42 - Dossiers coalitieonderhandelingen

Pakken we de kansen die Werelderfgoed biedt? De impact van die kansen kan groot zijn op lokale ondernemers, voor toerisme & recreatie, culturele beleving van inwoners, kwaliteit van de leefomgeving en internationale bekendheid van Nijmegen als kennisstad. Nijmegen mag zich nu scharen in het rijtje van de Amsterdamse grachtengordel, de Egyptische piramides en de Eiffeltoren. De opgave is nu om het belevingsniveau van de Limes op hetzelfde niveau te brengen als we de kansen willen benutten en de impact het meest effectief willen laten zijn. Depot De komende bestuursperiode zal aandacht vergen voor de inpassing van de functie van depot in het stedenbouwkundig ontwerp van Winkelsteeg. Daarnaast moet worden nagedacht over de publiekelijke toegankelijkheid van het gemeentelijk depot om meer te kunnen laten zien van het Werelderfgoed dat niet meer in de bodem bewaard is gebleven en geen plekje krijgt in museale tentoonstellingen. Erfgoedinstellingen De huidige opgave is het versterken van de erfgoed basisinfrastructuur, samenhang brengen in de bestaande en nieuwe visualisaties en een uitspraak over al dan niet vrijmaken van structurele middelen ten behoeve van de instellingen in de stad. Per instelling hebben wij daar informatie over.

Religieus erfgoed De komende bestuursperiode zal bepaald moeten worden of de acties en aanbevelingen uit de Bouwstenen voor religieus erfgoed opgepakt gaan worden. 3. Kansen en Risico’s Monumentenregeling + kwaliteit monumenten omhoog + enthousiasme in stad over monumenten + duurzame instandhouding + kans op koppeling erfgoed en duurzaamheid - er is op dit moment in Nijmegen geen grote restauratieopgave bekend Kennisontsluiting + efficiënte procedures ihkv vergunningen / bestemmingsplannen + we voldoen aan de wettelijke plicht om archeologisch onderzoek uitgewerkt en toegankelijk te maken + kennisopbouw voor wetenschap + levert kennis voor verbeelding van het verleden, bijvoorbeeld ten behoeve van profilering Limes

57

- gaat veel tijd en energie in onzichtbaar werk zitten - we kunnen ook actief besluiten dit niet te ambiëren (maar dan ook wijziging citymarketing en focus op oudste stad) Limes + internationale aantrekkingskracht + effect op vestigingsklimaat, toeristen, kenniswerkers, etc. - niet goed organiseren brengt status in gevaar Depot + versterking archeologische keten tot kenniscentrum + koppelkansen Limes + archeologie toegankelijker maken, opener voor publiek + mooie voorziening in woon/werkwijk - hogere kosten Erfgoedinstellingen + professioneel netwerk en stad beter op de kaart + cofinanciering zet Stevenskerk sterker op de kaart (Stevenskerk is onze grootste trekpleister) + zonder gemeentelijke cofinanciering bestaat het risico dat de provinciale subsidie in het geding komt en de vervolgfasen van het Masterplan niet uitgevoerd kan worden. + vliegwieleffect +/- samenwerking en professionalisering moet ook de ambitie zijn van het erfgoedveld, niet alleen van de gemeente. - grotere instellingen hebben grotere problemen Religieus erfgoed + kansen voor zowel erfgoed als maatschappelijke ontwikkeling + ingewikkelde opgave die eigenaren niet alleen aan kunnen + zonder kader is de kans dat kerken uit het straatbeeld verdwijnen groter +/- financiële regeling vertoont samenhang met regeling Fonds Nijmeegse monumenten 4.

Relevante documenten Fonds Nijmeegse monumenten Diverse brieven aan de raad Erfgoedstrategie https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/c74af262-b1ce-4095-8eb8-a80f026c266d Kennisontsluiting In 2013 is bestuurlijk het besluit genomen mee te werken aan de status van Werelderfgoed binnen het grondgebied van de gemeente Nijmegen. In 2020 is de Erfgoedstrategie vastgesteld, waarin voor 2021 budget is vrijgemaakt voor een inventarisatie van het archeologisch materiaal in het depot en een advies voor het vervolg van het dossier Kennisontsluiting. Als pm post is hierin het vervolg van de financiering opgenomen. Limes Dossier Werelderfgoed Neder-Germaanse Limes: https://www.romeinen.nl/romeinselimes/nominatiedossier Masterplan Limes (in ontwikkeling) Depot • Stadsbegroting 2019 Gemeente Nijmegen • Stadsbegroting 2020-2023 Gemeente Nijmegen

58

• • • • •

Perspectiefnota Provinciale Staten 2020 Raadsbrief Archeologische keten d.d.7 mei 2019 Brief aan de raad Voorbereidingskrediet archeologisch depot d.d. 10 november 2020 Businesscase d.d. 25 maart 2019 Plan van Aanpak d.d. 9 september 2020

Erfgoedinstellingen Erfgoedstrategie 2020 https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/c74af262-b1ce-4095-8eb8-a80f026c266d Uitvoeringsprogramma Verleden Verbeeld 2019-2021 https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/015b08b5-016f-4608-8938c7a26aa7d0f3?documentId=d596e416-0182-44ad-b59e-272908831039&agendaItemId=4e93600d-cb1b-4053a9e9-f8db0fa9da9c Citymarketingstrategie https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/bc5e2a2e-2bfc-4477-9674-7d2c2ef6d3c3 Masterplan Herinneringstoerisme Rijk van Nijmegen Religieus Erfgoed Bouwstenen aanpak religieus erfgoed (naar verwachting in maart door college vastgesteld) 5. Direct betrokken ambtenaren Monumentenregeling Mayke Haaksman Wouter van Hest Kennisontsluiting Ilona Haas Anne Loonen (afd. SR) Limes Ilona Haas Pauline Jansen Depot Henk van Ramshorst Ilona Haas Erfgoedinstellingen Verleden Verbeeld, Huis van de Nijmeegse Geschiedenis: Pauline Jansen WO2 infocentrum: Pieter Hermans Stevenskerk: Mayke Haaksman Museum het Valkhof, Bastei, Gebroeders van Lymborch: Natalie van den Dobbelsteen Religieus erfgoed Mayke Haaksman

59

Financiële impact

(Financiële) gevolgen wanneer dit niet gebeurt Inzet bestaande programmamiddelen Rijks of Prov.bijdrage Plaats doelenboom

Concreet plan aanwezig Onvermijdelijk of ambitie?

Investering: nvt Programmamiddelen (exploitatie): Monumentenregeling: € 2 ton (structureel) Kennisontsluiting: € 2 ton (structureel) Erfgoedinstellingen: € 3,5 ton (structureel) totaal structureel: 7,5 ton Co-financiering Stevenskerk: € 6 ton (incidenteel) totaal a-structureel: 6 ton Capaciteit: 2 fte, schaal 11 nvt

Programma Cultuur en cultureel erfgoed: Ambitie: We zijn de oudste stad van Nederland, met een rijke historie en eigen karakter. We benutten dit unieke erfgoed om de aantrekkelijkheid van onze stad voor (nieuwe) bewoners, bedrijven en bezoekers te vergroten en hen nog sterker te verbinden aan de stad. Doel: We zorgen voor bescherming en instandhouding van ons erfgoed. Doel: We maken het verleden zichtbaar en beleefbaar. ambitie

Naar inhoudsopgave

60

Dossier Huisvesting bijzondere doelgroepen, statushouders, spoedzoekers en ouderen 1. Omschrijving van het bestuurlijke vraagstuk Korte omschrijving van het vraagstuk dat speelt. Er zijn een aantal doelgroepen, die (snel) een woning nodig hebben en daarvoor niet kunnen wachten tot ze via de reguliere weg in aanmerking komen voor een sociale huurwoning. De wacht/zoektijden lopen daar (nog verder) op. Deze mensen hebben allemaal een laag inkomen, die het voor hen onmogelijk maakt om op de commerciële markt een woning te verkrijgen. Door de tekorten op de woningmarkt stijgt het aantal mensen die snel een woning nodig hebben. Het aantal dak- en thuislozen neemt toe. We hebben hierover goede afspraken met de corporaties. Een groot gedeelte van deze mensen worden (met voorrang) door de corporaties gehuisvest. Daar zitten grenzen aan. Zeker in een tijd waarin het woningtekort (zeker ook in de sociale sector) groot is en alle woningzoekenden veel moeite hebben om een (geschikte) woning te vinden. Dat vraagt om creatieve, andere oplossingen. Een dak boven je hoofd is over het algemeen de eerste stap om het leven weer op de rail te krijgen. Het uitblijven van een oplossing versterkt de problematiek en vergroot het probleem. Juist voor deze kwetsbare mensen is een (tijdelijke) oplossing een groot goed en een nieuwe start.

Door de grote druk op de woningmarkt is de bemiddelingstijd bij corporaties, zelfs voor doelgroepen die met prioriteit bemiddeld worden naar een woning (zoals statushouders en uitstroom Maatschappelijke Opvang/Beschermd Wonen), al opgelopen naar minimaal 4 tot 6 maanden. 1. Bijzondere doelgroepen. Sinds 2015 (decentralisatie Wmo) is de gemeente verantwoordelijk voor beschermd wonen GGZ, maatschappelijke opvang, de jeugdzorg etc. Dit loopt samen met het streven om zoveel mogelijk mensen zelfstandig te laten wonen met begeleiding. In een flink aantal gevallen is dat mogelijk en ook wenselijk. We werken toe naar inclusieve wijken. Om de mensen die (met enige ambulante begeleiding) zelfstandig kunnen wonen ook daadwerkelijke een eigen woonplek te kunnen geven is extra inzet nodig. De ontwikkeling van extramuralisering heeft de uitstroom en afbouw van Beschermd Wonen plekken gestimuleerd. Onderzoek binnen het project Weer Thuis leert ons dat de vraag naar woonruimte (uitstroom Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en Jeugdzorg) aanzienlijk hoger is dan we momenteel met afspraken met de corporaties kunnen realiseren. Blijft door- en uitstroom van met name Maatschappelijke Opvang en jeugdzorg achter, met onnodig hoge zorgkosten als gevolg.

Met het convenant Weer Thuis hebben we daarover met corporaties, gemeenten uit Gelderland-Zuid en zorgaanbieders knelpunten inzichtelijk en afspraken gemaakt. Een goede eerste stap, maar dit biedt nog onvoldoende oplossing. Daarnaast is er voor jongeren die uitstromen specifieke aandacht nodig. Zij zijn jong, hebben bredere (woon) begeleiding nodig (maar willen dat vaak niet). Kleine betaalbare woonruimte voor jongeren onder de 23 jaar is beperkt voorhanden. 2. Statushouders Het aantal statushouders in AZC’s is het laatste jaar flink toegenomen. Daarom is de IND bezig met een taskforce om de achterstand in beoordelingen weg te werken. Hierdoor krijgen in korte tijd meer mensen een status, zodat zij uit het AZC kunnen en daadwerkelijk kunnen starten met een leven in Nederland. Als gevolg daarvan is de taakstelling voor alle gemeenten (om statushouders te huisvesten) in 2021 meer dan verdubbeld. Nu de corona langzaam normaliseert wordt het aantal asielzoekers weer groter (veel gezinshereniging) en door nieuwe brandhaarden (Afghanistan). Perspectief voor de komende jaren is dat de gemeentelijke huisvestingstaakstelling de komende jaren op een hoog niveau blijft. Ook hier is het voor corporaties niet mogelijk om de hele taakstelling te realiseren. Door de enorme druk op de woningmarkt, lange wachttijden, lage mutatiegraad is het lastig om alle mensen te huisvesten.

Dit leidt tot oplopende wachttijden. Vooral in de segmenten waarop ook andere bijzondere doelgroepen zijn aangewezen.

Dossiers nieuwe bestuursperiode

p. 1

3. Spoedzoekers Door de grote druk op de woningmarkt en de lange wachttijden/hoge prijzen komen steeds meer mensen in de verdrukking. Dat betekent dat zij op straat komen te staan, of door malafide verhuurders worden uitgebuit. Dat laatste speelt regelmatig bij arbeidsmigranten. In Nijmegen neemt het aantal economisch daklozen toe. Ook het aantal mensen die dak en thuisloos zijn, vrouwen die willen stoppen met tippelen, overlast gevende verslaafden die willen afkicken en hun leven beteren of uitstromende delinquenten kunnen we nu alleen een plek in (vollopende) maatschappelijke opvang geven. Voor vele van hen is Maatschappelijke Opvang een suboptimale tussenstap die, door gebrek aan huisvesting, veel te lang duurt. Voor de meeste mensen geldt: een dak boven het hoofd is een eerst stap richting normalisering van het leven en neemt een hele hoop stress weg, zodat de volgende stappen genomen kunnen worden. 4. Starters In dit rijtje mogen de starters niet ontbreken. Met wachttijden en zoektijden is het (bijna) onmogelijk voor jongeren om in te stromen in de sociale sector. Alleen door loting en door het huisvesten van jongeren in specifieke complexen kunnen zij de eerste stap op de woningmarkt zetten. Zij zijn misschien niet zo urgent als de bovenstaande groepen, maar komende wel steeds meer in de verdrukking.

Tevens draagt deze ontwikkeling bij aan een groeiende maatschappelijke onvrede; waarom geen huis voor mijn kind maar wel voor andere groepen? 5. Ouderen Aanvullend op bovenstaande groepen: voor ouderen zijn de afgelopen jaren (met name in Nijmegen-Noord) verschillende woonprojecten ontwikkeld om de vergrijzingsgolf op te vangen. Maar de vergrijzing van NL brengt op woon/zorggebied meerdere (aan elkaar verbonden) vraagstukken met zich meebrengen. Maar een deel van de woningen zijn geschikt voor ouderen (levensloopgeschikte woningen, beschut wonen). De verhuismogelijkheden zijn hierdoor beperkt. Dit resulteert enerzijds in een groter beroep op Wmo voorzieningen in bestaande huisvesting. Anderzijds vindt er geen doorstroming plaats en blijven relatieve grote woningen bezet door de relatief kleine huishoudens van ouderen. Met de Nijmeegse corporaties hebben we recentelijk een aanvraag voor een ‘verhuiscoach’ gehonoreerd gekregen door de Provincie Gelderland. Beschikbaarheid van woningen is namelijk een belangrijk knelpunt, maar niet de enige. Andere relevante zijn: er tegen opzien/niet kunnen organiseren van verhuizing, wegvallen van sociaal netwerk in de buurt en hogere kosten van appartement zijn andere relevante factoren. Ondanks beschreven inzet zijn vanwege de omvang van de vergrijzingsgolf nog wel meerdere en omvangrijke vervolgstappen nodig.

Voor huisvesting van ouderen met intensieve zorg zien we bv., door personeelsgebrek bij ouderenzorgorganisaties, in de nabije toekomst een grote behoefte aan nieuwe (ruimtelijke) ontwikkelingen. Om dit te faciliteren is inzet vanuit meerdere programma’s nodig. Belangrijkste bestuurlijke dilemma en schets daarbij kort de politiek-bestuurlijke context Uitdaging is op geschetste knelpunten en dilemma’s integrale afwegingen te maken en op meerdere sporen in te zetten: 1. Lokaal om de taakstelling statushouders én uitstroom van bijzondere doelgroepen mogelijk te maken. Op korte termijn meer (tijdelijke) woonplekken voor bijzondere doelgroepen en statushouders. Zodat ze hun leven/inburgering op een goede manier vorm kunnen geven. 2. Nijmegen heeft verhoudingsgewijs een hoog percentage sociale huur. We streven een betere spreiding van uitstroom bijzondere doelgroepen over Gelderland-Zuid na. Realisatie blijft achter. 3. Samen met het Zorgkantoor, zorgverzekeringen, woningcorporaties en (ouderen)zorgaanbieders de noodzakelijke aanvullende voorbereidingen treffen voor de vergrijzingsgolf die nadert. Belangrijkste bestuurlijke dilemma en schets daarbij kort de politiek-bestuurlijke context Uitdaging is om dit knelpunt en dilemma’s zowel lokaal als in regionaal verband op te pakken en van de grond te krijgen.

We streven uitstroom in de regio na, realisatie blijft vooralsnog achter bij de behoefte. Ook de druk op de woningmarkt van andere groepen speelt hierbij nadrukkelijk. Veel andere woningzoekenden vissen in dezelfde vijver van betaalbare, niet al te grote sociale huurwoningen. Inclusieve wijken met overal ook betaalbare woningen. Dit vraagt om bestuurlijke keuzes met vaak financiële consequenties.

Dossiers nieuwe bestuursperiode

p. 2

Welke knooppunten er zijn? • Programma Wonen • Stedelijke Ontwikkeling (en keuzes in grondontwikkeling) • Programma Maatschappelijke Ontwikkeling • Samenwerking met woningbouwcorporaties • Samenwerking met zorgaanbieders 2. Oorsprong en impact • Waar komt het vraagstuk uit voort? Wet en regelgeving of landelijke, regionale of lokale ontwikkelingen? Landelijke ontwikkeling die in Nijmegen extra drukt. Het woningtekort in Nederland is groot. Nijmegen staat op de derde plek van steden met de grootste tekorten. Er zijn te weinig sociale huurwoningen afgezet tegen de behoefte. Veel bijzondere doelgroepen zijn alleenstaande mensen met een laag inkomen/uitkering en daardoor op zoek naar een betaalbare huurwoning. Dergelijke woningen zijn er wel, maar niet voldoende over de wijken verspreid. Daardoor komt de leefbaarheid in een aantal wijken onder druk te staan. Regionale ontwikkeling: Nijmegen heeft als centrumstad een grote hoeveelheid Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang plekken. Dat maakt uitstroom naar de regio niet eenvoudig. Er zijn minder betaalbare sociale huurwoningen in de regio én zorgorganisaties hebben moeite met het organiseren van ambulante begeleiding in een regio. • Wat is de opgave voor de komende bestuursperiode? Capaciteit vergroten van sociale woningbouw en bij uitbreiding expliciet prestatieafspraken (aantallen) maken voor bijzondere doelgroepen.

Dit vraagt tijd. Voor de korte termijn is het daarom noodzakelijk om te zoeken naar flexibele (tijdelijke) projecten, die op meer korte termijn de huisvestingsvraag van de verschillende doelgroepen kan beantwoorden. Spreiding van bijzondere doelgroepen over stad en regio is géén panacee, maar draagt wel bij. Tegelijk moeten we de opgave voor de middellange termijn oppakken, namelijk woningbouw realiseren voor een vergrijzende samenleving. •

Welke impact is te verwachten op welke doelgroepen? Stagnatie leidt tot nog langer verblijf in en verstopping van Maatschappelijke Opvang, Beschermd Wonen en Jeugdzorg. Maar ook toenemende dak- en thuisloosheid, verdere verstopping van de AZC’s etc. Op langere termijn kan voor de ouder wordende inwoners met intensieve zorgbehoefte de benodigde zorg en begeleiding niet gegarandeerd worden.

3. Kansen en Risico’s • •

Welke kansen en risico’s zijn aan het vraagstuk verbonden? Grootste risico Stagnatie leidt tot nog langer verblijf in en daardoor verstopping van Maatschappelijke Opvang, Beschermd Wonen en Jeugdzorg. Maar ook toenemende dak- en thuisloosheid, overvolle AZC’s etc, Indien mogelijk: hoe groot is de kans dat het risico zich voordoet? 100% Kansen: a. Op langere termijn inzetten op meer (betaalbare, sociale) woonruimten, meer verdeeld over de stad b. Op langere termijn inzetten op meer levensloopgeschikte woningen voor doorstroming van ouderen, zodat zij ook langer thuis kunnen blijven wonen. c. Op korte termijn zoeken naar flexibele (tijdelijke) woonruimten om met name genoemde doelgroepen sneller te huisvesten. d. Hiervoor zijn extra (ambtelijke) inzet, medewerking van corporaties als ook meer financiële middelen nodig.

Dossiers nieuwe bestuursperiode

p. 3

4. Relevante documenten • Notitie Wonen en Zorg (december 2019) https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/3ce1f6cc-84c7-4e68-882b8a73d6052122 • In kader van Weer Thuis is afgesproken in regionaal 1 woonproject per gemeente voor bijzondere doelgroepen op te starten. https://vng.nl/files/vng/nieuws_attachments/2018/publicatie_resultaten_weer_thuis.pdf • Samenwerkingsagenda Wonen 2021 – 2025: Daarin staan de gezamenlijke (prestatie) afspraken met corporaties beschreven, ook voor de (toekomstige) huisvesting van bijzondere doelgroepen. https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/50ca48c1-a0bb-4a71-88678eb4eed744f2?documentId=556f0f5c-64fb-4507-a985-d19386080e6a&agendaItemId=4297ccd8d009-465a-ac54-13c449227385 • Prestatieafspraken Samenwerkingsagenda Wonen/Wbb. In voorbereiding: strategische bestuurlijke agenda voor de bestuursperiode 2022-2026 5. Direct betrokken ambtenaren Austin van Gaal (MO) Rietje Joosten (Wonen) Veroniek Bezemer (Wonen) Golshid al Eshaq (MO) Yvonne Blijdorp (MO) 6. Wat is nodig om dit te realiseren? Om het vraagstuk Wonen & Zorg goed aan te kunnen pakken is een organisatienetwerk nodig: een web van partners die het oplossen van een probleem centraal stellen, indien nodig over hun eigen schaduw heen springen en hun eigen specialisme combineren met de specialismen van anderen.

Werken in een organisatienetwerk is een bestuurlijke keuze. Dit betekent ook dat voor de interne samenwerking op het dossier Wonen & Zorg de governance duidelijk moet zijn en opnieuw moeten inrichten vanuit de integrale opgave Wonen & Zorg. Voor deze aanpak is extra ambtelijke capaciteit en investeringsruimte nodig.

Financiële impact

(Financiële) gevolgen wanneer dit niet gebeurt

Dossiers nieuwe bestuursperiode

Investering:

De eerste, globale inschatting is dat 2,5 miljoen noodzakelijk is voor onder andere de volgende onderdelen: • voor het geschikt maken van (gemeentelijk) vastgoed voor tijdelijke opvang van bijzondere doelgroepen; • bijdrage voor (nieuw)bouwplannen voor huisvesting van bijzondere doelgroepen waar sprake is van een tekort in de business case. Bijvoorbeeld: het realiseren en exploiteren van een ontmoetingsruimte; • uitbreiding van sociaal contingent. Programmamiddelen (exploitatie): Capaciteit: 3 fte voor procesregie op organisatienetwerk, ontwikkelen van woonprojecten op korte termijn én initiator om, samen met corporaties/zorgkantoor/zorgaanbieders, een Woonzorgvisie te ontwikkelen én uit te voeren De benodigde financiële middelen voor de langere termijn is nog niet te bepalen, omdat recentelijk gestart is met het proces strategisch kader wonen en zorg. Met de hier genoemde 2,5 miljoen kan een vliegende start gemaakt. Tijdens de uitvoering van de strategisch kader wonen en zorg wordt, samen met partners in de stad zoals corporaties, benodigde investeringen verder aangescherpt.

p. 4

Inzet bestaande programmamiddelen Rijks of Prov.bijdrage Plaats doelenboom

Concreet plan aanwezig

Onvermijdelijk of ambitie? Onuitstelbaar/ onvermijdelijk/ onvoorzien

nee nee Programma Welzijn, wijkontwikkeling en zorg: Ambitie: We zorgen dat inwoners eigen regie kunnen voeren over hun leven, gezin en gezondheid en actief deel kunnen nemen aan de maatschappij. Men heeft respect voor elkaar en ondersteunt elkaar. Doel: We stimuleren zelfstandigheid en zelfredzaamheid van onze (wijk)bewoners. Programma Wonen en stedelijke ontwikkeling: Ambitie: We zijn een stad met een gevarieerd woningaanbod dat aansluit bij de vraag van alle nieuwe en bestaande bewoners. Doel: We hebben een rechtvaardige en evenwichtige verdeling van de vrijkomende schaarse sociale woonruimte. Op dit moment wordt gewerkt aan een strategische bestuurlijke agenda voor de bestuursperiode 2022-2026 In kader van Weer Thuis is afgesproken in regionaal 1 woonproject per gemeente voor bijzondere doelgroepen op te starten. Samenwerkingsagenda Wonen 2021 – 2025: Daarin staan de gezamenlijke (prestatie) afspraken met corporaties beschreven, ook voor de (toekomstige) huisvesting van bijzondere doelgroepen. ambitie

Naar inhoudsopgave

Dossiers nieuwe bestuursperiode

p. 5

Dossier Kamerverhuurbeleid 1. Omschrijving van het bestuurlijke vraagstuk Voor de onzelfstandige particuliere markt gelden sinds 2018 strengere voorwaarden om een pand te verkameren. De voorwaarden voor een omzettingsvergunning voor kamerverhuur zijn toen aangescherpt. Het beleid is periodiek geëvalueerd en wordt de komende jaren voortgezet. De doelen van het kamerverhuurbeleid zijn: het tegengaan van overlast, goedkope woningen beschermen tegen verkamering en het behouden van voldoende kamers. Daarbij heeft de raad aangegeven illegale kamerverhuur op basis van de Huisvestingsverordening aan te willen pakken. Het college heeft met deze aanpak een start gemaakt. Op 13 juli 2021 zijn we gestopt met de projectmatige aanpak van illegale kamerverhuur. Dat komt doordat op 23 juni 2021 de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State een uitspraak heeft gedaan over het kamerverhuurbeleid. Dit vraagt om een aanpassing van het juridisch instrumentarium om goede regulering in de toekomst te borgen. We volgen daarbij verschillende sporen: 1) 2)

Het blijven reguleren van kamerverhuur via de Huisvestingsverordening Aanvullende regulering via het facetbestemmingsplan

De bestuurlijke opgave is om balans te vinden in het toevoegen van circa 1000 kwalitatief goede via de particuliere markt (doel uit de Uitvoeringsagenda Wonen en het reguleren van kamerverhuur om zo overlast door kamerverhuur te voorkomen. Dit alles op een juridisch houdbare wijze. Voor het kamerverhuurbeleid is in 2022 en 2023 een jaarlijks budget van €300.000,- beschikbaar. Onderdeel van dit budget is handhaving en bekostiging van juridische procedures. Ook in de jaren die volgen na 2023 zal budget nodig zijn voor het kamerverhuurbeleid. Een van de doelen uit de doelenboom is voldoende goede woningen voor studenten en starters, waarbij overlast wordt tegengegaan. Met het kamerverhuurbeleid blijven we inzetten op goede kamerverhuur en gaan we overlast tegen. 2. Oorsprong en impact In 2016 heeft de gemeenteraad besloten om een strenger kamerverhuurbeleid op te stellen. Dit om goedkope woningen te beschermen tegen verkamering en overlast beter aan te kunnen pakken. Het hebben van een kamerverhuurbeleid is geen wettelijke verplichting. Het kamerverhuurbeleid heeft impact op kamerbewoners, buurtbewoners en pandeigenaren. In de Stadsbegroting 2022 is voor de jaren 2022 en 2023 € 300.000 per jaar aan de begroting toegevoegd. Onderdeel van dit budget is handhaving en bekostiging van juridische procedures.

Ook in de jaren die volgen na 2023 zal budget nodig zijn voor kamerverhuurbeleid.

68

3.

Kansen en Risico’s •

•

Het kamerverhuurbeleid biedt kansen om balans te vinden tussen ruimte voor kamerverhuur en het tegengaan van overlast. De ontwikkeling van jurisprudentie maakt dit dossier weerbarstig. Zo zal de aangekondigde wijziging van de Huisvestingswet 2014 de (on)mogelijkheden van regulering van kamerverhuur veranderen. Door de uitspraak van de RvSt is een aanpassing van de regelgeving noodzakelijk. Daarvoor zijn in 2021 de voorbereidingen getroffen, i.c. de aanpassing van de Huisvestingsverordening en het in procedure brengen van een facetbestemmingsplan. Het facetbestemmingsplan kamerverhuur en de wijziging van de Huisvestingsverordening zijn op 2 februari 2022 vastgesteld. Het dossier verdeelt voor- en tegenstanders in de stedelijke samenleving en het risico van rechtszaken met daarbij horende lokale berichtgeving ligt altijd op de loer.

4. Relevante documenten en besluiten -

Beleidsnotitie Kamerverhuur 2016. Agendapunt 5: https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/0280f585-2efe-4310-b5ea-4cfff25a7c0f . Uitvoeringsagenda Wonen: https://online.ibabs.eu/ibabsapi/publicdownload.aspx?site=Nijmegen&id=37d5f048-7e27-40d4-904316cb6466b1fb Huisvestingsverordening gemeente Nijmegen 2020: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR630153/2 Beleidsregels omzetting en onttrekking van zelfstandige woonruimte Nijmegen 2021. https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2021-328851.html Beleidsregels Kamerverhuur 2021: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2021-211106.html Facetbestemmingsplan kamerverhuur 2022. http://www.ruimtelijkeplannen.nl/?planidn=NL.IMRO.0268.FBPKamerverhuur-VG01

-

Raadsbesluit over beleidsnotitie kamerverhuur geamendeerd vastgesteld (16-11-2016). https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/0280f585-2efe-4310-b5ea-4cfff25a7c0f

-

Vaststelling beleidsregels omzetting 2018A (9-12-2017): https://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/xhtmloutput/Historie/Nijmegen/CVDR609344/CVDR609 344_1.html Vaststelling Huisvestingsverordening 2020 (27-11-2019). Agendapunt 15: https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/7fb1aca8-1cb7-4f00-bc47-b18ed069530b Beleidsvoornemen facetbestemmingsplan en nieuwe onderbouwing (23-9-2020) Agendapunt 15: https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/71174270-0ac0-42e2-bf28-e7d7ff142800 Vaststelling Uitvoeringsagenda Wonen (28-10-2020). Agendapunt 8: https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/23b06f28-ad2b-40cb-bc8e-5a73387673d8 Beleidsregels kamerverhuur (29-6-2021). Agendapunt 3.1.: https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/b0aef974-d350-4c03-8449-28f08abf1123 Voorbereidingsbesluit kamerverhuur en (22-9-2021). Agendapunt 10: https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/fd32f590-5c90-47b6-88f6-a4fee2dd789b Vaststelling werkwijze n.a.v. uitspraak Raad van State (13-07-2021). Agendapunt 4.3.: https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/840a3568-0050-405b-a2e8-79561c7ca806 Aanpassing Huisvestingsverordening n.a.v. uitspraak Raad van State (02-02-2022). Agendapunt 4.12.: https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/40d05e49-5ebf-44de-9504-b2748db2726e

-

-

Vaststelling facetbestemmingsplan kamerverhuur (02-02-2022). Agendapunt 8.1.: https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/40d05e49-5ebf-44de-9504-b2748db2726e

69

5.

Direct betrokken ambtenaren Suzanne Vloet Kristiaan Laumen

Financiële impact

(Financiële) gevolgen wanneer dit niet gebeurt Inzet bestaande programmamiddelen Rijks of Prov.bijdrage Plaats doelenboom

Concreet plan aanwezig Onvermijdelijk of ambitie?

Investering: nvt Programmamiddelen (exploitatie): € 3 ton vanaf 2024 (voortzetting huidig budget) nvt Vergunningverlening, juridische zaken, handhaving Kamernood: afspraken met SSHN, handhaving Wellicht rijksbijdrage (afwachting van overheidsbeleid) Programma Wonen en stedelijke ontwikkeling: Ambitie: We zijn een stad met een gevarieerd woningaanbod dat aansluit bij de vraag van alle nieuwe en bestaande bewoners Doel: We hebben voldoende goede woningen voor studenten en starters, waarbij overlast wordt tegengegaan. Kamerverhuurbeleid Uitvoeringsagenda wonen, prestatieafspraken SSHN, notitie over locatie kamers ambitie

Naar inhoudsopgave

70

Dossier Ontwikkelingen Kanaalzone-Zuid In de Omgevingsvisie is de ambitie neergelegd om tot 2040 15.000 woningen en tot 2030 10.000 werkplekken toe te voe ge n. De ze ontwikke linge n zulle n plaatsvinde n binne n be staande ste de lijk ge bie d. Eén van die gebieden is de Kanaalzone –Zuid. Daarnaast is Winke lste e g onde rde e l van de in maart 2019 ge slote n Woondeal. Na het sluiten van de woondeal is het planvormingsproces voor de transformatie van Winkelsteeg gestart. Winkelsteeg Programma Woningen

Ca. 3.800 woningen + 500 tijdelijke woningen

Parkeren

Ca. 5.600 parkeerplaatsen

Bedrijvigheid

200.000 m² bvo (bedrijvigheid, Maatschappelijke functies en short-stay voorzieningen)

Openbare ruimte Ca. 49,1 ha Opp. plangebied Ca. 140,2 ha Ontwikkelaar intern

E. van Petersen / L. Koridon

In he t kade r van de Woningbouw-impulsge lde n is in nove mbe r 2020 e e n subsidie aanvraag bij he t Rijk is inge die nd voor he t ge bie d rond he t station Goffe rt e n tijde lijke woninge n op he t “Compaq-te rre in”. De aanvraag in het eerst kwartaal van 2021 gehonoreerd door het rijk. Voor de zomer is de Ontwikkelvisie Winkelsteeg 2035 aan de raad aangeboden. De daarin opgenomen ontwikkeldoelen en -principes en het ruimtelijk raamwerk 2035 zijn aan de raad gepresenteerd voor besluitvorming. De Ontwikkelvisie Winkelsteeg is één van de eerste stappen in de planontwikkeling na vaststelling van de Omgevingsvisie. Deze visie is echter geen blauwdruk voor de ontwikkeling van Winkelsteeg of de deelgebieden daarbinnen maar geeft de ambities en ontwikkelingsprincipes voor de verdere ontwikkeling weer. De ontwikkelvisie geeft richting aan en benoemt kansen voor de ontwikkeling van het gebied. Ook bevat de ontwikkelvisie schetsen en beelden over hoe de inrichting van het gebied er uiteindelijke uit kan komen te zien. Deze zijn bedoeld als voorbeeld “zo zou het kunnen worden”, en niet als beschrijving van hoe “het moet/zal gaan worden”. De uitwerking van de (deel)gebieden/-plannen zal in de toekomst nog moeten plaatsvinden. Met de uitwerking van een deelgebied zullen we terugkomen bij de raad, een en ander naar analogie van de werkwijze in Waalsprong en Waalfront.

Na de zomer van 2021 is de planexploitatie Winkelsteeg-Kanaalzone aan de raad aangeboden voor besluitvorming. Op 24 november 2021 zijn de planexploitatie voor de transformatie Winkelsteeg, en de ontwikkeldoelen en -principes en het ruimtelijk raamwerk 2035 door de gemeenteraad vastgesteld. De planexploitaties G601 Nwe Dukenburgseweg Compaq en G604 Knoop Winkelsteeg vallen volledig in het beoogde transformatiegebied zijn nu onderdeel van de (nieuwe) planexploitatie Winkelsteeg. De planexploitatie vormt het meerjarig financieel kader waarbinnen uitvoering gegeven wordt aan de ontwikkeldoelen en -principes voor Winkelsteeg. De totale kosten bedragen circa € 326 miljoen. Deze kosten worden in de planexploitatie gedekt door de grondopbrengsten, subsidies en gemeentelijke investeringsbijdrages, met als planexploitatiesaldo nihil. Samen met externe bureaus zijn de risico’s met financiële impact samenhangend met de uitvoering van deze planexploitatie in beeld gebracht. Het totale risicoprofiel bedraagt € 54,5 mln. bij de voorgeschreven zekerheid van 80%

71

Om tijde lijke woningbouw te re alise re n op he t “compaq-te rre in” vinde n ge spre kke n plaats e n worde n nadere afsprake n gemaakt met corporaties gericht op de realisatie van deze ontwikkeling. Eind 2021 is de overeenkomst ondertekend voor NDW21. Na vaststelling van de grondexploitatie zijn we gestart met het uitwerken van de verschillende deelgebieden in stedenbouwkundige plannen welke op haar beurt vertaald worden in bestemmingsplannen. De stedenbouwkundige plannen worden naar analogie van de projecten Waalfront en Waalsprong ter bespreking aangeboden aan de raad. Met de vaststelling van bestemmings- en/of omgevingsplannen door de raad ontstaat er een planologische basis voor de nieuwe ontwikkelingen. Tevens zullen deelgebiedoverstijgende zaken worden opgepakt en uitgewerkt, te denken valt aan thema’s als waterberging, parkeren maar ook meer juridische zaken als bv een m.e.r.-beoordeling. Verder zullen we komende tijd werken aan de uitwerking van de opgaven bij Station-Goffert en de NDW21. Hier is start bouw al op korte termijn voorzien wat snelheid van handelen van de gemeente vraagt. WC Dukenburg Afgelopen jaren zijn verkenningen uitgevoerd naar mogelijkheden om de problemen in Dukenburg integraal en gebiedsgericht aan te pakke n.

De be langrijkste the ma’s zijn daarbij be te re diffe re ntiatie van woninge n, verbetering van het imago en aanpak van armoede en werkgelegenheid. We zetten hier in op sterke wijken me t passe nde , be re ikbare , e n toe ganke lijke voorzie ninge n. In Duke nburg zie n we kanse n voor e e n me e r ge varie e rd woningaanbod en wille n we e e n impuls ge ve n aan e e n groe ne , ge zonde e n toe ganke lijke leefomgeving met een openbare ruimte die iedereen uitnodigt tot sporten, bewegen en ontmoeten. Ook de energietransitie is een groot thema in Dukenburg met o.a. een wijkwarmteplan in Zwanenveld. Later volgen ook andere wijken. De toekomstverkenning in Dukenburg heeft geleid tot een Ontwikkelagenda die met het bestemmingsplan voor Duke nburg wordt vastgesteld. Dit is e e n ruimte lijke ve rtaling van de ge me e nte lijke ambities, waarbij fysieke en sociale thema’s gecombineerd worden. Het is een samenhangend verhaal waar we uitvoering aan willen geven. Afgelopen jaren zijn op kleine schaal ontwikkelingen tot stand gebracht en he e ft ve rnie uwing van winke lce ntrum Me ijhorst plaatsge vonde n. Voor he t winke lce ntrum We e ze nhof zijn ook plannen voor nieuwbouw. Verder hebben de corporaties geïnvesteerd in Dukenburg. De bestuurlijke opgave is om uitvoering te geven aan de ontwikkelagenda.

Er is budget nodig voor de taken die bij de gemeente horen (zoals het investeren in de voorzieningenstructuur, een betere mix aan woningen e n ve rbe te ring van de groe ne structure n e n de ope nbare ruimte ) e n te he lpe n me t he t ve rkrijge n van provinciale e n rijkssubsidie s. We wille n de dive rse ontwikke linge n aanjage n e n stimule re n e n partije n verbinden. Hierdoor kunnen we bijdragen aan structurele verbetering van Dukenburg zoals verwoord in de ontwikke lage nda voor Duke nburg.. Maar voor wat be tre ft de voorzie ninge n e n de ope nbare ruimte zijn komende periode flinke investeringen nodig. Ook voor de aansluiting van Dukenburg op Winkelsteeg is extra inzet nodig. Concreet gaat het om de volgende ontwikkelingen: -

Transformatie stadsde e lce ntrum Duke nburg van e e n winke lce ntrum waar 1/3 van he t oppe rvlak le e g staat naar e e n ce ntrum voor winke le n, wonen, cultuur e n ontmoe te n. Aanpak van he t ce ntrum ze lf vraagt ook om aanpak van de omge ving. De toe ganke lijkhe id e n be re ikbaarhe id van he t ce ntrum is sle cht e n de omligge nde ope nbare ruimte is ve rsnippe rd e n ve roude rd. He t plan is he t he le ge bie d te transformeren en ca 500 woningen toe te voegen. Verplaatsing en transformatie van de bibliotheek tot e e n me e r multifunctione e l ge bouw (ism de cultuuralliatie ) maakt hie r ook onde rde e l van uit. Inve ste ringe n in bie bliothe e k e n Linde nbe rg he bbe n e e n re late me t de e xploitatie e n vaste subsidierelatie met OBGZ/Lindenberg. De functie ontmoeten krijgt een grotere rol. Ook het busplein en he t tre instation zoude n hie rbij be trokke n moe te n worde n. Voor de transformatie is e e n ambitiedocument opgesteld en de plannen worden nu in opdracht van de eigenaren door BPD/Giesbers uitgewerkt. Het plan als totaal (bebouwing en openbare ruimte) vertoont een financieel tekort.

72

-

He rontwikke ling 60e straat Me ijhorst. Waar de ze strook ooit be doe ld was voor kantore n, is e r al jare n flinke leegstand. De herontwikkeling van deze strook biedt de mogelijkheid om het Grand Canal en het groen daar omheen beter zichtbaar en bereikbaar te maken. Voor dit gebied is de opgave om woningen toe te voe ge n me t in de plint functie s waar me nse n e lkaar kunne n ontmoe te n e n waar moge lijk werkfuncties in ondergebracht kunnen worden. Ook hiervoor is extra inzet van de gemeente nodig.

-

Naast deze twee grotere ontwikkelingen is extra inzet nodig in de openbare ruimte. Met name gaat het om het groen beter met elkaar te verbinden de openbare ruimte aan te pakken. Verder is er inzet nodig om de zone langs het kanaal beter te activeren (bijvoorbeeld bij de ontwikkeling op het voormalig ROCterrein in Zwanenveld), zodat het kanaal ook meer onderdeel van Dukenburg wordt en een schakel naar de Winkelsteeg

ROC locatie Zwaneveld Dukenburg Slokker/ten Brinke ontwikkelen op de voormalige ROC locatie een nieuw woongebied van circa 400 -450 appartementen en openbare ruimte. In verband met de Visie Kanaalzone/Winkelsteeg is het stedenbouwkundige plan aangepast en nadrukkelijker gericht op het Kanaal en de overzijde. Hiervoor is het nodig om openbare ruimte – eigendom gemeente – grenzend tussen het terrein van de voormalige ROC en het Maaswaal kanaal toe te voegen aan het plan. In de openbare ruimte zal infrastructuur en ontmoetingsplekken worden gerealiseerd. De infrastructuur dient deels voor de ontsluiting van de voormalige ROC locatie en komt ook ten goede aan de ontsluiting van overig Zwaneveld. Voor de ontsluiting van de ROC locatie moet een nieuwe aantakking worden gemaakt via de draaiom naar de S103. Verder wordt in het plangebied op de nu nog private kavel een openbaar toegankelijk park gerealiseerd. Tzt zal dit park als areaal in beheer worden genomen door de gemeente. Hierdoor is er sprake van areaal uitbreiding op een beheersniveau dat hoger is dan gemiddeld. Knelpunten: - Investeringen openbare ruimte tussen ROC locatie en Maaswaalkanaal, voor zover niet af te dekken door bijdrage private ontwikkelaar op basis van kostenverhaal WRO. Raming: € 2 miljoen eenmalig - Beheerskosten onderhoud groter areaal ROC locatie. Raming: pm.

Raakvlakken met andere dossiers Ope nbare ruimte , ge zonde groe ne e n ve ilige omge ving, Economie e n toe risme , Wone n e n Stedelijke Ontwikkeling, gebiedsontwikkeling, Winkelsteeg, Cultuur (cultuur voor en door iedereen)

1. Oorsprong en impact In de Omgevingsvisie is de ambitie neergelegd om tot 2040 15.000 woningen en tot 2030 10.000 werkplekken toe te voe ge n. De ze ontwikke linge n zulle n plaatsvinde n binne n be staande ste de lijk ge bie d. Eén van die gebieden is de Kanaalzone–Zuid, het WC Dukenburg en de ROC locatie zijn hierbinnen gelegen. Daarnaast is Winke lste e g onde rde e l van de in maart 2019 ge slote n Woonde al. Na he t sluite n van de woonde al is he t planvormingsproces voor de transformatie van Winkelsteeg gestart.

73

In 2005 lag e r e e n maste rplan Dukenburg dat nie t tot uitvoe ring is ge kome n. Daarna is daar waar zich mogelijkheden aandienden wel vernieuwing plaatsgevonden (zoals de zorgwoningen), maar niet structureel. In 2018 is onde rzoe k ge daan naar de toe komst van de winke lstructuur in Duke nburg. De raad he e ft in he t kader daarvan besloten om mee te werken aan vernieuwing van de winkelcentra in Meijhorst (is uitgevoerd) e n We e ze nhof (ontwikke ling loopt). Ve rde r he e ft de raad de Ce ntrale Ve re niging van Eige nare n van WC Dukenburg financieel gesteund bij het nader onderzoeken van de mogelijkheden voor een transformatie van he t winke lce ntrum Duke nburg. Hie r loopt nu e e n haalbaarhe idsonde rzoe k voor. Duide lijk is geworden dat hier de opgave groter is dan alleen de transformatie van het winkelcentrum. Nu ligt er een integrale ontwikkelagenda voor Dukenburg. Bovendien is er bij particuliere partijen (bv bij het winkelcentrum Dukenburg) enthousiasme om plannen te ontwikkelen. Dit biedt een unieke gelegenheid om hie r als ge me e nte bij aan te sluite n. En ook de provincie is aange haakt (ambte lijk) in verband met het busple in e n OV-Hub.

Voor de huidige e n de toe komstige be wone rs is de me e rwaarde dat e e n toekomstbestendige voorzie ninge nstructuur ontstaat, er een goede mix van woninge n komt voor oudere n en jongeren zodat die in hun wijk kunnen blijven wonen en de openbare ruimte opgewaardeerd wordt tot een gezonder omgeving die uitnodigt te ontmoeten en te bewegen. De ontwikkelingen ge zame nlijk moe ten er voor zorgen dat Dukenburg op orde is voor de toekomst, dat de voorzieningen goed zijn, dat voor elk doelgroep passende woningen beschikbaar zijn en doorstroming kan plaatsvinden en dat een goede aansluiting kan plaatsvinden op de Winkelsteeg.

2.

Kansen en Risico’s

Kansen -

-

-

Winkelsteeg draagt bij aan duurzame economische groei en toevoeging van werkgelegenheid. Winkelsteeg draagt bij aan het realiseren van een divers(er) woonmilieu in de Kanaalzone-Zuid. Winkelsteeg speelt een sleutelrol in het verbinden van de oostelijke en westelijke kanaaloever, het verkleint de gevoelde/beleefde afstand tussen de stadsdelen We willen werk met werk maken en zo meerwaarde voor de omgeving geven aan de particuliere ontwikkelingen die plaatsvinden. Belangrijkste kans is dat we meeliften met de ontwikkelingen die al in gang gezet worden en werk met werk maken. De mogelijkheden daarvoor liggen er Hiermee wordt een verdere verpaupering tegen gegaan, toekomstbestendige voorzieningen gerealiseerd voor Dukenburg/Lindenholt en Winkelsteeg, een deel van het woningtekort opgelost en de bereikbaarheid verbeterd.. We gaan ook gesprekken aan met de provincie en NS/ProRail om ook de aansluiting van het busplein en de OV-voorzieningen beter te laten aansluiten

Risico’s - De eigenaren van het winkelcentrum stemmen niet in met de plannen. Het haalbaarheidsonderzoek dat in de zomer afgerond wordt zal hier duidelijkheid over geven. - De overige stakeholders zullen ook mee moeten bewegen (Provincie en NS-ProRail). In het haalbaarheidsonderzoek wordt naar een fasering gekeken zodat de plannen ook gefaseerd uitgevoerd kunnen worden en risico’s verkleind worden. - Onzekerheid over bijdrage gemeente dan wel bijdrage aan subsidies. Dat zou kunnen betekenen dat niet alle gewenste ontwikkelingen tot stand komen. In ieder geval lopen we dan een mogelijkheid mis om echt meerwaarde te creëren voor de omgeving en werk met werk te maken.

74

3. Relevante documenten Ambitiedocument Kanaalzone Zuid https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/cbbcd7a5-0d18-4566-8d8cbf2cfa70345c?documentId=4133428a-66b0-4f83-b88e-62695a523452&agendaItemId=3a280e7f-f418-457f9cc8-877f2803ebe1 Ontwikkelvisie Winkelsteeg 2035 https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/09eb2625-8461-4aa4-87c676488e18f61d?documentId=5a2df661-616e-406d-8a9f-20f2e18c773a&agendaItemId=65257873-0ee5-46609c60-67ad661ebccc Ontwikkelagenda Dukenburg https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/b454666d-be1c-46a6-b91b-5f506df8c5bb Ambitiedocument Winkelcentrum Dukenburg https://www.nijmegen.nl/fileadmin/bestanden/nieuws/Nieuwsdossiers/Winkelcentrum_Dukenburg/Ambitie document-winkelcentrum-dukenburg-201127.pdf Ambitiedocument ROC Vervangingsgolf Openbare ruimte BRO Nijmegen, visie boodschappencentra stadsdeel Dukenburg, februari 2018 https://www.planviewer.nl/imro/files/NL.IMRO.0268.BP4014-VG01/b_NL.IMRO.0268.BP4014-VG01_tb4.pdf BRO Analyse WC Dukenburg, mei 2019 Plannen Rijnbout (op aanvraag) 4. Direct betrokken ambtenaren • Ewald van Petersen, Lucien Koridon, Paul Mathieu, Marian van Gerwen, Lizzy Eijkhout, Bas Bohm, Ilja van Soest

Naar inhoudsopgave

75

Dossier Museum de Bastei: investeringen in programma en depot 1. Omschrijving van het bestuurlijke vraagstuk • Korte omschrijving: Er is geconstateerd dat de subsidie aan De Bastei onvoldoende is om de huidige

•

•

taken uit te voeren. Daarnaast kunnen andere ambities, bijvoorbeeld vanuit de erfgoedstrategie, niet zonder extra middelen opgepakt worden. Naast problemen met de exploitatie is ook het depot van de Bastei aan renovatie/vervanging toe. Om uit te zoeken wat er nodig is, is onafhankelijk onderzoek nodig. Hierin werken we diverse ambitieniveaus en scenario's uit. Het onderzoek (oplevering eind maart 2022) levert input voor verhoging van de structurele subsidie vanaf 2023. Eerdere berekeningen gingen uit van benodigde extra subsidie van minimaal € 200.000 tot maximaal € 700.000. Knelpunten: De structurele exploitatie van de Bastei is een knelpunt. Uit het onderzoek moet blijken welke scenario’s er zijn en welk financieel kostenplaatje daaraan hangt. Daarnaast voldoet het depot van De Bastei niet aan de klimaateisen en is in slechte staat. Er wordt gezocht naar een ander depotruimte. Als dat niet lukt moeten we mogelijk een depot bouwen. Knooppunten: De Bastei is een museum op het gebied van Natuur, Duurzaamheid, Erfgoed en Cultuur. Het account ligt bij Cultuur, maar er de financiering komt ook vanuit Milieueducatie en er zijn diverse projectmiddelen die richting de Bastei gaan, zoals op het gebied van Operatie Steenbreek. In de Erfgoedstrategie wordt De Bastei benoemd als onderdeel van de basisinfrastructuur van erfgoedinstellingen.

In de erfgoedstrategie is aangegeven dat er extra middelen nodig zijn

2. Oorsprong en impact • Ontstaansgeschiedenis: De Bastei is ontstaan vanuit het natuurmuseum, maar is nu een natuur- en

•

•

cultuurhistorisch centrum van Nijmegen. Het zet zijn locatie in als verbinding tussen de stad en de omliggende natuur. De Bastei ontvangt van de gemeente Nijmegen circa €600.000 op jaarbasis (waarvan € 315.000 structureel) voor de huur (€ 100.000) en voor het uitvoeren van tentoonstellingen, educatieprogramma’s en rondleidingen in en om het museum. Het museum heeft in korte tijd een goede naam opgebouwd, de bezoekers zijn enthousiast, over de tentoonstellingen, de rondleidingen naar de Stadswaard en de groene campagnes zoals Steenbreek zijn succesvol en breiden zich uit naar andere gemeenten. De huidige subsidiëring is gebaseerd op het oude natuurmuseum en is niet toereikend. De Bastei is een aanzienlijk groter museum met bijbehorende ambitie. Er is onvoldoende budget voor ICT, HR en bedrijfsvoering, zodat projecten als Operatie Steenbreek niet goed ondersteund kunnen worden. Met het realiseren van de Bastei hebben wij als gemeente de ambitie om de Bastei meer te laten zijn dan een vrijwilligersorganisatie, die het natuurmuseum altijd was. In de erfgoedstrategie is aangegeven dat de Bastei de rol van ‘poort vanuit het landschap’ zou kunnen oppakken, maar daar zijn extra middelen voor nodig. Daarnaast is er investeringsbudget nodig om het depot uit te breiden en te laten voldoen aan de klimaateisen.

Een onafhankelijk onderzoek moet uitwijzen welke scenario’s er mogelijk zijn gekoppeld aan de ambities. Met name op het groene en duurzame vlak worden vanuit de gemeente steeds meer activiteiten bij de Bastei belegd. Opgave voor de komende bestuursperiode: Uit een benchmark blijkt dat de Bastei onvoldoende middelen heeft om het gebouw te exploiteren en de prestaties uit te voeren die wij aan de Bastei stellen. Eind maart 2022 licht er een onderzoek van BMC met daarin een opsomming van wat er moet gebeuren en via welke scenario’s dit mogelijk is. Impact en doelgroep: Bewoners, bezoekers, stimuleert duurzaamheid en draagt bij aan oudste stad en young vibe. Bastei krijgt rond de 50.000 bezoekers waarvan veel (school)kinderen, die gebruik maken van milieueducatie. Via Steenbreek is er veel participatie met bewoners.

76

3. Kansen en Risico’s • Kans: om met de ambities die er zijn op het gebied van duurzaamheid, natuurlandschap en profiel •

oudste stad/erfgoedstrategie een aantrekkelijk museum neer te zetten. Er loopt ook een onderzoek naar samenwerking met Museum het Valkhof. Dat biedt kansen voor het Valkhofkwartier als geheel. Risico: door te weinig middelen komt de exploitatie van De Bastei in de problemen. Ook het verouderde depot kan ertoe leiden dat de museumstatus verloren gaat.

4. Relevante documenten • Documenten: Er is een onderzoek in de maak door BMC naar scenario’s. Daarin staat beschreven wat er nodig is voor de Bastei. Deze is eind maart gereed.

5. Direct betrokken ambtenaren • Natalie van den Dobbelsteen (accounthouder) Financiële impact

Investering: € 1 miljoen Het depot van Museum De Bastei is in slechte staat. Of er kan een ander depot gehuurd worden. Als een ander depot gehuurd kan worden zijn er geen investeringen. Indien er besloten wordt een nieuw depot te bouwen kost het 1 miljoen.

Programma (exploitatie): € 700.000,Museum De Bastei ontvangt te weinig subsidie om zijn taken uit te kunnen voeren. Er loopt een onderzoek naar verschillende scenario's. Eerder is een bedrag genoemd van maximaal € 700.000

(Financiële) gevolgen wanneer dit niet gebeurt Inzet bestaande programmamiddelen Rijks of Prov.bijdrage Concreet plan aanwezig Onvermijdelijk of ambitie? Onuitstelbaar/ onvermijdelijk/ onvoorzien Plaats doelenboom

door te weinig middelen komt de exploitatie van De Bastei in de problemen. Ook het verouderde depot kan ertoe leiden dat de museumstatus verloren gaat. Ca. € 0,6 miljoen per jaar.

Ja Onvermijdelijk Onvermijdelijk, temporiseren is (als dat bestuurlijk gewenst is) mogelijk Cultuur We zijn de oudste stad van Nederland, met een rijke historie en eigen karakter. We benutten dit unieke erfgoed om de aantrekkelijkheid van onze stad voor (nieuwe) bewoners, bedrijven en bezoekers te vergroten en hen nog sterker te verbinden aan de stad.

Naar inhoudsopgave

77

Dossier Omgevingsvisie 1. Omschrijving van het bestuurlijke vraagstuk In 2020 is de Omgevingsvisie “Nijmegen stad in beweging” vastgesteld door de Raad. In de Omgevingsvisie wordt het overkoepelend ruimtelijk beleid van de stad vastgelegd. De Omgevingsvisie steunt op een breed politiek- bestuurlijk draagvlak. De komende decennia wordt er meer dan ooit een beroep gedaan op ons vermogen om Nijmegen op een verantwoorde manier te laten groeien én slim aan te passen aan veranderende omstandigheden. Niet eerder is er een generatie geweest die aan de slag moet met zulke verstrekkende maatschappelijke transities: klimaatadaptatie, energietransitie, mobiliteitstransitie. Ondertussen moeten we 15.000 huizen bouwen, ruimte voor werkgelegenheid bieden én moet iedereen mee kunnen doen. Deze opgaven hebben grote impact op de manier waarop Nijmegen inrichten. Tegelijkertijd biedt het ook een unieke kans. In tijden van verandering is het belangrijk de juiste keuzes te maken én koers te houden op weg naar een aantrekkelijk toekomstperspectief. De Omgevingsvisie geeft ook een stevig uitgangspunt voor interactie/afstemming met Regio (verstedelijkingsstrategie), Provincie (provinciale Omgevingsvisie) en Rijk (NOVI, woondeals) en levert een onderbouwing voor financieringsaanvragen.

De Omgevingsvisie toont aan dat de stad kan groeien met behoud van kwaliteit als voor integrale oplossingen gekozen wordt. Dit is in acht ruimtelijke keuzen uitgewerkt. De opgaven voor de volgende coalitie is om deze integrale koers vast te houden, de thema’s in samenhang te bezien worden en niet tegen uit te onderhandelen. Voor succesvol ruimtelijk beleid is op de hoofduitgangspunten een consistente koers nodig, omdat ruimtelijke processen een langdurige (meer dan 4 jaar) doorlooptijd hebben, waarin we met vele partijen samen moeten werken. De Omgevingsvisie raakt aan vele domeinen en dossiers binnen de gemeente. Het is het integrale ruimtelijke beleidsstuk voor de lange termijn van de gemeente. Uiteraard raakt dit het Ruimtelijk domein maar evenzeer het economische, het sociale domein en het culturele domein. De Omgevingsvisie schept randvoorwaarden en benoemt opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen en staat daarmee aan de basis van dossiers zoals Stationsomgeving, Winkelsteeg, Waalsprong en Waalfront en ook beleidsdossiers zoals de energietransitie, mobiliteitsopgave, klimaatadaptatie, biodiversiteit, gezondheid en bewegen. 2. Oorsprong en impact Het opstellen van een Omgevingsvisie is een landelijke wettelijke verplichting. De opgave voor de komende periode is de visie actueel te houden en een update te maken.

In de Omgevingsvisie wordt het ruimtegebruik van de stad benoemd, het is een kader voor alle partijen die ruimte nodig hebben of ruimtelijke functies willen wijzigen.

3. Kansen en Risico’s •

Er zijn vele kansen, verbonden aan de Omgevingsvisie. Zo heeft de Omgevingsvisie bij gedragen aan het verkrijgen van de Woondeal status van het project Winkelsteeg en Station Nijmegen Centraal. Andere kansen /opgaven zijn het terugdringen van het woning en banen tekort (15:000 woningen en banen tot 2040). De Omgevingsvisie sluit qua thema’s en intenties goed aan bij de regionale verstedelijkingsvisie en is daarmee nog steeds een goede onderlegger voor bestuurlijke samenwerking.

•

Risico’s is dat de vele ambities in de Omgevingsvisie niet op iedere plek volledig waar gemaakt kunnen worden. Dit vergt integraal werken en verwachtingsmanagement.

•

Middels de Woondeal is de uitvoering van de woningbouwopgave voortvarend opgepakt. De thema’s duurzame mobiliteit, groen en gezonde stad en energietransitie zijn randvoorwaardelijk

78

voor het succes van het binnenstedelijk bouwen en behoeven versnelling. Het regeerakkoord van het Rijk biedt kansen op de thema’s duurzame mobiliteit en klimaatadaptatie omdat hiervoor middelen beschikbaar komen. Daarvoor is het nodig dat de gemeente haar opgaven op deze thema’s rechtstreeks of via het regionale verstedelijkingsakkoord kan inbrengen. .

4. Relevante documenten -

Webpagina gemeente Nijmegen: Omgevingsvisie Nijmegen 2020-2040 Stad in beweging https://www.nijmegen.nl/over-de-gemeente/dossiers/dossier-omgevingswet/omgevingsvisienijmegen/ In productie: - Raadsbrief stand van zaken Omgevingsvisie Welke bestuurlijke besluiten zijn over dit vraagstuk eerder genomen? - Vaststelling Omgevingsvisie door gemeenteraad https://ris2.ibabs.eu/Reports/ViewListEntry/Nijmegen/5d4c13a5-0b06-494a-b012-fe5452ea6ec9 - De Omgevingsvisie ‘Nijmegen stad in beweging’ is vastgesteld door het College en de Raad op 28 okt 2020

https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/23b06f28-ad2b-40cbbc8e-5a73387673d8#collapse-c4a8de2d-5a48-41f0-8ce1-4c1f09cdbb45

5.

Direct betrokken ambtenaren • • •

Maarten van Ginkel, Projectleider Omgevingsvisie Mathieu Schouten, Projectleider Omgevingsvisie Henk Berends, opdrachtgever Omgevingsvisie.

Financiële impact

(Financiële) gevolgen wanneer dit niet gebeurt Inzet bestaande programmamiddelen Rijks of Prov.bijdrage Plaats doelenboom

Concreet plan aanwezig Onvermijdelijk of ambitie?

Investering: nvt Programmamiddelen (exploitatie): nvt

nvt

Programma Wonen en stedelijke ontwikkeling: Ambtie: We zijn een aantrekkelijke stad om te wonen, met goede werklocaties, openbare ruimtes en voorzieningen Doel: We verbeteren de ruimtelijke kwaliteit van onze stad door nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen te ondersteunen dan wel zelf te initiëren en te (laten) realiseren om zo de ambities uit de Omgevingsvisie te kunnen realiseren. omgevingsvisie

Naar inhoudsopgave

79

Dossier Openbare ruimte: Meer dan Beheer 1. Omschrijving van het bestuurlijke vraagstuk Korte omschrijving knelpunt: Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor het dagelijks beheer van onze openbare ruimte. Een paar cijfers: als eigenaar onderhouden we ruim 800 km weg met bijvoorbeeld 115 verkeersregelinstallaties. De kosten voor het beheren van onze eigendommen zijn sectoraal ondergebracht in onze reguliere begroting. Maar er is meer dan beheer! We willen met elkaar meer en sneller onze wegen verkeersveilig inrichten, we willen meer participatie, we willen meer integrale werken. Maar als we die ambities om financiële redenen pas kunnen uitvoeren als een weg ook onderhoud nodig heeft, dan kan het soms erg lang duren. Onderhoudstermijnen lopen soms wel op tot 25 a 40 jaar. Daarom is meer geld nodig. Zo niet, dan houden we bijv. verkeersonveiligheid in stand. Op diverse vlakken hebben we wensen en ambities voor onze openbare ruimte. Bij nieuwe ontwikkelingen verwerken we deze wensen en ambities direct in de nieuw aan te leggen openbare ruimte. In onze reguliere begroting beschikken we echter veelal niet over (voldoende) specifieke middelen om de wensen en ambities ook door te voeren in de bestaande openbare ruimte. We zijn in de bestaande openbare ruimte sterk afhankelijk van een koppeling met onderhoud (werk met werk maken).

Daarbij zijn er twee grote knelpunten: Trage uitvoering: wanneer de onderhoudsplanning leidend is met haar onderhoudscycli tot zeg 25 jaar, kan de feitelijke realisatie van wensen en ambities in veel situaties pas op lange termijn mogelijk worden; Missen van kansen: de middelen voor onderhoud bieden vaak wel wat mogelijkheden tot verbeteringen in de openbare ruimte maar zijn veelal ontoereikend om de bredere wensen en ambities daadwerkelijk te financieren. Dan wel gaat het ten koste van noodzakelijk onderhoud aan andere delen van onze openbare ruimte. Bestuurlijke dilemma: Wanneer we onze wensen en ambities op afzienbare termijn daadwerkelijk willen realiseren, dan is meer geld nodig dan de nu in de begroting opgenomen bedragen voor het beheer en onderhoud. Een aantal voorbeelden, niet uitputtend, van wensen en ambities waarvoor middelen nodig zijn: Actieve inwonersparticipatie De gemeenteraad heeft het initiatiefvoorstel voor inwonersparticipatie aangenomen. Dit voorstel is uitgewerkt in 10 punten.

Op nummer 1 staat dat we zorgen voor voldoende participatie bij projecten uit de programma’s Wonen en Stedelijke Ontwikkeling, Wijken, Openbare Ruimte en Mobiliteit: Participatie is een proces waarvoor meer interne uren nodig zijn om deze samen te doorlopen; Inwonersparticipatie heeft enkel zin als er ook fysieke én financiële ruimte is om de goede ideeën van de inwoners over ‘hun’ straten te programmeren en uit te voeren. Een voorbeeld: in de huidige begroting is een bedrag van ongeveer € 140.000 (helft ST, helft SB) beschikbaar voor wijkgerelateerde verkeersvragen van inwoners. Voor dit bedrag kunnen we bijvoorbeeld 15 drempels aanleggen a € 9.300 1 per stuk. Dat betekent dat er weinig tot geen ruimte is om ten behoeve van inwonersparticipatie bij te dragen aan onderhoudsprojecten.

Bron: Kostenkengetallen Menukaart Investeringsimpuls Verkeersveiligheid (2020 – 2021), Arcadis 16 juni 2020 11

80

Risico gestuurde aanpak verkeersveiligheid In de uitvoeringsagenda verkeersveiligheid hebben we de ambitie uitgesproken om elk jaar minimaal vijf 30 km/uur wegen her in te richten conform de Duurzaam Veilig richtlijnen. Ook hebben we de ambitie uitgesproken om elk jaar van minimaal twee 50 km/uur wegen de inrichting te verbeteren. Of we deze ambitie in de komende jaren kunnen halen is nu sterk afhankelijk van én de onderhoudsplanning én de beschikbaarheid van subsidies door hogere overheden. Voor de uitvoering van deze ambitie is vanuit mobiliteit op jaarbasis namelijk slechts € 140.000 beschikbaar, wat ontoereikend is om los van onderhoud de inrichting van een weg te verbeteren. Intelligente VerkeersRegelInstallaties Met de komst van de intelligente VerkeersRegelInstallaties (iVRI’s) is de beheer en onderhoudsvraag flink uitgebreid en complexer geworden. Wanneer een VRI naar een iVRI wordt omgezet vraagt dit ook de nodige investering aan de beheerskant waar op dit moment beperkte middelen voor zijn. Daarnaast zijn er verschillende ambitieuze pilots bij de iVRI’s welke interessant zijn om verder uit te breiden. Voorbeelden hiervan zijn het prioriteren van fietsers middels een speciale app en het prioriteren van transportverkeer buiten de spitsen.