42 - Dossiers coalitieonderhandelingen

Regionale Adaptatie Strategie Rijk van Maas & Waal (RAS) De gemeente Nijmegen heeft zich met het RAS tot doel gesteld om in 2035 doch uiterlijk in 2050 klimaatbestendig te zijn. Een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte vraagt om extra investeringen in meer groen, meer bomen en meer ruimte voor waterberging om zo de klimaateffecten verdroging, wateroverlast en hitte tegen te gaan. In onze schaarse openbare ruimte kan dat enkel als we ook ons mobiliteitssysteem aanpassen en ruimte efficiënter inrichten. In stand houden van mobiliteitsvoorzieningen Vanuit mobiliteit realiseren we diverse voorzieningen voor het verkeer, die daarna ook beheert en onderhouden moeten worden. Fietspaden en fietsstraten leggen we bijvoorbeeld bij beleidsvoorkeur aan in de kleur rood. In die lijn zijn op meerdere drukke gebiedsontsluitende wegen aanliggende fietsstroken gerealiseerd met een rode zogeheten slemlaag. Deze lagen zijn goedkoop in aanleg maar slijten sneller dan een normale rode toplaag asfalt. Gevolg: op meerdere van deze belangrijke wegen is de rode slemlaag vrijwel weggesleten en is de bedoelde attentieverhogende waarde nihil. Knooppunten met andere domeinen / dossiers: In de openbare ruimte komen verschillende domeinen, waaronder het sociale en maatschappelijke domein samen.

Dit onderwerp heeft verder een relatie met de algehele wens om meer ambitie gestuurd onze kapitaalgoederen te gaan beheren. 2. Oorsprong en impact De gemeente is bij wet verplicht om er voor te zorgen dat de in haar bezit zijnde eigendommen in een goede staat verkeren. Zo heeft zij ook een verplichting tot het voeren van onderhoud aan haar wegen en paden 2. Gelijktijdig hebben wij wensen en ambities die wellicht niet direct uit wetgeving volgen, maar wel vanuit hogere overheid worden gestimuleerd dan wel belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen volgen. Voor de komende bestuursperiode is het de opgave te komen tot een sluitende begroting die zowel voorziet in voldoende middelen voor regulier onderhoud, als ook om (een belangrijk deel van) de wensen en ambities in de bestaande openbare ruimte waar te maken. Hiervoor is een krediet (investering) nodig van € 1,4 miljoen. 3. Kansen en Risico’s Wanneer er niet voldoende middelen zijn, dan zal de gemeente zich primair richten op haar wettelijke taak tot het beheren en onderhouden van de bestaande openbare ruimte. De kans is dan groot dat we wensen en ambities in vele gevallen niet, dan wel pas op langere termijn realiseren. Dit met als reëel risico, dat inwoners ontevreden zijn over de inrichting van de openbare ruimte, we bijvoorbeeld verkeersonveiligheid met al haar 2

Bron: Artikel 15 van de Wegenwet

81

persoonlijk leed in stand houden of dat het ons niet lukt om onze openbare ruimte tijdig klimaatbestendig te maken met overlast voor onze inwoners tot gevolg. 4. Direct betrokken ambtenaren Richard Gijsbers, productgroepeigenaar evenementen en verkeersmanagement, SB Davy Beumer, beleidsadviseur mobiliteit en verkeersveiligheid, ST30

Financiële impact

(Financiële) gevolgen wanneer dit niet gebeurt Inzet bestaande programmamiddelen Rijks of Prov.bijdrage Plaats doelenboom

Concreet plan aanwezig Onvermijdelijk of ambitie?

Investering: € 1,4 miljoen Programmamiddelen (exploitatie): nvt In een later stadium mogelijk hogere kosten bij vervanging.

nvt Programma Openbare Ruimte: Ambitie: We zijn een klimaatbestendige stad waar de overlast van hitte, droogte en water tot een minimum wordt beperkt. Doel: We verbeteren de water- en groenstructuur zodat die technisch functioneert, beleving en gebruik biedt aan bewoners en klimaatbestendig is. Ambitie: We hebben een groene, gezonde en vitale omgeving om in te wonen, te werken en te recreëren. Doel: We hebben een groene omgeving die bijdraagt aan de gezondheid van onze inwoners en bezoekers en uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten. Onvermijdelijk (BBV-verplichting en achterstallig onderhoud) kan wel gefaseerd worden

Onuitstelbaar/ onvermijdelijk/ onvoorzien

Naar inhoudsopgave

82

Dossier Groene en gezonde leefomgeving In de Gezondheidsagenda 2021-2024 is het realiseren van een gezonde leefomgeving een speerpunt en in de Omgevingsvisie ‘Stad in Beweging 2020-2040’ is één van de ruimtelijke keuze een groene en gezonde stad zijn. Tegelijkertijd is gekozen om de grote behoefte aan extra woningen en banen op te pakken door middel van het verdichten van de stad. Dit zorgt voor een verhoogde druk op de nog beschikbare fysieke ruimte in de stad. Naast het bouwen van woningen en het creëren van banen is het van net zo’n groot belang om oog en aandacht te hebben en te investeren in een Groene gezonde leefomgeving. Een aantrekkelijke omgeving met aandacht voor fysieke en sociale veiligheid, sociale cohesie, ontmoeten en leefbaarheid, toegankelijkheid en bewegen, groen, biodiversiteit, klimaatadaptatie en luchtkwaliteit en geluid. Een omgeving waarin de gezondheid van de inwoner centraal staat. Belangrijkste knelpunten - De Omgevingsvisie geeft op hoofdlijnen de koers aan, maar concrete uitwerking mist nog. - Beleidsterreinen die een bijdrage kunnen leveren aan een Groene, gezonde leefomgeving (gezondheid, sport, spelen, klimaat, groen, openbare ruimte, geluid, luchtkwaliteit, mobiliteit) zijn verdeeld over verschillende portefeuilles van wethouders en afdelingen. Dit komt de integraliteit niet ten goede.

- Investering in gezonde leefomgeving bijvoorbeeld door goede inrichting van beweegvriendelijke toegankelijke openbare ruimte, ruimte vrij maken van een park wordt als extra kostenpost gezien, terwijl het op de langere termijn bijdraagt aan gezondheid van de inwoners en leefbaarheid van de stad. De waarde hiervan is niet minder makkelijk in directe euro’s is uit te drukken. - Niet altijd is er win-win mogelijk en botst de opgave van een gezonde leefomgeving met verstedelijkings-, economische en logistieke opgave en dient er een keuze gemaakt te worden. Hierbij worden op dit moment ambities als het gaat om een groene, gezonde stad uit de Omgevingsvisie onvoldoende meegewogen. - De invloed van de fysieke leefomgeving voor de gezondheid en welbevinden van inwoners zouden, conform de Wet Publieke Gezondheid en de aankomende Omgevingswet, scherp op het netvlies moeten staan bij alle besluitvorming in college en raad. Dit is nu nog onvoldoende het geval. - Het ontbreekt aan geoormerkte gebundelde investeringsmogelijkheden voor een gezonde leefomgeving, waardoor realisatie te afhankelijk is wat er mogelijk is binnen projecten. Hierdoor is het niet mogelijk om goede invulling te geven aan het realiseren van een groene, gezonde stad zoals verwoord in de Omgevingsvisie.

Het is noodzakelijk dat krachten worden gebundeld en dat zowel op bestuurlijk, strategisch en operationeel niveau gewerkt wordt, zodat ambities en doelstellingen zoals verwoord in de doelenboom ook daadwerkelijk via grote en kleine stedelijke projecten kunnen worden gerealiseerd. De bestuurlijke opgave is om een programma Groene gezonde stad vast te stellen en uit te voeren, waarin de diverse aspecten van een gezonde leefomgeving worden gebundeld en zo integraal mogelijk worden uitgewerkt. Daarnaast is het van belang om gezondheid mee te wegen in ruimtelijke projecten (zoals de wet vraagt) en explicieter te maken wat het effect van het besluit is op de (positieve) gezondheid van inwoners. Bestuurlijke commitment en inzet vanuit meerdere portefeuilles is nodig waardoor er afwegingen in projecten meer oog en mandaat is voor de thema’s uit dit dossier. Tenslotte is van belang een bundeling van investeringsbudgetten en een geoormerkt investeringsbudget voor een gezonde leefomgeving Welke raakvlakken met andere dossiers? Dit dossier is een overkoepelend dossier, want een gezonde leefomgeving vraagt om inzet op diverse terreinen.

Onderwerpen die onder dit dossier kunnen vallen zijn dossiers over vergroening, klimaatadaptatie, luchtkwaliteit, spelen, ontmoeten en sporten in de openbare ruimte, veiligheid, toegankelijkheid, inrichting, beheer en schone openbare ruimte, actieve mobiliteit (lopen en fietsen) en biodiversiteit en stadslandbouw. Dossiers die belangrijk zijn om samen mee op te trekken en invloed hebben op dit onderwerp zijn de dossiers gericht op bereikbaarheid, woningbouw, grote stedelijke projecten en verstedelijking.

83

1.

Oorsprong en impact

Oorsprong van het vraagstuk - De Gezondheidsagenda met het speerpunt Gezonde leefomgeving - De Omgevingsvisie met de ruimtelijke keuze Groene, gezonde stad met daarin het volgende hoofddoel: “We willen als stad bijdragen aan de gezondheid van onze inwoners en het verbeteren van de biodiversiteit. Dat doen we op allerlei manieren, waaronder het creëren van een gezonde leefomgeving” - De aankomende Omgevingswet met het realiseren van een gezonde en veilige leefomgeving als maatschappelijk doel - Europese en nationale wetgeving (Green deal, Klimaatakkoord, Schone Lucht Akkoord, Wet Natuurbescherming, Deltaplan Ruimtelijke adaptatie, Omgevingswet) - Overige lokaal beleid (Preventieakkoord, Sportakkoord, Duurzaamheidsagenda, Regionale Adaptatie Strategie, Biodiversiteitsplan, Bomenplan, Klimaatadaptatieplan, City Deal Ruimte voor Lopen) Welke impact is te verwachten? - Met het vaststellen en uitvoeren van een programma Groene gezondestad zorgen we er voor dat tijdens de bouw van extra woningen en de verdichting van de stad ook een gezonde en leefbare woonomgeving wordt gerealiseerd. Daarnaast geeft het een impuls aan de kwaliteit van de leefomgeving in de bestaande stad en kunnen we de bestaande kwaliteit beter beschermen. Dit is in het belang van iedereen (inwoners, bezoekers, werknemers, bedrijven en organisaties) en heeft dan ook impact op iedereen.

- De impact is te zien in algeheel welbevinden en gezondheid van inwoners. Daarnaast zorgt het ook voor een aantrekkelijke stad voor toeristisch bezoek, prettige woonplek of economische vestigingsplaats. - Hiermee voorkomen we gemiste kansen en kapitaalvernietiging, doordat perspectieven en ambities vanuit deze thema’s onvoldoende zijn meegenomen. Repareren achteraf is vaak niet mogelijk of heel kostbaar. 2.

Kansen en Risico’s

Kansen - Gezondheid en de invloed van de groene en fysieke omgeving heeft nog nooit zo veel in de belangstelling gestaan (luchtkwaliteit, meer bewegen (corona), gevolgen van klimaat op gezondheid) - Er zijn veel partijen die aan de slag willen onder meer via het netwerk Groen, gezond en in de stad en netwerken rondom groen, klimaatadaptatie en stadslandbouw - De komende jaren zijn er diverse grote ruimtelijke projecten waarin een grote bijdrage aan een groene, gezonde leefomgeving kan worden gerealiseerd. De grote stedelijke ontwikkelingen bieden kansen om win-win situaties te creëren in de beperkte beschikbare openbare ruimte door functies te combineren. - Door gecoördineerder, proactiever en met meer mandaat met dit thema aan de slag te gaan, ontstaan er nieuwe perspectieven over de stad en komen kansen in beeld. Deze perspectieven en kansen kunnen vervolgens meegekoppeld worden in ruimtelijke projecten, zonder dat die altijd meerkosten met zich mee hoeven te brengen. Risico’s - Niet de keuze maken voor een stevig en apart programma betekent dat het onderwerp versnipperd blijft, waardoor de verstedelijking wel doorgaat, maar de leefomgeving in de stad achteruit gaat en daarmee ook de gezondheid van de inwoners.

- Niet alles kan, want de ruimte is beperkt, waardoor keuzes gemaakt moeten worden en daardoor misschien andere doelstellingen op het gebied van verstedelijking, mobiliteit of economie niet gehaald kunnen worden binnen de grenzen van de stad. - Klimaatverandering zal doorgaan waardoor de stad te maken krijgt met de gevolgen van meer wateroverlast, hittestress, droogte voor mens en dier.

84

3. Relevante bestuurlijke besluiten en documenten •

• • •

•

• • •

4.

In de regionale klimaatplannen zijn doelen en speerpunten opgenomen. Regionale Adaptatie Strategie (2019) https://klimaatadaptatienederland.nl/?ActLbl=regionaleadaptatie-strategie-rijk-maas-waal&ActItmIdt=214972 Regionaal Uitvoeringsprogramma (2020) https://klimaatadaptatienederland.nl/@248754/regionaal-uitvoeringsprogramma-rijk-maaswaal/ Op verzoek van de Raad is een Bomenplan en uitvoeringsagenda bomen opgesteld. (Bomenplan Nijmegen (2021) en Uitvoeringsagenda bomen) In het Klimaatadaptatieplan staan richtlijnen voor een klimaatbestendige stad en willen we de meest urgente plekken waar negatieve effecten optreden in 2030 hebben opgelost. Klimaatadaptatieplan (2021) In de gezondheidsagenda is één van de speerpunten een gezonde leefomgeving met actiepunten op lucht, geluid, hitte, bewegen, voeding, groen en de inrichting van de openbare ruimte.

(Gezondheidsagenda (2021) https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/1f8eadd7-05ea-4f9b-aad72088a79a8eb3 ) In de Omgevingsvisie is een Groene, gezonde stad één van de 8 ruimtelijke keuzes (Omgevingsvisie 2020-2040 https://online.ibabs.eu/ibabsapi/publicdownload.aspx?site=Nijmegen&id=fc97b5a9-b28c-4595a412-65f30a393bc7 Sport- en beweegnota 2022: Een Nimweegs hert veur sport en bewegen! https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/17ac0b8d-10c3-43c5-97df151b00d6be2d Biodiversiteitsplan (2022) Evaluatie “Geef ze de openbare ruimte” https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/4a24c93c-958e-4dbf-bb368f9a19c2ed09

Direct betrokken ambtenaren

Gezondheid: Kristine Mourits Bomenplan, groen, parken: Thomas van der Hulst Klimaatadaptatieplan: Sjoerd de Vreng / Ton Verhoeven Biodiversiteitsplan en stadslandbouw: Ton Verhoeven/Ingeborg Swart Beheer Openbare Ruimte: Jolande Spierings/Inge van den Hoogen Luchtkwaliteit: Jantine Stöckel / Henk Nijhuis Bewegen / Spelen / Ontmoeten: Marieke van Kan/Wesley Deenen. Toegankelijkheid en Lopen: Vincent Meijers

85

Financiële impact

(Financiële) gevolgen wanneer dit niet gebeurt Inzet bestaande programmamiddelen Rijks of Prov.bijdrage Plaats doelenboom

Concreet plan aanwezig

Onvermijdelijk of ambitie?

Investering: 30 sociale knooppunten en beweegroutes: € 6 miljoen Programmamiddelen (exploitatie): € 125.000 structureel, voor advies bij GGD Capaciteit: 3,5 fte, sch.11 (beleidsadvies en coördinatie) nvt € 750.000 beschikbaar (deels krediet, deels programma); onvoldoende voor werkzaamheden nee Programma Openbare ruimte: Ambitie: We hebben een groene, gezonde en vitale omgeving om in te wonen, te werken en te recreëren. Doel: We hebben een groene omgeving die bijdraagt aan de gezondheid van onze inwoners en bezoekers en uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten. Uitvoeringsprogramma + Biodiversiteitsplan in voorbereiding (gereed eind februari) Uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit Uitvoeringsprogramma Geluid Beleidsplan gezondheid Ambitie, uitstel is niet wenselijk omdat uitstel leidt tot vernietiging van groen door hittestress.

Naar inhoudsopgave

86

Dossier Programmatische aanpak Luchtkwaliteit NijmegenWest 1. Omschrijving van het bestuurlijke vraagstuk De gemeente Nijmegen werkt aan een veilige en gezonde leefomgeving voor onze inwoners. Luchtkwaliteit is daarbij een belangrijk thema. De Omgevingsvisie onderstreept niet voor niets het belang van goede luchtkwaliteit vanwege de positieve invloed op de gezondheid van de Nijmegenaren. Op basis van het bestaande beleid van het Uitvoeringsprogramma 2020-2030 zetten we al concrete stappen op de belangrijkste bronnen wegverkeer, scheepvaart, industrie en houtrook. Dit geldt ook voor het gebied Nijmegen West waar we in de tweede helft van 2021 extra stappen hebben gezet voor meer schone Nijmeegse bedrijven met behulp van de instrumenten Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Dit doen we samen met de omgevingsdienst ODRN voor de VTH component en de omgevingsdienst ODRA (Arnhem) voor het uitvoeren van luchtmetingen vanwege hun expertise op dat vlak. De opgave voor de nieuwe bestuursperiode is om de aandacht voor de luchtkwaliteit met name in NijmegenWest te behouden en samen met de omgevingsdienst en onze overheidspartners gemeente Beuningen en provincie Gelderland het ambitieniveau te bepalen, te meten en te borgen dat bedrijven zich houden aan wet- en regelgeving o.g.v. milieu. Metingen aan de schoorsteen bij bedrijven op het industrieterrein Nijmegen West (o.a.

de asfaltcentrale APN en de Nijmeegsche Ijzergieterij) laten zien dat deze aandacht nodig is. Daarbij hoort ook dat we inzicht geven in de luchtkwaliteit op straatniveau in onze wijken. Ook geeft dit richting om samen met de bedrijven te werken aan de (continue) minimalisatie van de uitstoot voor zeer zorgwekkende stoffen en de inzet van de best beschikbare technieken. Een belangrijk onderdeel van de opgave is ook de omgevingsdialoog met de omliggende wijken en de informatievoorziening over luchtkwaliteit in de Stad. Dat verdient meer aandacht. Er zijn al diverse stappen gezet naar bijvoorbeeld de wijkvertegenwoordiging rondom Nijmegen West en Weurt maar het vertrouwen is zeer broos. Om dit uit te voeren is structureel 0,5 fte extra aan capaciteit nodig o.g.v. luchtkwaliteit en bedrijven (schaal 10 – 11) om deze expertise binnen de gemeente te borgen. Daarnaast is aanvullend op het meetplan €50.000 structureel extra aan budget nodig voor het doen van luchtemissiemetingen door de ODRA; dit zit namelijk niet in de opdracht ODRN. Een belangrijk onderdeel van de opgave is ook de omgevingsdialoog met de omliggende wijken en de informatievoorziening over luchtkwaliteit in de Stad. Het advies is om daar de komende twee jaar per jaar €100.000 extra voor te reserveren; daarna moet borging de lijn weer mogelijk zijn. Deze inzet is aanvullend op de claim m.b.t.

de uitvoering van het meetplan luchtkwaliteit Nijmegen West, die is gehonoreerd bij de vaststelling van de stadsbegroting van 2022. Raakvlakken met andere dossiers en programma’s De weg naar een gezonde luchtkwaliteit loopt niet alleen via de industrie. Industrie is slechts één van de vier belangrijkste bronnen naast verkeer (en mobiliteit), scheepvaart en houtrook. Hierbij zijn zowel de programma’s Bereikbaarheid als Openbare Ruimte betrokken met dossiers als: - Groeistad, verstedelijkingsstrategie, etc. - Laadinfra voor auto’s, bedrijven en diverse vormen van logistiek - Gezonde, groene en veilige omgeving - Verduurzaming bedrijven - Duurzame mobiliteit - Herziening VTH-beleid 2018-2021 (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) En ook op campus Heyendaal speelt duurzame mobiliteit een belangrijke rol. Evenals op Park 15 en het ENGIE terrein wat kansrijke locaties zijn voor duurzame tankfaciliteiten. Op het gebied van duurzame mobiliteit werken we nauw samen met het programma Slim en Schoon Onderweg van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen en de provincie Gelderland.

87

2.

Oorsprong en impact

Impact Luchtverontreiniging behoort tot de belangrijkste risicofactoren voor de gezondheid, in dezelfde orde van grootte als overgewicht. Gemiddeld leven Nederlanders door luchtverontreiniging negen maanden korter en jaarlijks overlijden circa 11.000 mensen vroegtijdig als gevolg van blootstelling aan luchtverontreiniging. [Bron: Schone Lucht Akkoord]. Oorsprong • We hebben samen met het Rijk en een groot aantal gemeenten het Schone Lucht Akkoord getekend. Hiermee streven we naar de WHO advieswaarden en 50% gezondheidswinst tot 2030 voor fijnstof en stikstofdioxide. De gemeentelijke roetreductienorm (40% roetvermindering in 2022 ten opzichte van 2014) staat vast en daar houden wij ons aan. • In het Klimaatakkoord is als doel gesteld dat Nederland in 2030 49% minder CO2 uitstoot ten opzichte van 1990. Door het verkeer schoner te maken kunnen we daar een belangrijke bijdrage aan leveren. Transport veroorzaakt namelijk een derde van de uitstoot. • In 2020 is het uitvoeringsprogramma ‘Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit’ vastgesteld. Hierin zijn 29 maatregelen opgenomen om de luchtkwaliteit in Nijmegen te verbeteren, waaronder twee maatregelen voor bedrijven in het hoofdstuk 4 Schone Nijmeegse bedrijven. Vooral maatregel 17 ziet toe op vergunningverlening en handhaving bij bedrijven.

3. Kansen en Risico’s Aanscherping WHO-advieswaarden De WHO heeft in september 2021 haar advieswaarden voor luchtkwaliteit fors aangescherpt om de gezondheid beter te beschermen. Ook de Europese richtlijnen voor luchtkwaliteit worden naar verwachting in 2022 in lijn gebracht met de nieuwe WHO-advieswaarden. Onze ambities binnen het Uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit en het landelijke Schone Lucht Akkoord zijn gebaseerd op de oude WHO-advieswaarden. Een nog te maken (landelijke) analyse is nodig om een scherp beeld te krijgen van de haalbaarheid van de nieuwe WHO-advieswaarden en aankomende Europese richtlijnen. Vervolgens dienen de plannen hierop worden aangescherpt en uitgebreid; ons uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit en het landelijke Schone Lucht Akkoord. Samenwerking op regionaal en landelijk niveau en ondersteuning door landelijk en Europees beleid, middelen en maatregelen zijn daarbij onontbeerlijk. Evenals extra gemeentelijke middelen voor de uitvoering van de maatregelen. Geur Geur is een belangrijk onderdeel van het aspect luchtkwaliteit. Dat vraagt meer inzicht in het geurniveau in de stad. Op dit moment is geur onderdeel van het meetplan luchtkwaliteit op straatniveau dat in 2022 wordt onderzocht.

Dat is een goed vertrekpunt om geur beter in beeld te krijgen en de mogelijkheden van extra beleidsregels en verankering in een omgevingsplan bij invoering van de Omgevingswet te onderzoeken. Inzet instrument vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Aan vergunningen die aan bedrijven worden verleend worden strikte voorwaarden gebonden. Het toepassen van de Best Beschikbare Technieken (BBT) is daarbij het uitgangspunt. Het toezien op de naleving van de opgelegde regels is dan uiteraard van belang.

4. Relevante documenten Nijmegen - Omgevingsvisie https://www.nijmegen.nl/over-de-gemeente/dossiers/dossier-omgevingswet/omgevingsvisie-nijmegen/ - Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit; Uitvoeringsprogramma 2020-2030 https://www.nijmegen.nl/over-de-gemeente/dossiers/30-maatregelen-voor-schonere-lucht/

88

https://www.nijmegen.nl/over-de-gemeente/dossiers/dossier-luchtkwaliteit-nijmegen-west/ Regionaal - Regionale programma Slim en Schoon Onderweg https://www.slimschoononderweg.nl/ Landelijk - Klimaatakkoord https://www.klimaatakkoord.nl/ - Schone lucht akkoord https://www.schoneluchtakkoord.nl/

5. Direct betrokken ambtenaren

-

Dave Ploum (projectleider luchtkwaliteit en bedrijven Nijmegen West en Weurt) Janet Doorduin (Strategisch projectleider duurzame mobiliteit) Jantine Stockel (senior beleidsadviseur luchtkwaliteit) Henk Nijhuis (Senior adviseur luchtkwaliteit/ duurzame scheepvaart)

Financiële impact

Investering: Programmamiddelen (exploitatie): € 0,2 miljoen per jaar voor de jaren 2023 t/m 2024 Capaciteit: 0,5 fte structureel, schaal 11 (dit is aanvullend op de claim die is ingediend bij de stadsbegroting 2022)

(Financiële) gevolgen wanneer dit niet gebeurt Inzet bestaande programmamiddelen Rijks of Prov.bijdrage Plaats doelenboom Concreet plan aanwezig Onvermijdelijk of ambitie?

onvermijdelijk

Naar inhoudsopgave

89

Dossier Renovatie Schouwburg 1. Omschrijving van het bestuurlijke vraagstuk De schouwburg is 60 jaar oud. In de afgelopen jaren is regulier onderhoud uitgevoerd en hebben kleine aanpassingen plaatsgevonden. Groot onderhoud is niet uitgevoerd. De gebreken nemen de laatste jaren steeds meer toe en de consequenties daarvan zoals bijvoorbeeld uitval van vitale onderdelen en/of afgelasting van voorstellingen worden groter. Er zijn 2 versies van een masterplan opgesteld voor de schouwburg. Het masterplan Schouwburg- Plek in de stad omschrijft hoe een veilige, bedrijfszekere en toekomstbestendige Stadsschouwburg er uitziet die behalve als schouwburg ook door de stad breder ingezet kan worden als public space. In het masterplan Schouwburg – Presenterend huis ligt de focus primair op een gebouw, dat up to date en optimaal geschikt is voor de presentatiefunctie van een regionale schouwburg. Beide masterplannen zijn in november 2021 door het college ter kennisgeving aan de raad gestuurd.

• Knelpunten: In het verleden heeft gemeente Nijmegen ervoor gekozen om niet te reserveren voor grote vervangingen c.q. onderhoud. Er is dus niet gespaard voor deze investering. De achterliggende gedachte is dat dit soort investeringen een natuurlijk moment zijn voor een politieke heroverweging zoals: wil de gemeente het gebruik voortzetten van de schouwburg en onder welke voorwaarden (welke invulling, kosten, etc.). In totaal zijn de volgende investeringen berekend: € 25.405.000 voor Masterplan Schouwburg – Presenterend huis en € 27.180.000 voor Masterplan Schouwburg- Plek in de stad (prijspeil januari 2021). Deze bedragen zijn inclusief de reeds gereserveerde middelen voor de vervanging van de trekkenwand en aanpassingen grote zaal ad € 4.500.000.

• Knooppunten: De schouwburg is letterlijk een knooppunt. Het gebouw is de verbinding tussen centrum en station. Het heeft een markante ligging aan het Keizer Karelplein. De aanpak van het gebouw kan de omgeving en de routing vanuit het station naar centrum een enorme boost geven. Bij dit dossier is de koppeling met ruimtelijke ontwikkeling (Stationsomgeving & omgeving Keizer Karelplein) noodzakelijk. Afdeling Vastgoed is als eigenaar van het pand nauw betrokken.

2. Oorsprong en impact •

Ontstaansgeschiedenis: Het theatergebouw, naar het ontwerp van de architecten Bijvoet en Holt, is een icoon van de wederopbouw en een jong rijksmonument. Het gebouw is in 1961 geopend en sindsdien alleen in beperkte mate aangepast aan de veranderende tijd en gebruik. Er zijn in de loop der tijd wel kleinere aanpassingen gedaan aan het gebouw en in de gebouwtechniek, maar het gebouw is overwegend oorspronkelijk. Groot onderhoud is onvermijdelijk. De gebreken nemen de laatste jaren steeds meer toe en de consequenties worden steeds groter. • Opgave voor de komende bestuursperiode: Zie hierboven • Impact en doelgroep: De schouwburg heeft een grote impact op het culturele leven van de Nijmegenaren en voor de bezoekers uit de regio. Voor de schouwburg geldt dat de Nijmeegse bezoekers tamelijk evenredig over alle stadsdelen gespreid zijn. De andere podia trekken naar verhouding meer bewoners uit onder meer Nijmegen-Oost en naar verhouding minder bewoners uit onder meer Dukenburg en Lindenholt. Bij de schouwburg is dat niet zo.

90

Jaarlijks vinden er rond de 200 voorstellingen plaats. In 2019 trokken de 211 optredens 109.000 bezoekers. Het bereik van de schouwburg onder Nijmegenaren is toegenomen. De Burgerpeiling 2019 laat zien dat 36% van de Nijmegenaren vanaf 16 jaar wel eens naar de Stadsschouwburg gaat (was 30% in 2015). Bijna zestig procent van de bezoekers komt uit Nijmegen; een kwart komt uit de buurgemeenten. De rest komt vooral uit Gelderland, Noord-Brabant en Limburg. Jaarlijks geven de bezoekers van de Stadsschouwburg naar schatting €1.270.000 elders in de stad uit. Ruim zestig procent van die uitgaven wordt gedaan door bezoekers van buiten de stad (€770.000).

3. Kansen en Risico’s •

Kansen: Vele knelpunten zijn van bouwkundige of installatietechnische aard. Er ligt tegelijkertijd ook een functioneel vraagstuk, want om te bepalen hoe bestaande knelpunten opgelost dienen te worden, is een toekomstperspectief noodzakelijk. Daarvoor is een goed beeld van het gebruik niet alleen nu, maar voor de komende 25 jaar nodig. De ingrepen zijn kostbaar en daardoor moet van de investeringen vaststaan dat het niet alleen een probleem verhelpt, maar dat ook verbetering optreedt naar de toekomst toe. Duurzaamheid en toekomstbestendigheid zijn daarbij sleutelwoorden en kansen die Nijmegen kan verzilveren bij de aanpak de schouwburg. Daarnaast ligt een grote kans om de fysieke ruimte te verbeteren, door de verbinding tussen het gebouw en de directe omgeving op te waarderen.

•

Risico’s Het gebouw kent complexe, niet eenvoudig oplosbare knelpunten waarvan de impact dusdanig groot is, dat de invloed ervan op de veiligheid, op de bedrijfsvoering en op de bedrijfszekerheid ook groot is. Een incident in de zomer 2019, waarin een relatief beperkt technisch mankement het theater stillegde en een voorstelling geannuleerd moest worden, legde de kwetsbaarheid bloot. Als niets gedaan wordt, dan zal er de komende jaren steeds meer uitval plaatsvinden. Onderdelen van installaties zullen bijvoorbeeld kapotgaan en uiteindelijk zal de complete installatie vervangen moeten worden. Dat soort trajecten vergen (veel) tijd qua voorbereiding en uitvoering. In die periode kan de schouwburg niet functioneren. Een voordeel van deze integrale aanpak is dat met één stap voorwaarts het schouwburggebouw de komende 25 jaar goed zal kunnen functioneren. Een nadeel met name voor de besluitvorming, is dat voor een groot deel sprake is van een alles-of-niets. Met name als het gaat om de functionele en technische verbeteringen van het gebouw en de gebouwgebonden technieken. Zoals hiervoor al is aangegeven, kunnen de noodzakelijke ingrepen niet los van elkaar worden beschouwd en nog minder los van elkaar worden gerealiseerd.

4. Relevante documenten Brief aan de raad twee masterplannen https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/d58b18f6-b33e-4ef5-b64e4628f35e31bd?documentId=e4ae4b0e-f91d-4441-81dc-cbd256636eb9&agendaItemId=aa9a187b-56ac-458e8894-b1435aab50cf Masterplan Schouwburg: plek in de stad https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/d58b18f6-b33e-4ef5-b64e4628f35e31bd?documentId=561f2de4-4d62-4683-a7b7-af03f5edcb88&agendaItemId=aa9a187b-56ac-458e8894-b1435aab50cf Masterplan schouwburg: presenterend huis https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/d58b18f6-b33e-4ef5-b64e4628f35e31bd?documentId=4b4166ee-6057-4233-968f-2b2100aee523&agendaItemId=aa9a187b-56ac-458e8894-b1435aab50cf

5. Direct betrokken ambtenaren •

Maerle Snabel, Maarten van Kaauwen, Nick Pijnappels

91

Financiële impact

Investering: € 22,5 miljoen De Schouwburg moet gerenoveerd worden. Kosten zijn begroot op € 27 miljoen, hiervan is al € 4,5 miljoen eerder beschikbaar gesteld voor de trekkenwand etc. Programma (exploitatie): € -/-

(Financiële) gevolgen wanneer dit niet gebeurt Inzet bestaande programmamiddelen Rijks of Prov. bijdrage Concreet plan aanwezig Onvermijdelijk of ambitie? Onuitstelbaar/ onvermijdelijk/ onvoorzien Plaats doelenboom

Zie risico’s

Ja Onvermijdelijk Onvermijdelijk, temporiseren is (als dat bestuurlijk gewenst is) mogelijk Cultuur We zijn een aantrekkelijke stad met een bereikbaar en hoogwaardig cultureel aanbod en hebben een cultureel klimaat gericht op vernieuwing en innovatie

Naar inhoudsopgave

92

Dossier Stationsgebied: scope wijziging West-entree 1. Omschrijving van het bestuurlijke vraagstuk Het stationsgebied van Nijmegen wordt de komende jaren ontwikkeld tot een multimodale hub met een hoge verblijfskwaliteit. Het nieuwe stationsgebied verbindt de westflank van Nijmegen met het stadscentrum en is dé plek waar wonen (2.000 nieuwe appartementen), werken (1.000 banen), ontspannen en reizen samen komen. De bestuurlijke opgave voor de volgende coalitieperiode is om het Stationsgebied Nijmegen als één van de prioritaire strategische projecten en één van de centrale pijlers van de Nijmeegse omgevingsvisie met kracht voort te zetten Dat het project meer is dan een louter ‘spoorse opgave’, blijkt uit de integrale gebiedsgerichte aanpak waarin diverse multidisciplinaire opgaven samenkomen: binnenstedelijke herontwikkeling, woningbouwversnelling, economische ontwikkeling, leefbaarheid, klimaatadaptatie, vergroening, het voorkomen van hittestress, duurzame mobiliteit, toegankelijkheid en inclusie. Het nieuwe stationsgebied wordt het visitekaartje van de stad. Vrijwel alle disciplines binnen de gemeente zijn bij het project betrokken. Dossiers die aan dit project verbonden zijn, zijn o.a.

versnellen mobiliteitstransitie, duurzame mobiliteit en schone lucht, 10.000 banen, impuls lokale economie, energie neutrale stad, integrale aanpak klimaatadaptatie, groene, gezonde en veilige leefomgeving, circulaire stad en wonen voor bijzondere doelgroepen. Het gaat niet alleen om een fysieke opgave, maar ook andere domeinen worden geraakt door deze ontwikkeling, zoals de realisatie van nieuwe maatschappelijke voorzieningen en inclusie. Bovendien is het project belangrijk voor de regionale ontwikkeling en neemt het een belangrijke positie in de verstedelijkingsstrategie van de Groene Metropoolregio. 2.

Oorsprong en impact van het vraagstuk

Oorsprong Eerste aanleiding voor het project is het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS), waarmee ProRail de sporen en perrons van het station aanpakt. Nijmegen heeft hierbij een bijbestelling gedaan waarmee een volwaardige westentree wordt gecreëerd.. Dit wordt gecombineerd met gebiedsontwikkeling aan de Westzijde: in eerste instantie van de UWV locatie en de Hezelpoort en later de locatie Vissers Meubelen en het P&R terrein. Om dit mogelijk te maken wordt ook de infrastructuur aangepast. In 2020 heeft de gemeente Nijmegen de Woondeal Arnhem-Nijmegen gesloten met het Rijk en andere partners voor de versnelling en realisatie van betaalbare woningen in het gebied. Toen groeide bij de partners het besef dat het stationsgebied het best in één keer goed aangepakt kon worden. De Centrumzijde van het station was het ontbrekende puzzelstuk in de integrale gebiedsontwikkeling. Het bidbook ‘Thuis in de hub’, de agenda Nationale Omgevingsvisie (NOVI), de omgevingsvisie Nijmegen en de Woondeal vormden tezamen de oplading voor de besluitvorming van bestuurlijk overleg MIRT van eind 2020. Daar hebben Rijk en Regio gezamenlijk besloten om middelen beschikbaar te stellen voor het nog ontbrekende deel aan de centrumzijde: een nieuw stationsgebouw, stationsplein, busstations, een gebouwde fietsenstalling, fietsinfrastructuur en vernieuwde openbare ruimte.

Station Nijmegen kreeg daarmee de reikwijdte als ware het een nationaal sleutelproject Station. Hierin wordt nauw samengewerkt met onze partners van ministerie van I&W, BZK, ProRail, NS en provincie Gelderland. Impact In de komende bestuursperiode dienen de plannen voor het station gefinaliseerd te worden en zal worden begonnen met de uitvoering. Dit betekent ook dat veel aandacht nodig is voor het draaiende houden van de stationsomgeving tijdens de verbouwingen en het goed organiseren van de (bouw)logistiek. Dit alles zal een impact hebben voor alle reizigers op en rond het station. Doelstelling is uiteraard om ook tijdens de verbouwing de impact zo beperkt mogelijk te houden.

93

3. Kansen en knelpunten Kansen De ontwikkeling van het stationsgebied tot multimodale hub biedt kansen voor omliggende vastgoedlocaties om mee te liften op de kwaliteitssprong die in het gebied wordt gemaakt. Voorbeelden: Vissers, P&R locatie, Schouwburg, politiekantoor, Randstad locatie aan het Keizer Karelplein. Risico’s Het project kent een hoge mate van complexiteit vanwege de omvang (meer dan 25 deelprojecten), de diversiteit in opgaven, het hoge investeringsniveau, de lange uitvoeringsduur (tenminste t/m 2030), het werken in een knoop van verkeersstromen, de strategische positie in de stad, de grote hoeveelheid stakeholders en betrokkenen en de variëteit aan zienswijzen en belangen op het gewenste eindresultaat. Het project Stationsgebied heeft daarmee een hoog risicoprofiel in geld en kwaliteit. Dit is onderkend bij het vaststellen van de planexploitatie en het benoemen van een risicoprofiel met een omvang van circa € 40 miljoen. Dit is ook mede aanleiding voor het maken van een nieuwe set van afspraken met de raad, waarin zij in staat gesteld wordt op basis van periodieke tussenrapportages de voortgang van het project goed te kunnen volgen. De belangrijkste risico’s van het project Stationsgebied, zoals ook benoemd bij het vaststellen van de planexploitatie, zijn: 1. Hogere kostenraming onderdelen BO MIRT 2.

Vertraging project; het project wordt niet binnen de looptijd van 10 jaar gerealiseerd 3. Uitwerking ontwerp Westentree 4. Uitwerking van diverse ontwikkellocaties. Denk aan onzekerheden over de ondergrond (sanering, archeologie) of uitwerking/grondopbrengsten (bijvoorbeeld Hezelpoort); 5. Minder subsidieopbrengsten: voor de gehele ontwikkeling wordt uitgegaan van een subsidieverwachting die in de praktijk kan tegenvallen. Daarnaast maakt het gegeven dat voor het Stationsgebied vele planologische procedures moeten worden doorlopen, participatie aan stakeholders de ruimte moet geven om een zinvolle bijdrage te leveren en er nog veel inventiviteit nodig is om alle ruimtelijke vraagstukken goed in te passen, dat voortgang onder druk kan komen te staan. Terwijl tegelijkertijd er veel onderlinge afhankelijkheid en raakvlakken zijn tussen de verschillende projecten. En daardoor vertragingen in het ene project meteen kunnen doorwerken naar andere projecten, met alle bijbehorende nadelige gevolgen. Dat dit niet ondenkbeeldig is, blijkt uit de items die nu reeds actueel zijn en de komende periode zullen moeten worden beantwoord. Bij al deze vragen willen we aan de hand van het omgevingsmanagement plan op de verschillende onderdelen en per project het gesprek aangaan met bewoners en stakeholders. Daarbij is het van groot belang hiervoor voldoende tijd en geld vrij te kunnen maken.

Hetgeen soms op gespannen voet kan gaan staan met de geplande en anderzijds noodzakelijke voortgang. -

Hoe maken we het stenige gebied groen en klimaatbestendig terwijl we ook een opgave hebben om te verdichten en functies toe te voegen? Hoe zorgen we voor een gevarieerd en toekomstbestendig programma van wonen, werken en recreatieve functies, die het gebied levendig en hip maken? Hoe ontvlechten we alle verkeersstromen zo dat er een veilige situatie is voor alle reizigers en bezoekers? Hoe realiseren we voldoende betaalbare woningen, terwijl we niet hoeven in te leveren op woonkwaliteit en leefbaarheid? Hoe zorgen we ervoor dat (toekomstige) bewoners van het gebied zoveel mogelijk gebruik maken van duurzame mobiliteit? Hoe zorgen we ervoor dat het gebied leefbaar, bereikbaar en veilig is, ook tijdens de bouwperiode die zo’n 10 jaar in beslag zal nemen? Hoe maken we het station en directe omgeving toegankelijk voor verschillende doelgroepen?

94

-

Hoe ontwikkelen we het stationsgebied op een duurzame wijze (circulair materiaalgebruik, lokale energieopwekking- en opslag, klimaatadaptatie)?

Zoals reeds bij de vaststelling van de planexploitatie is geconstateerd, is de uitwerking van het Ontwerp Westentree een risico op hogere kosten en onvolledige dekking. In de vastgestelde planexploitatie is voor de Westentree, als bijbestelling van PHS, uitgegaan van de basisvariant zoals overeengekomen in de bestuursovereenkomst (2018). Deze variant gaat uit van o.a. een fietsenstalling op maaiveld en hiervoor is een dekking opgenomen van € 12,7 miljoen met een bijbehorend risicoprofiel van € 4 miljoen vanwege het nog uit te werken ontwerp. Nu de uitwerking van het Ontwerp definitief is geworden, is de scope verruimd, de ruimtelijke kwaliteit in overeenstemming gebracht met het vastgestelde Kader Ruimtelijke Kwaliteit van 2020, maar zijn ook de kosten toegenomen. In het nu voorliggende ontwerp is de Westentree een volwaardige stationshal met ontvangstdomein, is er sprake van een door de gemeente geëxploiteerde gebouwde fietsenstalling en is het dak van de fietsenstalling een stationsplein, met een kiss and ride en prettig verblijfsklimaat. Voor deze nieuwe variant van de Westentree hebben we eerder in het kader van het BO MIRT € 8 miljoen extra rijkssubsidie ontvangen en krijgen we als gemeente 40% van de kosten vergoed vanuit het programma fietsparkeren voor de gebouwde fietsenstalling.

Desalniettemin is de verwachting dat er nog een aanvullend gemeentelijk budget nodig is circa € 5 tot € 8 miljoen. We geven hier een bandbreedte, omdat met name de ramingen voor de werkzaamheden in de ondergrond (sanering) en de inrichting van het stationsplein op dit moment nog nader onderzocht worden. Voor de definitieve uitvoering van de Westentree , het zogeheten GO-besluit, stellen gemeente en ProRail een Realisatieovereenkomst op, inclusief de afspraken voor beheer en exploitatie. Voor deze Realisatieovereenkomst zal het College een voorgenomen besluit worden gevraagd onder voorbehoud van goedkeuring door de Raad. De Raad zal door middel van een aangepaste planexploitatie Westentree gevraagd worden extra benodigde middelen, in het kader van de Stadsbegroting 2023, ter beschikking te stellen (november 2022).

4. Relevante documenten In 2012 is de ontwikkelingsvisie Nijmegen Centraal vastgesteld. In 2018 is de bestuursovereenkomst Westentree PHS gesloten met het ministerie van I&W. Voorjaar 2020 heeft het College een Woondeal Arnhem Nijmegen gesloten met het ministerie van BZK. En in 2020 heeft de raad de gemeentelijke omgevingsvisie vastgesteld. De raad heeft voorts in 2020 het Kader Ruimtelijke Kwaliteit voor het stationsgebied vastgesteld. En in november 2021 heeft de raad unaniem ingestemd met de planexploitatie als financieel kader, groot € 192 miljoen. Daarnaast is er een aantal afspraken gemaakt op bestuurlijk niveau met provincie, rijk, ProRail en NS. ProRail heeft een OTB/MER in procedure gebracht dat in mei 2022 definitief zal worden. Op 9 maart j.l. heeft de gemeenteraad ingestemd met het bestemmingsplan Westentree, waarmee uitvoering kan worden gegeven aan de nieuwe uitgebreide variant. Ook is een aantal brochures uitgebracht waarin de opgave van het stationsgebied helder wordt verbeeld. iBabs - Vergaderen met inhoud 5. Direct betrokken ambtenaren Paul Matthieu (Strategisch projectleider), Marjo van Ginneken (Strategisch Omgevingsmanager), Sandra Stoffels (Projectleider PHS/MIRT Centrumzijde), Erna Hollander (Projectontwikkelaar Westerkwartier), Maike de Lange (Strategisch adviseur) en Jorn van Dorst (planeconoom).

95

Financiële impact

Investering: € 5-8 miljoen Programmamiddelen (exploitatie):

(Financiële) gevolgen wanneer dit niet gebeurt Inzet bestaande programmamiddelen Rijks of Prov.bijdrage Plaats doelenboom

Door uitbreiding van de scope, treedt dit tekort op.

Concreet plan aanwezig

Onvermijdelijk of ambitie?

Bijdrages BO Mirt en subsidie fietsparkeren voor het totale plan. Reeds meegeteld Programma Bereikbaarheid: Ambitie: We zijn en blijven een stad die veilig bereikbaar is voor bewoners, bedrijven en bezoekers. Doel: We hebben een optimale bereikbare stad door een goede balans tussen de vervoersmodaliteiten (vracht)-auto, OV, fiets, vaartuig en voetganger. Ambitie: We hebben een stad die duurzaam bereikbaar is. Doel: We stimuleren duurzame vervoerswijzen (lopen, fietsen en openbaar vervoer. In 2012 is de ontwikkelingsvisie Nijmegen Centraal vastgesteld. In 2018 is de bestuursovereenkomst Westentree PHS gesloten met het ministerie van I&W. Voorjaar 2020 heeft het College een Woondeal Arnhem Nijmegen gesloten met het ministerie van BZK. En in 2020 heeft de raad de gemeentelijke omgevingsvisie vastgesteld. De raad heeft voorts in 2020 het Kader Ruimtelijke Kwaliteit voor het stationsgebied vastgesteld. En in november 2021 heeft de raad unaniem ingestemd met de planexploitatie als financieel kader, groot € 192 miljoen. Daarnaast is er een aantal afspraken gemaakt op bestuurlijk niveau met provincie, rijk, ProRail en NS. ProRail heeft een OTB/MER in procedure gebracht dat in mei 2022 wordt vastgesteld. Op 9 maart j.l. heeft de gemeenteraad ingestemd met het bestemmingsplan Westentree, waarmee uitvoering kan worden gegeven aan de nieuwe uitgebreide variant.

Ook is een aantal brochures uitgebracht waarin de opgave van het stationsproject helder wordt verbeeld. Onvermijdelijk, gelet op door raad vastgestelde KRK en bestemmingsplan

Naar inhoudsopgave

96

Dossier Toekomst Triavium Korte omschrijving van het vraagstuk Gemeente Nijmegen huurt het Triavium en exploiteert de ijsbaan. Onze huurovereenkomst met de eigenaar loopt over 11 jaar af. In het verleden is het Triavium ook eigendom van de gemeente geweest, maar in de jaren ‘90 is Triavium verkocht aan de markt. De afgelopen jaren zijn er gesprekken gevoerd over een eventuele terugkoop, maar dit heeft tot nu toe niet tot resultaat geleid gezien de gevraagde koopprijs. De ijsbaan in Triavium is 25 jaar oud; afgelopen jaren hebben uitgewezen uit dat de apparatuur aan vervanging toe was. De afgelopen jaren is hier ook in geïnvesteerd, in 2020 zijn de meest technische installaties vervangen dan wel geüpdatet. Wel zijn er nog een aantal risico’s die de komende jaren tot benodigde forse investeringen kunnen leiden. Een voorbeeld is een pekellekkage in de ringbaan. Aangezien wij niet de eigenaar zijn, hebben we de keuze of we over ruim 10 jaar een nieuw contract willen aangaan of niet. Hieronder ligt de vraag of het bestuur komende jaren wil investeren in Triavium (vervanging, onderhoud e.d.), een nieuwe ijsbaan wil bouwen of überhaupt een ijsbaan voor Nijmegen wil behouden. We willen een opdracht bij de politiek ophalen om hier mee aan de slag te gaan. Knelpunten • De eigenaar van Triavium stelt dat de gemeente verantwoordelijk is voor de vervanging van de apparatuur en de ijsbaan.

De eigenaar wil alleen investeren in b.v. een upgrade van het buitenterrein als wij als gemeente het huurcontract verlengen. De vraag is of het bestuur bereid is om het huurcontract te verlengen of overweegt om zelf te investeren zonder verdere verplichtingen in de toekomst. • In o.a. Ede worden mogelijkheden voor een ijsbaan onderzocht. De komst van een nieuwe ijsbaan in de regio zal zeker impact hebben op het aantal bezoekers per jaar in het Triavium. • Er is een huur-en exploitatieverplichting tot einde contract. Bij uitval van de ringbaan (b.v. als gevolg van te hoge kosten voor reparatie/vervanging) heeft de gemeente het recht om alleen de ijshockeybaan open te stellen. Dit zal echter zonder een alternatief in de regio zeker tot commotie leiden. Knooppunten Dit dossier heeft een indirect knooppunt met Stadsontwikkeling. Triavium ligt op een strategische plek in de stad; in het verleden zijn er verschillende plannen ontwikkeld door investeerders voor deze plek. Oorsprong en impact Sinds de oplevering van Triavium in 1996 is de ijsbaan regelmatig onderwerp van gesprek geweest in de gemeenteraad, met name over de financiële situatie en het eigenaarschap van Triavium. Met het aflopen van het huurcontract over 11 jaar is het aan het gemeentebestuur om te bepalen of de ijsbaan voor Nijmegen behouden moet blijven in de toekomst.

Dit hangt tevens samen met de investeringen die de komende 10 jaar nodig zijn om Triavium open te kunnen houden. Welke ambities heeft het bestuur t.a.v. een ijsbaan in Nijmegen? Is het bestuur bereid om jaarlijks fors te investeren om een ijsbaan in de stad in stand te houden? Het exploiteren van een ijsbaan is geen wettelijke taak. Voor wat betreft de onderhandelingen aan de coalitietafel zou het bespreekpunt een onderzoek naar de toekomst van het Triavium moeten zijn. Zodat het nieuwe bestuur op basis van een brede context en gedegen informatie in 2024-2025 een besluit kan nemen over de toekomst van een ijsbaan in Nijmegen. Kansen en Risico’s Kansen: • Door een grondig (haalbaarheids)onderzoek naar de toekomstbestendigheid van het Triavium uit te voeren, kan de gemeenteraad een weloverwogen besluit nemen. • Met het weg vallen van de ijsbaan in Dronten is Triavium de enige ijsbaan voor de provincie Gelderland

97

Risico’s: • Ondanks dat er in 2020 fors is geïnvesteerd in de techniek van de ijsbaan kunnen we niet uitsluiten dat er binnen nu en 10 jaar al forse investeringen nodig zijn om Triavium in de huidige vorm open te kunnen houden. Direct betrokken ambtenaren • Staf VSA: Evelien Peetsold • Financiële impact

Investering: Dit is nog niet duidelijk. Hiervoor moet eerst onderzoek gedaan worden. Programma: Nvt

(Financiële) gevolgen wanneer dit niet gebeurt Inzet bestaande programmamiddelen Rijks of Prov.bijdrage Plaats doelenboom

Concreet plan aanwezig Onvermijdelijk of ambitie? Onuitstelbaar/ onvermijdelijk/ onvoorzien

Leegstaand pand met huurderving als gevolg. Zonder investeringen kan de ijsbaan niet verhuurd worden. Of er eigen middelen ingezet kunnen worden, wordt onderzocht. Wellicht op lange termijn bijdrage van de Provincie. Ambitie: We maken een leven lang sporten en bewegen mogelijk voor alle inwoners met goede, toegankelijke sportaccommodaties en een beweegvriendelijke openbare ruimte. Doel: We zorgen voor deugdelijke en goed bereikbare voorzieningen in alle delen van de stad. Onderzoek is in voorbereiding naar de vraag wat we met Triavium willen in de toekomst Het contract met de exploitant loopt af. Als we doorgaan met de ijsbaan, zijn er grote investeringen nodig. Dit hangt van de visie af. Bij besluit om door te gaan met de ijsbaan, zijn de investeringen onvermijdelijk.

Naar inhoudsopgave

98

Dossier Uitbreiding woonwagenstandplaatsen 1. Omschrijving van het bestuurlijke vraagstuk In de eerste helft van 2020 is onderzoek gedaan naar de vraag naar woonwagenstandplaatsen. Aanleiding was een door de raad op 18 december 2019 unaniem aangenomen motie om dergelijk onderzoek te doen. Tevens werd hiermee gevolg gegeven aan de aanbevelingen van het “Beleidskader gemeentelijk woonwagen – en standplaatsenbeleid” van de Rijksoverheid. Op basis van het rapport Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen, opgesteld door Companen, heeft het college op 1 december 2020 besloten een QuickScan uit te voeren naar geschikte locaties voor 25 nieuwe woonwagenstandplaatsen. Op 27 januari 2021 heeft de gemeenteraad de motie ‘ik wil dan wel zo’n huisje op wielen’ aangenomen. In deze motie verzoekt de raad het college onder meer om de mogelijkheid van uitbreiding van bestaande woonwagenlocaties in beeld te brengen en in samenspraak met in ieder geval de Stichting Woonwagenbelangen Nijmegen de mogelijke clusters in beeld te brengen. De QuickScan is uitgevoerd en op 22 juni 2021 vastgesteld door het college en ter informatie naar de raad gestuurd. Op 20 oktober 2021 heeft de raad besloten om de uitbreiding van de bestande woonwagenlocaties uit te werken (Teersdijk 6, Ackerbroekweg 2, Ubbergseweg 1 en Dorpstraat 1).

Daarnaast heeft de raad besloten om te onderzoeken of en onder welke voorwaarden een extra uitbreiding van woonwagenstandplaatsen ter plekke van het bosje ten zuidwesten van de woonwagenlocatie Teersdijk, mogelijk is met maximaal 15 woonwagenstandplaatsen. In dezelfde vergadering heeft de raad de motie ‘Ruimte voor jongeren op wielen’ aangenomen waarin ze het college o.a. verzoekt om het maximaal aantal standplaatsen op deze plek in te tekenen. De bestuurlijke opgave is om een uitbreiding van 25 nieuwe woonwagenstandplaatsen te realiseren en in de actualisatie van de Woonvisie de verdere uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen op te nemen en uit te werken. Er is namelijk een vraag naar 90 woonwagenstandplaatsen en voor locaties buiten de huidige woonwagenlocaties blijkt geen draagvlak te zijn onder de woonwagenbewoners. Dit is niet alleen een ruimtelijke ordeningsvraagstuk. Uitgangspunt van het college is tot nu toe geweest dat de realisatie kostenneutraal voor de gemeente plaatsvindt. Het dossier raakt dossier 34: de huisvesting van bijzondere doelgroepen en in de uitwerking raakt het ook het domein veiligheid. 2. Oorsprong en impact Het vraagstuk komt voort uit landelijk beleid n.a.v. rapportage van de Nationale Ombudsman ( zie onder 1) en heeft met name impact op de doelgroep woonwagenbewoners. 3.

Kansen en Risico’s

Kansen: - Woningen voor de doelgroep (huisvesting bijzondere doelgroepen) Risico’s: - Zolang er geen afspraken zijn gemaakt over bijdrage van de corporaties (dat proces loopt nog), blijft de gemeente de verhuurder van standplaatsen. Dat betekent aanleg en beheerkosten. - De raad is niet akkoord gegaan met het voorstel van het college om artikel 10 Wbmgp te verlengen, dat betekent geen/minder regie op vestiging van nieuwe woonwagenstandplaatsen. Via het aanbieden van een erfpachtmogelijkheid kan het aantal woonwagenstandplaatsen geborgd worden. - Veel weerstand, lange procedures bij aanwijzen nieuwe locaties voor woonwagenstandplaatsen Het risico op weerstand, lange procedures etc. is erg groot

-

Er zijn landelijke afspraken over de huisvesting van deze doelgroep en er ligt een uitspraak van het Europees hof van de rechten van de mens. Het niet realiseren van extra standplaatsen zal leiden tot verzet van de woonwagenbewoners (Stichting Woonwagenbelangen Nijmegen) en waarschijnlijk leiden tot het indienen van klachten bij de nationale ombudsman. Afspraken worden op dat moment niet nagekomen (zie besluit raad 20 oktober 2021 en eerdere besluiten college).

4. Relevante documenten • In welke beschikbare documenten is over dit vraagstuk meer te lezen? -

•

het rapport Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/11ee874a-8b21-416e-b39b-f04bef9f3651 QuickScan nieuwe locaties woonwagenstandplaatsen https://www.nijmegen.nl/nieuws/nieuwsdossiers/uitbreidingwoonwagenstandplaatsen/#:~:text=In%202021%20is%20gestart%20met,in%20de%20omgeving%20en %20veiligheid. Beleidskader gemeentelijk woonwagen-, en standplaatsenbeleid. Ministerie van BZK, juli 2018 https://vng.nl/publicaties/beleidskader-gemeentelijk-woonwagen-en-standplaatsenbeleid Brief met nadere toelichting op rijksbeleid van de minister van BZK d.d. 18 december 2018.

Welke bestuurlijke besluiten zijn over dit vraagstuk eerder genomen? - College: 1 december 2020 Onderzoek woonwagens https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/50ca48c1-a0bb-4a71-88678eb4eed744f2?documentId=8bd6041f-2ff8-4f38-9d3a-d6edc58d4fcd&agendaItemId=1ee3a6fb-40354add-94e2-5dd745e429e6 - Raad: januari 2020 nav collegebrief; Motie ‘Ik wil dan ook wel zo’n huisje op wielen’ - College: 13 april 2021 Programma van eisen woonwagens https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/6411cdbc-998b-43bc-84eaecfe2f8ae4c6?documentId=b89f674d-96d5-4a43-909f-49f3142d0d24&agendaItemId=7d99b8b9-2bf64c5a-b09f-69f33f97f6aa - College: 22 juni 2021 QuickScan nieuwe locaties woonwagenstandplaatsen https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/effba9f4-9f70-48a6-a35ee76fb3076aa3?documentId=5510a91d-159e-4e88-84de-d3b2f60e9394&agendaItemId=ca5a5261-99814cf3-a387-40b7f0dabbed - Raad: 20 oktober 2021 Uitbreiding woonwagenstandplaatsenstandplaatsen en Motie Ruimte voor jongeren op wielen https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/18a5bb10-217f-4a30-bc1bd77c54f11418?documentId=8f18b807-93aa-447a-a3d2-31cce67dd8f6&agendaItemId=f52a6c23-e23040c9-9541-5e9fde3d5d99

5. Direct betrokken ambtenaren • Welke medewerkers kunnen over dit vraagstuk nadere informatie geven? Ien van der Coelen – projectontwikkelaar

Financiële impact

(Financiële) gevolgen wanneer dit niet gebeurt Inzet bestaande programmamiddelen Rijks of Prov.bijdrage Plaats doelenboom

Concreet plan aanwezig

Onvermijdelijk of ambitie?

Investering: Programmamiddelen (exploitatie): rendabel nvt nvt Wellicht een kleine bijdrage Programma Wonen en stedelijke ontwikkeling: Ambitie: We zijn een aantrekkelijke stad om te wonen, met goede werklocaties, openbare ruimtes en voorzieningen. Doel: We behouden en versterken de ruimtelijke kwaliteit van onze stad, door zorg te dragen voor een goede ruimtelijke ordening. In voorbereiding (25 plekken). Uitbreiding zoeken op bestaande woonplaatslocaties. In mei duidelijk hoe het plan er uit ziet. onvermijdelijk

Dossier Veilige fysieke leefomgeving 1. Omschrijving van het bestuurlijke vraagstuk  





Brandveiligheid, milieu, veilige evenementen en veilige horeca en markten. Belangrijkste uitdagingen:  implementeren van de bevindigen uit de beleidsevaluatie fysieke veiligheid;  versterken evenementenveiligheid op basis van innovaties;  de relatie met informatiegestuurd werken;  de relatie met integrale handhaving;  De relatie met de aanpak ondermijning. Bespreekpunten in de coalitieonderhandelingen: het beleid ten aanzien van brand- en constructieveiligheid van gebouwen gaat uit van de eigen verantwoordelijkheid van de burger. Maar bij lastige dossiers komt toch elke keer weer de discussie naar boven wat die verantwoodelijkheid precies inhoudt, waar die begint en waar die eindigt. Het is belangrijk om daar een goede begripsbepaling van te hebben, die ook helder maakt hoe die eigen verantwoordelijkhid zich verhoudt tot de zorgplicht van de overheid. Knooppunten: veiligheid, ruimtelijk domein en informatiebeheer.

2. Oorsprong en impact  



Landelijke en lokale ontwikkelingen: naast nieuwe wet- en regelgeving de evaluatie van ons eigen gemeentelijke beleid door Stadscontrol. De opgave voor de komende bestuursperiode: een scherpere definitie van watde eigen verantwoordelijkheid van burgers inhoudt, die ook leidend en bepalend kan zijn bij toekomstige discusies over lastige dossiers. Daarmee investeren we ook in een overheid die betrouwbaar is in haar optreden ten opzichte van de burger. Impact: we streven naar veiligheid op de schaal van de burger. Met een risicogeoriënteerde en informatiegestuurde insteek, waarbij ook nadrukkelijk de verantwoordelijkheid die burgers zelf hebben centraal staat.

3. Kansen en risico’s 





Kans: een goede verantwoordelijkheidsdeling tussen overheid en burger leidt tot meer draagvlak, tot een gezonde balans tussen inzet en kosten en uiteindelijk tot meer veiligheid in de stad; ook in relatie tot aanpalende beleidsterreinen. Risico: de governance van fysieke veiligheid is ingewikkeld, waardoor het een hele uitdaging is om beleid goed in uitvoering weg te zetten en daarmee adequaat te kunnen sturen op realisatie van doelen en gewenste effecten Indien mogelijk: hoe groot is de kans dat de kans/het risico zich voordoet? Aanzienlijk.

4. Relevante documenten 

Plan van aanpak fysieke veiligheid 2019-2022 (raadbesluit 84/2019).

5. Direct betrokken ambtenaren   

Juul Litjens (VH) Sander Ambrosius (ST) Arjen Besselink (ST)

Naar inhoudsopgave

102

Dossier Versnellen mobiliteitstransitie in een groeiende stad 1. Omschrijving van het bestuurlijke vraagstuk Het aantal inwoners van Nijmegen gaat de komende jaren fors groeien met ruim 10% tot 2035. We hebben een woondeal met het Rijk om de komende jaren versneld woningbouw te realiseren. Conform de verstedelijkingsstrategie zullen de extra woningen vooral worden gerealiseerd nabij station Nijmegen en in Winkelsteeg, alsook een verdere verdichting van de bestaande stad. De bevolkingsgroei heeft aanzienlijke impact op de mobiliteit. De bestuurlijke opgave is om de vastgestelde mobiliteitsmaatregelen te versnellen en uiterlijk in 2025 gerealiseerd te hebben. En om daar bovenop een aanvullend maatregelenpakket te realiseren voor de periode 2025 - 2030. Hiervoor is extra capaciteit en budget nodig. Ook zijn stevige keuzes nodig over welke verkeersstromen of vervoerswijzen waar prioriteit moeten krijgen. Bewoners en bedrijven zullen sneller hun mobiliteitsgedrag moeten veranderen dan eerder voorzien. De voornaamste uitdaging is om met het tempo van de maatregelen vóór te blijven op het tempo van de bevolkingsgroei. Deze twee ontwikkelingen zijn nauw met elkaar verbonden: zonder aanvullende mobiliteitsmaatregelen verslechtert de stedelijke bereikbaarheid voor alle vervoerswijzen.

Gevolg is dat de stad langzaam dichtslibt, waardoor zowel de leefbaarheid en de bereikbaarheid als de economische ontwikkeling onder druk komen te staan. Extra inspanning is nodig op diverse thema’s. We streven naar actieve, duurzame en ruimte efficiënte mobiliteit. Hiervoor is een fundamentele omkeer van prioriteiten nodig, aangeduid als het “STOMP”-ontwerpprincipe: eerst Stappen (lopen) als de hoogste prioriteit, dan Trappen (fietsen), dan Openbaar vervoer, dan MaaS (mobility as a service) en pas als laatste de Personenauto. Per thema zien we de volgende opgave: • Lopen: De voetganger is in de regel een vergeten vorm van mobiliteit. Het stimuleren van lopen kan een belangrijke bijdrage leveren aan een aantal stedelijke uitdagingen, zoals ruimtelijke verdichting, gezondheid, luchtkwaliteit, vergrijzing en sociale cohesie. Het is dan ook essentieel om ruim baan te geven aan voetgangers. Dit vraagt om het inzetten op het ontwikkelen van een netwerk van aantrekkelijke looproutes in de binnenstad en rondom andere belangrijke centrale bestemmingen in de stadsdelen. Alleen met deze aanpak ontstaat er voldoende ruimte in de stad voor de bevolkingsgroei, met een passend beeld van Nijmegen als dé wandelstad. • Fietsen: Nijmegen staat ook bekend als fietsstad. Het jarenlange succesvolle fietsbeleid heeft gezorgd voor een grote toename van het aantal fietsbewegingen.