Bijlage 6 Overeenkomst Wmo-begeleiding

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 2 Hoofdstuk 6 Wmo 2015

31 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 1 Levering van maatschappelijke ondersteuning - lid 6 Gegevens t.b.v. effectieve samenwerking - actueel en juist - aanwezigheid en bereikbaarheid De Aanbieder houdt zijn gegevens actueel in de door de Gemeente daarvoor beschikbaar gestelde applicatie. Actualiteit gegevens contractpartners Voor een effectieve samenwerking en daarvoor benodigde communicatie is het noodzakelijk dat partijen elkaar over en weer weten te vinden en kunnen bereiken. Met name, maar niet uitsluitend wordt gedoeld op de gegevens zoals opgenomen in deel 1, onderdeel 1.B van de contractstandaard en op actuele en juiste gegevens over de aanwezigheid en bereikbaarheid van voor de samenwerking en communicatie relevante organisatieonderdelen en functionarissen. De gemeente stelt een (online) applicatie beschikbaar aan de gecontracteerde Aanbieder, waarin deze de gegevens betreffende de organisatieonderdelen en functionarissen kan bijhouden.

32 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 2 Indexering Indexatie van tarieven is een kostprijselement volgens de Handreiking ‘Inzicht in Tarieven’ -

uitgangspunt OVA 90%, PPC 10% 1. De Gemeente past jaarlijks een indexering toe op de tarieven (inspanningsgerichte- en outputgerichte uitvoeringsvariant) en op het taakgerichte budget (taakgerichte uitvoeringsvariant). Deze indexering wordt berekend uit de som van het geprognosticeerde percentage voor het komende jaar (t+1) en het verschil tussen het in het voorgaande jaar (t-1) geprognosticeerde percentage voor het lopende jaar (t) en het definitieve percentage voor het lopende jaar (t). De percentages zijn verschillend voor de loonkosten en materiële kosten. 2. De Gemeente verhoogt of verlaagt de tarieven (inspanningsgerichte- en outputgerichte uitvoeringsvariant) / het taakgerichte budget (taakgerichte uitvoeringsvariant) voor 90% op basis van het geprognosticeerde en definitieve indexcijfer Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling ("OVA") voor personele kosten van het Centraal Planbureau en gepubliceerd door de Nederlandse Zorgautoriteit en voor 10% op basis van het geprognosticeerde en definitieve prijsindexcijfer particuliere consumptie (PPC) voor materiële kosten, van het Centraal Planbureau en gepubliceerd door de Nederlandse Zorgautoriteit.

33 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 3 Marketing - lid 1 Gedragsregels voor marketing: - kenbare hoedanigheid Aanbieder - drie uitgesloten wijzen van marketing - geen agressieve verkooptechnieken - cliënt houdt regie - geen diensten zonder wettelijke aanspraak - persoonlijke gegevens na schriftelijk toestemming Als de Aanbieder gebruik maakt van marketing, dan houdt de Aanbieder zich aan de “gedragsregels voor marketing”. Deze gedragsregels houden in dat de Aanbieder: a. zichzelf duidelijk en expliciet kenbaar maakt op enig materiaal dat hij gebruikt voor directe marketing richting cliënten; b. geen gebruik maakt van telefonische marketing, huis-aan-huis verkoop of verkoop op locaties waar cliënten veel aanwezig zijn; c. duidelijk en expliciet zorgt voor de mogelijkheid voor cliënten om aan te geven dat zij in de toekomst geen marketing materiaal meer willen ontvangen (via post, e-mail of andere methoden); d. geen diensten binnen deze overeenkomst levert aan cliënten voordat deze daar op basis van wet- en regelgeving aanspraak op kan maken; e. zich in zijn uitlatingen niet anders voordoet dan als Aanbieder. Hij doet zich bijvoorbeeld niet voor als onderzoeksbureau voor het doen van onderzoek of afnemen van enquêtes bedoeld om producten of diensten aan te bieden; f.

als hij persoonlijke informatie verzamelt van cliënten voor marketing-doeleinden dit expliciet aan de cliënt kenbaar maakt en vraagt om schriftelijke toestemming van cliënt; g. richting cliënten geen gebruik maakt van zogenaamde agressieve verkooptechnieken. Regels voor promotie maatschappelijke ondersteuningaanbod Deze bepaling dient om te voorkomen dat een Aanbieder bewust (of onbewust), in de contractstandaard als verboden aangemerkte activiteit, bij zijn handelen gebruik maakt van de goedgelovigheid, ontbreken van kennis of ervaring van cliënten om zijn aanbod van producten of diensten te promoten. Dat betekent dat de aanbieder zich steeds in zijn hoedanigheid als Aanbieder kenbaar maakt in zijn uitingen, dat specifiek genoemde kanalen en middelen niet mogen worden ingezet, dat geen diensten worden geleverd waarvoor geen opdracht – al dan niet op grond van wet- en regelgeving - van de cliënt rechtstreeks of via de gemeente is ontvangen, dat persoonlijke informatie van de cliënt nimmer zonder uitdrukkelijke (schriftelijke) toestemming voor marketing wordt ingezet en dat nimmer agressieve of misleidende verkoopmethoden jegens de cliënt worden ingezet.

34 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 3 Marketing - lid 2 Marketingregels gelden ook voor PGB De Aanbieder houdt zich ook aan deze regels voor marketing als hij naast het leveren van maatschappelijke ondersteuning op basis van deze overeenkomst ook diensten levert of wil leveren op basis van een persoonsgebonden budget aan cliënten van de Gemeente. Promotieregels gelden ook voor PGB Het eerste lid is eveneens van toepassing bij levering van diensten door een Aanbieder aan cliënten op basis van een persoonsgebonden budget. Schending van deze bepaling door de Aanbieder levert een tekortkoming in de nakoming op.

35 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 4 Continuïteit van maatschappelijke ondersteuning - lid 1 Risico’s voor continuïteit maatschappelijke ondersteuning terugdringen - niet-vrijblijvende initiatieven ter verbetering - aanspreekbaar op nakoming afspraken - bevorderen vertrouwen tussen contractpartners De Aanbieder garandeert de continuïteit van de maatschappelijke ondersteuning. Niet-vrijblijvende afspraken over continuïteitsrisico’s Aanbieders beperken de risico’s op discontinuïteit van maatschappelijke ondersteuning in het belang van de cliënten. Wanneer continuïteitsrisico’s ontstaan, is het van belang om deze vroegtijdig te signaleren en om ze te beheersen wanneer de ernst ervan toeneemt. Convenantpartijen maken daarom afspraken over het beheersen van continuïteitsrisico’s, om de continuïteit van zorg hiermee zoveel mogelijk te herstellen voor betrokken cliënten. Om de mate van urgentie van de continuïteitsrisico’s te kunnen duiden kunnen de zes treden van urgentie uit het model van Kruger3 als basis worden gebruikt. Hoe hoger de trede, hoe groter de urgentie en de dreiging voor de continuïteit: - Trede 1 – generiek: de aanbieder wordt gemonitord op solvabiliteit, rentabiliteit en liquiditeit, waarbij geen risico’s worden gezien. - Trede 2 – risicovol: de solvabiliteit, rentabiliteit en/of liquiditeit van de aanbieder zijn afnemend.

- Trede 3 – zorgelijk: de solvabiliteit van de aanbieder komt onder de 20% en/of de rentabiliteit is circa break-even en/of er bestaat een lichte druk op de liquiditeit. - Trede 4 – problematisch: de solvabiliteit van de aanbieder komt onder de 10% en/of de rentabiliteit is verlieslatend en/of er ontstaan achterstanden op de liquiditeit. - Trede 5 – zeer problematisch: de aanbieder heeft een negatief eigen vermogen en/of is al langer dan een jaar verlieslatend en/of heeft een structurele liquiditeitsachterstand. - Trede 6 – faillissement: de aanbieder dreigt acuut failliet te gaan. Naast financiële problemen zijn er ook andere oorzaken voor het ontstaan van zorgelijke continuïteitsrisico’s (trede 3).

In het samenspel tussen opdrachtgever en opdrachtnemer blijkt dat de situatie rond de continuïteit van hulp ook zorgelijk (trede 3) of (zeer) problematisch (treden 4 en 5) kan worden bij bijvoorbeeld het wegvallen van bestuur, het verliezen van (nadere) opdrachten, een daling van instroom of uitstroom (die leidt tot onder- of overproductie), een hoge ongevalideerde productie, het niet verkrijgen van een kwaliteitscertificaat, een significant verschil van mening over tarieven/aanbesteding en het voeren van rechtszaken, grote personele uitdagingen in bezetting door uitstroom of ziekteverzuim, continuïteitsopmerkingen van banken of accountants, zorgen over de kwaliteit van zorg of sluiting van een afdeling of locatie. Aanbieders dienen goed zicht te hebben op de eigen bedrijfsvoering en eventuele risico's op discontinuïteit. Zij hebben de taak dit met hun opdrachtgevers te bespreken.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 3 Kruger rapportage, Saneringsmaatregelen Jeugdautoriteit, 29 oktober 2019, Bevorderen continuïteit jeugdhulp, pag.13 en 14

36 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 4 Continuïteit van maatschappelijke ondersteuning - lid 2 Risico-indicatoren en omstandigheden - financieel - bestuurlijk - opgelegde maatregelen De Aanbieder is verplicht om bij omstandigheden die een risico vormen voor de continuïteit van de maatschappelijke ondersteuning, in het bijzonder als sprake is van de dreigende sluiting van locaties of voorzieningen, of deze op enigerlei wijze (kunnen) bedreigen, in het bijzonder maar niet uitsluitend op financieel en inhoudelijk gebied, de Gemeente meteen van die omstandigheden met inachtneming van privacyregels in kennis te stellen en dit schriftelijk te bevestigen. Hierbij geeft de Aanbieder de Gemeente inzicht in alle relevante stukken die betrekking hebben op de problematiek. De Gemeente heeft het recht om, bij gerede twijfel, een extern (accountants)onderzoek in te stellen. Partijen merken de omstandigheden in ieder geval aan als risicovol voor de continuïteit van maatschappelijke ondersteuning als: a. Er gedurende de laatste 3 jaar sprake is (geweest) van materieel negatieve exploitatieresultaten; b. Er sprake is van (het ontstaan van) liquiditeitsproblemen; c. Er sprake is van bestuurlijke onrust; d. Er sprake is van enige bestuursrechtelijke maatregel van de IGJ, enige bestuursrechtelijke maatregel van een gemeente of gemeentelijk toezichthouder, of van een tuchtrechtelijke of strafrechtelijke maatregel.

Partijen voeren overleg over voorgaande en betrekken daarbij – indien nodig – met het oog op de risico’s, de Jeugdautoriteit. Indicatoren en omstandigheden: aanwijzingen voor risico’s In het tweede lid sub a t/m d van onderhavige bepaling zijn niet-limitatief indicatoren en omstandigheden opgesomd die aanleiding kunnen zijn tot (een vermoeden van) discontinuïteit in de levering van maatschappelijke ondersteuning. Het betreft de financiële situatie van de Aanbieder en/of bestuurlijke actoren (rapporten die betrekking hebben op de vertegewoordiger van de Aanbieder zijnde bestuurder of toezichthouder), alsmede ten aanzien van de Aanbieder opgelegde maatregelen van bestuursrechtelijke (IGJ, gemeente, belastingdienst, WMO-toezichthouder, ACM), tuchtrechtelijke of strafrechtelijke aard (OM).

37 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 5 Wachttijden - lid 1 Wachttijden veroorzaakt door meerdere actoren en/of factoren in alle fasen van (voorafgaand aan) de maatschappelijke ondersteuningverlening 4, zoals: - diversiteit aan soorten hulp - interactieve proces waarin passende hulp tot stand komt - ongewisse uitkomst van hulp - punt in het hulptraject waar men moet wachten - potentieel samengestelde karakter van hulp De Aanbieder spant zich in om wachttijden te voorkomen. De actuele Treeknormen zijn van toepassing. Als de Aanbieder niet binnen een specifieke branche valt, dan zijn op hem de Treeknormen Gehandicaptenzorg van toepassing. Normen voor wachttijden De Aanbieder heeft een inspanningsverplichting. Wachttijden worden idealiter getoetst aan een norm en voor zover deze niet beschikbaar zijn voor een branche, wordt in dit lid bepaald dat de Treeknormen Gehandicaptenzorg van toepassing zijn. De Treeknorm voor de totale wachttijd is de som van de aanmeld- en behandelwachttijd uitgedrukt in dagen 5. De normen zijn per branche vastgesteld, waarbij voor de contractstandaard altijd wordt uitgegaan van de laatste versie. De norm voor de Gehandicaptenzorg fungeert hierbij als achtervang. Overschrijding van de toepasselijke norm levert een tekortkoming in de nakoming op, tenzij de Aanbieder kan aantonen zich voldoende te hebben ingespannen.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 4

5

NJI 4 mei 2017 Wacht maar - Onderzoek naar wachttijden en wachtlijsten in jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning https://vng.nl/sites/default/files/publicaties/2017/201705_wacht_maar_nji_onderzoek.pdf Door veldpartijen opgestelde normen voor maximaal aanvaardbare wachttijden in de zorg (SER, 2009). Staatssecretaris van Rijn gaf in een Kamerdebat de volgende eenvoudige omschrijving: ‘Het zijn afspraken die met de sector zijn gemaakt over redelijke wachttijden.’ (Handelingen, 2016, 31839 96).

38 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 5 Wachttijden - lid 2 Actieve informatieverstrekking - desgevraagd aan een ieder - over wachttijden en wachttijdbeheer De Aanbieder geeft actief informatie aan een ieder die daarom vraagt over wachttijden en het voeren van wachttijdbeheer. In het geval van wachttijden informeert de Aanbieder de Gemeente proactief (dus voor het ontstaan, de ontwikkeling en het einde van de wachttijden). Proactief informeren over ontstaan, ontwikkeling en einde Van de Aanbieder wordt verwacht dat deze actief en proactief informeert over wachttijden en het voeren van beheer daaromtrent in elke fase van het proces. De hier aangeduide wachttijden betreffen wachttijden op het niveau van de Aanbieder en betreffen dus niet de wachttijd op het niveau van een individuele cliënt.

39 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 5 Wachttijden - lid 3 Cliëntenstop uitsluitend ná toestemming gemeente Een stop toeleiding cliënten (‘cliëntenstop’) ingesteld door Aanbieder in het kader van wachttijden is alleen mogelijk na schriftelijke toestemming van de Gemeente. Stop toeleiding na schriftelijke toestemming Voor een stop toeleiding in te stellen door de Aanbieder is voorafgaande, schriftelijke toestemming van de opdrachtgever (gemeente) vereist. Zie ook artikel 6 van deel 3 in dit document.

40 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 5 Wachttijden - lid 4 Actieve medewerking Aanbieder aan vinden alternatieve aanbieder Als de Gemeente vaststelt dat er sprake is van een onaanvaardbare wachttijd, zoals gesteld in het eerste lid van deze bepaling, dan rust op de Aanbieder de verplichting om actief samen met de cliënt een andere Aanbieder te vinden voor de inzet van de benodigde maatschappelijke ondersteuning, tenzij de Aanbieder aantoont dat er geen alternatieve Aanbieders voor de maatschappelijke ondersteuning beschikbaar zijn. Onaanvaardbare wachttijd Uitgangspunt is de overeenkomst van opdracht. Daarbij neem je als Aanbieder een bepaalde opdracht aan. Onder die opdracht valt acceptatieplicht zoals ook vermeld in artikel 1, waarbij overigens in lid 1 ook is aangegeven wanneer die acceptatieplicht niet geldt. Aannemen van de opdracht houdt in dat de gemeente als opdrachtgever kan eisen dat ingeval van wachttijd, de Aanbieder zorgt voor een alternatief. Dit is de onderbouwing van de verplichting. Uiteraard mag van de gemeente verwacht worden dat zij medewerking verleent indien nodig. De mate waarin een wachttijd als onaanvaardbaar kan worden aangemerkt, wordt gedefinieerd door de specifieke situatie van de cliënt (ernst, urgentie, tendens), getoetst aan de betreffende Treeknorm. De Aanbieder is in een dergelijke situatie verplicht mee te werken aan het zoeken naar een alternatieve Aanbieder.

41 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 6 Cliëntenstop door Aanbieder Oplossen van problematiek vergt meer tijd, capaciteit of middelen dan redelijkerwijs van de Aanbieder kan worden gevergd (uitgezonderd crisis- of acute maatschappelijke ondersteuning). (Alleen inspannings- en outputgerichte variant waarbij meer dan één Aanbieder of samenwerkingsverband van Aanbieders is gecontracteerd) Als de Aanbieder voornemens is een ‘cliëntenstop’ in te stellen voor cliënten die een bepaalde vorm van maatschappelijke ondersteuning willen afnemen, dan gaat hij daarover vooraf tijdig het overleg aan met de Gemeente over een mogelijke oplossing. De Aanbieder is gehouden de Gemeente schriftelijk te informeren over deze ‘cliëntenstop’ conform de hierover met de Gemeente gemaakte afspraken. Hieronder vallen ook afspraken over een eventueel beschikbaar alternatief en passend aanbod. Dit gebeurt minimaal 10 werkdagen voorafgaand aan de ‘cliëntenstop’. De ‘cliëntenstop’ wordt geëffectueerd na schriftelijke toestemming van de Gemeente. Aanleidingen: capaciteit, tijd, complexiteit, bestedingsruimte Aanbieders kunnen diverse overwegingen hebben bij een voornemen tot het instellen van een cliëntenstop.

Zo kan de beschikbare personele capaciteit niet toereikend zijn voor het leveren van de hulp, een effect dat kan worden versterkt door bestaande cliënten die langer moeten worden geholpen dan gepland of omdat een situatie complexer is dan voorzien 6. Ook kan het zijn dat een Aanbieder geen bestedingsruimte meer heeft binnen het door de gemeente toegewezen budget 7. Verder kan een organisatie zelfs in ‘totaal overspannen toestand’ verkeren door een hoge werklast, hoog ziekteverzuim, vertrek van medewerkers en lage tarieven en daardoor niet bij machte zijn de gevraagde inspanning te leveren 8. Als voor het vinden en implementeren van passende oplossingen voor de ontstane of te verwachten problematiek meer tijd, capaciteit of middelen nodig zijn dan door de gemeente redelijkerwijs van de Aanbieder kan worden gevergd, gelet op de vereisten van een tijdige en passende levering van hulp aan de cliënt, is deze verplicht daarvan vijf werkdagen voorafgaand aan de cliëntenstop, met redenen omkleed en voorzien van mogelijke oplossingen, schriftelijk mededeling te doen aan de gemeente conform hierover gemaakte afspraken zoals het zoeken naar en aanbieden van eventueel beschikbaar alternatief aanbod.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 6 7 8

Voorbeeld De Bovenkamer, geraadpleegd op 18 maart 2022, http://de-bovenkamer.nl/waarom-een-clientenstop/ Voorbeeld Praktijk Inzicht, geraadpleegd op 18 maart 2022, https://www.praktijk-inzicht.com/algemeen/wat-houdt-een-clientenstop-in/ Voorbeeld Jeugdbescherming Brabant in het Brabants Dagblad, geraadpleegd op 18 maart 2022, https://www.bd.nl/brabant/jeugdbescherming-clientenstop-tot-eind-2021~a7d78d7b/

42 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 7 Zorgweigering en -beëindiging Weigeren om maatschappelijke ondersteuning te leveren en beëindigen van lopende maatschappelijke ondersteuningverlening: - ontbrekende expertise - zwaarwegende redenen - belangenafweging (waaronder kenmerken cliënt) De Aanbieder kan dienstverlening aan de cliënt weigeren of beëindigen, mits wet- en regelgeving zich hiertegen niet verzetten. De Aanbieder dient bij opzegging aan de cliënt een opzegtermijn te hanteren van minimaal één kalendermaand en daarnaast actief mee te werken met verwijzers, de Gemeente daaronder begrepen, voor het vinden van een passend alternatief aanbod als één van deze partijen daar om vraagt. De Aanbieder blijft verantwoordelijk voor het leveren van de benodigde maatschappelijke ondersteuning tot een passend alternatief is gevonden of passende overbruggingszorg door de Aanbieder is geregeld. Deze bepaling ziet op de voorwaarden die voortvloeien uit wet- en regelgeving en de jurisprudentie, actueel ten tijde van het opstellen van de contractstandaard. Weigering maatschappelijke ondersteuning Weigering maatschappelijke ondersteuning is het weigeren van maatschappelijke ondersteuning op inhoudelijke gronden voordat de levering is begonnen.

De Aanbieder kan maatschappelijke ondersteuning alleen weigeren als sprake is van: • Gewichtige redenen op grond waarvan de hulpverlening in redelijkheid niet van Aanbieder kan worden gevraagd (zie hierna bij zorgbeëindiging); • De Aanbieder heeft een toewijzing voor de levering van maatschappelijke ondersteuning gekregen buiten zijn expertisegebied en/of die hij niet met de vereiste kwaliteit kan leveren; • Uitzonderlijke complexiteit van de hulpvraag, niet passend bij het aanbod van de Aanbieder. Aard en mate van uitzonderlijkheid ten aanzien van de complexiteit dient door de Aanbieder te worden aangetoond en met ter zake doende, feitelijke argumenten onderbouwd. Beëindiging maatschappelijke ondersteuning Onder beëindiging maatschappelijke ondersteuning wordt verstaan dat de ingezette zorg door Aanbieder eenzijdig wordt stopgezet. Dit terwijl de zorgvraag nog actueel is. Uitgangspunt is dat voor het beëindigen gewichtige redenen aan de orde zijn. Gewichtige redenen Voorbeelden van gewichtige redenen zijn: • Ernstige mate van bedreiging of intimidatie die de situatie onwerkbaar maakt omdat de persoonlijke veiligheid of vrijheid van de zorgverlener en/of mede-cliënten in gevaar is, ontstaan door of vanwege de cliënt en/of de handelwijze van familie van de cliënt; • Een onherstelbaar verstoorde vertrouwensrelatie;

43 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

• Hygiënische omstandigheden die ernstige gezondheidsrisico’s opleveren voor de zorgverlener en/of mede-cliënten; • Niet nakomen van essentiële verplichtingen of regels, ook niet na herhaaldelijk (schriftelijk) aandringen of waarschuwen door Aanbieder. Belangenafweging en cliëntkenmerkenBij de besluitvorming door de Aanbieder ter zake is in ieder geval relevant: • De afweging van de belangen van de cliënt ten opzichte van die van andere cliënten; • De aandoening van de cliënt dat mogelijk (mede) het gedrag verklaart.

44 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 8 Wijziging hulpbehoefte Behoeften aan hulp kunnen (snel) veranderen: - cliënt - omstandigheden - omgeving - tussentijdse evaluatie De Aanbieder treedt tijdig in overleg met de cliënt bij wijziging van de hulpvraag, over de aanvraag van een nieuw toewijzingsbesluit bij het college van de Gemeente. Als dit aan de orde is, dan vraagt de Aanbieder in overleg met en namens de Cliënt een nieuw toewijzingsbesluit aan.

Maatschappelijke ondersteuning aanpasbaar qua omvang en inhoud Uit artikel 2.3.10 Wmo 2015 vloeit voort dat het mogelijk moet zijn in te spelen op een gewijzigde hulpbehoefte. Gemeenten hebben altijd en ongeacht de manier van beschikken de mogelijkheid om een toewijzingsbesluit te wijzigen als de omvang of de inhoud van de maatschappelijke ondersteuning verandert. De gewijzigde behoefte kan ad hoc ontstaan door ontwikkeling bij de cliënt, door gewijzigde omstandigheden in de omgeving, maar kan ook blijken uit tussentijdse evaluaties en daarmee aanleiding zijn om een beschikking of toewijzing aan te passen. Behoeftes van zich ontwikkelende kinderen kunnen sowieso snel wijzigen waardoor het soms lastig is bij een intake voor een langere periode aard en omvang van de benodigde maatschappelijke ondersteuning exact vast te stellen. Van belang is dat de Aanbieder een wijziging in de hulpverlening steeds in nauw overleg met de cliënt op de behoefte afstemt. Dit geldt voor alle uitvoeringsvarianten. Bij de inspannings- en outputgerichte varianten dient bovendien een daartoe verstrekkend verzoek aan de gemeente te worden gedaan, dit in tegenstelling tot de taakgerichte uitvoeringsvariant waar dit vanwege de niet op individueel cliënteniveau uitgevoerde bekostiging niet aan de orde is.

Deze bepaling legt alleen de eerste formele juridische stap vast in het traject voor herziening van een besluit inzake maatschappelijke ondersteuning en laat – indien van toepassing – de rol van de gemeente als casusregisseur onverlet.

45 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 9 Onderaanneming Twee varianten: vrijwillig en opgelegd hoofd- en onderaannemerschap Toelichting (algemeen) op hoofd- en onderaannemerschap Het Afwegingskader Inkoop Sociaal Domein omschrijft hoofd- en onderaannemerschap als volgt:9 “Binnen het sociaal domein kan worden gewerkt met hoofd- en onderaannemerschap. Bij hoofd- en onderaannemerschap zet een aanbieder (de hoofdaannemer) een andere aanbieder (de onderaannemer) in voor (onderdelen van) de te leveren hulp of ondersteuning. De hoofdaannemer is eindverantwoordelijk voor de hulp en regelt de (financiële) verantwoording richting de gemeente (de opdrachtgever). Er zijn aanbieders die vrijwillig voor deze constructie kiezen, maar de constructie kan ook een gevolg zijn van een bepaalde wijze van inkopen door de gemeente.

In dit laatste geval spreken we van ‘opgelegd’ hoofden onderaannemerschap.” Cruciale kenmerken van een hoofd- en onderaannemerconstructie zijn 10: • De gemeente contracteert één of meer hoofdaannemers; • Een hoofdaannemer is vaak 11 eindverantwoordelijk voor alle (of een groot deel van de) hulp en ondersteuning voor een inwoner; • De hoofdaannemer verantwoordt de hulp richting de gemeente; • De hoofdaannemer zet onderaannemers in daar waar hij zelf de capaciteit of het specialisme niet heeft om een inwoner te ondersteunen; • De hoofdaannemer fungeert als opdrachtgever richting de onderaannemer; de onderaannemer heeft daarmee geen contractuele relatie met de gemeente; • Er wordt geen consortium bedoeld; een consortium is een organisatie die de samenwerking van partijen borgt in een separate rechtspersoon. Bovenstaande tekst sluit – inclusief eventuele discrepanties met in de praktijk gangbare begrippen en definities – aan bij de gepubliceerde handreiking.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 9

10 11

https://www.inkoopsociaaldomein.nl/onderwerpen/hoofdaannemerschap/nieuws/2021/03/23/nu-beschikbaar-afwegingskader-hoofd--enonderaannemerschap-sociaal-domein, geraadpleegd op 20 maart 2022 Afwegingskader Inkoop Sociaal Domein (impact van Hoofd- en onderaannemerschap), pagina 5 Sic

46 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 9 Onderaanneming - lid 1 Onderaanneming uitsluitend na toestemming gemeente De Aanbieder meldt verleende maatschappelijke ondersteuning in onderaanneming vooraf bij de Gemeente. Alleen met schriftelijke toestemming van de Gemeente kan de Aanbieder onderaannemers inzetten. De Gemeente neemt daarbij wet- en regelgeving in acht. Toestemming gemeente Inschakelen van onderaannemers is alleen mogelijk na schriftelijke toestemming van de gemeente. Deze bepaling is opgenomen omdat tijdens de uitvoering kan blijken dat inschakelen van een onderaannemer noodzakelijk is. Deze bepaling ziet dus niet op de inkoopfase maar op de uitvoering.

47 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 9 Onderaanneming - lid 2 Hoofdaannemer verantwoordelijk voor nakoming, onderaannemer: - geen maatregelen van toepassing - geen lopend onderzoek naar fraude De inschakeling van een onderaannemer geschiedt voor eigen rekening en risico van de Aanbieder en doet niet af aan de verplichtingen van de Aanbieder uit deze overeenkomst. De onderaannemer dient in ieder geval aantoonbaar in het bezit te zijn van een inschrijving in het Handelsregister. Ook dient geen bestuurs- of strafrechtelijke maatregel van kracht te zijn bij de onderaannemer, dan wel een onderzoek naar vermoeden van fraude bij de onderaannemer plaats te vinden. Verplichtingen hoofdaannemer en eisen aan onderaannemer De hoofdaannemer blijft verantwoordelijk voor nakoming van verplichtingen uit de overeenkomst, verder mag er geen bestuurs- of strafrechtelijke maatregel op hem van toepassing zijn, noch mag er sprake zijn van een onderzoek naar een vermoeden van fraude. Een onderaannemer hoeft niet aan dezelfde eisen te voldoen als een hoofdaannemer. De hoofdaannemer moet aan alle eisen voldoen, de onderaannemer alleen aan de eisen die de gemeente van toepassing verklaart.

48 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 9 Onderaanneming - lid 3 Maatschappelijke ondersteuning voldoet aan dezelfde gestelde eisen De hoofdaannemer garandeert dat de maatschappelijke ondersteuning door de onderaannemer(s) aan dezelfde eisen voldoet, als die welke aan de maatschappelijke ondersteuning geleverd door de Aanbieder zelf zijn gesteld. Eisen onderaannemer zoals gesteld aan hoofdaannemer De hulp die door de onderaannemer wordt geleverd moet voldoen aan de eisen die hieraan aan de hoofdaannemer zijn gesteld.

49 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 9 Onderaanneming - lid 4 Nadere informatie over - en afspraken met onderaannemer De hoofdaannemer geeft de Gemeente desgevraagd nadere informatie over de onderaannemer. In voorkomend geval kunnen partijen nadere afspraken maken met betrekking tot de onderaanneming en deze in een addendum vastleggen bij deel 1. Nadere informatie en afspraken in bijlage bij deel 1 De gemeente heeft de mogelijkheid specifieke afspraken te maken met de hoofdaannemer over de onderaannemer. Deze afspraken worden in een bijlage (addendum) gevoegd bij deel 1 van contractstandaard. Dat is het deel waarin afspraken worden vastgelegd die gelden tussen de gemeente en één Aanbieder (of onderaannemer).

50 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 9 Onderaanneming - lid 5 Onderaannemers schakelen geen onderaannemers in, tenzij na toestemming. De hoofdaannemer kan aantonen dat hij met alle onderaannemers afspraken heeft gemaakt die borgen dat zij geen onderaannemer(s) inschakelen voor de uitvoering van de maatschappelijke ondersteuning. Alleen met toestemming van de Gemeente aan de hoofdaannemer is de inschakeling van onderaannemer(s) door een onderaannemer toegestaan. Inschakelen onderaannemer door onderaannemer Onderaannemers mogen niet op hun beurt onderaannemers inschakelen. De hoofdaannemer borgt dit door middel van aantoonbare afspraken met zijn onderaannemers. Uitzondering hierop is mogelijk na (schriftelijke) toestemming van de gemeente.

51 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Hoofdstuk 2 Informatievoorziening, overleg en uitwisseling gegevens

52 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 10 Informatievoorziening aan de gemeente - lid 1 Informatiebehoefte gemeente: - niet meer informatie eisen dan o.g.v. wettelijke taakuitoefening noodzakelijk - voor alle Aanbieders op een eenduidige manier geregeld De Aanbieder verstrekt het College desgevraagd de gegevens, waaronder eveneens kunnen worden verstaan persoonsgegevens zoals bepaald in de Algemene verordening gegevensbescherming, indien en voor zover die noodzakelijk zijn voor het doelmatig, doeltreffend en op samenhangende wijze uitoefenen van haar taken in het kader van de Wmo 2015 en de wettelijke voorschriften die betrekking hebben op de levering van de maatschappelijke ondersteuning, en voorzover de Aanbieder daartoe gehouden is op grond van de Wmo 2015 of anderszins gegevensverstrekking aan het College door de Aanbieder op grond van de Wmo 2105 is toegestaan. Het College vraagt geen gegevens uit indien zij zelf of het Centraal Bureau voor de Statistiek over deze gegevens beschikt en de gegevens gebruikt kunnen worden ten behoeve van deze doelen en neemt daarbij het uitgangspunt in acht dat de uitvraag niet tot vermijdbare administratieve lasten leidt.

Benodigde Informatie over uitvoering en levering Het College kan taken voortvloeiend uit de Wmo 2015 en wettelijke voorschriften12 in verband met de opdracht en levering van maatschappelijke ondersteuning alleen goed uitvoeren als het kan beschikken over passende, betrouwbare en actuele informatie over elk van deze taken, de opdracht en levering. Daarbij is het tegelijkertijd van belang er voor te waken de Aanbieder administratieve lasten op te leggen die vermijdbaar zijn. Met andere woorden moet de door het College gevraagde informatie betrekking hebben op een als zodanig aanwijsbare wettelijke taak en daaruit voortvloeiende doelbinding, de hiermee verband houdende opdracht en levering, moet de gevraagde informatie proportioneel (niet meer dan noodzakelijk) zijn en niet op een andere minder ingrijpende wijze door het College te verkrijgen, bijvoorbeeld bij het CBS of reeds verkregen, bijvoorbeeld via berichtenuitwisseling volgens de actuele versie van de landelijke i-Standaarden.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 12

Artikel 5.1.1 Wmo 2015

53 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 10 Informatievoorziening aan de gemeente - lid 2 Actieve, wederzijds relevante informatieverstrekking met betrekking tot de levering van maatschappelijke ondersteuning Partijen verschaffen elkaar actief de informatie die nodig is voor de uitvoering van deze overeenkomst en de wettelijke voorschriften die betrekking hebben op de levering van de maatschappelijke ondersteuning. De Aanbieder beschikt over een systeem van informatievoorziening dat borgt dat de Aanbieder periodiek beschikbaar komende informatie over de Aanbieder, de door hem geleverde maatschappelijke ondersteuning en de kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning met inachtneming van de relevante kwaliteitskaders terstond aan de Gemeente ter beschikking stelt. De Gemeente verschaft geen bedrijfsvertrouwelijke informatie over andere Aanbieders, tenzij de Gemeente wettelijk verplicht is die informatie openbaar te maken. Tenzij de betreffende informatie beschikbaar is via een openbaar toegankelijke bron, handelt de Aanbieder passend binnen de kaders van wet- en regelgeving ter zake van de bescherming van persoonsgegevens, als volgt: a.

Wanneer bij de Aanbieder een onderzoek door een toezichthouder waaronder een Wmo-toezichthouder, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de Belastingsdienst en/of de Autoriteit Consument en Markt heeft plaatsgevonden, danwel rapporten zijn uitgebracht die betrekking hebben op de vertegewoordiger van de Aanbieder zijnde bestuurder of toezichthouder, dan informeert de Aanbieder de Gemeente hierover en stuurt een afschrift van het onderzoek en de eventuele te nemen maatregel door de toezichthouder voor zover deze niet openbaar zijn. Als de betreffende toezichthouder voornemens is maatregelen te treffen moet de Aanbieder de Gemeente per omgaande hierover informeren. De Aanbieder stemt ermee in dat de Gemeente deel kan nemen aan de bestuursgesprekken tussen de betreffende toezichthouder en de Aanbieder, als de situatie daar aanleiding toe geeft. b. De Aanbieder plaatst openbare rapporten van toezichthouders de Wmo-toezichthouder, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de Belastingsdienst en/of de Autoriteit Consument en Markt goed vindbaar voor de cliënt op de website van de Aanbieder zodra deze beschikbaar zijn. c. Nader inzicht in de financiële vermogenspositie (inclusief solvabiliteit, rentabiliteit, liquiditeit) en bedrijfsvoering van de eigen onderneming, de in groepsverband verbonden ondernemingen en de door de Aanbieder gecontracteerde onderaannemer(s). d.

De gegevens met betrekking tot de productieverantwoording en een accountantsverklaring. Een accountantsverklaring kan achterwege blijven, als de jaaromzet van de Aanbieder, voor wat betreft geleverde maatschappelijke ondersteuning in het kader van de Wmo 2015, in totaal lager is dan EUR 125.000,00, tenzij sprake is van een afwijkende materialiteit. Transparante, actieve informatieverstrekking: periodiek en zo nodig ad hoc Dit artikel beoogt te regelen dat de gemeente geen informatie met derden deelt behoudens wettelijke verplichtingen.

54 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

De gemeente heeft vertrouwen in een Aanbieder als deze haar van alle informatie voorziet die zij nodig heeft voor haar oordeel over de zorginstelling, terwijl de Aanbieder de gemeente vertrouwt als hij het gevoel heeft eerlijk en rechtvaardig te worden beoordeeld. Vertrouwen fungeert als een substituut bij gebrek aan informatie. Dit vraagt van de Aanbieder te allen tijde (gevraagd en ongevraagd, ad hoc en periodiek) de beschikking te hebben over de mogelijkheden en middelen om medewerking te kunnen en willen verlenen in het voorzien in de benodigde informatie over de Aanbieder zelf en de kwaliteit van de geleverde maatschappelijke ondersteuning. De bepaling benadrukt dat, tenzij openbaarmaking verplicht is, de gemeente geen bedrijfsvertrouwelijke informatie die betrekking heeft op de Aanbieder aan andere Aanbieders mag verschaffen. Handelwijzen op initiatief van de Aanbieder: • Sub a) beschrijft de wijze waarop de Aanbieder dient te handelen als een onderzoek van een toezichthouder heeft plaatsgevonden. • Sub b) legt het vereiste op aan de Aanbieder dat openbare rapporten van toezichthouders vindbaar en beschikbaar zijn voor inzage door de cliënt(en).

• Sub c) definieert de financiële indicatoren die moeten worden gerapporteerd, aangevuld met informatie over de bedrijfsvoering en de aard, omvang en besteding van eventuele bestemmingsreserves voor zover deze besteding geen betrekking heeft op de compensatie van negatieve exploitatieresultaten. Gemeente en Aanbieder kunnen in voorkomende gevallen, in onderling overleg, een bestemmingsreserve inzetten voor een specifiek doel. • Sub d) De maatschappelijke verantwoording door de Aanbieder gaat in op de naleving van de Wmo 2015 over het voorafgaande jaar. Centrale thema’s zijn de kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning, de kwaliteit van de uitvoering van de taken, het klachtrecht en de medezeggenschap. [Vraag: hoe willen gemeenten dit geregeld hebben?]

55 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 10 Informatievoorziening aan de gemeente - lid 3 Melden aan de gemeente, van calamiteiten en geweld bij de verlening van maatschappelijke ondersteuning De Aanbieder meldt calamiteiten en geweld bij de verlening van maatschappelijke ondersteuning onverwijld aan de gemeentelijk toezichthouder. Melden van calamiteiten Aanbieders zijn op grond van artikel 3.4 van de Wmo 2015 verplicht een calamiteit en geweld bij de gemeentelijk toezichthouder te melden. Ten behoeve van de aanbieders definieert de Wmo 2015 in artikel 1.1.1 lid 1 een calamiteit als: “Een niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis die betrekking heeft op de kwaliteit van een voorziening en die tot een ernstig schadelijk gevolg voor of de dood van een cliënt heeft geleid.” Artikel 3.4 Wmo 2015 bepaalt welke gegevens de Aanbieder bij een melding moet en mag overleggen.

56 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 11 Archiefmateriaal Bij beëindiging van de overeenkomst: borgen van de overdracht van lopende dossiers aan de door de gemeente aangewezen organisatie. De Aanbieder bewaart de persoonsgegevens in het dossier, overeenkomstig de in artikel 5.3.4 lid 1 Wmo 2015 gestelde termijn. Vernietiging door de Aanbieder, voor het einde van deze termijn anders dan op grond van artikel 5.3.5 Wmo 2015 is niet toegestaan. Bij beëindiging van de overeenkomst draagt de Aanbieder zorg voor de overdracht in goede, geordende en toegankelijke staat van de lopende dossiers, aan de organisatie die de gemeente aanwijst. Bij beëindiging van de bedrijfsvoering draagt de aanbieder er zorg voor dat ook de gesloten dossiers in overeenstemming met de Wmo 2015 in goede, geordende en toegankelijke staat bewaard blijven. Dossiers bij overdracht in goede, geordende, toegankelijke staat De Wmo 2015 schrijft een bewaartermijn van de persoonsgegevens in het dossier over de verleende maatschappelijke ondersteuning voor van vijftien jaar gerekend vanaf het tijdstip dat de laatste wijziging is aangebracht of zoveel langer als redelijkerwijs uit de zorg van een goed maatschappelijke ondersteuningsverlener voortvloeit13.

Deze bepaling dient om te borgen dat bij beëindiging van de overeenkomst tussen gemeente en aanbieder, de dynamische dossiers op de voorgeschreven wijze (goede, geordende en toegankelijke staat) en voor zover de verstrekking noodzakelijk is voor de door hen in dat kader te verrichten werkzaamheden worden overgedragen aan een andere daartoe door de gemeente aangewezen opvolgende Aanbieder.14

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 13 Artikel 5.3.4, eerste lid, Wmo 2105 14 Artikel 5.3.3, derde lid, Wmo 2015

57 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Hoofdstuk 3 iWmo

58 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 12 iWmo Verplicht gebruik elektronisch berichtenverkeer voor toewijzen, starten, stoppen, declareren, en leveren van maatschappelijke ondersteuning (producten, diensten of resultaten). Alleen inspanningsgericht en outputgerichte uitvoeringsvariant Partijen handelen volgens de meest actuele voorschriften zoals vastgelegd in het Informatiemodel i-Standaarden, gepubliceerd op de website van Zorginstituut Nederland. In dit Informatiemodel staan de bedrijfs-, operationele - en technische regels en standaarden. De Aanbieder zorgt ervoor dat hij beschikt over adequaat werkende software zodat hij aan zijn verplichtingen op het gebied van registratie, communicatie en verantwoording kan voldoen, zoals vermeld in het Informatiemodel en in het actuele en voor de uitvoeringsvariant van toepassing zijnde Standaard Administratieprotocol van het Ketenbureau i-Sociaal Domein en eventuele nadere richtlijnen, zoals van het Zorginstituut Nederland. De Aanbieder draagt zorg voor een tijdige, juiste en volledige aanlevering van berichten in het iWmo berichtenverkeer aan de Gemeente. De Gemeente draagt zorg voor een tijdige, juiste en adequate administratie.

Verplichte toepassing informatiestandaard Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Artikel 3j Uitvoeringsregeling Wmo 2015 stelt dat het college voor de bekostiging van maatschappelijke ondersteuning gebruik kan maken van de inspanningsgerichte en outputgerichte uitvoeringsvariant15. Lid 2 van dat artikel stelt dat áls het college van een van deze uitvoeringsvarianten gebruikt maakt, het gehouden is de voor de wijze van financiering, de administratieve processen en de gegevensuitwisseling de iWmo-standaard16 toe te passen. Het derde lid expliciteert wat de wetgever verstaat onder toepassing van de iWmo namelijk dat er in ieder geval overeenkomstig de iWmo, elektronisch berichtenverkeer is tussen gemeenten en Aanbieders bij het toewijzen en declareren en leveren van producten, diensten of resultaten. Hieruit volgt dat het iWmo-berichtenverkeer dus niet verplicht is gesteld bij toepassing van de taakgerichte uitvoeringsvariant. Deze bepaling is de contractuele uitwerking van artikel 3j Uitvoeringsregeling Wmo 2015. De verplichtingen gelden wederzijds, als de ene partij niet ‘levert’ kan de andere partij niet ‘presteren. Zowel de Aanbieder als de gemeente moeten zich aan de standaarden aan houden.

De standaard omvat onder meer afspraken over processen en gegevens die moeten voldoen aan regels die weer zijn onderverdeeld in uitgangspunten, bedrijfsregels, invulinstructies, condities, technische regels en constraints17. Voor een passende uitvoering van de contractuele afspraken is een adequate communicatie, informatie- en (elektronische) gegevensuitwisseling vereist tussen de deelnemende partijen. Naast de softwareleveranciers die aan beide zijden van de keten een belangrijke rol vervullen, vereist dit van gemeenten en aanbieders de nodige aandacht op verschillende niveaus en om deskundige inzet van inhoudelijke, functionele en technische expertise. Per uitvoeringsvariant is een standaard administratieprotocol beschikbaar dat helpt bij een passende implementatie van de ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 15 Zorginstituut Nederland, https://www.istandaarden.nl/binaries/content/assets/istandaarden/iwmo/handreiking-uitvoeringsvarianten-iwmo-en16 17

ijw.pdf, geraadpleegd op 10 november 2023 Zorginstituut Nederland, https://www.istandaarden.nl/iwmo geraadpleegd op 10 november 2023 Zorginstituut Nederland, https://www.istandaarden.nl/over-istandaarden/istandaarden/begrippenlijst, geraadpleegd op 10 november 2023

59 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

afspraken en een soepele werking van het berichtenverkeer tussen gemeenten en Aanbieders.

60 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Hoofdstuk 4 Declaratie en betaling

61 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 13 Onverschuldigde betaling Onverschuldigde betalingen gedurende de duur van de overeenkomst of enig voorafgaand jaar: verjaringstermijnen van toepassing. Ten onrechte gedane betalingen gedurende de duur van de overeenkomst of gedaan in enig voorafgaand jaar leiden tot ten minste terugvordering van hetgeen onterecht is voldaan, vermeerderd met wettelijke rente en te maken kosten, al dan niet verrekend met nog openstaande dan wel toekomstige declaraties. Terug te vorderen, niet verschuldigde betaling inclusief rente en kosten Als bijvoorbeeld geld wordt overgeboekt naar een verkeerd rekeningnummer of een declaratie per abuis twee keer wordt betaald, dan kan dit bedrag teruggevorderd worden door een beroep te doen op een onverschuldigde betaling18. Voor een onverschuldigde betaling geldt een verjaringstermijn van 5 jaar die begint te lopen op het moment dat de schuldeiser (de gemeente) weet dat er een onverschuldigde betaling heeft plaatsgevonden en deze weet wie de betaling heeft ontvangen. De vordering verloopt in ieder geval 20 jaar na de onverschuldigde betaling (absolute verjaringstermijn)19. Deze bepaling is een aanvulling op de Algemene inkoopvoorwaarden van de VNG: “Lex specialis derogat legi generali” ; (een bijzondere bepaling gaat voor op een algemene bepaling).

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 18 19

Artikel 6:203 Burgerlijk Wetboek Artikel 3:307 Burgerlijk Wetboek

62 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 14 Declaratie en betaling van de geleverde maatschappelijke ondersteuning Declaratie en betaling van geleverde maatschappelijke ondersteuning op cliënteniveau. Partijen verplichten zich, in aanvulling op afspraken gemaakt in deel 1 en/of deel 2 van de overeenkomst, te handelen volgens het actuele en voor de uitvoeringsvariant van toepassing zijnde Standaard Administratieprotocol van het Ketenbureau i-Sociaal Domein. Declareren op cliënteniveau conform iWmo-standaard Een declaratie is een verantwoordingsdocument waarin een geleverde dienst of geleverd product wordt weergegeven20. Het landelijk berichtenverkeer ondersteunt uitsluitend de uitwisseling van declaratieberichten op basis waarvan gemeenten hun betalingen aan Aanbieders (dienen te) verrichten. Voor de inspanningsgerichte en outputgerichte uitvoeringsvariant zijn standaard administratieprotocollen (SAP) vastgesteld waarin de iWmo-standaard ook voor het declareren is uitgewerkt in een op de uitvoeringspraktijk gerichte instructie ten behoeve van de administratieve verwerking en de vertaling van de contractuele afspraken naar de inrichting van de applicaties, processen, gegevens, het berichtenverkeer, waaronder de geldende termijnen en de van toepassing zijnde overige voorschriften zoals toegelicht bij artikel 12 in dit deel van de contractstandaard.

De declaratieprocessen zijn beschreven in de paragrafen 2.5 van de standaard administratieprotocollen inspanningsgericht en outputgericht. Bij de taakgerichte uitvoeringsvariant is geen sprake van declaraties op cliënteniveau. De taakgerichte uitvoeringsvariant kent drie implementatiewijzen: • één met gebruik van berichtenverkeer waarbij alleen de Start- en Stopberichten worden gebruikt, • één met gebruik van berichtenverkeer waarbij het volledige berichtenverkeer wordt gebruikt (uitgezonderd de declaratieberichten) en • één zonder gebruikmaking van het berichtenverkeer.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 20

Zorginstituut Nederland, https://informatiemodel.istandaarden.nl/2020/object_7.html?object=154650, geraadpleegd op 29 maart 2022

63 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 15 Uitgangspunten voor betaling - lid 1 Vergoeding maatschappelijke ondersteuning cf. deel 1 en/of 2 + bijlagen De vergoeding van de maatschappelijke ondersteuning vindt plaats overeenkomstig de afspraken die partijen hebben gemaakt in deel 1 en/of 2 van deze overeenkomst inclusief relevante bijlagen. Vergoeding omvat afspraken over kernbeding, aanvullende afspraken en bijlagen Dit eerste lid bepaalt waarop de vergoeding van gemeenten aan Aanbieders betrekking heeft. Dat betreft in ieder geval het kernbeding (maatschappelijke ondersteuning, kwaliteitsvereisten en prijs) zoals omschreven in deel 1 (gemeente-individuele aanbieder) van de contractstandaard, maar ook de aanvullende afspraken omschreven in deel 2 (gemeente-alle gecontracteerde aanbieders) inclusief eventuele afspraken die in bijlagen hierover zijn vastgelegd.

64 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 15 Uitgangspunten voor betaling - lid 2 Kosten voortvloeiend uit de afspraken in deel 2 van de contractstandaard zijn verdisconteerd in de prijs van de geleverde maatschappelijke ondersteuning. De Gemeente vergoedt alleen de gerealiseerde maatschappelijke ondersteuning zoals beschreven in Deel 1 en Deel 3, artikel 1. Kosten voor afspraken verdisconteerd in prijs geleverde maatschappelijke ondersteuning Dit tweede lid van deze bepaling expliciteert dat betaling plaatsvindt van maatschappelijke ondersteuning waarvoor de Aanbieder is gecontracteerd (kernbeding) en dat door de Aanbieder is verleend (geleverd) aan de cliënt die op grond van de daarvoor gestelde wettelijke bepalingen of gemeentelijke regelgeving naar hem is verwezen. Een en ander in overeenstemming met artikel 1 (levering van maatschappelijke ondersteuning) van deel 3 van deze contractstandaard. De redactie van lid 2 van dit artikel bepaalt dat kosten voor de aanbieder die voortvloeien uit de afspraken in deel 2 en eventuele bijlagen, zijn verdisconteerd in de prijs van de daadwerkelijk aan de cliënt geleverde maatschappelijke ondersteuning21.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 21

Een en ander valt buiten de reikwijdte van de Handreiking ‘Inzicht in Tarieven’ en is daaraan derhalve niet strijdig.

65 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Hoofdstuk 5 Fraude, integriteit, niet nakoming en geschillen

66 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 16 UBO (Ultimate Benifical Owner) Toelichting op het UBO-register Op 27 september 2020 is het UBO-register voor vennootschappen en andere juridische entiteiten in werking getreden. Het UBO-register is onderdeel van het handelsregister. Bij inschrijving van nieuw opgerichte entiteiten in het handelsregister dienen de uiteindelijk belanghebbenden van die entiteiten in het UBO-register te worden ingeschreven22. De volgende informatie moet worden ingeschreven in het UBO-register, waarvan publiek toegankelijk: • naam; • geboortemaand, geboortejaar, • woonstaat en nationaliteit; aard en omvang van het gehouden economisch belang (dit ziet enkel op aandelen, stemrechten of eigendomsbelang, in bandbreedtes van 25%); • geboortedag, geboorteplaats, geboorteland en woonadres; • BSN / buitenlands fiscaal identificatienummer (TIN); • afschriften van documenten op grond waarvan de voormelde persoonsgegevens zijn geverifieerd (bijv. kopie paspoort); • afschriften van documenten waaruit de aard en omvang van het door de UBO gehouden economisch belang blijken 23 Het UBO-register is van belang in het kader van het voorkomen van fraude met zorggelden. Het register maakt zichtbaar wie de uiteindelijke ontvanger is van de winsten van een onderneming.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 22

23

Kamer van Koophandel, https://www.kvk.nl/inschrijven-en-wijzigen/ubo-opgave/zijn-de-gegevens-van-ubos-in-het-ubo-register-openbaar/, geraadpleegd op 29 maart 2022 Handelsregisterbesluit 2008, artikel 35b lid 2, https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2020-339.html, geraadpleegd op 29 maart 2022

67 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 16 UBO - lid 1 Aanbieder verantwoordelijk voor UBO-registratie De Aanbieder heeft geen UBO('s) die onder een wettelijke sanctieregeling zoals bedoeld in lid 2 van dit artikel valt/vallen. Gevolgen voor Aanbieder met UBO die voorkomt op een sanctielijst Deze bepaling sluit Aanbieders met een UBO die voorkomt op een sanctielijst, uit van de levering van maatschappelijke ondersteuning 24 en legt de verantwoordelijkheid voor de registratie in het Handelsregister primair bij de Aanbieder. Het Handelsregisterbesluit 2008 kent geen uitzondering voor Aanbieders. De Sanctiewet 1977 is van toepassing op een ieder. De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) is niet relevant voor deze bepaling. Let wel, de Aanbieder registreert zelf de UBO in het Handelsregister. De opdrachtgever wordt daarom geadviseerd zich actief op te stellen voor wat betreft de controle op de naleving van de UBO-registratie en de sanctielijstvermeldingen.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 24

Voorbeelden van sanctielijsten, https://companyinfo.nl/compliance-wiki/sanctielijst/, geraadpleegd op 29 maart 2022

68 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 16 UBO - lid 2 Geen betalingen als UBO is vermeld op sanctielijst: - Gemeente gebruikt landelijk UBO-register voor controle - Aanbieder verstrekt indien noodzakelijk op eerste verzoek UBO-gegevens Onverminderd hetgeen bepaald is in lid 1, betaalt de Gemeente nooit aan een Aanbieder waarvan de UBO('s) is/zijn vermeld op een sanctielijst behorend bij de Sanctiewet en regelgeving. Om dit te kunnen controleren maakt de Gemeente onder andere gebruik van het landelijk UBO-register. De Aanbieder draagt daartoe – als voor hem een registratieplicht geldt – zorg voor een juiste UBO-registratie in het landelijk UBO-register. Mocht de Gemeente de UBO(‘s) niet zelf, onder andere door gebruikmaking van het landelijk UBOregister, kunnen vaststellen dan verstrekt de Aanbieder op eerste verzoek van de Gemeente deze informatie aan de Gemeente. Geen betalingen aan Aanbieder met UBO op sanctielijst Een belangrijk gevolg voor een Aanbieder met een UBO die voorkomt op een sanctielijst is dat de opdrachtgever geen betalingen verricht, ook niet als de betaling betrekking heeft op reeds geleverde maatschappelijke ondersteuning. Verder legt– onverlet het uitgangspunt dat gemeenten dit register in beginsel zelf (kunnen) raadplegen – in dit tweede lid de verplichting aan de Aanbieder op om na een eerste verzoek daartoe, de gegevens van een UBO aan de gemeente te verstrekken.

Zie ook de toelichting bij het voorgaande lid van deze bepaling: de Sanctiewet 1977 is van toepassing op een ieder. De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) is niet relevant voor deze bepaling.

69 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 16 UBO - lid 3 Ook bij een geldige overeenkomst wordt nooit betaald als: - geen UBO bekend is gemaakt - als de UBO voorkomt op een sanctielijst Onverminderd de geldigheid van deze overeenkomst betaalt de Gemeente nooit aan een Aanbieder die zijn UBO niet bekend maakt of waarvan een UBO onder een wettelijke sanctieregeling valt. Geen UBO of UBO op sanctielijst, geen betalingen Deze bepaling legt aan de Aanbieder de verplichting op gegevens betreffende UBO’s aan de gemeente te verstrekken, omdat anders geen betalingen worden gedaan. Ook worden geen betalingen gedaan aan Aanbieders die een (geregistreerde) UBO hebben die tevens voorkomt op een van de sanctielijsten. De inschatting is dat de administratieve lasten van deze bepaling zijn beperkt zijn, omdat de Aanbieders altijd hun UBO moeten registreren. Het UBO register is bedoeld ter voorkoming van misbruik van het financiële stelsel, zoals fraude, witwassen en financieren van terroristische activiteiten. Zie ook de toelichting bij voorgaande leden van deze bepaling: de Sanctiewet 1977 is van toepassing op een ieder. De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) is niet relevant voor deze bepaling.

70 / 108

Overeenkomst Maatschappelijke ondersteuning – sas procedure (zonder en met emvi) versie 0.1 – zonder toelichting

Artikel 16 UBO - lid 4 UBO niet te achterhalen én Aanbieder na 1e verzoek geen UBO-informatie verstrekt: - mogelijkheid betalingen op te schorten - totdat de juiste informatie is verkregen Indien de Gemeente de UBO('s) van de Aanbieder niet kan achterhalen en de Aanbieder na het eerste verzoek van de Gemeente geen informatie verstrekt over de UBO('s) zoals bedoeld in lid 2, dan heeft de Gemeente de mogelijkheid om betalingen aan de Aanbieder op te schorten totdat de Gemeente toereikende informatie over de UBO('s) van de Aanbieder heeft verkregen. Bij ontoereikende UBO-informatie wordt betaling opgeschort Mocht om welke reden ook, de gemeente niet (kunnen) beschikken over de vereiste informatie met betrekking tot de UBO(‘s) van de Aanbieder, dan schort de gemeente betalingen voor eventueel reeds geleverde maatschappelijke ondersteuning op tot deze over alle vereiste en benodigde informatie beschikt. De aanleververplichting en bewijslast rust op de Aanbieder. De inschatting is dat de administratieve lasten van deze bepaling beperkt zijn, omdat de Aanbieders altijd hun UBO moeten registreren.