Milieujaarverslag 2022

2017

2018

2019

2020

2021

2022

54 1817 1592 3463

59 1850 1560 3469

50 1831 1533 3414

51 1980 1372 3403

50 2008 1570 3628

50 2038 1607 3695

4 5

4 3

4 6

8 3

5 3

4 8

126 0 7

133 0 12

130 0 23

146 0 7

119 2 14

130 0 8

0

1

0

0

1

2

23

Tabel 3.1 (vervolg) 2017

2018

2019

2020

2021

2022

Integrale controles

356

337

316

377

282

283*

Hercontroles

225

170

179

320**

304**

357**

Voornemens

116

69

77

86

114

103

Dwangsomopleggingen

40

16

19

24

25

45

Bestuursdwang opleggingen

0

1

1

3

0

0

Verbeuring opgelegde dwangsommen

4

5

8

17

4

11

Effectueren bestuursdwang

0

0

0

0

0

0

Aantal uitgevoerde handhavingsacties per jaar

* Dit heeft betrekking op 235 milieucontroles en 48 HAT controles. Daarnaast zijn 90 energiecontroles uitgevoerd (85 EML en 5 Type C) **Het zaaktype hercontrole wordt ook gebruikt bij de controles in handhavingszaken en n.a.v. energiecontroles

Tabel 3.1 geeft het aantal bedrijven in Nijmegen weer dat onder de Wet milieubeheer valt. Vanaf 01-01-2020 is het toezicht van de voormalige provinciale inrichtingen (niet BRZO zijnde) belegd bij de ODRA. De ODRN levert hiervoor capaciteit. Tevens geeft tabel 3.1 een overzicht van de acties voor vergunningverlening en handhaving die de gemeente in 2022 en de voorgaande jaren heeft uitgevoerd. De controles zijn exclusief de controles die zijn uitgevoerd in het kader van het Energie en Ondermijning. Begrippenkader: •

• • • • • •

AMvB-meldingplichtige bedrijven(type B): hebben geen milieuvergunning nodig maar moeten zich wel melden en zich houden aan algemene voorschriften die door het rijk zijn opgesteld en zijn vastgelegd in het Activiteitenbesluit, AMvB-niet meldingplichtige bedrijven(type A): hebben geen milieuvergunning nodig en hebben ook geen meldingplicht. Zij dienen wel aan bepaalde voorschriften uit het Activiteitenbesluit te voldoen. Maatwerkvoorschrift: alleen bij AMvB-bedrijven. Wanneer de situatie dit vraagt, kan de gemeente afwijken van of een nadere invulling geven aan de standaardvoorschriften; Gedoogbesluit: besluit van de gemeente om tijdelijk niet op te treden tegen een bedrijf wanneer dat vanwege een overgang- of overmachtsituatie niet aan de milieuregels kan voldoen; Dwangsom: door de gemeente opgelegde geldboete voor elke keer dat een bedrijf de regels overtreedt of een overtreding niet binnen een opgedragen termijn ongedaan maakt; Bestuursdwang: het door de gemeente zelf ongedaan (laten) maken van een overtreding op kosten van het bedrijf dat de overtreding maakt; Voornemen: schriftelijke waarschuwing door de gemeente aan een bedrijf dat er bij een volgende overtreding opgetreden zal worden via een dwangsom of bestuursdwang.

Kwaliteitsborging Een professionele kwaliteit van de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving is wat de samenleving van de overheid verwacht. De regelgeving is ingewikkeld. Eenduidige kwaliteitscriteria maken de uitvoering een stuk eenduidiger. Doel is om de uitvoering transparanter en voorspelbaarder te maken en een meer gelijkmatige aanpak over het land te bereiken. Kwaliteitscriteria maken inzichtelijk welke kwaliteit burgers, bedrijven en instellingen, maar ook overheden onderling en opdrachtgevers mogen verwachten bij de uitvoering of de invulling van de VTH-taken. De set kwaliteitscriteria is beschikbaar voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (de VTH-taken). De set is opgesteld door een brede groep praktijkdeskundigen uit gemeenten, provincies en het rijk. De ODRN voldoet hieraan zodat zij haar werk kan uitvoeren.

24

Vergunningverlening milieu De Omgevingsdienst Regio Nijmegen verzorgt de vergunningverlening voor de gemeente Nijmegen en de omliggende gemeenten. Dit zorgt voor een constante kwaliteit bij het verlenen van milieuvergunningen. Milieuhandhaving De Omgevingsdienst Regio Nijmegen voert het toezicht en de handhaving milieu uit voor de gemeente Nijmegen. De ODRN werkt volgens de Nijmeegse systematiek van ‘slimmer handhaven’. De gemeente wil dat de ODRN dáár handhaaft waar de risico’s op niet naleven van de milieuvoorschriften het grootst zijn. Door meer programmatisch en dus slimmer handhaven moet het naleefgedrag bij bedrijven worden verhoogd. Dit komt niet direct tot uiting in het naleefgedrag omdat door deze werkwijze toezicht wordt gehouden bij bedrijven met een verhoogd risico. Luchtkwaliteit en bedrijven Nijmegen West en Weurt

In de motie die op 27 januari 2021 is aangenomen riep de gemeenteraad het college op om op korte termijn op structurele basis onderzoek te laten uitvoeren naar de luchtkwaliteit en samenstelling van de neerslag van stoffen en om bronnen in Nijmegen West en de (mogelijke) gevolgen voor de gezondheid van inwoners in kaart te brengen. Het eerste deel van de motie heeft geresulteerd in het meetplan luchtkwaliteit Nijmegen-West. Dit meetplan is vlak voor de zomer van 2021 vastgesteld door ons college. Met het vaststellen van de Stadsbegroting zijn door de gemeenteraad ook de benodigde middelen geprogrammeerd om uitvoering te gaan geven aan het meetplan. Het tweede deel van de motie vroeg om de bronnen van luchtemissies in kaart te brengen. Dit heeft geresulteerd in 2 inventarisatierapporten van relevante bedrijven met luchtemissie in Nijmegen West en Weurt. In het eerste inventarisatierapport werd in najaar 2021 de meest actuele informatie gebundeld voor de bedrijven waarvoor gemeenten Niimegen en Beuningen bevoegd gezag zijn. Ook de bedrijven op Nijmegen West en Weurt waar de provincie Gelderland bevoegd gezag is, zijn in kaart gebracht. Daarvoor is in voorjaar 2022 een tweede rapport vrijgegeven.

Het gaat om de volgende onderdelen: emissie-eisen, emissiemetingen, emissie ZZS (Zeer Zorgwekkende Stoffen) , vergunningsituatie op het onderdeel lucht en de resultaten van milieucontroles in de afgelopen vijf jaar.

Op basis van deze bevindingen zijn verschillende vervolgacties geformuleerd, die in 2022 zijn uitgevoerd of in gang zijn gezet: • Bij APN is verspreid over 2022 een vijftal metingen gedaan naar geur, PAK en/of benzeen. In geen van de gevallen zijn er overschrijdingen gemeten van de voor het bedrijf geldende emissienormen. • Bij besluit van 6 september 2022 zijn aan APN maatwerkvoorschriften opgelegd, waarbij het bedrijf verplicht is om 6 maal per jaar zelf metingen te doen naar PAK en benzeen. Wanneer het bedrijf aantoont dat ze met zgn. emissierelevante parameters (ERP’s) het proces voldoende kunnen sturen en beheersen, kan de meetverplichting worden verlaagd naar 2 maal per jaar. • Door APN is een rapportage ingeleverd waarin is aangegeven op welke wijze de emissies van PAK en benzeen zo laag mogelijk worden gehouden (naar aanleiding van de zgn. minimalisatieverplichting ZZS). • Bij Smit Draad is een actualisatie van de vergunning in afronding. • Door Smit Draad is een rapportage ingeleverd waarin is aangegeven hoe de emissie van ZZS zal worden beperkt (naar aanleiding van de zgn. minimalisatieverplichting ZZS). • Smit Draad heeft zijn proces geoptimaliseerd, waarmee voldaan kan worden aan de emissienormen voor benzeen. Dit is ook gebleken uit de meting die hierna is uitgevoerd.

• Voor verschillende activiteiten bleek het bedrijf Duynie Novidon niet over de juiste vergunningen te beschikken, waaronder opslag van verschillende stoffen. Het bedrijf is aangeschreven om de situatie in overeenstemming met de vergunning te brengen, dan wel een aanvraag in te dienen ter legalisering voor de niet vergunde activiteiten. Deze aanvraag is begin december ontvangen en wordt beoordeeld. • Uit een keuring van Timmerfabriek Gerritzen is gebleken dat de biomassa gestookte stookinstallatie niet voldoet aan de wettelijke eisen en daarom is afgekeurd. Het bedrijf is vervolgens

25

•

•

aangeschreven met een voornemen last onder dwangsom om de geconstateerde tekortkomingen te (laten) herstellen en de stookinstallatie opnieuw te laten keuren of de stookinstallatie buiten gebruik te stellen. Begin december is de installatie opnieuw gekeurd en geconcludeerd dat voldaan wordt aan de wettelijke eisen. Bij Gerritzen is onvoldoende aangetoond dat de stookinstallatie voldoet aan de emissiegrenswaarde voor stof. Van belang dat hier een meting naar plaats vindt. Een geschikte meetvoorziening ontbrak echter en is begin december aangebracht door het bedrijf. Begin februari 2023 is een meting uitgevoerd bij het bedrijf. Door emissiemetingen ontstaat ook uitsluitsel over de uitstoot van mogelijke ZZS stoffen (Benzeen en PAK) en kan beoordeeld worden of sprake is van BBT bij dit bedrijf. Het huisdierencrematorium voldeed op een aantal onderdelen niet aan het Activiteitenbesluit. Dit is hersteld en hiermee voldoet het bedrijf aan het Activiteitenbesluit en past daarmee best beschikbare technieken toe.

Ook de emissies en vergunningssituatie van bedrijven op Nijmegen West en Weurt waar de provincie Gelderland bevoegd gezag is, zijn in kaart gebracht. Ook bij deze bedrijven zijn verschillende tekortkomingen geconstateerd en vervolgacties geformuleerd, die in 2022 in gang zijn gezet. Omdat het hier bedrijven betreft waarvoor GS bevoegd gezag zijn en de handhaving daarvan bij de Omgevingsdienst regio Arnhem ligt wordt hier niet nader op ingegaan in het kader van dit jaarverslag. Uitvoering Meetplan Luchtkwaliteit leefomgeving Nijmegen West Wij zijn vanaf 1 januari 2022 gestart met het Meetplan Luchtkwaliteit. We meten op verschillende plekken in de stad naar NO2, Fijn stof, Roet, Benzeen en PAK. De resultaten van het meten op straatniveau zijn ook te zien via de gemeentelijke website. In samenspraak met de wijkvertegenwoordiging is de website aangepast en aangevuld om de inwoners zo optimaal mogelijk en klantgericht te helpen in de zoektocht naar de juiste informatie over de luchtkwaliteit in Nijmegen. De informatie is te vinden via www.nijmegen.nl/westenweurt. De eerste resultaten van het uitgebreide meetplan zijn in december 2022 met de wijkvertegenwoordiging besproken. Vanwege veel geurklachten in de laatste jaren en een advies van de GGD, zijn we voor het industrieterrein een geuronderzoek gestart. Het geuradviesbureau Olfasense helpt ons daarbij.

Dit bureau is mede door de wijkvertegenwoordiging en bedrijven uitgekozen om het geuronderzoek uit te voeren. Op basis van klachten van de afgelopen drie jaar heeft er een veldonderzoek plaatsgevonden door gecertificeerde ‘neuzen’ om meer te weten te komen over de mogelijke bronnen van geur en eventuele overlast daarvan. De eerste fase, het vooronderzoek, was bedoeld om in beeld te brengen hoe de individuele geurbronnen op het industrieterrein buiten hun terreingrenzen waarneembaar zijn. De resultaten van deze eerste fase zijn in december 2022 met de wijkvertegenwoordiging besproken. In de volgende fase van het onderzoek worden er geurmetingen uitgevoerd bij een aantal bedrijven, die op basis van de resultaten van het vooronderzoek worden geselecteerd. De selectie gebeurt op basis van de waarneembaarheid buiten de terreingrenzen, de relevantie voor de in de afgelopen jaren geregistreerde klachten en de al beschikbare meetgegevens. De uitkomsten van het onderzoek gebruiken we bij het bepalen van een eigen geurbeleid voor de gemeenten Nijmegen en Beuningen. Relevante bedrijven met luchtemissies Nijmegen West Het inventarisatierapport van relevante gemeentelijke bedrijven met luchtemissies in Nijmegen West en Weurt uit 2021 was en is voor ons de basis om verder te werken aan schonere lucht met het instrument VTH (vergunningverlening, toezicht en handhaving).

We zetten samen met de ODRN stappen zodat de bedrijven volgens de norm werken en een actuele milieuvergunning hebben. We stemmen daarbij de voortgang regelmatig af met de gemeente Beuningen en provincie Gelderland over hun bedrijven zodat we een totaal beeld houden over het industrieterrein Nijmegen West en Weurt. Project samen scherper vergunnen

26

Voor het Project scherper vergunnen is in 2022 door gemeenten Nijmegen en Beuningen en provincie Gelderland bij het SLA een Specifieke Uitkering aangevraagd. Deze aanvraag is eind 2022 gehonoreerd. Het project wordt in 2023 gezamenlijk uitgevoerd, met ondersteuning van de ODRN, waarbij Nijmegen penvoerder is. Uit de inventarisaties van bedrijven met relevante luchtemissies blijkt dat er bij een aantal bedrijven actualisaties van vergunningen nodig of wenselijk zijn. Hierbij betrekken we de uitkomst van emissiemetingen en kijken we naar de toepassing van technische mogelijkheden om de uitstoot naar lucht te verminderen door scherp te vergunnen. Het gaat hierbij om het toepassen van de meest doeltreffende methoden die technisch en economisch haalbaar zijn, om emissies en andere nadelige gevolgen voor het milieu van een bedrijf te voorkomen of te beperken (BBT, Best Beschikbare Technieken). Het project draait erom dat we in het vergunningsproces steeds afstemming zoeken met de omgeving en de bedrijven. Zo kijken we in samenspraak met de omgeving en bedrijven hoe we binnen de grenzen van de BBT scherper kunnen vergunnen. Het doel hiervan is dat er wederzijds begrip ontstaat voor de mogelijkheden en de onmogelijkheden om de luchtkwaliteit te verbeteren ondanks dat er industriële activiteiten plaatsvinden.

Handhavingsprojecten Naast de milieuhandhaving van bedrijven via periodieke controles vindt milieuhandhaving ook in projectvorm plaats. Meestal nemen andere controlerende instanties zoals de brandweer, provincie, politie of waterschap deel aan deze (integrale) projecten, alsmede de discipline bouwen(ook ondergebracht bij de ODRN). Integrale handhaving horeca In Nijmegen is het Horeca-actieteam (HAT) ingesteld. Vanuit het HAT worden alle aanvragen van horecaondernemers integraal opgepakt. Ook de bedrijfsbezoeken geschieden integraal met milieu, bouwen en brandweer. In 2022 zijn 48 integrale horeca-bezoeken uitgevoerd. Duurzaamheid Het afgelopen jaar hebben toezichthouders van de ODRN 90 extra milieucontroles energiebesparing uitgevoerd. Daarbij besteedden de toezichthouders vooral aandacht aan kantoren, onderwijsinstellingen, sauna’s, zwembaden en sportfaciliteiten. Het extra toezicht op naleving van de regels moet binnen enkele jaren een vermindering van energieverbruik opleveren. Omgevingsdiensten en gemeenten moeten dat controleren. Inmiddels zijn alle bij ons bekende bedrijven die geregistreerd staan als midden- of grootverbruiker gecontroleerd op energie.

Externe veiligheid Externe veiligheid is een belangrijk onderwerp in het vierde Nationale Milieubeleidsplan, dat op gemeentelijk niveau om uitwerking vraagt. Het gaat om risico’s door bijvoorbeeld bedrijven en goederentransport, zoals ontploffingen en het vrijkomen van gas. Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo) Nijmegen kende in 2022 twee bedrijven die vallen onder het Besluit risico’s zware ongevallen (zie tabel 3.2). Voor deze bedrijven is de provincie Gelderland het bevoegde gezag. Tabel 3.2: Aantal risicobedrijven in Nijmegen Soort risicobedrijf

2017

2018

2019

2020

2021

2022

- BRZO-bedrijven

3

3

3

2

2

2

- Bedrijven met grote ammoniak koelinstallaties

1

2

2

2

2

2

- LPG-tankstations

9

7

7

7

8

8

- Verkooppunten consumentenvuurwerk

11

11

11

9

9

9

- Overige bedrijven met extern risico

4

28

28

27

27

27

Totaal

29

51

51

47

48

48

27

De bedrijven en het transport waarbij in Nijmegen aspecten van externe veiligheid aanwezig zijn, zijn te vinden op de risicokaart (http://www.risicokaart.nl/). De gemeente Nijmegen stelt risiconormen op en controleert deze normen. De ODRN voert nu namens de provincie haar inspectierondes bij de in Nijmegen gevestigde Brzo-bedrijven. Bij deze inspecties is vooral gekeken naar de manier waarop er om wordt gegaan met risico’s en veiligheidsmaatregelen; of de juiste maatregelen zijn genomen, of de voorzieningen aanwezig zijn en of ze de maatregelen nemen die ze moeten nemen. Vuurwerkinrichtingen In 2022 waren er binnen de gemeente Nijmegen 6 verkooppunten voor vuurwerk actief. Deze worden voor, tijdens en na de verkoop gecontroleerd. De verkooppunten (allen met een opslag tot 10.000 kg) vallen onder de meldingsplicht. Met betrekking tot de opslag en de verkoop van vuurwerk zijn geen overtredingen geconstateerd die hebben geleid tot handhaving.

Klachten Bedrijfsactiviteiten of gedragingen van bedrijven kunnen aanleiding geven tot klachten. Klachten worden geregistreerd in het milieuklachtenregistratiesysteem van de Provincie Gelderland. Het registratiesysteem is via internet ook toegankelijk voor burgers (milieuklacht.gelderland.nl). In 2022 zijn er in totaal 2.213 klachten milieu afgehandeld. In vergelijking met voorgaande jaren is dit een forse toename. De extra klachten hebben met name betrekking op de asfaltcentrale Nijmegen en het gebied Nijmegen West – Weurt. In principe worden klachten direct door de ODRN opgepakt. De klachten hebben met name betrekking op de aspecten geluid en geurhinder. Waar mogelijk wordt direct geprobeerd de oorzaak van de klacht te achterhalen en weg te nemen. In de meeste gevallen is de veroorzaker te achterhalen, maar soms is dit niet mogelijk.

Paragraaf 3.2 Circulaire stad Met projecten stimuleerden we de circulaire economie in onze regio In 2022 voerden we verschillende activiteiten uit om de circulaire economie te versnellen. Een paar voorbeelden: Er is in het afgelopen jaar doorgewerkt aan Via-T: de business case om hét (kennis)centrum te worden voor vakmanschap, innovatie en duurzaamheid in de regio. Daarmee willen we een belangrijke bijdrage leveren aan oplossingen voor opgaven op het gebied van circulaire (woning)bouw, tekort aan technisch personeel en innovatie door bedrijven. Op 12 juli vond de kick-off plaats om een Smart Energy Hub te creëren op bedrijventerrein TPN-West. Dit houdt in dat energie lokaal geproduceerd, opgeslagen en toegepast wordt om energie zo efficiënt mogelijk te gebruiken en bijvoorbeeld druk op bestaande energienetten te verminderen. Daarnaast organiseerden we verschillende programma’s in de Week van de Circulaire economie en hebben we bijgedragen aan het Lifeport festival circulair. Hier werden verschillende initiatieven vanuit de regio gepresenteerd in het teken van voeding en bouw. We hebben een actieve rol in de Circulaire Raad en maakten samen met de Stichting RvN@ de uitreiking van de Circulaire prijs (De Cirkel) mogelijk. Deze is uitgereikt aan VBI Weurt voor hun isolatiemateriaal van oud piepschuim.

We leverden een bijdrage aan de hoogleraar circulaire business van de Radboud universiteit (RU) en ondersteunden een PhD onderzoek naar weerstand bij ander consumentengedrag en de deeleconomie. Voor het stationsgebied organiseerden we kennistafels over onder andere bouwlogistiek. Met onze aanbestedingen versnelden we de transitie naar een circulaire grond-, weg-, en waterbouw (GWW)

28

In 2022 hebben we zes projecten afgerond en geëvalueerd voor de renovatie van woonstraatjes. Deze projecten zijn aanbesteed met een zogenaamd RCC-contract, dat veel ruimte biedt om in samenwerking met de aannemer en omwonenden tot duurzame en gedragen oplossingen te komen. De resultaten verschillen per project, maar over het algemeen heeft dit heeft geleid tot meer groen, meer hergebruik van materialen en minder CO2-uitstoot ten opzichte van het referentieontwerp en een groot draagvlak onder omwonenden. Ook bij het onderhoud van asfalt hebben we ingezet op hergebruik van materialen. In alle onder- en tussenlagen van het asfalt zit minstens 50% hergebruikt materiaal.

Paragraaf 3.3 Afval We werken samen in de regio via Dar en MARN Samen met 6 regiogemeenten is Nijmegen aandeelhouder in Dar NV en via de gemeenschappelijke regeling MARN in de afvalenergiecentrale ARN bv. Binnen Dar werken we in gezamenlijkheid aan een efficiënte inzamelstructuur voor de huishoudelijke afvalstromen. In 2022 heeft dat verder vorm gekregen via een uniforme inzamelstructuur voor luiers en incontinentiemateriaal en een gezamenlijke aanpak om de kwaliteit van ingezamelde herbruikbare stromen zoals GFT te verbeteren. Binnen de MARN dragen we zorg voor de continuïteit in de verwerking van de huishoudelijke afvalstromen restafval, GFT en luiers bij ARN. Inzet is deze stromen hoogwaardig te verwerken met terugwinning van grondstoffen en de productie van duurzame energiedragers zoals biogas. Het herbruikbare afval wordt verbrand met energieterugwinning in de vorm van elektriciteit en warmte. Vanuit dat laatste is ARN ook een belangrijke partner voor gemeenten om de energietransitie in onze regio mede vorm en inhoud te geven. Resultaten huishoudelijk afvalbeheer 2022 De resultaten voor de afvalscheiding over 2022 zijn nog niet bekend. We verwachten een scheidingspercentage rond de 74% en een hoeveelheid restafval van 105 kg per inwoner per jaar.

Bij de paragraaf ‘indicatoren’ is naast de indicatoren “percentage afvalscheiding” en “kg restafval per inwoner per jaar” een overzicht op hoofdlijnen opgenomen van de verschillende afvalstromen die over de jaren heen zijn ingezameld via de diverse inzamelkanalen. Daarmee wordt de ontwikkeling in de tijd zichtbaar. In navolging van het Rekenkameronderzoek ‘Afval of grondstof?’ zal in het milieujaarverslag over 2023 aanvullend ook een indicator “hergebruikspercentage” worden opgenomen. Dit percentage geeft weer welk aandeel van het huishoudelijk afval na verwerking daadwerkelijk weer als grondstof in de keten wordt ingezet. We verzorgden de inzameling van huishoudelijke afvalstromen en stimuleerden afvalscheiding We gingen verder met de gescheiden inzameling en verwerking van luiers en incontinentiemateriaal bij kinderdagverblijven en milieustraten. We selecteerden 25 nieuwe inzamellocaties in de openbare ruimte voor een stadsbrede uitrol van de luierinzameling en verwachten deze in 2023 definitief te plaatsen. We gaven een vervolg aan het verbeteren van de kwaliteit van het gft-afval. Op 11 inzamelroutes controleerden we met afvalcoaches gftkliko’s en gaven feedback en voorlichting aan bewoners. Door herhalingsacties in te zetten hielden we het verbeterde scheidingsgedrag voor gft vast.

Bij nieuw opgeleverde hoogbouwcomplexen zijn we tenslotte gestart met de inpandige inzameling van herbruikbare afvalfracties. Hiermee bieden we meer service en gemak aan de bewoners en verwachten we meer en kwalitatief beter herbruikbaar oud papier, gft en plastic+ afval in te zamelen. We pakten de ontwikkeling van een betere afvalscheiding door bedrijven in de Binnenstad weer op. Samen met het Huis voor de binnenstad hebben we verkend of de start van een pilot voor de inzameling van swill in de binnenstad haalbaar is. Ook onderzochten we de haalbaarheid om het ondergrondse containernetwerk voor restafval in de binnenstad open te stellen voor bedrijven uit de Binnenstad. Hiermee is een basis gelegd voor het in 2023 op te stellen plan van aanpak voor bedrijfsafval binnenstad.

29

We stelden de afvalstoffenverordening vast en startten met het opstellen van nieuw afvalbeleid We stelden de ‘afvalstoffenverordening Nijmegen 2022’ vast, die de huidige regelgeving voor het inzamelen en aanbieden van afval uit de APV vervangt. Daarmee legden we ook een juridische basis voor het nieuwe afvalbeleid. Voor de uitwerking van de startnotitie brachten we in beeld waar we qua afvalbeheer in Nijmegen staan. Bijvoorbeeld door deel te nemen aan een landelijke benchmark, door de kwaliteit van de herbruikbare afvalstromen te inventariseren en door met partners in de stad in gesprek te gaan.

Paragraaf 3.4 Indicatoren Circulair /afval 1. Indicator: kg restafval per inwoner Definitie: Het betreft hier alleen huishoudelijk afval van particulieren Streven: max 100 kg in 2020 en max 30 kg in 2025 Draagt bij aan: Een economie waarin grondstoffen zo lang mogelijk worden behouden en zo efficiënt mogelijk worden hergebruikt. Toelichting: Het streven is de landelijke VANG-doelstelling (Van Afval Naar Grondstof) die door Nijmegen is overgenomen 2. Indicator: percentage gescheiden ingezameld afval van particulieren stadsbreed Definitie: Het betreft hier het percentage van al het huishoudelijk afval dat gescheiden is ingezameld om te worden hergebruikt. Streven: 75% gescheiden ingezameld huishoudelijk afval van particulieren in 2020 en 90% in 2025 Draagt bij aan: Een economie waarin grondstoffen zo lang mogelijk worden behouden en zo efficiënt mogelijk worden hergebruikt. Toelichting: Streven is de landelijke VANG-doelstelling (Van Afval Naar Grondstof) die door Nijmegen is overgenomen. Huishoudelijk afval - Gemeente: Nijmegen 2009 77611 46070 59,4

2011 76265 47357 62,1

195

afvalinz. naar soort gft-afval (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort kunststof verpakkingen (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort oud papier en karton (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort wit- en bruingoed (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort kca (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort textiel (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort verpakkingsglas (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort overig (hergebruik) (kg x1000) [aantal] afvalinz. naar soort restafval groene zak (kg x1000) [aantal] afvalinz. naar soort grof restafval (kg x 1000) [aantal] afvalinz. naar soort totaal (kg x 1000) [aantal] inzameling afval opgehaald (kg x 1000) [aantal] inzameling afval gebracht naar milieustraat (kg x 1000) [aantal] inzameling afval decentrale brengsystemen (kg x 1000) [aantal]

Totaal ingezameld (kg x1000) [aantal] Gescheiden ingezameld t.b.v. hergebruik (kg x1000) [aantal] Gescheiden ingezameld t.b.v. hergebruik a.g.v. bronscheiding [%] Inzetbaar voor hergebruik a.g.v. nascheiding van grof restafval en bouw- en sloopafval [%] Totaal gescheiden t.b.v. hergebruik [%] kilogram restafval per inwoner per jaar [kg/inw.]

Bron: Registratie DAR, DAR Milieudiensten NV

30

176

2013 70157 44011 62,7 4,7 67,4 137,6

2015 65951 43903 66,6 3,6 70,2 115,0

2017 67178 46454 69,2 3,1 72,3 107,5

2018 68298 47891 70,1 2,2 72,3 107,4

2019 69018 49560 69,7 2,1 71,8 110,1

2020 71768 50569 70,5 2,2 72,6 110,5

2021 71658 52319 73,0 1,2 74,2 104,1

14790 0 9948 1149 275 793 3953 15162 22709 8832 77611

15722 1802 9959 1465 284 860 4122 13143 20595 8313 76265

15251 2206 8850 1029 236 616 3865 12111 19139 6854 70157

16092 3481 9208 743 192 763 3865 9574 17663 4370 65951

15523 5106 8862 737 209 837 3924 11256 15768 4956 67178

15436 5472 8384 978 220 862 3931 12607 15434 4972 68296

14902 5685 8153 984 232 900 3954 13283 15573 5354 69018

16061 6642 8554 1003 239 1015 4554 12502 16149 5051 71768

17318 7079 8531 948 288 984 4404 12768 14399 4940 71658

49933 22714 4964 77611

50290 21222 4753 76265

46663 18996 4498 70157

47867 13557 4528 65952

46844 15851 4482 67177

46465 17363 4469 68297

46372 18116 4531 69019

48869 17701 5199 71769

48516 18078 5064 71658

Indicator: aantal afgeronde businesscases per jaar binnen Nijmegen Definitie: Mede aan de hand van een businesscase kan besloten worden om wel of niet te starten met een (in dit geval) circulaire economische activiteit. Een businesscase is een studie waarin onder meer de kosten tegen de baten worden afgewogen. Streven: nog niet vastgesteld Draagt bij aan: Een economie waarin grondstoffen zo lang mogelijk worden behouden en zo efficiënt mogelijk worden hergebruikt. Toelichting: Momenteel worden i.s.m. met het Rijk Kwaliteit Prestatie Indicatoren ontwikkeld, maar die zijn nog niet vastgesteld. Te zijner tijd bekijken we of deze indicatoren geschikt zijn om op te nemen in de het milieujaarverslag: Gerealiseerd: ARN BV heeft in september '21 samen met Waterschap Rivierenland een luierverwerkingsinstallatie geopend. In 2022 selecteerden we 25 nieuwe inzamellocaties in de openbare ruimte voor een stadsbrede uitrol van de luierinzameling. Voorbereid: Dar en Het Goed werken door aan een business case voor een Ambachtscentrum. Voorbereid: Onderwijspartners VOCampus, HAN, ROC, De Technische en bouwbedrijven gingen verder met de ontwikkeling van een expertisecentrum voor de bouw bij het Nijma terrein: het VIA-t. De businesscase is opgenomen als een van de projectvoorstellen binnen de Regiodeal.

Voorbereid: Op 12 juli vond de kick-off plaats om een Smart Energy Hub te realiseren op TPN-West.

31

Hoofdstuk 4: Vitale en gezonde stad Paragraaf 4.1 Lucht Waarom is schone lucht belangrijk? Na roken en de combinatie van slecht eten en weinig bewegen is slechte luchtkwaliteit het derde grote gezondheidsrisico in Nederland (gekeken naar de totale ziektelast). Omdat vrijwel de hele bevolking wordt blootgesteld aan luchtverontreiniging, kunnen de gezondheidseffecten op populatieniveau aanzienlijk zijn. Kinderen, ouderen, hart- en vaatpatiënten en astmapatiënten behoren tot de zogeheten hoog-risicogroepen. Nederlandse bronnen van luchtverontreiniging zorgen ervoor dat de Nederlander gemiddeld negen maanden korter leeft. De Omgevingsvisie van de gemeente Nijmegen onderstreept niet voor niets het belang van een goede luchtkwaliteit vanwege de positieve invloed op de gezondheid van de Nijmegenaren. In 2016 is door de gemeente Nijmegen de roetreductienorm vastgesteld. Met deze norm wordt in 2022 een reductie van 40% nagestreefd ten opzichte van de roetconcentratie in 2014. Ook heeft de gemeente Nijmegen op 13 januari 2020 het Schone Lucht Akkoord ondertekend (SLA). Het akkoord beoogt om in 2030 een gezondheidswinst van 50% ten opzichte van 2016 te realiseren. Het gaat in het Schone Lucht Akkoord vooral over het beperken van de blootstelling aan fijnstof en stikstofdioxide, maar ook ozon en roet zijn voor het SLA van belang.

Om de beoogde gezondheidswinst te bereiken, werken de ondertekenaars van het Schone Lucht Akkoord toe naar de oude advieswaarden van de WHO (2005). In 2021 zijn de WHO-advieswaarden fors aangescherpt. Bij RIVM zijn berekeningen gestart over de haalbaarheid van de nieuwe WHO-advieswaarden. De resultaten daarvan zijn nog niet definitief bekend. Als Nijmegen houden we hierbij via het SLA de vinger aan de pols. Op dit moment is het voor Nijmegen nog onmogelijk om te bepalen of en wanneer de nieuwe WHO-advieswaarden haalbaar zijn en welke aanpassingen en aanvullingen nodig zijn voor ons eigen uitvoeringsprogramma. Tabel: WHO-advieswaarden

Hoe staat de luchtkwaliteit in Nijmegen ervoor? We monitoren de ontwikkeling van de luchtkwaliteit in Nijmegen door het meten van stikstofdioxide (NO2) en benzeen in de leefomgeving, door jaarlijkse modelberekeningen te maken voor de luchtkwaliteit in totaal en voor de uitstoot per broncategorie. Daarnaast volgen we de ontwikkeling van uitstoot door verkeer door wagenparkscans uit te voeren van zowel het geregistreerde als het passerende wagenpark in Nijmegen. Een uitgebreidere beschrijving van de landelijke en gemeentelijke monitoring is opgenomen in de in april 2022 uitgebrachte jaarrapportage “Ontwikkeling luchtkwaliteit in Nijmegen – stand van zaken eind 2021”. Deze eigen jaarrapportage bevestigt het beeld dat er vooruitgang is geboekt met positieve gevolgen voor de gezondheidseffecten voor de inwoners van onze stad. De belangrijkste conclusies van de jaarrapportage zijn:

32

• • • •

• • •

Zowel landelijke monitoring als de gemeentelijke berekeningen geven aan dat op alle locaties in Nijmegen voldaan wordt aan de Europese wettelijke grenswaarden voor NO2, fijnstof (PM10 en PM2,5) en benzeen. Er wordt echter nog niet overal voldaan aan de niet-wettelijke advieswaarden van de WHO (van 2005). Dit geldt met name voor PM2,5. De metingen van NO2 door gemeente Nijmegen laten zien dat de dalende trend van de afgelopen jaren doorzet en ruim onder de wettelijke grenswaarde ligt. Deze dalende trend geldt ook voor de roetconcentratie. Als de trend zich voortzet dan verwachten we dat de in 2016 aangenomen roetreductienorm voor 2022 wordt gehaald. Dat kan pas medio 2023 definitief vastgesteld worden. De gemeten concentraties benzeen liggen in alle gevallen onder de wettelijke grenswaarde van 5 µg/m³, alsook onder de landelijk gemiddelde stedelijke waarde van 1 µg/m³. In 2022 is het aandeel volledig elektrische personenauto’s toegenomen naar 1,8 %. Dit blijft achter bij het landelijk gemiddelde met een aandeel van circa 3,6 %. De bedrijfswagens, nog steeds voornamelijk rijdend op diesel, laten een verschuiving zien naar schonere motoren.

Stand van zaken Uitvoeringsprogramma 2020 – 2030 “Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit” Als gemeente werken we continue aan een veilige en gezonde leefomgeving voor onze inwoners. Luchtkwaliteit is daarbij een belangrijk thema. De jaarrapportage bevestigt het beeld dat er nog werk aan de winkel is om de luchtkwaliteit verder te verbeteren. Op basis van ons bestaande beleid in het Uitvoeringsprogramma 2020-2030 “Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit” zetten we concrete stappen op de belangrijkste bronnen wegverkeer, binnenvaart, industrie en houtstook. Het programma loopt tot 2030 en met een groot deel van de maatregelen zijn we al aan de slag.

33

Activiteiten in 2022 Deelname aan het Schone Lucht Akkoord We hebben in 2022 actief deelgenomen aan het Schone Lucht Akkoord. Dit deden we door deelname aan pilots, ambtelijke werkgroepen en door bestuurlijke deelname aan de landelijke stuurgroep. We hebben de hierin gestelde doelstellingen gevolgd. Uitvoering van de maatregelen uit het uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit Afgelopen jaar hebben wij in verschillende projecten gewerkt aan een verbetering van de luchtkwaliteit en vermindering van uitstoot. Dit deden we op basis van het uitvoeringsprogramma Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit 2020-2030. In 2022 hebben we verder gewerkt aan de voorbereiding van drie zero emissiezones stadslogistiek: in de binnenstad, Hof van Holland en campus Heijendaal. Schonere binnenvaart Om te zorgen voor een schonere binnenvaart namen we onder andere deel aan Europese projecten zoals CLINSH (in 2022 afgerond) en RH2INE en onderzochten we de mogelijkheden om de toegang van de havenbekkens voor vervuilende schepen te beperken. We hebben een onderzoek uitgevoerd naar optimalisatie van de walstroomvoorzieningen op de Waalkade. Door gemiddeld langere cruiseschepen en de wens voor een extra walstroompunt voor vrachtschepen, was de walstroom niet meer optimaal. Het voorstel voor optimalisatie wacht

34

nu op een geschikte (landelijke of Europese) subsidiemogelijkheid. We hebben in samenwerking met veel andere stakeholders onze lobbyboodschappen voor het voetlicht gebracht van Europa, het rijk en de Euregio. Verminderen van overlast door houtstook Met een subsidie voor filters en/of sloop van rookkanalen hebben we in 2022 inwoners van Nijmegen-West geholpen om de uitstoot en overlast van houtkachels te verminderen. De subsidie was in de zomer uitgeput. Daarnaast hebben we een communicatiecampagne opgezet om inwoners bewuster te maken van effecten van houtstook. Verder hebben we stookworkshops gehouden zodat inwoners die toch willen stoken leren hoe ze dit kunnen doen met minder overlast. Een evaluatie van deze aanpak hebben we aan de gemeenteraad gestuurd. Om de uitstoot en overlast verder aan te pakken is de subsidie in het najaar van 2022 opnieuw opgezet en uitgebreid naar de hele stad. Daarnaast hebben we nieuwe stookworkshops gehouden, verder ingezet op de communicatiecampagne en deelgenomen aan landelijke pilots. Verminderen van overlast door verouderde brom- en snorfietsen We zijn in 2022 gestart met of hebben een vervolg gegeven aan een aantal subsidieregelingen die bijdragen aan een schonere en gezondere luchtkwaliteit.

Met de subsidieregeling voor sloop en vervanging van oude brommers en snorfietsen wordt naar verwachting ongeveer 10% van de 5.000 oude brom- en snorfietsen gesloopt. We dragen bij aan het verminderen van overlast van verouderde brom- en snor fietsen, onder ander door een nieuwe tranche van de succesvolle subsidieregeling voor sloop en vervanging. Op basis van ons uitvoeringsprogramma ‘Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit’ worden per 1 januari 2025 milieuzones ingesteld waarmee brom- en snorfietsen met verbrandingsmotoren van 2010 en ouder niet meer mogen rijden in de gebieden binnenstad, campus Heijendaal en Hof van Holland. Dit moet worden uitgevoerd middels een nog te nemen verkeersbesluit. Daarnaast is op basis van een raadsmotie een raadsvoorstel opgesteld en in december aangenomen om per 2028 alle brom- en snorfietsen op fossiele brandstoffen uit de stad te bannen Subsidieregeling schone laadinfra voor bestelbusjes We zijn gestart met de voorbereiding van een subsidieregeling voor laadinfra voor zero-emissie bestelbussen van ZZP-ers en het MKB.

Paragraaf 4.2 Geluid Geluidsoverlast is een hardnekkig verschijnsel. Verkeer, buren, bouwactiviteiten, bedrijven en evenementen zorgen geregeld voor geluidsoverlast. Deze overlast kan deels worden beperkt door goede ruimtelijke ordening en technische maatregelen. Dit werkt vooral goed bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen, maar in de bestaande stad zijn de mogelijkheden echter beperkt. Bovendien is een aanzienlijk deel van geluidsoverlast het gevolg van gedrag. Overlast van buren en groepen jongeren op straat zijn voor een gemeente maar lastig te beïnvloeden. Om geluidoverlast te beperken hebben we een aantal instrumenten: Opstellen geluidsvoorschriften We voeren onderzoek uit en brengen advies uit voor geluidsvoorschriften in onder meer bestemmingsplannen, verkeersplannen, bouwvergunningen, milieuvergunningen en evenementen in de open lucht. Deze adviezen en voorschriften zijn bedoeld om vooraf geluidsoverlast zo veel mogelijk te beperken. In 2022 ging het om de volgende aantallen onderzoeken en adviezen. Tabel: Aantallen geluidsonderzoeken en -adviezen. Geluidsonderzoek en advisering

2018

2019

2020

2021

2022

Omgevingsvergunning

183

133

122

30

80

Evenementen in de open lucht

205

208

1

41

210

Bouwwerkzaamheden

9

12

3

5

7

Verkeersplannen

1

0

2

2

3

35

Hogere Waarde besluiten

7

9

11

14

15

Festiviteitenregeling inrichtingen

38

12

0

8

14

Bestemmingsplannen

20

19

22

25

25

Zonebeheer industrieterreinen Bedrijven die relatief veel geluid produceren kunnen terecht op gezoneerde industrieterreinen. In Nijmegen zijn dat Nijmegen-West/Weurt, Winkelsteeg en betonindustrie De Hamer. Om deze terreinen ligt een geluidzone. Deze zone is bedoeld als geluidbuffer tussen de bedrijven en woningen en andere geluidgevoelige bestemmingen. Dit garandeert de leefbaarheid in de omliggende wijken en geeft bedrijven de ruimte om te werken. Door goed zonebeheer hebben we inzicht in de totale geluidproductie van een industrieterrein en proberen we de geluidsoverlast binnen de perken te houden. Controle en handhaving Onderstaande tabel geeft een overzicht van geluidhandhavingsacties (alleen de acties waarbij bureau Leefomgevingskwaliteit betrokken was).

2018

2019

2020

2021

2022

Handhaving APV vergunningen

10

8

1

0

8

Handhaving Bouwlawaai

2

0

1

1

2

Handhaving Vierdaagse feesten

1

1

0*

0*

1

Handhaving Milieuvergunningen Wm

8

9

8

9

10

*Als gevolg van de Covid-19 pandemie zijn de vierdaagsefeesten geannuleerd. De handhaving vierdaagse wordt als één project/klus gezien. Binnen deze klus worden in die week tientallen controle/handhavingsacties gehouden.

Verbeteren geluidsisolatie bij oudere woningen Een aantal bestaande woningen langs drukke wegen met een hoge geluidsbelasting komen in aanmerking voor geluidsisolatie op kosten van de Rijksoverheid. De uitvoering is gedelegeerd aan de gemeente Nijmegen. Wij voeren jaarlijks gevelisolatie-projecten uit. . Gesaneerde woningen

2018

2019

2020

2021

2022

Met gevelisolatievoorzieningen

0

0

Zonder isolatievoorzieningen

119

2

11

9

0

3

85

0

Het is het/de afgelopen jaar/jaren erg lastig om aannemers te vinden die ook binnen de gestelde subsidie bedragen de klus willen aannemen. In 2023 zal er weer een aantal woningen worden geïsoleerd.

Paragraaf 4.3 Bodem en ondergrond We werken aan een vitale en veerkrachtige ondergrond. Met betrekking tot de chemische bodemkwaliteit betekent dat het voorkomen, wegnemen of beheersen van gezondheidsrisico’s en risico’s voor ecologie. Maar met onze bodemadviezen beperken we ons niet meer tot chemische kwaliteit. De bodem heeft namelijk nog veel meer kwaliteiten. Om er een paar te noemen: het biedt ruimte aan ondergrondse infrastructuur, levert groeiplaats en groeikracht aan planten en bomen, kan energie en drinkwater leveren en zorgt voor regenwaterwaterafvoer. We maken bewuster gebruik van het natuurlijk systeem en de bodem Bodem en water vormen letterlijk en figuurlijk de basis van ons bestaan. Ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving grijpen dan ook vrijwel allemaal in op de bodem. Er wordt er steeds meer ruimte gevraagd op en in de bodem. Sinds de industriële revolutie werd de wereld steeds maakbaarder, maar dit leidt in de huidige praktijk soms tot problemen en hoge kosten.

36

De bodemadviezen die we geven worden steeds integraler waarbij we aandacht besteden aan chemische bodemkwaliteit, maar ook op onder andere ruimtebeslag, werking van het natuurlijk systeem, klimaat, biodiversiteit, de mogelijkheid om energie en drinkwater te leveren en om te voorzien in de afvoer van regenwaterwater. We zijn daarmee een richting ingeslagen die ook vanuit het Rijk wordt verwacht, zoals blijkt uit de kamerbrief van november 2022 waarin de minister aankondigt dat water en bodem sturend moeten zijn bij ruimtelijke ontwikkelingen. De wijkgenese die we in 2021 voor Hengstdal hebben gemaakt (hoe heeft de wijk zich ontwikkeld met en op het natuurlijk systeem) hebben we als basis gebruikt in een vervolgpilot. Die was bedoeld om te onderzoeken of een “wijkregieplan” een instrument kan zijn waarmee we integraler en met visie voor de toekomst van een wijk kunnen bijdragen aan wijkgericht werken. Omgevingswet Onder de omgevingswet veranderen de regels voor het omgaan met de bodem ingrijpend ten opzichte van wat er onder de Wet bodembescherming geregeld is. Het Rijk regelt minder. Dit betekent dat we maatwerkregels in het Omgevingsplan moeten opnemen. In 2022 hebben we daar binnen het Gelders Ondergrond Overleg aan gewerkt en we hebben een start gemaakt om daar voor Nijmegen de goede keuzes uit te maken.

Spoedlocaties In het kader van het convenant Bodem en Ondergrond 2016-2020 zijn wij verder gegaan met onderzoek bij locaties, waar mogelijk bodemverontreiniging aanwezig is, die voor risico kan zorgen (risico’s voor mensen of voor verspreiding via grondwater). Deze locaties worden spoedlocaties genoemd en zouden volgens de convenantsafspraken in 2020 gesaneerd of beheerst moeten zijn. Dat is niet volledig gelukt, maar dat was voorzien. Inmiddels is voor bijna alle spoedlocaties de sanering in uitvoering. Saneringen in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen De meeste saneringen vinden plaats in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen. Meestal gaat het om verontreinigingen die geen risico’s opleveren. De grootste ontwikkelingen die in 2022 in uitvoering waren zijn het Waalfront en de Waalsprong. Daar wordt gelijktijdig met het bouwrijp maken/bouwen indien nodig gesaneerd. In het Waalfront met name vanwege de aanwezigheid van te hoge gehalten lood in de grond, in de Waalsprong vooral vanwege hoge gehalten met bestrijdingsmiddelen, olieverontreinigingen bij voormalige ketelhuizen en met asbest vervuilde erfverhardingen. Ook voor het stationsgebied is een start gemaakt met het in kaart brengen van de noodzakelijke saneringsmaatregelen.

Wettelijke taken; afhandelen beschikkingen en meldingen Voor alle saneringen moet een BUS-melding of saneringsplan en na afloop een evaluatieverslag bij ons ter goedkeuring worden ingediend. In 2022 hebben wij in dat kader 30 beschikkingen opgesteld (13 saneringsplannen, 15 besluiten op evaluatie van BUS, 2 evaluatieverslagen ) en 57 meldingen in het kader van BUS beoordeeld (29 BUS tijdelijk uitplaatsen en 16 BUS Immobiel en 12 evaluatierapporten van BUS tijdelijk uitplaatsen ) In 2022 zijn op 4 locaties bodemverontreinigingen gesaneerd die na 1987 zijn ontstaan (zogenaamde nieuwe verontreinigingen). Adviezen bij aan- en verkoop, bouwvergunningen, milieuvergunningen en bestemmingsplannen Wij geven adviezen in het kader van bestemmingsplanwijzigingen, bij grote projecten in het ruimtelijk domein en ten aanzien van de inrichting en beheer van de openbare ruimte(intern), bouwvergunningen, milieuvergunningen (beide ODRN) en aan- en verkoop van grondpercelen door gemeente Nijmegen.

37

Voorbereiding project diffuus lood in Nijmegen Van het rijk hebben we subsidie ontvangen om de verspreiding van diffuus lood in Nijmegen in beeld te brengen. In 2022 hebben we het project grotendeels voorbereid. We richten ons op terreinen waar sprake is van gevoelige functies in vooral het centrum en de wijken die daar direct aan grenzen. Het bodeminformatiesysteem en de Milieuatlas Alle bodemonderzoeken worden opgeslagen in het bodeminformatiesysteem. Via de zogenaamde ‘Milieuatlas’ heeft iedereen toegang tot deze gegevens. Burgers, makelaars, notarissen, banken etc. kunnen dus zelf via internet de bij ons bekende bodeminformatie opzoeken. De Milieuatlas op internet is goed te vinden en wordt goed bezocht. Bodemonderzoeken naar soort 2022 Vooronderzoek Verkennend bodemonderzoek Nader bodemonderzoek Saneringsplan, BUS en BUS TU Evaluatierapport (incl. nieuwe verontreiniging) Monitoring/nazorg Eind- en nulsituatieonderzoek Nieuwe verontreiniging

2 51 15 58 33 7 2 4

Grondverzet Onderstaande tabel geeft een overzicht van de meldingen vanaf 2017 tot en met 2022 in kader van het Besluit Bodemkwaliteit. De totale hoeveelheden toegepaste grond binnen de gemeente Nijmegen is groter dan in de tabel wordt aangegeven. Dit komt doordat bij het melden van toepassingen met “schone” grond geen hoeveelheden hoeven te worden aangegeven. Meldingen grondverzet in kader van Besluit bodemkwaliteit 2017 2018 2019 Aantal 82 70 63 meldingen Hoeveelheid 66.213 266.785 117.370 in m3

2020 74

2021 80

2022 98

196.075

641.263

101.245

De toename in de hoeveelheid grond die in Nijmegen is toegepast in 2021 heeft vooral te maken met de ophoging van een aantal bouwvlekken in de waalsprong, hier is in totaal ruim 480.000 m3 grond toegepast. In totaal is in 2022 ruim 60.000 m3 grond die binnen de gemeente Nijmegen is vrijgekomen elders binnen de gemeente Nijmegen weer hergebruikt. Circulair gebruik van grond Om zo min mogelijk beslag te leggen op natuurlijke grondstoffen en zo min mogelijk vervoersbewegingen te maken moeten we zo veel mogelijk grond in Nijmegen hergebruiken. De Nota Bodembeheer van 2021 maakt het mogelijk om binnen de Gemeente Nijmegen op een milieuhygiënisch verantwoorde wijze licht verontreinigde grond als bodem te hergebruiken. Dit lukt vaak niet omdat projecten die grond over hebben nooit tegelijk wordt uitgevoerd met een project dat grond nodig heeft. Er wordt dus nog veel grond uit Nijmegen afgevoerd en veel grond van buiten aangevoerd. In 2022 is een eerste verkenning gemaakt naar de haalbaarheid van een grondbank in of nabij Nijmegen.

38

Paragraaf 4.4 Indicatoren Lucht Indicator: percentage gezondheidswinst (als gevolg van verminderde concentraties verontreinigende stoffen in de lucht) Definitie: De gezondheidswinst wordt berekend op basis van modelberekeningen aan concentraties fijnstof (PM10 en PM2,5) en stikstofdioxide (NO2). De relatie tussen deze concentraties en gezondheidswinst is gebaseerd op epidemiologische onderzoek (RIVM). Streven: 50% gezondheidswinst in 2030 ten opzichte van 2020 Draagt bij aan: Gezonde lucht, gezonde leefomgeving Brongegevens: Modelberekeningen op basis van landelijke rekenmodellen (I&W) met lokale invoer voor verkeers- en omgevingsparameters (Regionale verkeers- en milieukaart/afdeling SR). Toelichting: I&W en diverse gemeenten (zoals gemeente Nijmegen) hebben op 13 januari 2020 het Schone Lucht Akkoord ondertekend (SLA). Het akkoord beoogt om in 2030 een gezondheidswinst van 50% ten opzichte van 2020 te realiseren. in 2022 was de eerste rapportage. Vergelijking heeft pas zin als je een volgende doorrekening hebt. Omdat het een indicator is met een relatieve eenheid (geen absolute eenheid) heeft deze na vergelijking pas waarde. Volgende doorrekening wordt medio 2023 verwacht.

Geluid Indicator: toename km geluidsarme wegvakken waarbij het geluidsniveau minimaal 1,5 dB is gedaald door toepassing van geluidsarm asfalt. Of de maximumsnelheid is verlaagd.

Monitoring duurzaamheidsagenda Percentage geluidarme wegdekken (geluidarmasfalt en snelheidsverlaging) bestandslocatie: SBDo\BF\PG- Wegen & Kunstw\0.10 Wegen\Lopende zaken\Asfalt\Geluidreducerend asfalt\Monitoring duurzaamheidsagenda

Datum export iAsset Totale km's 50+ wegen Totale km's ABG Totale km's SMA5 Totale km's naar 30 Totaal geluidarm % van totaal 11-10-2019 266 36 10 3,5 49,5 18,6% 5-3-2021 265 37 10 4,7 51,7 19,5% 25-2-2022 265 40 10 5,1 55,1 20,8% 10-3-2023 265 41 10 5,6 56,6 21,4%

Verklaring: iAsset: wegbeheersysteem waar de gegevens uit komen 50+ wegen: wegen conform CROW wegtype 1, 2 en 3 ABG: Asfaltbeton geluidreducerend, wegvak met volwaardig geluidreducerend asfalt SMA5: SMA-NL5, asfalt met beperkte geluidreducerende eigenschappen (-1,5 dB) Wegen naar 30: voormalige 50 km/h-wegen die onlangs zijn afgewaardeerd naar 30 km/h

Wegen naar 30: Bloemerstraat: Muntweg (deels): Daalseweg: Hertogstraat: Heyendaalseweg (deels): Laauwikstraat midden: Malderburchtstraat:

Lengte: Jaar: 0,3 2016 0,1 2017 0,8 2018 0,2 2018 0,2 2018 0,3 2018 0,6 2019

39

Parkweg/Doddendaal: Steenbokstraat: Waalkade oost: Hengstdalseweg (deels): Vossenpelssestraat: Laauwikstraat oost: Waterstraat fase 1: Hoogstraat

0,4 0,5 0,4 0,5 0,4 0,3 0,4 0,2

Totaal:

5,6 km

Toekomstig naar 30: Het Buske Waterstraat fase 2 Bijleveldsingel Veemarkt Koolemens Beynenstraat Weurtseweg

40

2019 2019 2019 2020 2020 2020 2021 2022

Hoofdstuk 5: Duurzame overheid In dit hoofdstuk geven we een beeld van de wijze waarop de gemeente omgaat met de verduurzaming van de eigen organisatie zoals bij het beheer van de openbare ruimte en het gemeentelijk vastgoed. Tot slot belichten we onze deelname aan diverse netwerken ter versterking van het draagvlak voor verduurzaming in de samenleving. Paragraaf 5.1 Inrichting en beheer openbare ruimte Ook in 2022 is verder gewerkt aan de verduurzaming van de openbare ruimte met behulp van de handreiking voor Stadsbeheer om zaken duurzaam aan te pakken. Eind 2020 hebben 15 gemeenten (van de 18) van de regio AN, waaronder Nijmegen, samen met provincie Gelderland de intentieverklaring ondertekend dat gewerkt wordt aan de doelen zoals omschreven in de Green Deal Duurzaam GWW 2.0. Dit project is ondergebracht bij de Groene Metropoolregio. Uitvoeringsprogramma De Green Deal GWW 2.0 heeft als ambitie de CO2-emissie te reduceren met 40% in 2030 en de circulariteit te verhogen met 50% in 2030. Hieronder volgen enkele voorbeelden waar in 2022 aan is gewerkt: Hergebruik van asfalt in deklagen met als doel deklagen toe te passen waarin 60% deels gerecycled asfalt verwerkt zit. Met als uiteindelijke doel 100% hergebruik van asfalt in deklagen. Bij de Energieweg is een tussenlaag toegepast met 65% PR. Zelfs iets meer dan we als doel gesteld hadden.

Milieustraat uitbreiden met herbruikbare materialen. Dar is in november 2021 een onderzoek gestart naar mogelijkheden voor samenwerking kringlopen in Dar-regio. Het onderzoek samenwerking kringloopwinkels is afgerond. Zowel kringloopwinkels als gemeenten zien toegevoegde waarde in uitbreiding van de samenwerking. Kansen die worden gezien bij: textiel, hergebruik van houtafval, inzichtelijk maken/uitbreiden van een netwerk voor hergebruik en een verkenning van mogelijkheden voor een circulair ambachtscentrum. Het ontwikkelen van een prototype sensor voor straatkolken. Dit is een sensor die kan aangeven of een straatkolk vol zit en/of deze gerepareerd moet worden. De pilot hiervoor verloopt goed en is nog met name gericht op verkrijgen van data. Samen met de Radboud Universiteit wordt gekeken naar een vervolg. Inzet van bladmulchmachine. De bladmulchmachine vermaalt blad op gazons waardoor het kan blijven liggen en weer als voeding dient voor de planten en hemelwater beter wordt opgenomen door de bodem. Dit is beter voor de biodiversiteit, geeft betere bescherming van de planten en het zorgt voor extra voedingsstoffen in de bodem. De bladmulchmachine is aangeschaft door Dar en wordt nu ingezet in 3 parken. Komende jaren wordt dit gemonitord en beoordeeld of we kunnen uitbreiden.

Verder is dit jaar ook gewerkt aan een digitale planningstool om werkzaamheden te kunnen digitaliseren met een koppeling met Meld en Herstel. Verder is een eerste verkenning gedaan naar het oprichten van een (digitale en fysieke) materialenbank en er lopen diverse proeven voor het bestrijden van de Japanse Duizendknoop.

Paragraaf 5.2 Verduurzaming en aardgasvrije gemeentelijke vastgoedportefeuille Verbruik gas en elektriciteit In het kader van de energietransitie zet de gemeente in op het verminderen van het verbruik van gas en elektriciteit. In onderstaande tabel staan de verbruiksgegevens over de afgelopen jaren.

41

Jaar

Gas m³

Elektriciteit kWh

2022

1.608.026

23.171.141

2021

1.874.311

22.459.768

2020

1.703.922

23.009.069

2019

1.784.635

24.343.996

2018

2.090.128

25.152.709

Er wordt sinds enige jaren gewerkt met een meerjarenplan dat is opgesteld voor verduurzaming van het vastgoed en dat moet leiden tot minder CO2-uitstoot en aardgasvrij voor 2036. Om een duurzame en aardgasvrije vastgoedportefeuille te realiseren zal het energieverbruik zoveel als mogelijk worden beperkt en daar waar mogelijk wordt energie opgewekt (zonnepanelen). Daarnaast worden de panden afgekoppeld van het aardgas. Na het uitvoeren van deze maatregelen blijft er een restenergiebehoefte bestaan (bij de eigen panden kan niet zoveel energie worden opgewekt als er wordt verbruikt). De benodigde energie die niet zelf kan worden opgewekt, zal lokaal en duurzaam worden ingekocht. Realisatie Om het doel te realiseren is de opgave opgesplitst in twee onderdelen: gebouwaanpassingen en bewustwording van energieverbruik. De gebouwaanpassingen, zoals bijvoorbeeld na-isoleren van vloeren, gevels en daken, ledverlichting, energiemanagementsystemen en warmtepompen, zullen worden uitgevoerd op natuurlijke momenten. Het belangrijkste natuurlijke moment is het onderhoud aan een pand. Jaarlijks worden op basis van de onderhoudsplanning verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd. Andere natuurlijke momenten zijn verbouwingen, lokale initiatieven (warmtenetten), wettelijke verplichtingen of duurzaamheidspilots.

Jaarlijks wordt onderzocht welke van deze momenten zich aandienen en op basis daarvan wordt het duurzaamheidsjaarplan opgesteld. Op deze wijze is in 2022 voor € 560.000,- aan ledverlichting aangebracht bij 22 verschillende panden (onder andere Marienburg 30, Pijlpuntstraat 1, Queenstraat 37b, Meijhorst 1107, Zellersacker 1003). Daarnaast is er € 63.000,besteed aan na-isolatie bij 5 panden (Pastoor Zegerstraat 77, Uranusstraat 18, Weezenhof 3001, Burghardt van den Berghstraat 112 en Malvert 3357. Bij Zwanenveld 4142 is voor € 32.000,- een warmtepomp geplaatst. Met bewustwording en met ‘slimmer gebruik’ kan naar verwachting gemiddeld 30% worden bespaard op het energieverbruik. Deze besparingen kunnen worden gerealiseerd doordat bijvoorbeeld een heel gebouw wordt verwarmd, terwijl deze maar deels in gebruik is. Met aanwezige beheersystemen kan veelal de verwarming partieel worden ingeschakeld. Een ander voorbeeld is of het vervangen van energieverslindende apparaten door zuinigere varianten. Vaak zijn mensen zich niet bewust van de besparingsmogelijkheden. Daarom werden/worden huurders en gebruikers actief bij deze opgave betrokken en worden zij hierbij begeleid door bijvoorbeeld een energiecoach om deze inzichten te verkrijgen. Stand van zaken energielabels gemeentelijk vastgoed In totaal hebben 164 panden een energielabel. Hieronder een diagram met het aantal panden per label.

Het jaar 2022 heeft hierin geen verandering gebracht.

42

Paragraaf 5.3 Gebiedsontwikkeling Duurzaamheid is een vast thema in stadsontwikkelingen in Nijmegen. Binnen de vele projecten waar in 2022 gewerkt werd vallen de volgende extra op: In de Waalsprong wordt in het plandeel Hof van Holland het eerste energieneutrale winkelcentrum van Nederland gebouwd. De projecten hier vallen verder op door de aandacht voor deelmobiliteit. Voor het deelgebied Koudenhoek is een plan gemaakt waarin groen en klimaatadaptatie een bijzondere hoofdrol spelen. Op de voormalige schoollocatie op de Dobbelmanweg zijn volledig in hout (CLT) gebouwde woningen opgeleverd. In de aanbesteding van het project Hezelpoort was circulariteit een van de gunningscriteria; het winnende ontwerp scoort hoog op circulariteit, onder meer door toepassing van houtskeletbouw in de gevels en gerecycled cement in het beton skelet. Niet alleen in gebouwen, maar ook in beheer en ontwikkeling van de openbare ruimte speelt duurzaamheid een belangrijke rol. Dit kwam terug in de herinrichting van woonstraten zoals de Emmalaan, Perzikstraat, Plutostraat, Kastanjelaan en Tijgerstraat. Aan de Nieuwe Dukenburgseweg 21 zullen 500 tijdelijke woningen gebouwd worden, dit jaar is het gebied bouwrijp gemaakt, waarbij in ontwerp en uitvoering extra aandacht was voor circulariteit en klimaatadaptatie.

Paragraaf 5.4 Verduurzaming via samenwerkingsverbanden en netwerken We streven naar een aantrekkelijke duurzame toekomst voor iedereen. Dat vergt de komende decennia transities op gebied van energie, mobiliteit, afval, materiaalgebruik, voedselsystemen, natuurbehoud en biodiversiteit. Ook in en rond Nijmegen. Deze grote maatschappelijke opgaven willen we en kunnen we alleen samen realiseren, vanuit een brede sociale basis. Dat stimuleren we door lokale duurzaamheidsnetwerken en -initiatieven actief te steunen en door kennis te vergroten met deelname aan enkele internationale netwerken. We hopen zo het verduurzamen van de samenleving te versnellen.

43

Groene Metropoolregio Arnhem – Nijmegen Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is, als opvolger van de regio Arnhem-Nijmegen, op 1 januari 2021 van start gegaan. Onze regio bestaat uit achttien gemeenten. De groene Metropoolregio werkt aan vijf opgaven: Circulaire regio, Productieve regio, Ontspannen regio, Groene groeiregio en Verbonden regio. Met een regionale agenda wordt hier vorm en inhoud aan gegeven. De achttien gemeenten beslissen elk over deelname aan deze opgaven, de beschikbare middelen en het mandaat dat aan de uitvoering ervan wordt meegegeven. In de regio en maar ook richting ‘Den Haag en Brussel’ profileren we ons als dé Groene Metropoolregio van Nederland en als (inter)nationale circulaire topregio 2050. Circulaire regio Eén van de opgaven van de Groene Metropoolregio is de Circulaire Regio. In de Circulaire Regio werken we samen met de regio aan vier speerpunten: (1) circulaire bouw en infra, (2) circulaire economie grondstoffen en ketens, (3) water en klimaatadaptatie en (4) transitie naar duurzame energie. Met deze agenda wil de Groene Metropoolregio dé circulaire regio van Nederland worden. Door onze krachten in de regio te bundelen, kunnen we daadwerkelijk een versnelling maken.

Zo zetten we onze gezamenlijke inkoopkracht in om de grond-, weg en waterbouw steeds duurzamer aan te besteden en werken we samen aan een agenda om conceptueel en circulair te bouwen in de praktijk te brengen. Gemeente Nijmegen is voorzitter en bestuurlijk opdrachtgever voor de opgave Circulaire Regio. Dar en MARN Samen met 6 regiogemeenten is Nijmegen aandeelhouder in Dar NV en via de gemeenschappelijke regeling MARN in de afvalenergiecentrale ARN bv. Binnen Dar werken we in gezamenlijkheid aan een efficiënte inzamelstructuur en recycling voor de huishoudelijke afvalstromen. ARN is een belangrijke partner vom de energietransitie in onze regio mede vorm en inhoud te geven. Via-T Via-T is een publiek-private samenwerking om te komen tot hét (kennis)centrum voor vakmanschap, innovatie en duurzaamheid in de regio. De gemeente Nijmegen is partner in de ontwikkeling van het centrum en wethouder Duurzaamheid is lid van de stuurgroep. Er is 1 miljoen gereserveerd voor de realisatie. Daarmee willen we een belangrijke bijdrage leveren aan oplossingen voor opgaven op het gebied van circulaire (woning)bouw, tekort aan technisch personeel en innovatie door bedrijven. Het NYMA terrein is de beoogde locatie van het pand.

Stimuleren van duurzame wijkinitiatieven Begin 2022 is door de stichting Green Challenges (inmiddels de stichting Duurzaam aan de Waal) de tweede reeks van duurzame wijkinitiatieven: “Groen Doen!” afgerond. Het stimuleren van duurzame initiatieven vanuit wijken is voortgezet met het project “aanjagen van duurzame inwonersinitiatieven”. Dat is aanbesteed aan Wiltgroei voor de periode 2022-2024. In 2022 is de experimentele aanpak van het project, gericht op sociale cohesie als belangrijke drager voor fysieke duurzaamheidstransities, uitgewerkt en voorbereid. Het eerste traject is in 2022 gestart in de wijk Leuvensbroek en loopt door tot in 2023. Netwerk Kleurrijk Groen We hebben bijgedragen aan voortzetting van het in 2018 ontstane Netwerk Kleurrijk Groen, dat o.a. heeft gezorgd voor festival Di-Vers, een leergang over duurzaamheidsthema’s, voorlichting over energiebesparing en het in contact brengen van mensen met diverse culturele achtergronden met de (regionale) natuur. Netwerk Kleurrijk Groen is een belangrijke stimulans voor inclusieve duurzaamheid.