Document · PDF

B37 d.d. 13 juli 2021 van de GGD Gelderland Zuid inzake Opmerkingen zienswijzen

Besluitronde (raadsvergadering) 22 september 2021, gemeente NijmegenBij agendapunt: Brieven ter kennisgeving aan te nemen31.064 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Dit om tot onderbouwde en gedragen beleidsaanbevelingen, praktijk-aanpassingen en handelingsperspectieven te komen voor o.a. gemeenten. Verschillende GGD’en werken samen als GGData, een initiatief waarin expertise op het gebied van data-analyse en data science is samengebracht. Doordat een health intelligence platform en server bij GGDGHOR Nederland is gerealiseerd is extra denk- en rekenkracht beschikbaar om lokale/regionale projecten te toetsen en op te schalen.

In de Meerjarenstrategie 2020–2023 wordt ‘Informatie-gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven’ genoemd als één van de strategische thema’s. De gegevens die vanuit de monitoren verzameld worden, worden actief verwerkt tot gebiedsprofielen en gedeeld met de relevante collega’s binnen de GGD, de gemeenten en partners in de gemeente, zodat zij deze kunnen gebruiken als basis voor beleidskeuzes en evaluatie van uitgevoerd beleid. Ook werkt de GGD samen met het RIVM en CBS. Op deze wijze draagt de GGD bij aan inzichten op de verschillende niveaus en verbinding tussen gemeenten en lokale, regionale en landelijke partners.

In 2022 spelen de volgende relevante ontwikkelingen: Veilig koppelen van data Lokale gegevens zijn voor gemeenten van belang als indicatoren van het gevoerde beleid. De urgentie om over goede cijfers te beschikken is door de transities en de nieuwe verantwoordelijkheden van de gemeenten op het gebied van zorg en welzijn enorm gestegen. Er is een groeiend maatschappelijk besef dat investeren in preventie belangrijk is, waarbij onderliggende domeinoverstijgende problematiek zoals armoede, schulden en laaggeletterdheid integraler in kaart moet worden gebracht.

Programmabegroting 2022

pagina 16 van 116

Samen met de gemeente Nijmegen heeft de GGD eerder al een Trusted Third Party-constructie aangeschaft om gegevens op persoonsniveau optimaal veilig aan elkaar te kunnen koppelen. Deze applicatie willen we (waar relevant) verder uitbreiden ten behoeve van nieuwe projecten en samenwerkingen, door GGD-data te verrijken met andere gebieden/thema’s waaronder het sociale domein, het jeugddomein (onderwijs) en de medische zorg (1 ste en 2e lijn). Verbinden van data en informatie aan de praktijk Gerichte cijfers kunnen door de gezondheidsbevorderaars/gezondheidsmakelaars gebruikt worden om effectief in te zetten op preventie in het sociaal domein. Tegelijkertijd kunnen de gezondheidsbevorderaars signalen met betrekking tot informatiebehoeften ophalen. Door vanuit de GGD integrale vraagstukken op te pakken, kunnen we voor alle gemeenten werken aan een gezamenlijke kennis en infrastructuur. Toegankelijkheid Naast een betrouwbare en gestructureerde dataverzameling wordt het toegangsniveau en de presentatievorm van data steeds belangrijker. Statische rapporten en hard copy-vormen van factsheets en wijkprofielen kunnen aangevuld of zelfs vervangen worden door dashboards. Op die wijze kan op maat interactief gebruik worden gemaakt van actuele data. Buiten de GGD biedt dit de mogelijkheid om op gedetailleerd niveau informatie in te winnen.

Binnen de GGD zorgt het voor spiegelinformatie ten behoeve van eenduidige registratie en registratiekwaliteit en verdere bewustwording van het nut van data.

Strategisch doel Verzamelen van beleidsrelevante gegevens over gezondheid van de burgers (monitoring) en deze verwerken tot verdiepende inzichten (Wpg).

Operationeel doel Realiseren van dynamische en actuele overzichten van onderzoeksgegevens of registratiedata.

Prestatie / Resultaat 2022 Actuele online toegankelijke gezondheidsprofielen per gemeente/wijk/dorp/ gebied.

Doorontwikkelen OGGZ monitor (als additionele financiering wordt verkregen).

Bijdrage aan de uitvoering en doorontwikkeling OGGZmonitor t.b.v. een zo compleet mogelijk beeld over de gehele OGGZ-keten. Verkenning landelijke mogelijkheden m.b.t. de OGGZ-monitor.

Opzetten van een structurele en veilige data-infrastructuur.

Ontsluiten en verrijken van aanwezige registratiegegevens bij JGZ, seksuele gezondheid, MMK, Bijzondere Zorg en Veilig Thuis.

Cijfermatige input voor de SOA-thermometer.

Mogelijk maken om relevante data te combineren uit het publieke domein, veiligheid, zorg en welzijn op een veilige manier.

Inventarisatie naar behoefte en randvoorwaarden voor gezamenlijke regionale datainfrastructuur.

Programmabegroting 2022

Inzicht in gebruik van jeugdhulpketen t.b.v. preventie instroom jeugdhulp.

pagina 17 van 116

Strategisch doel Datagestuurd werken binnen de GGD

Operationeel doel Beleid wordt in toenemende mate mede gebaseerd op beschikbare data.

Prestatie / Resultaat 2022 Veilig en laagdrempelig gebruik door gemeenten en andere partners van (door de GGD) verzamelde, gecombineerde en geanalyseerde data.

Producten vanuit OIA maken deel uit van leer- en verbetercyclus van de lijnafdelingen van de GGD.

In de lijnafdelingen geborgde OIA-producten, die worden geraadpleegd voor accurate cijfers en/of verbeteringen in de datakwaliteit.

Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Programma Onderzoek, Informatie Gewijzigde en Advies Realisatie begroting Begroting 2020 2021 2022 Lasten Personeelskosten 0 0 445 Materiële kosten 0 0 77 Kapitaallasten 0 0 0 Bijdrage aan interne dienstverlening 0 0 92 Baten Uniforme bijdragen gemeenten 0 0 -563 Subsidie gemeenten 0 0 0 Bijdrage rijk 0 0 0 Overige opbrengsten 0 0 -50 Resultaat Mutaties reserve 0 0 0 Resultaat Vennootschapsbelasting 0 0 0 Resultaat na belasting 0 0 0

Programmabegroting 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

359 15 0 64

359 14 0 65

-388 0 0 -50

0 0

pagina 18 van 116

3.2.2

Algemene Gezondheidszorg (AGZ)

3.2.2.1 Gezondheidsbescherming Wat houdt het in? Gezondheidsbescherming richt zich op het beschermen van de gezondheid van inwoners van Gelderland-Zuid tegen infectieziekten in binnen- en buitenland, ongunstige milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico’s. Doel is onder andere om te voldoen aan de eisen die wet- en regelgeving stelt aan gemeenten (Wet publieke gezondheid, Wet veiligheidsregio’s en subsidieregeling publieke gezondheidszorg). Gezondheidsbescherming is een van de pijlers van de publieke gezondheidszorg. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Gezondheidsbescherming in het sociale en fysieke domein is één van de vier strategische thema’s in de Meerjarenstrategie 2020-2023. Gezondheid beschermende maatregelen zoals vaccineren en het voorkomen van infecties door preventie, zijn van groot belang voor de volksgezondheid. Gezondheidsbescherming is één van de belangrijkste wettelijk verplichte taken in de Wet Publieke Gezondheid.

Belangrijke speerpunten in dit kader zijn: • integrale advisering gezonde leefomgeving: hierdoor levert de GGD een betrouwbare bijdrage aan een veilige en gezonde leefomgeving; • infectiepreventie en bestrijding antibiotica-resistentie: aandacht voor kwetsbare groepen en het voorkomen dat één van de grootste bedreigingen binnen de gezondheidszorg in Nederland onbeheersbaar wordt; • integrale organisatie seksuele gezondheidszorg: hierbij focust de GGD nog meer op preventie en sluit zo goed als mogelijk aan bij de behoefte van de inwoners. Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen betreffen: • Aanhoudende dreiging en onvoorspelbaarheid van infectieziekten, opkomende zoönosen en gevaar van infecties door bacteriën die (multi)resistent zijn tegen antibiotica. • Het RVP is opgenomen in de Wpg. De afdeling Infectieziektenbestrijding is verantwoordelijk geworden voor de surveillance van de vaccinatiegraad. • Voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet (1-1-2022).

• •

Zorg over groepen die relatief grote seksuele gezondheidsrisico’s lopen en de noodzaak tot netwerksamenwerking, extra preventie en inzet hiervoor. Vanaf 2021 is € 35.000 per jaar bezuinigd door het laten vervallen van het uitbraakbudget van Infectieziektebestrijding binnen het kader van de GGD-brede bezuinigingen. Indien zich een uitbraak voordoet zullen de kosten hiervan bij desbetreffende gemeente(n) in rekening worden gebracht.

Programmabegroting 2022

pagina 19 van 116

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel Gezondheidsbescherming van inwoners tegen infectieziekten in binnen- en buitenland, ongunstige milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico’s (Wpg).

Operationeel doel Voorkomen en bestrijden van infectieziekten en TBC, vroegtijdig signaleren hiervan en adequaat voorbereid zijn op uitbraken.

Prestatie / Resultaat 2022 • Surveillance • Monitoring RVP-vaccinatiegraad Gelderland-Zuid • Verwerking van meldingen conform Wpg • Beleidsadvisering • Preventie • Bron- en contactopsporing / screening • Netwerksamenwerking • Vangnet • Uitbraakmanagement • Onderzoek • Behandeling en begeleiding.

Preventie en bestrijding van niet te behandelen infecties veroorzaakt door resistente bacteriën (Antibiotica Resistentie - ABR).

•

• • •

Mede-coördinerende- en adviesfunctie voor de uitvoering van de aanpak ABR met de ketenpartners Gelderland-Zuid. Deelname aan het Gelders Antibiotica & Infectiepreventie Netwerk (GAIN). Deelname aan het ABR-kennisnetwerk Oost-Nederland. Deelname aan onderzoek.

Technische hygiënezorg bij risico-instellingen en evenementen (Wpg).

•

Inspecties bij risicovolle situaties en instellingen waar meer risico’s op infecties te verwachten zijn zoals: o grote evenementen o seksinrichtingen; o opvangvoorzieningen.

Integrale seksuele gezondheidszorg (Wpg).

•

Uitgevoerde Wpg-taken seksuele gezondheidszorg (in samenhang georganiseerd met aanvullende seksuele gezondheidszorg GelderlandZuid): o Netwerksamenwerking en deskundigheidsbevordering in de keten. o Preventie-activiteiten met betrekking tot onder andere: voorlichting aan kwetsbare groepen;

Programmabegroting 2022

eHealth ter ondersteuning aan de netwerksamenwerking en preventie-activiteiten.

pagina 20 van 116

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel

Prestatie / Resultaat 2022 • (Integrale) advisering over de (negatieve) invloeden van milieufactoren op de gezondheid van inwoners, mede in relatie tot de gezonde leefomgeving. • Voorlichting aan gemeenten, instellingen en inwoners. • (Oriënterend) onderzoek naar blootstelling aan milieufactoren en gezondheidsproblemen. • Signalering van ongewenste ontwikkelingen. • Verwerking van meldingen, vragen en klachten. • Preventie.

Operationeel doel Voorkomen of beperken van gezondheidsschade ten gevolge van blootstelling aan ongunstige milieufactoren (MMK, Wpg).

3.2.2.2 Toezicht Kinderopvang, Tattoo en piercing

Toezicht richt zich op het ondersteunen van gemeenten, rijk en netwerkpartners bij het borgen van de kwaliteit van de kinderopvang en tattoo & piercing. Toezicht is één van de pijlers van de publieke gezondheidszorg. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Wij helpen gemeenten te borgen dat de (kwetsbare) gebruikers erop kunnen vertrouwen dat de geboden diensten en zorg van goede kwaliteit zijn.

Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen: • In de afgelopen jaren is het nieuwe toezicht, gebaseerd op de nieuwe wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (Wet IKK), reeds gefaseerd ingevoerd. • Nieuw ingevoerde werkwijzen, zoals herstelaanbod, worden gemonitord en zo nodig bijgesteld. • Nieuwe ontwikkelingen, zoals de flexibele inspectieactiviteit, worden in 2021 en 2022 ontwikkeld en vormgegeven. • Intensivering van het toezicht op de gastouderopvang realiseren in samenwerking met de gemeenten, conform het landelijk beleid en gefaciliteerd door de extra storting hiervoor in het gemeentefonds.

Programmabegroting 2022

pagina 21 van 116

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel Bijdragen aan kwaliteitsborging kinderopvang en specifieke voorzieningen

Prestatie / Resultaat 2022 • Toezicht kinderopvang volgens wet Kinderopvang en wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK)

Operationeel doel Toezicht houden op kwaliteit kinderopvang (Wet IKK)

• Intensiever toezicht op de gastouderopvang.

Toezicht bij tattoo- en piercingshops

Toezicht en vergunningverlening bij tattoo- en piercingshops volgens de Warenwet.

3.2.2.3 Publieke gezondheid bij crises en rampen

De publieke gezondheidszorg bij crisis en rampen richt zich op het borgen van de inzetcapaciteit van de GGD bij calamiteiten en crisis zodat wordt voldaan aan de eisen die zowel de Wet publieke gezondheid als de Wet veiligheidsregio’s stelt. Publieke gezondheid bij incidenten, rampen en crises is benoemd als één van de vier pijlers van de GGD. Dit product is ondergebracht bij AGZ, desalniettemin blijft de inzet hiervan GGD-breed. Vanaf 2021 is PSHi als apart facultatief product opgenomen in de begroting van de GGD; als onderdeel van de GGD-brede bezuinigingen is besloten om het uniforme beschikbaarheidsbudget te laten vervallen. De regie voor de PSHi is daarmee altijd een verantwoordelijkheid van gemeenten. Indien gemeenten vanaf 2021 GGD-inzet vragen voor PSHi wordt dit gezien als facultatieve taak en vindt verrekening op factuurbasis plaats (zie facultatieve producten). Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Een van de belangrijkste GGD-rollen betreft die van crisisorganisatie. Met het subprogramma Publieke gezondheid bij crisis en rampen, wordt deze rol ingevuld en wordt voldaan aan de wettelijke eisen op dit gebied. Het biedt het kader voor alle GGD-medewerkers om zich voor te bereiden op hun rol in een crisissituatie of ramp. Daarbij geven we extra aandacht aan kwetsbare groepen ten tijde van een crisis, ramp of ingrijpende gebeurtenis.

Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen zijn: • de subsidiekaders van NZa/AZO voor OTO-middelen 2022; • continueren van PSHi als facultatief product.

Programmabegroting 2022

pagina 22 van 116

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel Borgen publieke gezondheid bij crisis en rampen (Wpg in relatie tot Wvr).

Prestatie / Resultaat 2022 • Actueel GGD-crisisplan en GGD Rampen Opvang Plan (GROP). • Oefenen, trainen en opleiden conform deze plannen. • Voorzien in piketfuncties publieke gezondheid voor VRGZ-/GHOR-crisisorganisatie. • Borgen inzet GAGS voor de GHOR.

Operationeel doel (Kunnen) uitvoeren van GGD-taken IZB, MMK, GZO en PSH in opgeschaalde situaties.

Bedragen x € 1.000,-

Algemene Gezondheidszorg

Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Realisatie Gewijzigde begroting Begroting 2020 2021 2022

Lasten Personeelskosten Materiële kosten Kapitaallasten Bijdrage aan interne dienstverlening Baten Uniforme bijdragen gemeenten Subsidie gemeenten Bijdrage rijk Overige opbrengsten Resultaat Mutaties reserve Resultaat Vennootschapsbelasting Resultaat na belasting

3.2.3

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

1.677 300 9 732

2.273 337 5 1.077

1.960 494 9 656

1.969 480 9 661

1.954 475 9 681

1.954 476 9 680

-2.637 -117 11 -306

-3.057 -157 0 -487

-3.119 0 0 0

0 -330

0 -8

0 0

Gezond Leven: Gezonde wijk/gemeente en Gezonde School

Met de producten Gezonde Wijk/gemeente en Gezonde School geven we invulling aan de kerntaak Gezondheidsbevordering. Om deze taak goed, effectief en efficiënt te kunnen uitvoeren is het belangrijk om in de gemeenten, de wijken en de scholen aanwezig te zijn. Alleen dan is het mogelijk om met de relevante partners, de burgers in de wijk en de gemeente deze taak op maat inhoud te geven en optimaal in te spelen op de behoeften en vragen van de gemeente en de gemeenschap. De kracht van wijkgericht werken Iedere wijk, dorpskern of gemeente is anders en heeft andere vragen en behoeften en ook haar eigen kracht en lokale netwerken. En zelfs binnen één wijk zijn er verschillende kwetsbare groepen te definiëren waarbij iedere groep met zijn eigen specifieke vraagstukken kampt. Oplossingen vanuit de gedachte ‘one size fits all’ zijn hierbij niet van toepassing.

Programmabegroting 2022

pagina 23 van 116

Het verbeteren van een gezonde leefomgeving kan alleen als dat op maat gebeurt en aansluit bij de vraagstukken die gemeente, netwerk en inwoners samen willen oplossen. Omdat de vragen en vraagstukken in iedere gemeente/wijk anders zijn, zal ook de inhoudelijke inzet van de lokale GGD’ers op maat zijn. Daarvoor gaan wij ieder jaar met de gemeente in gesprek om samen de focus van onze lokale inzet te bepalen. Deze inzet is gericht op lokaal maatwerk, aansluitend bij lokale netwerken en gericht op het realiseren van een gezonde(re) leefomgeving. Gezonde Kennis De epidemiologen en onderzoekers van het team Gezonde Kennis voeren voor de GGD Gezondheidsmonitors uit. Deze onderzoeksgegevens geven een beeld van de gezondheid van de inwoners in ons werkgebied. Deze informatie is de basis van preventieve acties, beleidsadvisering en gezondheidsbevordering. Het team Gezonde Kennis werkt nauw samen met de gezondheidsmakelaars (zie onder) en met de medewerkers van het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) van de GGD. Daarnaast worden de monitors in nauwe samenwerking met het RIVM, het CBS en andere GGD’en uitgevoerd. Gezondheidsmakelaars Gezondheidsmakelaars agenderen en adviseren: ze zijn adviseurs en procesregisseurs voor het aanpakken van complexe volksgezondheidsproblemen en het vertalen van beleid naar lokale praktijk.

Het gaat hierbij om het vormgeven van collectieve gezondheidsbevordering ter preventie van volksgezondheidsproblemen als roken, alcohol, overgewicht, depressie en eenzaamheid. Ze richten zich met name op inwoners in kwetsbare situaties zoals, jeugd, ouderen, laaggeletterden, vluchtelingen, migranten en/of mensen in armoede/lage SES. De GGD kent een gezondheidsmakelaar ‘school en jeugd’ en een gezondheidsmakelaar ‘volwassenen’. De makelaar school en jeugd richt zich primair op burgers in de leeftijden 0 tot 18, hun gezin en het onderwijs. Op basis van thema’s richt zij netwerken in en werkt zij samen met relevante ketenpartners. De makelaar volwassenen doet hetzelfde maar dan gericht op de leeftijden 18 en ouder. Door gezondheidscijfers te analyseren en te combineren met lokale kennis en het lokale netwerk komen de gezondheidsmakelaars tot een advies op maat. Zo adviseren ze over passende en effectieve, integrale en programmatische aanpakken. Ze versterken het lokale netwerk door het te verbinden en coalities te vormen met andere relevante belanghebbenden om samen een gezonde (fysieke en sociale) leefomgeving voor inwoners te realiseren. Gezondheidsmakelaars faciliteren en organiseren: ze zijn gewaardeerde partners omdat ze niet alleen meedenken maar ook meedoen. Ze organiseren netwerkvorming, ondersteunen bij uitvoering van campagnes en voorlichtingsactiviteiten.

Daarnaast organiseren zij bijeenkomsten om samen met inwoners, huisartsen, sociale wijkteam en andere wijkprofessionals te komen tot een gezamenlijke, gedragen en gedegen aanpak van prioriteiten op basis van wijkanalyses. Desgewenst zijn zij als projectleider kartrekker van gezondheidsbevorderende samenwerkingsprojecten. Ze ondersteunen bij evaluatie en monitoring. Op deze manier verstevigen ze de lokale preventieve infrastructuur. Gemeenten hebben goede ervaringen met gezondheidsmakelaars van de GGD om daadwerkelijk in samenwerking met bewoners en professionals concreet, effectief en efficiënt aan de slag te gaan met gezondheidsbevordering en preventie in de wijk en/of gemeente.

Programmabegroting 2022

pagina 24 van 116

Vanuit de Wet Publieke Gezondheid (Wpg) heeft de GGD de wettelijke verplichting tot het beschermen, bewaken en bevorderen van gezondheid. Zoals in de meerjarenstrategie staat beschreven, heeft de GGD meerdere taken en rollen welke samenkomen in wijk, buurten, dorpskernen en gemeenten. Dit product sluit naadloos aan op de meerjarenstrategie waarbij zorg en ondersteuning dicht bij de burger worden georganiseerd. Hierbij gaat extra aandacht naar kwetsbare groepen. Gezond Leven werkt volgens de leidende principes uit de meerjarenstrategie: Gezond Leven sluit aan bij (behoeften en vragen vanuit) gemeenten en werkt nauw samen met netwerkpartners (netwerkaanpak). Daarnaast vult Gezond Leven grotendeels het strategisch thema ‘Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg’ in uit de meerjarenstrategie. Om preventie slim te organiseren werkt de GGD aan een preventieve infrastructuur. Hieronder verstaan we de structuur waarin partijen in een gemeente of wijk samenwerken aan het voorkomen van gezondheidsproblemen en waar iedereen een bijdrage levert om dit op te lossen.

Gemeenteteams In 2021 gaat de GGD verder met de ontwikkeling en samenstelling van de GGD-gemeenteteams in elke deelnemende gemeente. In een gemeenteteam werken de GGD’ers van verschillende afdelingen samen om de behoeften/vraagstukken van hun wijk of gemeente zo goed mogelijk in kaart te brengen en aan te pakken. In een gemeenteteam zijn GGD’ers goed op de hoogte van elkaars werk en elkaars netwerken en kunnen elkaar in stelling brengen. Zij kunnen ieder vanuit het eigen netwerk signalen optimaal delen en met elkaar meer collectieve oplossingen realiseren. De gemeenteteams bestaan standaard uit een gezondheidsmakelaar school en jeugd, een gezondheidsmakelaar volwassenen en een vertegenwoordiging van de JGZ. Medewerkers van Veilig Thuis, Bijzondere Zorg en AGZ haken aan voor zover ze ook lokaal betrokken zijn en/of wanneer hun kennis en expertise nodig is. Hierdoor kunnen we lokale kennis goed verbinden met specialistische kennis en op maat aansluiten bij gemeentelijke vraagstukken. Coronacrisis De coronapandemie laat nu al zijn sporen na. We zien een toename van mentale klachten (waaronder stress, eenzaamheid en aanhoudende moeheid), toename social media-gebruik, minder beweging, meer eenzaamheid en grotere kansenongelijkheid. Ook geeft 1 op de 10 ouders aan uit balans te zijn als het gaat om draaglast versus draagkracht.

Preventie Mede door de coronacrisis staat preventie extra in de aandacht. Vanuit de Rijksoverheid worden middelen ter beschikking gesteld om opgelopen achterstanden weg te werken, maar ook om nieuwe initiatieven te lanceren. De landelijke verkiezingen en de vorming van de nieuwe regering in 2021 zal meer duidelijkheid bieden in de richting waarop ontwikkeld zal worden. Vast staat in ieder geval dat er meerdere landelijke middelen ter beschikking komen om preventie verder uit te bouwen. Preventie-akkoord De staatssecretaris van VWS heeft in 2018 het Nationaal Preventieakkoord gesloten onder meer met patiëntenorganisaties, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, gemeenten, sportverenigingen en sportbonden, bedrijven en maatschappelijke organisaties, zoals de GGD.

Programmabegroting 2022

pagina 25 van 116

De focus ligt op niet gaan roken en stoppen met roken, alcoholmatiging, mentale gezondheid en gezond gewicht, waarbij een brede integrale aanpak wordt voorgestaan. Het Preventieakkoord sluit goed aan op het gezondheidsbeleid van de gemeenten en op de inzet van gezondheidsmakelaars van onze GGD om de integrale aanpak op de gekozen leefstijlthema’s te verbreden en te verstevigen. Dekkend netwerk gezondheidsbevorderaars Als uniforme basisstructuur voor het realiseren van nabijheid in de gemeenten en om actief te kunnen participeren heeft de GGD een dekkend netwerk van gezondheidsmakelaars opgebouwd. De lokale invulling wordt in overleg met de gemeente gedaan. Mocht de desbetreffende gemeente behoefte hebben aan meer ondersteuning dan is er altijd de mogelijkheid voor aanvullende facultatieve dienstverlening. Door het dekkend netwerk kunnen er (per gemeente) snel en efficiënt nieuwe thema’s worden opgepakt.

Dit draagt bij aan de verschuiving van (dure) zorg naar preventie en daarmee kan effectief worden bijgedragen aan: • het realiseren van de ambities van het lokaal gezondheidsbeleid; • netwerkvorming voor meerdere kwetsbare groepen; • co-creatie-processen met inwoners (onder andere in relatie met de Omgevingswet); • werving van middelen vanuit landelijke gelden (waaronder het preventieakkoord); • een verstevigde preventieve infrastructuur; • een gezonde leefomgeving voor inwoners. In 2020 is Gezond Leven in samenwerking met de gemeenten gestart met het opstellen van een productenboek Gezondheidsbevordering, waarin de uniforme, wettelijke taak rondom gezondheidsbevordering en beleidsadvisering is uitgewerkt. Vaststelling van het productenboek door het Algemeen Bestuur vindt medio 2021 plaats. Bovenop deze uniforme, wettelijke taak kunnen de gezondheidsbevorderaars voor de gemeenten een aantal extra taken facultatief uitvoeren (zie hoofdstuk Werkveld specifiek (facultatief) verderop in deze begroting. In de uitvoeringsprogramma’s Gezondheidsbevordering per gemeente zijn de doelen, thema’s en werkzaamheden van de gezondheidsmakelaars vanuit de uniforme en facultatieve inzet beschreven. In het schema hieronder worden de activiteiten vanuit de uniforme inzet samengevat.

Strategisch doel Het bevorderen van de gezondheid van inwoners van het werkgebied door het versterken van een preventieve infrastructuur in gemeenten en de regio (Wpg).

Operationeel doel Het verkrijgen van gezonde(re) volwassenen vanuit een wijk- of gemeentegerichte aanpak. Gemeenten pakken kansen op gebied van gezondheidsbevordering en ter versterking van de preventie infrastructuur.

Prestatie / Resultaat 2022 Per gemeente: een opgesteld, uitgevoerd en geëvalueerd uitvoeringsprogramma gezondheidsbevordering. Advies en ondersteuning aan gemeenten en samenwerkingspartners over versterking lokale preventieinfrastructuur. Agendering, organisatie, uitvoering, monitoring en evaluatie van gezondheidsbevordering in gemeenten i.s.m. gemeenten en

Programmabegroting 2022

pagina 26 van 116

Strategisch doel

Operationeel doel

Prestatie / Resultaat 2022 onze lokale samenwerkingspartners. Versterkte lokale preventieinfrastructuur.

Het verkrijgen van een gezonde jeugd binnen scholen, wijken en gemeenten.

Netwerkversterking op en rondom scholen en de wijk. Uitvoering werkwijze Gezonde School op PO-, VO-, SO- en Mboscholen.

Het verkrijgen van gegevens en inzichten in de gezondheid van de inwoners van 0-100 jaar per gemeente en per wijk/dorp/school (Wpg).

Uitvoeren van GGD gezondheidsmonitor (jong) volwassenen (opzetten van monitoronderzoek, dataverzameling, analyse en presentatie)

Volgens plan uitgevoerde gezondheidsmonitors. Rapportage over en presentatie van de monitorgegevens aan alle gemeenten in het werkgebied. Besproken resultaten van de monitors met gemeenten.

Bedragen x € 1.000,-

Gezond Leven

Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Realisatie Gewijzigde begroting Begroting 2020 2021 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

1.440 259 0 395

1.377 203 0 609

1.113 177 0 410

1.113 173 0 413

1.113 164 0 423

-1.841 -43 -40 -57

-2.038 -16 -40 -95

-1.700 0 0 0

0 114

0 0

Programmabegroting 2022

pagina 27 van 116

3.2.4

Jeugdgezondheidszorg (JGZ) • •

JGZ voor -9 mnd - 18 jaar JGZ voor 4 – 18 jaar

De GGD voert voor de gemeenten van Gelderland-Zuid de Wet publieke Gezondheid (Wpg) uit. Met de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) levert de GGD een bijdrage aan het lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien van de jeugd. De JGZ zet in op een gezonde start en ontwikkeling voor de jeugd van Gelderland-Zuid, de ondersteuning bij het gezond en veilig opgroeien, het bieden van ondersteuning aan ouders bij de opvoeding en het stimuleren van een gezonde omgeving voor de jeugd. De doelgroep Jeugd De GGD monitort de gezondheid van alle kinderen in Gelderland-Zuid. Dit doet zij door alle kinderen op gezette leeftijden te screenen op risico’s en aandoeningen en volgens vaststaande normen op te roepen bij de jeugdverpleegkundige dan wel de jeugdarts. De jeugdverpleegkundige en de jeugdarts zijn professionals bekwaamd in het normaliseren; ze stellen gerust, geven informatie, bieden ondersteuning of verwijzen indien nodig door. De doelgroep Jeugd valt in te delen in drie categorieën:

1. Veerkrachtige kinderen 2. Kwetsbare kinderen 3. Beschadigde kinderen. Veerkrachtige kinderen De veerkrachtige kinderen omvatten 80% van het totaal; zij hebben beperkt ondersteuning nodig. Het is met name van belang om ervoor te zorgen dat het met de 80% jeugd waarmee het goed gaat, ook goed blijft gaan. De GGD verliest dan ook geen enkel kind uit beeld, wel zet zij lichtere monitoringsvormen in bij veerkrachtige kinderen dan bij de overige twee categorieën. Kwetsbare en beschadigde kinderen 20% van de jeugd vergt meer aandacht van met name de jeugdhulpverlening (15%) en zeer intensieve hulpverlening (5%). Bij deze categorieën zet de GGD zwaardere monitoringsvormen in en blijft zij actiever in beeld om ervoor te zorgen dat de juiste, effectieve ondersteuning geboden wordt. Bij alle drie de categorieën bezien we samen met de gemeente of er extra aandacht besteed dient te worden aan specifieke kwetsbare doelgroepen. Veelal worden dan collectieve oplossingen gevonden op school. Tevens wordt op wijkniveau samengewerkt met netwerkpartners uit bijvoorbeeld het welzijnswerk. Denk daarbij aan selectieve preventieprogramma’s zoals gecombineerde leefstijlinterventies of programma’s rondom echtscheiding, taalstimulering, omgaan met schulden, armoedeproblematiek of problematisch social media gebruik.

Preventie Zowel bij veerkrachtige kinderen als kwetsbare kinderen als bij beschadigde kinderen dient oog te zijn voor preventie. Per categorie verschilt echter de toepassing. Bij de veerkrachtige kinderen ken je enkel preventie ter voorkoming van zorg; curatie heeft daar nog geen plaats. Bij kwetsbare kinderen en beschadigde kinderen is curatie aanwezig en dient preventie gericht te zijn op het voorkomen van een verergering van de klachten.

Programmabegroting 2022

pagina 28 van 116

De GGD zet zich in om hardnekkige maatschappelijke problemen (zoals schoolverzuim, kindermishandeling en armoede) te lijf te gaan. Ze volgt hierin de landelijke preventieagenda, zoals onderstreept door ActiZ Jeugd, GGD GHOR Nederland en het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ). De landelijke preventieagenda bestaat uit vier pijlers: 1. Verstevigen ouderschap Elk kind verdient de best mogelijke start van zijn leven en een optimale kans op een gezonde en veilige ontwikkeling. Dit vraagt krachtig ouderschap waarin interactie tussen ouder en kind en tussen ouders onderling centraal staat. 2. Veilige hechting ondersteunen Een veilige hechtingsrelatie is van wezenlijk belang voor een gezonde ontwikkeling van een kind. Wanneer een kind een veilige hechtingsrelatie opbouwt met zijn ouders vergroot dat de kans op een ongestoorde, met name sociale en emotionele, ontwikkeling. 3. Bekrachtigen goede gezondheid Alle kinderen worden gescreend op de grootste gezondheidsrisico’s en interventies worden gericht ingezet waarbij de eerste focus is om te normaliseren. Hierbij wordt, naast fysieke en mentale aspecten van gezondheid, ook gelet op kwaliteit van leven, participeren in de samenleving, goed dagelijks functioneren en zingeving. 4. Versterken weerbaarheid De weerbaarheid van kinderen en jongeren wordt vergroot door een gezonde leefstijl te stimuleren.

Om dit te bereiken is het zichtbaar en aanwezig zijn op scholen een fundamentele voorwaarde. De GGD draagt zo bij aan de preventieve basis van de gezondheid van kinderen. Bij de inzet van preventie beoordeelt de GGD steeds wat de meest effectieve wijze is om de gezondheidswinst te bereiken. Sommige preventiedoelstellingen lenen zich uitstekend om via collectieve interventies te bereiken en bij andere onderwerpen is individuele aandacht of een combinatie vereist. Op deze manier wordt gezondheidswinst bereikt waardoor burgers beter kunnen participeren in de maatschappij en meer zelfredzaam zijn. Vormgeven aan preventie doet de GGD vanzelfsprekend niet alleen; we werken onder meer samen met het lokale jeugdnetwerk, de gemeente, de 1ste en 2de lijnszorg en de jeugdhulpverlening. Lokale benadering De uitvoering van de wet vraagt vanzelfsprekend om een rechtvaardige, gelijke benadering. Desalniettemin is afstemming op de specifieke, lokale omgeving en de daar aanwezige sociale kaart noodzakelijk. Daarom werkt de GGD gebiedsgebonden. Per gebied geven de GGD-jeugdteams op basis van de specifieke vraag en op basis van de optelsom aan capaciteiten nader invulling aan een lokale benadering. Deze jeugdteams kunnen ook uit verschillende functies bestaan, zoals bijvoorbeeld de gezondheidsmakelaar Jeugd, de jeugdverpleegkundige, de gezondheidsmakelaar of de jeugdarts.

Op deze wijze sluit de GGD beter aan op de Lokale Agenda en op de behoefte van de lokale doelgroep. Samenwerking onderwijs en kinderopvang Teneinde lokaal goed vorm te geven aan preventie wordt intensief samengewerkt met het onderwijs en de kinderopvang. De kinderopvang en later de school heeft namelijk een grote vormende waarde en neemt in het leven van kinderen een vooraanstaande plaats in. Een gezonde en veilige kinderopvang en school hebben een positieve invloed op de ontwikkeling van het kind. Ook is het een vindplaats van signalen als kinderen problemen hebben. Iedere school in Gelderland-Zuid heeft een eigen jeugdarts, jeugdverpleegkundige, doktersassistente en een eigen gezondheidsmakelaar Jeugd die nauw met elkaar samenwerken en de school kennen.

Programmabegroting 2022

pagina 29 van 116

Preventieve Logopedie Taal- en computervaardigheden worden steeds belangrijker in onze maatschappij. Mensen die laaggeletterd zijn, hebben per definitie een gezondheidsachterstand. De preventieve logopedie is daarom gericht op het signaleren van spraak- en taalproblemen. Alle kinderen van 5 jaar worden gescreend op stoornissen in de spraak-, taal- en stemontwikkeling en op de ontwikkeling van het mondgedrag. Ouders worden over de bevindingen geïnformeerd, krijgen advies en zo nodig wordt een verwijzing (via de huisarts) naar een particuliere logopedist besproken. De logopedist maakt deel uit van het multidisciplinaire JGZ-team en adviseert de jeugdarts en -verpleegkundige wanneer in de vroege ontwikkeling logopedische problematiek ontstaat. De preventieve logopedie wordt uitgevoerd in de gemeenten Berg en Dal, Buren, Culemborg, Heumen, Maasdriel, Mook en Middelaar, Neder-Betuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe en Zaltbommel. Huisvesting De JGZ heeft voor haar consultatiebureaus laagdrempelige huisvesting in de diverse gemeenten. De huisvesting is volledig onder uniforme bijdrage (op basis van factuur) opgenomen. Efficiënte bedrijfsvoering De uitvoering van de JGZ vergt een goede logistiek. GGD Gelderland-Zuid monitort grofweg 96.000 kinderen. Dat vergt een goede planning en uitvoering. Ter beheer en optimalisatie van dat apparaat onderneemt de GGD continu acties.

Zo evalueert zij haar capaciteitsverdeling, stelt samen met de gemeenten een productenboek vast en analyseert haar planningsmethodiek. Ook wordt de huidige kwaliteitsdefinitie geëvalueerd en de wijze waarop deze bestuurd wordt.

Jeugdgezondheidszorg (JGZ) werkt vanuit de leidende principes genoemd in de Meerjarenstrategie 2020-2023. Zo is de JGZ een vast onderdeel van de gemeenteteams en investeert ze in netwerksamenwerking. In een gemeenteteam werken de GGD’ers van verschillende afdelingen samen om de behoeften/vraagstukken van hun wijk of gemeente zo goed mogelijk in kaart te brengen en aan te pakken. In een gemeenteteam zijn GGD’ers goed op de hoogte van elkaars werk en elkaars netwerken en kunnen elkaar in stelling brengen. Zij kunnen ieder vanuit het eigen netwerk signalen optimaal delen en met elkaar meer collectieve oplossingen realiseren. De gemeenteteams bestaan standaard uit een gezondheidsmakelaar Volwassenen, een gezondheidsmakelaar Jeugd en een vertegenwoordiging van de JGZ. ‘Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg’ is één van de strategische thema’s van de GGD uit de meerjarenstrategie. We versterken daartoe onze netwerken en duurzame samenwerking met kinderdagverblijven, peuterspeelzalen, scholen, ouders, 1ste en 2de lijn. We investeren in de samenwerking met de sociale wijkteams en werken meer op maat en outreachend om risicokinderen een gezonde basis te bieden.

Daarnaast wil JGZ ook op een andere manier bijdragen aan het strategisch thema ‘Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg’ door een realistisch, acceptabel en gezond toekomstperspectief voor de jongeren in onze regio extra kracht bij te zetten. In 2000 maakte 1 op de 27 kinderen gebruik van jeugdzorg (3,5%), in 2018 was dat 1 op de 8 (12,5%). De JGZ maakt zich zorgen om dit hoge zorggebruik door jongeren en vindt 1 op de 8 kinderen veel te hoog. Zorg is dan ook niet de oplossing voor alles wat nu als probleem bestempeld wordt. De gemeenten voeren de regie op het jeugdzorggebruik; daarom zoeken JGZ en Gezond Leven actief de samenwerking met de gemeenten op om bestaande activiteiten en bestaand beleid extra kracht bij te zetten.

Programmabegroting 2022

pagina 30 van 116

Daarnaast wil de GGD ook de samenwerking tussen JGZ en Veilig Thuis versterken om de preventieve aanpak vanuit de JGZ te benutten om onveiligheid in gezinnen te voorkomen.

In het speelveld van de JGZ zijn een zevental relevante, landelijke trends waarneembaar. 1. Stijgende jeugdzorgkosten Gemeenten kwamen in 2019 ongeveer 1,7 miljard euro tekort om op een goede manier jeugdzorg te bieden. Hoewel het Rijk, gemeenten tijdelijke extra middelen bood voor 2019 (€ 420 miljoen eenmalig) en 2020, 2021 en 2022 (€ 300 miljoen jaarlijks) ziet de staatssecretaris van VWS dat dit de structurele problemen niet oplost. De kosten voor jeugdzorg nemen onder meer toe doordat kinderen steeds langer jeugdhulp ontvangen en de gemiddelde kosten per cliënt stijgen. Het Algemeen Bestuur van de GGD heeft in september 2020 de GGD verzocht om naast uitvoering van de JGZ-taken uit de Wet publieke gezondheid (Wpg), een (implementatie)plan te ontwikkelen om een bijdrage te leveren aan het terugdringen van het hoge jeugdzorggebruik. In 2021 zal binnen de afdeling JGZ (binnen begroting) een verkenner worden aangesteld om bij gemeenten, andere relevante netwerkpartners (waaronder onderwijsinstellingen, huisartsen, andere zorginstellingen), jeugd en inwoners te inventariseren wat de exacte vraag en behoefte is om zodoende tot een plan van aanpak te komen ten behoeve van normalisatie en versterken van de eigen kracht van de jeugd. Dit om een bijdrage te leveren aan het terugdringen van het hoge jeugdzorggebruik.

De uitkomsten van dit onderzoek en het plan van aanpak (inclusief begroting) zullen besproken worden in het Algemeen Bestuur en zouden kunnen leiden tot een begrotingswijziging. 2. Coronacrisis De coronapandemie laat zijn sporen na. We weten al dat de pandemie een toename mentale klachten (waaronder stress, eenzaamheid en aanhoudende moeheid), toename social media gebruik, verminderde beweging, toename leerachterstanden en grotere kansenongelijkheid veroorzaakt. Ook bij ouders laat het sporen na, 1 op de 10 ouders geeft aan uit balans te zijn als het gaat om draaglast versus draagkracht. 3. Gezinnen van nu zijn anders dan gezinnen van vroeger Er is een grotere kloof ontstaan tussen hoger- en lager opgeleiden, er is een grotere diversiteit in culturele en etnische achtergronden, opvoedonzekerheid onder ouders en verzorgers neemt toe en er is sprake van veel verschillende gezinssituaties. Niet alle kinderen in Nederland hebben dezelfde kansen op en/of toegang tot onderwijs en gezondheid. De GGD draagt bij aan steviger ouderschap en weerbaardere jeugd en hiermee aan het verkleinen van die gezondheidsverschillen en het verbreken van de keten van de intergenerationele overdracht van achterstanden. 4. Het gezag van een autoriteit of expert is al lang niet meer vanzelfsprekend De JGZ moet laten zien waar ze meerwaarde voor jeugdigen en hun ouders heeft.

Daar waar de JGZ-organisaties vroeger meer aanbodgericht werkten en one-size-fits-all toepasten, sluit dat niet meer aan bij de huidige verwachtingen en behoeften van de jeugdigen en hun ouders. Gelijkwaardig partnerschap, samen beslissen en een soepele samenwerking met de lokale partners zijn nodig om nog beter aan te sluiten bij de wensen van jeugdigen en ouders in deze tijd.

Programmabegroting 2022

pagina 31 van 116

Aansluiten bij de jeugdigen en ouders is een vereiste om kennis goed over te dragen en effectief te adviseren. Daarnaast moeten jeugdigen en ouders ook kunnen rekenen op kwalitatief goede ondersteuning waardoor de meerwaarde van de JGZ wordt aangetoond in de praktijk en het vertrouwen in de ondersteuning van de JGZ ook groter wordt. 5. Technologische mogelijkheden nemen toe De meeste jeugdigen en hun ouders zijn online actief en willen vaak direct online een antwoord vinden op hun vragen. Verschillende organisaties buiten de GGD, waaronder ook het bedrijfsleven, bieden hun diensten al aan jeugdigen en hun ouders aan. Maar hoe weten jeugdigen en hun ouders waar ze betrouwbare en onafhankelijke informatie vinden? Dit vraagt van de GGD een integratie van de offline wereld met die van de online wereld. De online wereld biedt mogelijkheden voor het gebruik van data uit die online wereld. Ook kan een uniforme online registratie van gegevens ervoor zorgen dat het werken van de GGD-jeugdprofessional transparanter wordt. Hierdoor wordt het vertrouwen van jeugdigen en ouders, maar ook van professionals en managers onderling, versterkt. Ook biedt die online wereld mogelijkheden voor benchmarking op grotere schaal, voor betere uitwisseling van gegevens tussen GGD-organisaties als dat nodig is en voor krachtigere beleidsadvisering richting gemeenten.

De GGD is een belangrijke bron voor gemeenten aangezien we door jarenlange inspanningen geworteld zijn in de wijken en op de hoogte zijn van actuele ontwikkelingen in die wijk. 6. De groeiende schaarste aan arbeidskrachten in de zorg en daarmee ook binnen de JGZ Er zijn meer mensen nodig in de zorg omdat de kwaliteitseisen voor zorgpersoneel zijn aangescherpt en omdat het personeel vergrijst. Er is vooral veel behoefte aan verzorgenden en verpleegkundigen op mbo- en hbo-niveau. Deze zijn voor zorgbedrijven steeds moeilijker te vinden. Zo kan 80 procent van de ziekenhuizen, thuiszorg- en geestelijke gezondheidszorginstellingen vacatures niet gevuld krijgen. In andere zorgsectoren geldt dat voor de helft van de instellingen. De genoemde technologische ontwikkelingen kunnen hierbij een oplossing zijn, maar ook wordt er in de toekomst gekeken naar taakherschikking. 7. Landelijk overheidsbeleid ‘Kansrijke Start’ De ontwikkeling die kinderen in hun eerste duizend dagen meemaken is cruciaal voor zowel een gezonde groei als de ontplooiing op latere leeftijd. Onder de noemer ‘Kansrijke Start’ investeert dit kabinet daarom in een goede start voor jonge kinderen.

GGD’en spelen hierin een belangrijke rol: via onze artsen en verpleegkundigen op de consultatiebureaus, de vaccinatieprogramma’s of via programma’s als Nu Niet Zwanger, keuzehulp bij onbedoelde zwangerschap en depressiepreventie. Het plan is dat in 2022 het prenataal huisbezoek binnen de JGZ wordt geïmplementeerd om te zorgen dat kwetsbare ouders al voor de geboorte ondersteuning kunnen krijgen via de JGZ. De parlementaire behandeling van het wetsvoorstel hiervoor heeft nog niet plaatsgevonden (maart 2021). Derhalve is het prenataal huisbezoek niet opgenomen in onderhavige begroting.

Strategisch doel Zorgdragen dat kinderen en jongeren lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien (Wpg).

Operationeel doel Systematisch volgen, beoordelen van de ontwikkeling, tijdig signaleren, ontzorgen en normaliseren.

Programmabegroting 2022

Prestatie / Resultaat 2021 • Uitvoering Basispakket 018. • Risicosignalering 0-18. • Uitvoering RVP. • Bijdragen aan reductie schoolverzuim.

pagina 32 van 116

Strategisch doel

Operationeel doel Preventieve voorlichting, advies, instructie en begeleiding.

Prestatie / Resultaat 2021 • Gezondheidsbevordering / het versterken van een gezonde leefstijl. • Inzet over bewust ouderschap voor alle aanstaande ouders met een focus op de kwetsbare jongvolwassenen. • Ouderbegeleiding bij kwetsbare zwangeren.

Samenwerken.

•

• •

•

Adviseren van gemeenten en scholen. Monitoren.

• •

Netwerkversterking met de ketenpartners -9mnd – 4 jaar. Netwerkversterking op en rond scholen. Actieve samenwerking met gemeenten binnen terrein jeugd. Afstemming met AZC en ketenpartners rondom nieuwvestigers over JGZtaken. Adviezen gebaseerd op schoolprofielen. Monitoring en bruikbare gegevens.

Bedragen x € 1.000,-

Jeugdgezondheidszorg

Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Realisatie Gewijzigde begroting Begroting 2020 2021 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

6.906 1.510 24 3.261

7.624 1.530 36 2.638

7.845 1.580 9 2.657

7.845 1.509 39 2.673

7.845 1.475 39 2.707

7.845 1.477 39 2.705

-11.076 0 -348 -345

-11.339 -4 -65 -420

-11.724 0 -79 -288

-11.699 0 -79 -288

0 -69

0 0

Programmabegroting 2022

pagina 33 van 116

3.3

Wettelijke taken beleidsmatig belegd bij de GGD

3.3.1

Algemene gezondheidszorg

3.3.1.1 Forensische geneeskunde en Toezicht Wmo

De gemeenten hebben de rol in het kader van de Wet op de lijkbezorging en het toezicht Wmo beleidsmatig bij de GGD belegd. Met de invulling van deze rollen ondersteunt de GGD gemeenten, rijk en netwerkpartners bij het borgen van de kwaliteit van de forensische geneeskunde en Wmovoorzieningen (Toezicht Wmo ook voor gemeente Mook en Middelaar). Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Gemeenten worden geholpen om te borgen dat de (kwetsbare) gebruikers van de betreffende voorzieningen erop kunnen vertrouwen dat de geboden diensten en zorg van goede kwaliteit zijn. Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen betreffen: • In het kader van de bezuinigingen GGD is besloten om in 2021 te onderzoeken of op de forensische geneeskunde bezuinigd kan worden door verdergaande samenwerking en/of uitbesteding (andere organisatievorm); in 2021 worden voor dit onderzoek eenmalig extra kosten gemaakt (max € 25.000); bestuurlijke besluitvorming dient vervolgens te leiden tot bezuinigingen van € 50.000 per jaar vanaf 2022. In onderhavige begroting is deze bezuiniging verwerkt. • Doorgaande ontwikkeling van het Wmo-toezicht in aansluiting op de vormgeving van de Wmovoorzieningen in Gelderland-Zuid. Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel Bijdragen aan kwaliteitsborging forensische opsporing en Wmo-diensten.

Operationeel doel Bieden van continue beschikbaarheid en inzet van forensisch geneeskundige expertise voor lijkschouw (Wet op de lijkbezorging).

Prestatie / Resultaat 2022 • Uitvoering van lijkschouwen bij vermoeden van niet-natuurlijk overlijden en euthanasie. • Samenwerking met andere GGD’en in Oost-Nederland bij de uitvoering van lijkschouwen en/of uitbesteding van lijkschouwen (n.a.v. uitkomsten onderzoek in 2021).

Toezicht op de kwaliteit van maatschappelijke ondersteuning Wmo 2015 (Wmo).

Kwaliteitstoezicht bij Wmo-voorzieningen: • meldingen van calamiteiten en geweldsincidenten; • onderzoeksverkenning; • signaalgestuurd toezicht;

• 2de en volgende follow up-onderzoek (factuurbasis);

• signaalgestuurd pgb-onderzoek (op factuurbasis).

Programmabegroting 2022

pagina 34 van 116

Bedragen x € 1.000,-

Algemene Gezondheidszorg

Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Realisatie Gewijzigde begroting Begroting 2020 2021 2022

3.3.2

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

749 126 0 281

690 131 0 342

670 141 0 222

670 140 0 224

664 138 0 230

664 139 0 230

-1.015 -64 0 -65

-1.079 0 0 -77

-1.031 0 0 -3

0 12

0 7

0 0

Bijzondere Zorg

De zorg voor de kwetsbare mensen loopt als een rode draad door de dienstverlening van de GGD heen. Het gaat om zowel interne als externe samenwerking die essentieel is om kwetsbare mensen van alle leeftijden de juiste ondersteuning te bieden. De GGD biedt conform de Wmo ondersteuning op het gebied van de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz) voor de regio Gelderland-Zuid en de gemeente Mook en Middelaar, minus de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel. Het Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ) vervult hierbij een regionale meld-, triage- en adviesfunctie. MBZ biedt hulp aan mensen met (psychische) problematiek over wie men zich zorgen maakt en die zelf geen hulp of ondersteuning zoeken of deze mijden. Vaak gaat het om complexe en langdurige zorgvragen op verschillende leefgebieden. De populatie is heterogeen; denk aan dak- en thuislozen, woningvervuilers, chronisch verslaafden, sekswerkers, stelselmatige delict plegers, mensen met ernstige psychische aandoeningen, mensen met een verstandelijke beperking, vereenzaamde ouderen en chronisch zieken. Soms is er sprake van overlast in de woon- en leefomgeving of gevaar voor de persoon zelf. MBZ werkt samen met de cliënt, het sociale netwerk en sociale partners in het veld aan de voorwaarden om iemand weer een menswaardig bestaan te bieden. Hierdoor neemt de overlast af en neemt de sociale veiligheid toe.

Het gaat om een intensief traject waarbij de GGD de cliënt leidt naar passende zorg en trajectregie kan bieden. Bij MBZ kan melding gemaakt worden over mensen met verward gedrag bij wie de situatie niet acuut is. Het meldpunt legt contact met de aangemelde cliënt(en), bemiddelt en leidt toe naar passende hulpverlening. De GGD werkt met 13 gemeenten (Gelderland-Zuid en Mook & Middelaar, minus Zaltbommel en Maasdriel) en partners op het gebied van wonen, welzijn, zorg en veiligheid, samen aan een

Programmabegroting 2022

pagina 35 van 116

sluitende aanpak voor mensen met verward gedrag. Het doel is om het lokale en regionale netwerk te versterken ten behoeve van een betere vroegsignalering, begeleiding, preventie, inclusie en herstel. Daarnaast gaat het ook om een sluitende aanpak bij geëscaleerde situaties. De GGD werkt samen met betrokken partijen aan de borging van de regionale samenwerking. MBZ coördineert de winternachtopvang voor alle gemeenten in de regio Gelderland-Zuid en stelt hiervoor samen met ketenpartners een protocol winternachtopvang op. Het protocol heeft tot doel de dak- en thuislozen gedurende de winter op een verantwoorde wijze op te vangen. Samenhang met meerjarenstrategie 2020-2023 GGD Gelderland-Zuid (en dus ook de afdeling Bijzondere Zorg) werkt voor de uitvoering van de taken vanuit de twee leidende principes uit de meerjarenstrategie: aansluiting bij de gemeenten en de netwerkaanpak. Daarnaast geeft Bijzondere Zorg kleur aan het strategische thema ‘Investeren in de verbinding tussen zorg en veiligheid’. Voor MBZ betekent dat het volgende: • MBZ heeft per gemeente een aandachtsfunctionaris die de verbinding maakt met het lokale veld c.q. de gemeente. • MBZ opereert op het snijvlak van zorg en openbare orde en veiligheid.

Door samenwerking met lokale netwerken en zorg- en veiligheidspartners kunnen sociale veiligheidsproblemen van inwoners van Gelderland-Zuid en Mook en Middelaar vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt. • MBZ investeert in een goede aansluiting tussen de geestelijke gezondheidszorg en de openbare geestelijke gezondheidszorg. • Het borgen van de aanpak voor mensen met verward gedrag, waaronder het Interventieteam en het Meldpunt niet-acuut (zie facultatieve taken Bijzondere Zorg). • De OGGz-monitor kan worden ingezet om inzicht te krijgen in de grootte van de OGGz-doelgroep en in de in- en uitstroom van de OGGz-doelgroep in bestaande voorzieningen (zie ook het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA). Ontwikkelingen Stijgend aantal trajecten bij MBZ Het aantal trajecten bij MBZ is in de afgelopen jaren sterk toegenomen: van bijna 1200 trajecten in 2018 en 1446 in 2019 naar bijna 2000 trajecten in 2020. Deze aantallen gaan over het aantal meldingen dat heeft geleid tot een traject bij MBZ. Met name de politie en zorgaanbieders nemen vaker contact op met MBZ voor consultatie en advies en voor het opstarten van Bijzondere Zorgtrajecten. Sinds 1 juni 2020 stuurt de politie zorgmeldingen, waarbij geen sprake is van huiselijk geweld en/of vermoedens van kindermishandeling, direct naar MBZ. Voorheen werden deze meldingen naar Veilig Thuis gestuurd.

Daarnaast weten burgers het meldpunt steeds beter te vinden. Deze trend sluit aan bij de ontwikkeling van een sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid en van het meldpunt niet-acuut. Tot slot is de toename deels te verklaren doordat MBZ sinds 2020 de meldingen in het kader van de Wvggz aanneemt. Wij gaan in 2021 deze doorgaande stijging van het aantal meldingen c.q. inzet van MBZ voor consultatie en advies en trajecten BZ monitoren en in beeld brengen wat de meerkosten hiervoor zijn. Het stijgende aantal meldingen wordt opgenomen in de risicoparagraaf van onderhavige begroting en daarnaast zullen wij dit periodiek opnemen in de managementrapportages (per kwartaal). Met gemeenten zal een nadere verkenning plaatsvinden ten behoeve van de structurele financiering van deze kosten in het kader van de Sluitende aanpak.

Programmabegroting 2022

pagina 36 van 116

Dak- en thuislozen Er zijn zorgen over het toenemend aantal mensen dat structureel buiten slaapt. Daarbij zorgt de coronacrisis ervoor dat er minder plekken beschikbaar zijn in de dag- en nachtopvang. Centrumgemeente Nijmegen en ketenpartners stellen extra opvanglocaties open. Praktijk Buitenzorg (zie facultatieve taken Bijzondere Zorg) sluit hier zoveel mogelijk bij aan. Daarnaast zien we ook bij Housing First een toename van het aantal aanmeldingen. Sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid Op basis van het eindrapport van het Schakelteam Personen met Verward Gedrag is een landelijk telefoonnummer gerealiseerd dat 24/7 bereikbaar is voor advies en niet-acute meldingen van personen met verward gedrag: 0800-1205. Het landelijk meldpunt is voor de regio Gelderland-Zuid aangesloten op het Meldpunt Bijzondere Zorg. In 2021 wordt een landelijke campagne gestart om meer bekendheid te geven aan het telefoonnummer. Deze leidt naar verwachting tot meer meldingen bij MBZ. Verbinding met sociale wijkteams Binnen de GGD-organisatie wordt door het vormen van gemeenteteams voorzien in een basisstructuur waarmee de verbinding kan worden gemaakt met de sociale (wijk)teams / lokale netwerken en de aansluiting van de afdeling Bijzondere Zorg hierop.

De intensiteit en complexiteit van vraagstukken rondom de doelgroep vragen om continue versterking van de ketensamenwerking, versterking binnen de keten van zorg en veiligheid en heldere regievoering. Onverzekerden Het aantal meldingen van onverzekerden stijgt nog steeds omdat de landelijke regeling voor de vergoeding van de zorg is verruimd. Hierdoor wordt er vaker door zorgverleners gemeld bij het landelijke meldpunt van GGD GHOR Nederland.

Wat willen we bereiken? Strategisch doel Het doelmatig en doeltreffend uitvoeren van de OGGz-taken (Wmo).

Operationeel doel Het voorkomen en verminderen van sociale uitsluiting van kwetsbare mensen die vaak meervoudige problemen hebben (OGGz) door vroegtijdig signaleren en beïnvloeden van risicofactoren en beschermende factoren (Wmo).

Sluitend netwerk (psychisch) kwetsbare mensen.

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2022 • Aanname van meldingen (meldpunt). • Consultatie en Advies. • Triage van de melding: beoordelen van de gezondheids-, zorg- en overlastsituatie. • Toeleiding naar reguliere zorg: opstellen en uitvoeren trajecten om teloorgang/overlast te stoppen. • •

Dak- en thuislozen gedurende de winterperiode op een

Programmabegroting 2022

•

Coördinatie Interventie-team (IVT). Deelname medewerkers Bijzondere Zorg aan IVT. Monitoring van de gevoelstemperatuur in de

pagina 37 van 116

verantwoorde wijze opvangen. •

•

periode van 1 november tot 1 april. Start en beëindiging van de winternachtopvang op basis van de gevoels-temperatuur en communicatie met ketenpartners hierover. Evaluatie en bijstelling van het protocol winter-nacht-opvang met ketenpartners.

Het weer in verzekering krijgen van personen die onverzekerd zijn.

•

Op basis van meldingen via een landelijk meldpunt contact met onverzekerde personen om ze weer in verzekering te krijgen voor toekomstige zorg.

Systematisch volgen van kwetsbare groepen, beoordelen van de ontwikkeling, tijdig signaleren en bijstellen.

•

Bijdrage aan de uitvoering en doorontwikkeling van de OGGz-monitor. Aan gemeenten geleverde lokale en regionale informatie en advies over kwetsbare groepen.

Het in kaart brengen van de omvang van kwetsbare groepen.

•

Het verstevigen van de signalerende en adviserende rol van MBZ aan gemeenten zodat gemeenten meer/beter kunnen inzetten op preventie.

Programmabegroting 2022

pagina 38 van 116

Bedragen x € 1.000,-

Bijzondere Zorg

Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Realisatie Gewijzigde begroting Begroting 2020 2021 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

1.010 158 0 475

1.080 113 0 459

1.044 212 0 438

1.038 205 0 450

1.027 206 0 460

-1.579 -151 0 -10

-1.640 0 0 -13

-1.680 0 0 -13

0 -96

0 0

Programmabegroting 2022

pagina 39 van 116

3.3.3

Veilig Thuis

Veilig Thuis Gelderland-Zuid is het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling en Huiselijk geweld (AMHK) zoals beschreven in hoofdstuk 4 van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Als er sprake is van (vermoedens van) kindermishandeling of huiselijk geweld, dan is Veilig Thuis er 24/7 om meldingen te doen of adviezen te geven. Dit kan via een centraal telefoonnummer (08002000) overdag dan wel buiten kantoortijden via een bereikbaarheidsdienst die op Gelders niveau is vormgegeven door drie Veilig Thuis-organisaties. Veilig Thuis richt zich op het snel stoppen van het huiselijk geweld, de kindermishandeling of ouderenmishandeling en het bijdragen aan duurzame oplossingen. Veilig Thuis biedt zelf geen hulp. Veilig Thuis neemt de melding aan, beoordeelt deze en organiseert vervolgens de hulp die nodig is. Soms is snel duidelijk welke problemen er zijn en welke hulp nodig is. Dan wordt advies gegeven aan de melder over te nemen stappen of er wordt geadviseerd om de situatie bij het wijkteam onder de aandacht te brengen. Sinds de start van Veilig Thuis (2015) is het aantal meldingen explosief gegroeid. Hierdoor is onveiligheid van kinderen, maar ook van ouderen, beter in beeld. De grote instroom van meldingen, de continue wijzigingen in het landelijke werkproces zorgen echter voor een grote druk op de organisatie van Veilig Thuis met groeiende werkvoorraden.

Dit wordt versterkt door de wachtlijsten bij jeugdzorg en sociale wijkteams, waardoor de overdracht van Veilig Thuis naar het veld wordt belemmerd en noodzakelijke zorg niet geleverd kan worden. Extern is blijvende investering nodig in de samenwerking en afspraken in de zorg-straf keten met politie, justitie, jeugdzorg, Veiligheidshuis, reclassering en gemeentelijke sociale wijkteams. Per 1 januari 2019 is er een aangescherpte meldcode en een nieuw handelingsprotocol op basis waardoor alle Veilig Thuis-organisaties in Nederland op dezelfde manier werken en ook op eenzelfde manier registreren om hiermee landelijk vergelijkbare CBS-cijfers op te kunnen leveren over zowel kwaliteit als kwantiteit. Inmiddels is landelijk de tweede versie van het dashboard ‘Impactmonitor huiselijk geweld en kindermishandeling’ verschenen. Dit helpt de keten om een effectieve aanpak vorm te geven. Veilig Thuis is vaker, eerder en door een verzwaring van de monitortaak langer betrokken. Veilig Thuis is gericht op samenwerken in partnerschap met de gemeentelijke sociale wijkteams om de cirkel van geweld te doorbreken. Het gaat erom de keten van kindermishandeling en huiselijk geweld te versterken.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijmegen&id=6c5aea10-9619-49aa-9a80-f04956b0f2e4