kosten van de Rijksoverheid. De uitvoering is gedelegeerd aan de gemeente Nijmegen. Wij voeren jaarlijks gevelisolatie-projecten uit. . Gesaneerde woningen

2019

2020

2021

2022

2023

Met gevelisolatievoorzieningen

0

11

9

0

3

Zonder isolatievoorzieningen

2

3

85

0

49

Paragraaf 4.3 Bodem en ondergrond We werken aan een vitale en veerkrachtige ondergrond. Met betrekking tot de chemische bodemkwaliteit betekent dat het voorkomen, wegnemen of beheersen van gezondheidsrisico’s en risico’s voor ecologie. Maar met onze bodemadviezen beperken we ons niet meer tot chemische kwaliteit. De bodem heeft namelijk nog veel meer kwaliteiten. Om er een paar te noemen: het biedt ruimte aan ondergrondse infrastructuur, levert groeiplaats en groeikracht aan planten en bomen, kan energie en drinkwater leveren en zorgt voor regenwaterwaterafvoer. We maken bewuster gebruik van het natuurlijk systeem en de bodem Bodem en water vormen letterlijk en figuurlijk de basis van ons bestaan. Ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving grijpen dan ook vrijwel allemaal in op de bodem. Er wordt steeds meer ruimte gevraagd op en in de bodem. Sinds de industriële revolutie werd de wereld steeds maakbaarder, maar dit leidt in de huidige praktijk soms tot problemen en hoge kosten.

33

De bodemadviezen die we geven worden steeds integraler waarbij we aandacht besteden aan chemische bodemkwaliteit, maar ook aan onder andere ruimtebeslag, werking van het natuurlijk systeem, klimaat, biodiversiteit, de mogelijkheid om energie en drinkwater te leveren en om te voorzien in de afvoer van regenwater. We zijn daarmee een richting ingeslagen die ook vanuit het Rijk wordt verwacht, zoals blijkt uit de kamerbrief van november 2022 waarin de minister aankondigt dat water en bodem sturend moeten zijn bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het “wijkregieplan”, dat we als theoretische oefening voor Hengstdal hebben gemaakt, had dat water en bodem systeem als uitgangspunt. Daarmee onderzochten we of zo’n plan een instrument kan zijn waarmee we integraler en met visie voor de toekomst van een wijk kunnen bijdragen. Dit is mede aanleiding geweest om de omgevingsvisie concreter voor deelgebieden uit te werken Omgevingswet Onder de omgevingswet veranderen de regels voor het omgaan met de bodem ingrijpend ten opzichte van wat er onder de Wet bodembescherming geregeld is. Het Rijk regelt minder. Dit betekent dat we maatwerkregels in het Omgevingsplan moeten opnemen. In 2023 hebben we daar binnen het Gelders Ondergrond Overleg aan gewerkt en we hebben een start gemaakt om daar voor Nijmegen de goede keuzes uit te maken.

Spoedlocaties In het kader van het convenant Bodem en Ondergrond 2016-2020 zijn wij verder gegaan met onderzoek bij locaties, waar mogelijk bodemverontreiniging aanwezig is, die voor risico kan zorgen (risico’s voor mensen of voor verspreiding via grondwater). Deze locaties worden spoedlocaties genoemd en zouden volgens de convenantsafspraken in 2020 gesaneerd of beheerst moeten zijn. Dat is niet volledig gelukt, maar dat was voorzien. Inmiddels is voor bijna alle spoedlocaties de sanering in uitvoering. Saneringen in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen De meeste saneringen vinden plaats in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen. Meestal gaat het om verontreinigingen die geen risico’s opleveren. De grootste ontwikkelingen die in 2023 in uitvoering waren zijn het Waalfront en de Waalsprong. Daar werd gelijktijdig met het bouwrijp maken/bouwen indien nodig gesaneerd. In het Waalfront met name vanwege de aanwezigheid van te hoge gehalten lood in de grond, in de Waalsprong vooral vanwege hoge gehalten met bestrijdingsmiddelen, olieverontreinigingen bij voormalige ketelhuizen en met asbest vervuilde erfverhardingen. Ook voor het stationsgebied en Winkelsteeg is een start gemaakt met het in kaart brengen van de noodzakelijke saneringsmaatregelen.

Wettelijke taken; afhandelen beschikkingen en meldingen Voor alle saneringen moet een BUS-melding of saneringsplan en na afloop een evaluatieverslag bij ons ter goedkeuring worden ingediend. In 2023 hebben wij in dat kader 24 beschikkingen opgesteld (2 besluiten ernst en spoed 7 saneringsplannen, 10 besluiten op evaluatie van BUS, 5 evaluatieverslagen ) en 36 meldingen in het kader van BUS beoordeeld (24 BUS tijdelijk uitplaatsen en 6 BUS Immobiel en 6 evaluatierapporten van BUS tijdelijk uitplaatsen ). In 2023 zijn op 3 locaties bodemverontreinigingen gesaneerd die na 1987 zijn ontstaan (zogenaamde nieuwe verontreinigingen). Adviezen bij aan- en verkoop, bouwvergunningen, milieuvergunningen en bestemmingsplannen Wij gaven adviezen in het kader van bestemmingsplanwijzigingen, bij grote projecten in het ruimtelijk domein en ten aanzien van de inrichting en beheer van de openbare ruimte(intern), bouwvergunningen, milieuvergunningen (beide ODRN) en aan- en verkoop van grondpercelen door gemeente Nijmegen.

34

Project diffuus lood in Nijmegen Van het rijk hebben we subsidie ontvangen om de verspreiding van diffuus lood in Nijmegen in beeld te brengen. In 2023 hebben we de meeste terreinen waar sprake is van gevoelige functies in vooral het centrum en de wijken die daar direct aan grenzen onderzocht. Over het algemeen voldoen deze terreinen aan de gewenste kwaliteit. Vooralsnog is op een locatie een sanering nodig. Deze wordt in 2024 uitgevoerd. Project PFAS We hebben samen met de provincie Gelderland en de gemeente Arnhem subsidie ontvangen om de omvang van het voorkomen van PFAS op verdachte locatie in beeld te brengen. We beperken ons hierbij tot de locaties waar als gevolg van bedrijfsmatige activiteiten mogelijk PFAS in de grond kan zijn gekomen en die zijn gelegen in of nabij gevoelige bestemmingen. Op deze locaties is in eerste instantie een vooronderzoek uitgevoerd. Het doel van dit dossieronderzoek om meer inzicht te verkrijgen over het gebruik van PFAS bij PFAS-verwerkende industrie/bedrijven en de daarmee samenhangende actuele contact- en of verspreidingsrisico’s van PFAS. In 2024 wordt daadwerkelijk bodemonderzoek uitgevoerd. Het bodeminformatiesysteem en de Milieuatlas Alle bodemonderzoeken worden opgeslagen in het bodeminformatiesysteem. Via de zogenaamde ‘Milieuatlas’ heeft iedereen toegang tot deze gegevens. Burgers, makelaars, notarissen, banken etc.

kunnen dus zelf via internet de bij ons bekende bodeminformatie opzoeken. De Milieuatlas op internet is goed te vinden en wordt goed bezocht en gewaardeerd.

Bodemonderzoeken naar soort 2023 Verkennend bodemonderzoek Nader bodemonderzoek Saneringsplan, BUS en BUS TU Evaluatierapport (incl. nieuwe verontreiniging) Monitoring/nazorg Eind- en nulsituatieonderzoek Nieuwe verontreiniging

64 20 58 2 4 1

Grondverzet Onderstaande tabel geeft een overzicht van de meldingen vanaf 2018 tot en met 2023 in kader van het Besluit Bodemkwaliteit. De totale hoeveelheden toegepaste grond binnen de gemeente Nijmegen is groter dan in de tabel wordt aangegeven. Dit komt doordat bij het melden van toepassingen met “schone” grond geen hoeveelheden hoeven te worden aangegeven. Meldingen grondverzet in kader van Besluit bodemkwaliteit 2018 2019 2020 Aantal 70 63 74 meldingen Hoeveelheid 266.785 117.370 196.075 in m3

2021 80

2022 98

2023 98

641.263

101.245

148.594

De toename in de hoeveelheid grond die in Nijmegen is toegepast in 2021 heeft vooral te maken met de ophoging van een aantal bouwvlekken in de waalsprong, hier is in totaal ruim 480.000 m3 grond toegepast. In totaal is ruim 60.000 m3 grond die binnen de gemeente Nijmegen is vrijgekomen elders binnen de gemeente Nijmegen weer hergebruikt.

35

Circulair gebruik van grond Om zo min mogelijk beslag te leggen op natuurlijke grondstoffen en zo min mogelijk vervoersbewegingen te maken moeten we zo veel mogelijk grond in Nijmegen hergebruiken. De Nota Bodembeheer van 2021 maakt het mogelijk om binnen de Gemeente Nijmegen op een milieuhygiënisch verantwoorde wijze licht verontreinigde grond als bodem te hergebruiken. Dit lukt vaak niet omdat projecten die grond over hebben nooit tegelijk wordt uitgevoerd met een project dat grond nodig heeft. Er wordt dus nog veel grond uit Nijmegen afgevoerd en veel grond van buiten aangevoerd. Vanwege de ontwikkelingen in Winkelsteeg en het verwachte grondverzet proberen we binnen dat project een tijdelijke grondbank in te richten binnen Winkelsteeg. Dit loopt door in 2024.

Paragraaf 4.4 Indicatoren Lucht Indicator: percentage gezondheidswinst (als gevolg van verminderde concentraties verontreinigende stoffen in de lucht) Definitie: De gezondheidswinst wordt berekend op basis van modelberekeningen aan concentraties fijnstof (PM10 en PM2,5) en stikstofdioxide (NO2). De relatie tussen deze concentraties en gezondheidswinst is gebaseerd op epidemiologische onderzoek (RIVM). Streven: 50% gezondheidswinst in 2030 ten opzichte van 2020 Draagt bij aan: Gezonde lucht, gezonde leefomgeving Brongegevens: Modelberekeningen op basis van landelijke rekenmodellen (I&W) met lokale invoer voor verkeers- en omgevingsparameters (Regionale verkeers- en milieukaart/afdeling SR). Toelichting: I&W en diverse gemeenten (zoals gemeente Nijmegen) hebben op 13 januari 2020 het Schone Lucht Akkoord ondertekend (SLA). Het akkoord beoogt om in 2030 een gezondheidswinst van 50% ten opzichte van 2020 te realiseren. De GGD heeft een tool ontwikkeld waarbij de blootstelling aan NO2, PM2,5 en PM10 wordt omgerekend in ‘verlies aan levensdagen’ en ‘meegerookte sigaretten’. Door voor het zowel voor 2016 als 2022 op dezelfde manier te berekenen kan er, indicatief, procentuele verbetering worden berekend voor het verlies aan levensdagen. Dit is voor zowel de LML meetstations aan de Graafseweg (verkeersbelast) als de Ruyterstraat (achtergrond) berekend.

Het beeld dat hier uit naar voren komt is dat voor PM2,5 er een daling plaatsvindt van 9% in het aantal verloren levensdagen. Dit geldt voor zowel de Graafseweg als de Ruyterstraat. Voor PM10 is dit 5% voor het meetstation op de Graafseweg. Op de Ruyterstraat is dit 9%, echter wordt er geen PM10 gemeten en rekent de GGD tool met een vast verhoudingsgetal. Voor NO2 ligt de daling voor het verlies aan levensdagen tussen de 27% en 30% voor respectievelijk de Graafseweg en de Ruyterstraat. Het aantal sigaretten dat minder gerookt wordt daalt voor beide locaties met 19%.

Geluid Indicator: toename km geluidsarme wegvakken waarbij het geluidsniveau minimaal 1,5 dB is gedaald door toepassing van geluidsarm asfalt. Of de maximumsnelheid is verlaagd.

36

Monitoring duurzaamheidsagenda Percentage geluidarme wegdekken (geluidarmasfalt en snelheidsverlaging) bestandslocatie: SBDo\BF\PG- Wegen & Kunstw\0.10 Wegen\Lopende zaken\Asfalt\Geluidreducerend asfalt\Monitoring duurzaamheidsagenda

Datum export iAsset Totale km's 50+ wegen Totale km's ABG 11-10-2019 266 5-3-2021 265 25-2-2022 265 10-3-2023 265 9-2-2024 265

Totale km's SMA5 36 37 40 41 41

10 10 10 10 11

Totale km's naar 30 Totaal geluidarm % van totaal 3,5 49,5 18,6% 4,7 51,7 19,5% 5,1 55,1 20,8% 5,6 56,6 21,4% 5,6 57,6 21,7%

Verklaring: iAsset: wegbeheersysteem waar de gegevens uit komen 50+ wegen: wegen conform CROW wegtype 1, 2 en 3 ABG: Asfaltbeton geluidreducerend, wegvak met volwaardig geluidreducerend asfalt SMA5: SMA-NL5, asfalt met beperkte geluidreducerende eigenschappen (-1,5 dB) Wegen naar 30: voormalige 50 km/h-wegen die onlangs zijn afgewaardeerd naar 30 km/h Wegen naar 30: Bloemerstraat: Muntweg (deels): Daalseweg: Hertogstraat: Heyendaalseweg (deels): Laauwikstraat midden: Malderburchtstraat: Parkweg/Doddendaal: Steenbokstraat: Waalkade oost: Hengstdalseweg (deels): Vossenpelssestraat: Laauwikstraat oost: Waterstraat fase 1: Hoogstraat

Totaal:

Lengte: Jaar: 0,3 2016 0,1 2017 0,8 2018 0,2 2018 0,2 2018 0,3 2018 0,6 2019 0,4 2019 0,5 2019 0,4 2019 0,5 2020 0,4 2020 0,3 2020 0,4 2021 0,2 2022

5,6 km

Toekomstig naar 30: Het Buske Waterstraat fase 2 Bijleveldsingel Veemarkt Koolemens Beynenstraat

37

Weurtseweg Kanaalstraat Bij de grote onderhoudsklussen van 2023 is geen geluidreducerend asfalt toegepast. Aan de Wijchenseweg staan geen woningen en deze weg wordt te zwaar belast om geluidreducerend asfalt toe te passen. Gezien de kosten (2 miljoen) zijn we hier gegaan voor een lange levensduur. Alleen bij de Van Boetbergweg hebben we geluidreducerend asfalt toegepast.

38

Hoofdstuk 5: Duurzame overheid Duurzaamheid is een vast thema in de gemeentelijke organisatie. Bijvoorbeeld bij ruimtelijke projecten waar in 2023 aan werd gewerkt vielen de volgende projecten extra op: In Dukenburg wordt aan de Streekweg gewerkt aan een plan dat zowel gefocused is op sociale duurzaamheid als op het (door de toekomstige bewoners) gezamenlijk ontwikkelen van circulaire bouw. Aan de Nieuwe Dukenburgseweg 21 zijn 500 flexibele, herbruikbare woningen opgeleverd. Ook in de ontwikkeling van gemeentelijk vastgoed speelt duurzaamheid een belangrijke rol. Bijvoorbeeld het toekomstige Archeologisch depot aan de Nieuwe Dukenburgseweg is zo ontworpen dat energieverslindende klimaatbeheerssystemen niet nodig zijn. In dit hoofdstuk geven we een beeld van de wijze waarop de gemeente omgaat met de verduurzaming bij het beheer van de openbare ruimte en het gemeentelijk vastgoed. Ook belichten we onze deelname aan diverse netwerken ter versterking van het draagvlak voor verduurzaming in de samenleving. We ronden af met de stand van zaken ten aanzien van de indicator die aangeeft hoeveel CO2 we als gemeentelijke organisatie uitstoten, want voor het klimaat is belangrijk dat we hier grip op houden.

Paragraaf 5.1 Inrichting en beheer openbare ruimte Ook in 2023 is verder gewerkt aan de verduurzaming van de openbare ruimte met behulp van de handreiking voor Stadsbeheer om zaken duurzaam aan te pakken. Eind 2020 hebben 15 gemeenten (van de 18) van de regio Arnhem-Nijmegen, waaronder Nijmegen, samen met provincie Gelderland de intentieverklaring ondertekend dat gewerkt wordt aan de doelen zoals omschreven in de Green Deal Duurzaam GWW 2.0. Dit project is ondergebracht bij de Groene Metropoolregio. Uitvoeringsprogramma De Green Deal GWW 2.0 heeft als ambitie de CO2-emissie te reduceren met 40% in 2030 en de circulariteit te verhogen met 50% in 2030. Hieronder volgen enkele voorbeelden waar in 2023 aan is gewerkt: Nieuwe dienstvoertuigen Stadsbeheer is in 2023 een aanbesteding gestart voor nieuwe schone dienstvoertuigen in verband met de invoering van een 3-tal zero emissieloze zones. Momenteel rijden bijna al onze voertuigen op CNG gas. • 12 busjes (meld&herstel en evenementen) • 1 vrachtwagen • 5 kleinere voertuigen (inspectie/participatie/kantoor/ overige) We stimuleren en faciliteren het elektrisch rijden De samenwerking met de concessiehouder is afgelopen jaar geïntensiveerd. Dit heeft geresulteerd in de plaatsing van 171 openbare laadpalen versus 42 in 2022.

Bewoners droegen bij aan een klimaatbestendige stad Met onder andere de campagne Operatie Steenbreek werkten we ook dit jaar weer aan het klimaatbestendig maken van de stad: Er zijn 42.811 stenen vervangen door groen. Hiervan lagen in ieder geval 12.410 stenen in de Openbare Ruimte en 30.128 stenen op grond van particuliere tuinen en schoolpleinen. Door een samenwerking tussen NL Bloeit, Operatie Steenbreek en Hartje Nijmegen hebben bewoners 108 m2 aan geveltuintjes aangelegd tijdens 5 bewoners-doedagen. Het gaat hierbij om 109 geveltuintjes. In samenwerking met Lentekracht en Rainbeer hebben bewoners met de actie ‘Pijpenkappuh’ in 2023 100 regenpijpen afgekoppeld.

39

-

-

Samen met Meer Bomen Nu en woningcorporatie Talis zijn jonge boompjes en struikjes uitgedeeld in de Jerusalembuurt. Het gaat om ‘ongewenste zaailingen’ die op deze manier zijn verplaatst van kansarme gebieden naar kansrijke gebieden. De ecoruïne in Park West is officieel geopend tijdens de Open Tuinendag Hees. Samen met ACN (Architectuur Centrum Nijmegen) organiseerde Steenbreek een hittesafari door de binnenstad. Tijdens tegelophaaldagen van Dar zijn in totaal zo’n 9350 tegels opgehaald.

We stimuleren biodiversiteit, zorgen voor meer groen en ecologisch beheer We planten in het 3e kwartaal 2023 en 1e kwartaal 2024 675 bomen in de bestaande stad en 325 bomen in de Waalsprong. De kilometers aan beschoeiingen (een houten constructie die de oevers beschermt tegen afkalven) in Lindenholt en Dukenburg zijn op een vernieuwde en integrale wijze geïnspecteerd. Daarbij is onderzocht welke oevers natuurvriendelijk gemaakt kunnen worden, welke werkwijze het beste past en welke beschoeiingen teruggeplaatst dienen te worden. We hebben een actuele biodiversiteitsagenda De Biodiversiteitsagenda (met uitvoeringsprogramma) is in december 2023 is vastgesteld. We maakten in nauwe samenwerking met IVN en bewoners de Nota Beplantingenbeheer (vastgesteld 12-12-2023) en de Nota Poelenbeheer (deze wordt in 2024 vastgesteld). De Mountainbike-route is samen met de diverse gebruikersdoelgroepen opnieuw bekeken en deze wordt begin 2024 hierop aangepast. Ook realiseerden we diverse groene bewonerswensen, onder andere een poel en moeras in Lindenholt, plantvakken in de Edisonstraat en de moestuin Brakkenstein werden vergroot, het Gebroeders van Limburgplein, de Zeigelhof, het Quackplein en de Kroonstraat werden vergroend. Een groep vrijwilligers vanuit het IVN/RAVON inventariseert poelen op amfibieën en werkt samen met ons aan het aanleggen / herinrichten van poelen.