3. Omgevingsvisie gemeente Nijmegen De Nabije Stad 2050

Met het BOSS-kader (Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen) realiseren we een dekkend netwerk per stadsdeel voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. We zorgen voor een paar grote groene sociale knooppunten, dit zijn plekken voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten voor 0 tot 100 jaar. Ook zorgen we voor goede kleine ontmoetplekken in de buurt en ruimte voor spelen op straat en in het groen. We verbinden deze plekken met veilige routes, zodat kinderen eerder zelfstandig op pad kunnen en er een gevarieerd speellandschap ontstaat. Ook zorgen veilig, goed begaande routes naar speelplekken ervoor dat ouderen en bewoners met een beperking deze plekken goed kunnen bereiken. We vinden speel- en ontmoetruimte belangrijk voor de gezondheid en welzijn van kinderen, maar ook voor het leefklimaat van de buurt. Het gaat daarbij zowel om ingerichte speel- en sportplekken als om bespeelbare openbare ruimte. Immers, kinderen spelen overal. Met het BOSS-kader en uitvoeringsprogramma geven we concreet invulling aan deze ambitie.

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Bewegen, ontmoeten, spelen en sporten

Illustratieve weergave van veilige sport- en wandelroutes door de stad Grote groene zones die uitnodigingen tot bewegen

Centrale plekken in de wijk voor Bewegen Ontmoeten Spelen Sporten

Netwerk van veilige routes Urban sport locaties

Deel II | Beleid

63

De groene sociale knooppunten combineren we als dit mogelijk is met koelteplekken. Voor georganiseerde sporten reserveren we voldoende ruimte voor sportfaciliteiten. Voor ongeorganiseerd sporten hebben we de ambitie de openbare ruimte zo in te richten dat deze uitnodigt tot bewegen en sporten. Verspreid over de stad wijzen we, per stadsdeel, één of meer bovenwijkse beweegnetwerken aan. Dit netwerk bestaat uit groen, beweegvoorzieningen en routes die uitnodigen om in beweging te komen voor alle doelgroepen uit de hele stad. Deze plekken vragen om veel ruimte en dragen ook bij aan onze ambitie om het regenwater zoveel mogelijk vast te houden en te infiltreren. We maken werk van de ‘vernieuwingsgolf openbare ruimte’ en kiezen bij onderhoud en vervanging voor een toegankelijke en toekomst bestendige openbare ruimte met meer groen, die veilig is en ruimte biedt voor klimaatadaptatie, ontmoeting, sport, spel en beweging.

4.3.3

Gezonde leefomgeving

Illustratieve weergave van plekken, bezigheden en korte routes ten behoeven van BOSS* Schoon en veilig

Groene, gezonde en klimaatadaptieve omgeving

Beweegvriendelijke omgeving

Ontmoeten en verbinden

Gezond milieu

Gezond en sociaal wonen

Gezonde en duurzame voedselomgeving

Functiemenging waar mogelijk

Centrale plekken in de wijk voor BOSS Buurtplekken voor BOSS

We zorgen voor een gezond milieu

streven is met deze genoemde maatregelen een verbetering van de luchtkwaliteit te bereiken én minder overlast voor omwonenden. Mocht dit niet voldoende blijken, dan kijken we binnen het programma luchtkwaliteit naar aanvullende maatregelen. We streven naar schoon en emissieloos bouwen, zowel voor circulariteit, energietransitie als voor een goede luchtkwaliteit. We nemen maatregelen voor schone mobiliteit, zowel op de weg als op het water. We stellen een agenda voor uitstootvrije mobiliteit op. Dit doen we om de luchtkwaliteit en daarmee gezondheid van inwoners te verbeteren én om bij te dragen aan klimaatdoelstellingen. Binnen de kaders van de gebiedsvisie TPN-West werken we aan vermindering van de milieudruk (uitstoot schadelijke stoffen zoals NOx en Zeer Zorgwekkende Stoffen; hinder van geur, geluid en trillingen en externe veiligheid) op de directe omgeving en omliggende woonwijken. Ook streven we naar duurzaam transport en mobiliteit over weg en water voor TPN West.

Wat is de opgave? Een goede milieukwaliteit, met schone lucht, water en bodem, een rookvrije omgeving, minder lawaai en beperkte geur- en lichthinder. Met de toenemende druk op de openbare ruimte is het extra belangrijk om een gezond milieu te waarborgen. Binnenkort worden, op basis van WHO-advies uit 2021, nieuwe EU-grenswaarden voor luchtkwaliteit vastgesteld. Stille plekken zijn belangrijk om de drukte te ontlopen en te ‘ontstressen’. Rust in eigen huis is nodig, maar ook een rustige plek niet te ver van huis.

Bij zowel vergunningverlening als bij de ontwikkeling van ruimtelijke projecten, sturen we erop dat er geen geurgevoelige gebouwen en locaties boven de in ons beleid vastgestelde richtwaarde komen te liggen. We wijzen geurgevoelige gebouwen en locaties aan in het omgevingsplan en voeren actief toezicht uit op de emissies van geur. We zorgen ervoor dat we beschikken over een actueel inzicht van de geuremissies door bedrijven. Aandachtspunt is geplande hoogbouw waarbij geurbelasting anders kan zijn dan op maaiveld.

Hoe gaan we dit doel bereiken? Met de actieve deelname aan het landelijk Schone Lucht Akkoord (SLA) en het uitvoeringsprogramma “Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit 2020-2030” werken we aan het verminderen van de uitstoot van schadelijke stoffen van de verschillende bronnen in combinatie met voldoende afstand tussen bronnen en gevoelige groepen. Op termijn streven we ernaar om te voldoen aan de recente WHO-advieswaarden. We zetten in op het ontmoedigen van houtstook door middel van voorlichting, communicatie en financiële prikkels om te stoppen met het stoken van hout. Een stadsbreed (gedeeltelijk) verbod op houtstook blijkt in de praktijk lastig. Houtstook veroorzaakt overlast en gezondheidsschade. Het

We beschermen omwonenden tegen industriële emissies door vergunningen van bedrijven tijdig te actualiseren en zo scherp mogelijk te vergunnen. We houden daarbij, zoveel als redelijkerwijs mogelijk, rekening met cumulatie. Op basis van de recent aangepaste Richtlijn Industriële Emissies wordt zoveel mogelijk aan de onderkant van de BBT (Best Beschikbare Technieken) range vergund. We communiceren daarbij actief naar omwonenden en betrekken hen hierbij. We stimuleren bedrijven om invulling te geven aan hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. We voeren actief toezicht uit op de emissies van schadelijke stoffen door bedrijven en zorgen ervoor dat we een actueel inzicht hebben van de emissies door bedrijven.

*BOSS: Bewegen Ontmoeten Spelen Sporten

64

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Deel II | Beleid

65

We continueren of stellen Nijmeegse waarden vast in ons omgevingsplan op het gebied van lucht, geluid en bodem. Hierbij kan differentiatie ontstaan tussen verschillende gebieden in het omgevingsplan. Dit gebeurt zoveel mogelijk in overeenstemming met bijvoorbeeld GGD-advieswaarden voor lucht en geluid. Bestaande voorbeelden zijn strengere waarden voor geluid in woongebieden. Bij ontwikkelingen houden we voldoende afstand tussen schadelijke bronnen en gevoelige bestemmingen zoals woningen, scholen en kinderopvang, zoveel mogelijk in overeenstemming met de landelijke GGD-richtlijn.

4.3.4

We zorgen voor een groene, gezonde én klimaatbestendige omgeving

Wat is de opgave? Een gezonde stad vraagt om voldoende groen en aanpassingen om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Het KNMI voorspelt dat door klimaatverandering de gemiddelde temperatuur stijgt en dat warme tropische dagen vaker zullen voorkomen. Om voorbereid te zijn op klimaatverandering is het belangrijk dat inwoners worden beschermd tegen perioden van (extreme) hitte en bovenmatige blootstelling aan uv-straling. Groen werkt daarbij verkoelend doordat het schaduw biedt en water verdampt. Het is daarom belangrijk dat er voldoende groen aanwezig is in de stad. Omdat de stad aan het verdichten is, hebben we expliciet aandacht voor de balans tussen intensiever bebouwen en vergroenen. Naast dat groen belangrijk is voor klimaatadaptatie speelt het ook een belangrijke rol bij een gezonde leefstijl en de mentale gezondheid van mensen. Groen dichtbij huis en voldoende groen in de stad zijn van cruciaal belang voor de gezondheid van onze inwoners. Het vermindert stress en bevordert ontspanning. Hoe gaan we dit doel bereiken? We hebben de ambitie dat groen voor iedereen bereikbaar is en van goede kwaliteit is voor zowel mensen als dieren en planten. We willen dat inwoners op korte afstand van hun woning kunnen ontspannen en genieten in het groen.

Van groene sociale knooppunten, plantsoenen, buurtparkjes en stadstuinen tot bosschages en parken met meer natuurlijk groen, allen met voldoende schaduw. In de paragraaf ‘Duurzame Stad’ worden meer maatregelen toegelicht.

66

4.3.5

We zorgen voor voldoende ruimte voor ontmoeten en verbinden in de wijken

Wat is de opgave? Ruimte voor ontmoeten en verbinden is cruciaal voor de gezondheid van inwoners en een sterke sociale basis. In tijden van individualisering is het extra belangrijk dat de omgeving uitnodigt tot ontmoeting. In Nijmegen leven we samen in de stad. Je verbonden voelen met anderen is belangrijk voor de eigen gezondheid, maar ook voor de sociale cohesie in de wijk. Elkaar tegenkomen op straat, op aantrekkelijke plekken in de buurt, bij sociale wijkondernemingen, op ontmoetlocaties die door bewoners zijn opgezet, bij wijkcentra of in het centrum draagt bij aan mentaal welbevinden en verbondenheid in de wijk en in de stad. We vinden het belangrijk dat er ontmoetplekken zijn waar iedereen zich welkom en veilig voelt. Er is extra aandacht voor kwetsbare groepen, waaronder inwoners met een psychosociale of verstandelijke beperking. Hoe gaan we dit doel bereiken? Ruimte voor ontmoeten creëren we in een aantrekkelijke binnenstad maar ook met goede, bereikbare, veilige en toegankelijke voorzieningen in iedere wijk die efficiënt worden gebruikt. Wat een aantrekkelijk aanbod is, is afhankelijk van de gebruikers en vereist maatwerk waarbij de behoefte van inwoners wordt meegenomen. Ook jongeren hebben recht op plekken in de openbare ruimte. Het is van belang dat er voldoende plekken zijn voor jongeren om samen buiten te komen.

We zien de sportparken als een belangrijke ontmoetingsplek voor de wijken en willen toe naar (gedeeltelijk) ‘open sportparken’. Sportparken bieden overdag kansen, want dan worden ze vaak weinig gebruikt door verenigingen. We realiseren in iedere wijk groene sociale punten waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en waar gesport en gespeeld kan worden. Waar een combinatie ligt met klimaatopgave en cultuurhistorische erfgoed, pakken we die kansen op. We experimenteren met leefstraten. Deze bieden kansen voor meer verbinding tussen mensen, vergroening en bewustwording over mobiliteitstransitie.

Gezonde en duurzame voedselomgeving

Illustratieve weergave van voorzieningen waar voedsel lokaal verbouwd of gekocht kan worden Voorzieningenharte Volkstuinen

Met inzet op ‘Ruimte voor ontmoeting’ worden inwonersinitiatieven gestimuleerd, gefaciliteerd en geaccommodeerd waar mogelijk. We hebben een activerend wijkaccommodatiebeleid met aandacht voor

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Deel II | Beleid

67

68

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Deel II | Beleid

Pumptrack, Nijmegen-Nieuw-West - Yorick de Vries

69

verbondenheid, sociale cohesie en maatschappelijke participatie. Er is ruimte voor kunst, cultuur en creativiteit en lokaal eigenaarschap. Een veilige plek waar er ook voor kwetsbare mensen ruimte is in onze stad vinden we belangrijk. Dit draagt bij aan een sociale stad waar ervaringen tussen bewoners uitgewisseld kunnen worden en waarin mensen makkelijker terechtkunnen voor hulp op moeilijke momenten. Initiatieven van bewoners zijn van hoge waarde voor identiteit van de buurt. Daarom willen we extra aandacht voor het onverwachte. Samenwerking in en met de stad is noodzakelijk en dit wordt in de toekomst alleen maar urgenter. Aan de basis van die samenwerking ligt het sociale netwerk. Dat zorgt ervoor dat mensen voldoende aangehaakt zijn in de maatschappij en dus mee kunnen doen. Een krachtig sociaal netwerk zorgt er ook voor dat initiatieven ontplooid worden die de ontwikkeling van de stad ondersteunen. Die initiatieven moeten steeds meer uit de maatschappij komen, overheden en maatschappelijke organisaties kunnen dat niet alleen. Cultuur kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het tot stand brengen van die samenwerking. Met de inzet van cultuur en cultuurmakers kunnen veel meer mensen bereikt en geactiveerd worden bij stedelijke vraagstukken dan via traditionele manieren van communicatie. Ook kan met cultuur beter in beeld gebracht worden wat de behoeften en ideeën zijn.

Tenslotte inspireert de inzet van cultuur en creativiteit tot de ontwikkeling van innovatieve en vernieuwende maatschappelijke ideeën (sociale innovatie).

4.3.6

We bouwen gezond en sociaal voor iedereen

Wat is de opgave? Wonen in een gezonde, betaalbare woning in een leefbare wijk is essentieel voor de gezondheid. Vanwege het woningtekort is het niet altijd mogelijk om een (betaalbare) woning te vinden. In Nijmegen streven we naar voldoende woningen voor alle inwoners en type huishoudens, met een gevarieerd aanbod aan betaalbare, energiezuinige, levensloopbestendige, zorggeschikte en toegankelijke woningen. We zijn een inclusieve stad waar iedereen een plek kan vinden om te wonen en te leven. We werken aan toekomstbestendige en gemengde wijken, omdat dit belangrijk is voor de leefbaarheid. Hoe gaan we dit doel bereiken? We zetten in op gemengde wijken en buurten, waar mensen zich thuis voelen en waar mensen met verschillende leefstijlen en omstandigheden elkaar tegenkomen. Op deze manier proberen we sociale draagkracht en draaglast meer

70

met elkaar in evenwicht te brengen en kansenongelijkheid te verminderen. We bieden mogelijkheden voor gemeenschappelijke woonvormen en hebben aandacht voor kwetsbare inwoners. Echter, voor het realiseren van diverse en leefbare wijken is het niet voldoende als er alleen gemengd wordt gebouwd. Het is ook nodig om in te zetten op een stevige verbinding met de sociale basis van de wijk. Daarnaast is goede bereikbaarheid een belangrijke voorwaarde voor een goede woonkwaliteit in de stad. We hebben oog voor mobiliteitsongelijkheid en zorgen ervoor dat de mobiliteitstransitie niet alleen plaatsvindt bij nieuwbouwontwikkelingen maar ook bij bestaande wijken. Verder streven we naar voldoende voorzieningen in deze wijken en ruimte voor bedrijvigheid. Intensief verkeer geeft veel lawaai en luchtverontreiniging. Gezondheidsrisico’s van omwonenden nemen toe naarmate de afstand tot de weg kleiner is, ook wanneer de luchtkwaliteit daar aan de Europese grenswaarden voldoet. Woningen en voorzieningen zoals een basisschool of zorginstelling waar kinderen, ouderen of mensen langdurig verblijven moeten daarom op afstand van drukke wegen worden gerealiseerd. Voor nieuwbouw van sociale huur- en betaalbare woningen geldt dat deze op eenzelfde manier als andere woningtypes afgewogen worden tegen locatiekeuzes.

4.3.7

We faciliteren functiemenging waar mogelijk

Wat is de opgave? Een goede menging van functies is belangrijk voor een gezonde leefomgeving. In Nijmegen willen we dat mensen goed kunnen wonen en werken in een fijne wijk en omgeving. De behoefte aan (maatschappelijke) voorzieningen in de wijk neemt toe door een groeiende en vergrijzende bevolking. Het combineren van functies is essentieel om optimaal gebruik te maken van de ruimte die er is. In een buurt waar wonen, werken en een gevarieerd aanbod van voorzieningen (op het gebied van zorg, winkelen, ontspanning, ontwikkeling) goed gemengd zijn, bewegen inwoners meer omdat voorzieningen lopend of met de fiets bereikbaar zijn. Dit zorgt ervoor dat meer mensen de auto laten staan en er daardoor minder luchtverontreiniging, geluidsoverlast en verkeersproblemen zijn. Goede functiemenging draagt ook bij aan levendigheid en het ontmoeten van buurtgenoten. Daarnaast maakt functiemenging gebieden met een hoge dichtheid toekomstbestendiger. Doordat een plek of ruimte voor meer doelen geschikt is, kan het zich makkelijker aanpassen aan nieuwe omstandigheden en is het minder kwetsbaar.

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Hoe gaan we dit doel bereiken? Om te komen tot een Nabije Stad in de toekomst is het noodzakelijk om ruimtelijke en maatschappelijke opgaven meer met elkaar te verbinden en te verkennen wat de Nabije Stad betekent voor het voorzieningenniveau van de verschillende stadsdelen. We starten met een verkenning wat de Nabije Stad betekent voor het voorzieningenaanbod en -niveau (inclusief maatschappelijke voorzieningen) in Nijmegen-Noord en in Dukenburg. In deze verkenning gaat het om een analyse van het huidige voorzieningenaanbod en -niveau, behoefteverkenning van toekomstige voorzieningen ten behoeve van een Nabije Stad en het opstellen van uitgangspunten en richtlijnen voor (maatschappelijke) voorzieningen. We zorgen voor een gebalanceerde functiemenging door aandacht te hebben voor een goede mix van rust en dynamiek. Ook is niet elke locatie voor functiemenging geschikt, bijvoorbeeld in groengebieden, bedrijventerreinen of industriegebieden waarvan het niet wenselijk is dat mensen er wonen.

4.3.8

We willen een gezonde en duurzame voedselomgeving

Wat is de opgave? Om gezond te kunnen leven is het belangrijk dat mensen gezond eten en drinken. Onze voedselconsumptie is slechts in kleine mate het gevolg van individuele keuzes en wordt onder meer sterk beïnvloed door het aanbod van voedsel in de directe leefomgeving van mensen. Uit landelijk onderzoek blijkt dat het ongezonde voedselaanbod (o.a. fastfoodlocaties, donutzaken en ijssalons) in Nederland tussen 2011 en 2021 met 30% is toegenomen. En in kwetsbare wijken is het ongezonde aanbod gemiddeld twee keer zo groot als in rijke buurten. Daarom is het essentieel om een gezond voedselaanbod te stimuleren, met voldoende keuze voor alle inwoners. Stadslandbouw en lokale (sociale) voedselinitiatieven kunnen hierin een belangrijke rol spelen: ze brengen gezond, vers en duurzaam voedsel dichterbij en versterken de lokale voedselketen. We willen dat alle inwoners een eerlijke kans hebben om gezonde voeding te kiezen. Hoe gaan we dit doel bereiken? We stimuleren een gezond voedselaanbod in publieke voorzieningen zoals gezond voedsel in school- en sportkantines. Ook willen we dat alle inwoners van Nijmegen toegang hebben tot gezond, duurzaam en lokaal voedsel.

Deel II | Beleid

We ondersteunen het opzetten van schoolmoestuinen, moestuinen in de wijk, eetbaar groen en watertappunten. Daarnaast geven we ruimte aan een duurzame voedselketen, waarbij we lokale voedselinitiatieven zoals stadslandbouw, ondersteunen. We werken hiervoor samen met de omliggende gemeenten omdat zij relatief meer ruimte kunnen bieden aan duurzame boeren. Er is nog weinig regulering – in de zin van wet- en regelgeving – vanuit de overheid die ingrijpt op de (on)gezonde voedselomgeving Onze gemeentelijke inspanningen op dit vlak betreffen nu vooral voorlichting, bewustwording en ondersteuning. Deze maatregelen hebben echter een vrijblijvend karakter. Dit betekent dat we (nog) geen handvaten hebben om ongezonde voedselketens, zoals fastfoodketens, uit de stad te weren. Voor de aanpak gezonde jeugd is het volgens experts van belang om ongezond voedselaanbod met een bepaalde afstand rond een school te beperken. Wanneer er solide juridische mogelijkheden beschikbaar komen voor het weren van fastfood en gemaksvoedsel via het omgevingsplan, zullen we dit voor Nijmegen verkennen.

4.3.9

We maken onze wijken veiliger en schoon

Wat is de opgave? Een veilige en schone wijk draagt bij aan een gezonde leefomgeving voor onze inwoners. In Nijmegen vinden we het belangrijk dat de stad schoon en veilig is. Een schone, goed verlichte en veilige leefomgeving is goed onderhouden en veilig te bereiken, en is vrij van (zwerf)afval. Inwoners van jong tot oud, en aandachtsgroepen met een groter risico op het ervaren van straatintimidatie, moeten veilig gebruik kunnen maken van de leefomgeving en zich ook veilig voelen. Dit nodigt uit tot bewegen, ontmoeten, spelen en bevordert daarmee de gezondheid van bewoners. Hoe gaan we dit doel bereiken? Bij inrichting van een openbaar gebied en bij inpassing of aanpassing van bebouwing hebben we aandacht voor sociale veiligheid, eenduidigheid, (on)toegankelijkheid en aantrekkelijkheid voor alle inwoners. Goede afvalvoorzieningen en de afvalophaaldienst moeten overlast van (zwerf)afval zoveel mogelijk voorkomen. We zorgen voor een inrichting van openbaar gebied gericht op snelheidsverlaging van gemotoriseerd verkeer. In Nijmegen zoeken we naar hoe we elkaar ruimte geven. Intimidatie en discriminatie passen niet in onze stad. In Nijmegen houden we rekening met fysieke en sociale ruimte voor verschillende en diverse groepen.

71

4.4 Economisch veerkrachtige stad 4.4.1

Inleiding

Nijmegen werkt aan het zijn van een economisch veerkrachtige stad. Een economisch veerkrachtige stad is een stad met een toekomstbestendige economie die duurzaam is en de brede welvaart van onze inwoners bevordert. Nijmegen streeft naar een economie met voldoende passende werkgelegenheid voor haar eigen inwoners en wil de regionale werkgelegenheidsfunctie die het vervult blijven behouden. Volgens Nijmegen betekent een economisch veerkrachtige stad dat we: • Een aantrekkelijke stad zijn voor werknemers en werkgevers, met passende banen voor onze inwoners en ruimte voor economische activiteiten. • Ons (inter)nationaal profiel versterken en uitdragen. • Zorgen voor een leefbare stad met goede voorzieningen.

4.4.2

We dragen bij aan het behouden en creëren van passende banen en we bieden voldoende ruimte voor economische activiteiten.

Wat is de opgave? Nijmegen is een woon- én werkstad. De komende jaren groeit Nijmegen fors. Het is de opgave om in de groeiende stad en bij een veranderende beroepsbevolking te zorgen voor voldoende passende werkgelegenheid voor onze inwoners. Dat vraagt om een evenwichtige economische groei, met banen voor praktisch geschoolden en theoretisch opgeleiden, ruimte voor economische activiteiten en een economische visie. De bedrijven en instellingen op de Nijmeegse werklocaties (campussen en bedrijventerreinen) zorgen voor veel werkgelegenheid. Om bestaande bedrijven te laten groeien en nieuwe bedrijvigheid aan te trekken is het noodzakelijk dat we beschikken over voldoende en toekomstbestendige werklocaties die aansluiten bij ons economisch profiel. Dat is echter geen vanzelfsprekendheid. Nijmegen heeft, na ontwikkeling van de Grift, geen ruimte voor nieuwe werklocaties. Door herstructurering kunnen we ruimte creëren op bestaande werklocaties, maar dit is complex en kostbaar. Het is de verwachting dat de vraag naar

werklocaties in de regio de komende jaren toeneemt, met krapte op de markt voor bedrijfshuisvesting tot gevolg. Marktonderzoek laat zien dat er behoefte is aan (nieuwe) kantoorruimte in Nijmegen. Daarnaast is er sprake van een kwalitatieve mismatch, de juiste kantoren staan niet altijd op de juiste plekken. De opgave voor onze stad is dat we zorgen voor voldoende aanbod van (nieuwe) kwalitatieve kantoormeters op aantrekkelijke en toekomstbestendige kantoorlocaties, waaronder het Stationsdistrict en de binnenstad. In onze nabije stad willen we ruimte voor kleinschalige bedrijvigheid als onderdeel van gemengde woonwerkgebieden. Kleinschalige bedrijvigheid is in het algemeen goed te combineren met een woonfunctie en vergroot de levendigheid, het voorzieningenniveau en de werkgelegenheid in een wijk. Tegelijkertijd staat ruimte voor economische activiteiten onder druk door de ruimtevraag van andere opgaven, met name wonen. Hoe gaan we het doel bereiken? Een sterk economisch ecosysteem We stimuleren de start en de groei van bedrijven in een sterk economisch ecosysteem. Daarbij richten we ons vooral op de kansrijke Nijmeegse sectoren, waaronder Health & HighTech. Onze economische visie beschrijft de kansrijke sectoren en speerpunten van het Nijmeegse economisch beleid. Vanuit de economische visie voeren we projecten uit om de economie te stimuleren.

Via accountmanagers en het ondernemerspunt staan we in nauwe verbinding met het Nijmeegse bedrijfsleven en signaleren we nieuwe ontwikkelingen, kansen en zorgen. Zo kunnen we tijdig (bij)sturen op de ruimtelijke randvoorwaarden die belangrijk zijn voor onze economie.

Werklocaties

illustratieve weergave van werklocaties Industrie (klassiek)

Bedrijventerrein

Industrie (circulair)

Campus

Kenniseconomie Maakeconomie

Stations

Kantoren Retail

72

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Deel II | Beleid

73

Toekomstbestendige werklocaties Nijmegen heeft een goede basis aan werklocaties met veel variëteit. Door een combinatie van nieuwe locaties (De Grift) en het beter en duurzamer benutten (juiste bedrijf op de juiste plek, herstructureren en intensiveren) van bestaande locaties blijven we zorgen voor voldoende, goed functionerende en duurzame werklocaties in de stad. Zo komt er nieuwe bedrijfsruimte door herstructurering van Industriepark Waal Energie (voormalige Engieterrein) en in Winkelsteeg. Ook een betere indeling van TPN-West kan nieuwe ruimte opleveren. We letten op een gevarieerd aanbod in de stad en werklocaties die elkaar aanvullen. We werken samen met de regio om ook in de toekomst te voorzien in voldoende passende bedrijfsruimte in de regio. In het Regionaal Programma Werklocaties maken we afspraken over herstructurering en intensivering en de ruimte voor nieuwe terreinen. TPN-West blijft een bedrijventerrein. Door de milieuruimte en de haven heeft TPN-West potentie om een grotere bijdrage te leveren aan de circulaire economie en energietransitie. We willen de economische kracht van TPN-West benutten maar streven tegelijkertijd naar een vermindering van de milieudruk op de leefomgeving. Daarom gaan we onderzoek doen naar een logische opbouw en toedeling van functies in het gebied, om te zorgen voor het juiste bedrijf op de juiste plek.

Voorzieningen

illustratieve weergave van voorzieningen Groter centrumgebied Gemengde gebieden Hoogstedelijke gebieden Woongebieden

Buurt & wijkvoorzieningen Bioscopen Theater, poppodia en evenementenhallen

Aantrekkelijke kantoorlocaties We streven naar het behoud van voldoende kwalitatieve kantoormeters op aantrekkelijke, toekomstbestendige kantoorlocaties. Dat zijn vooral de levendige en gemengde gebieden. De toekomstbestendige kantoorlocaties in Nijmegen zijn het Stationsdistrict, de binnenstad, de beide campussen en Brabantse Poort/Kerkenbos. Deze locaties sluiten aan bij de wensen vanuit de markt, bij de strategische keuzes in deze omgevingsvisie en passen binnen regionale afspraken. Voor minder courante kantoren buiten deze locaties is transformatie naar andere functies een mogelijkheid.

Sterke campussen We blijven inzetten op de twee innovatieve werklocaties (campussen) die onze stad kent: Campus Heijendaal en de Noviotech Campus. Beide campussen zijn een magneet voor talent, ondernemerschap en investeerders. Ook staat innovatie en kennisontwikkeling op de campussen aan de basis van de doorontwikkeling van onze topsectoren health en high tech. De innovatieve bedrijvigheid op Campus Heijendaal is sterk verbonden met het onderwijs, het onderzoek en de patiëntenzorg dat bij de kennisinstellingen plaatsvindt. Daarmee heeft Campus Heijendaal een ander profiel dan Noviotech Campus. Op de Noviotech Campus ligt de nadruk op innovatieve bedrijven in met name de high tech sector en health. Voor Campus Heijendaal is een gebiedsvisie gemaakt die de gewenste ontwikkelingsrichting van de campus in relatie tot haar omgeving beschrijft. Nijmegen werkt aan een ontwikkelstrategie voor de Noviotech Campus om de accenten voor de komende jaren te bepalen. De ruimtelijke doorontwikkeling van de Noviotech Campus maakt onderdeel uit van de ontwikkeling van het naastgelegen Winkelsteeg. Wijkeconomie: In de gemengde gebieden van de stad combineren we verschillende functies, waaronder economische. Functiemenging biedt vooral kansen voor kleinschalige bedrijvigheid, vanwege een groeiende vraag vanuit bedrijven en werknemers naar multifunctionele omgevingen.

Bij gebiedsontwikkelingen hebben we aandacht voor bedrijfsruimte in de plannen. Door meer functiemenging kan er ruimte vrijkomen op bestaande bedrijventerreinen, waar een deel van de kleinschalige bedrijvigheid nu is gevestigd. Dat is voordelig voor bedrijven die afhankelijk zijn van de beschikbare fysieke- en milieu ruimte op bedrijventerreinen.

Evenementen plekken

74

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Deel II | Beleid

75

4.4.3

We hebben een krachtig (inter) nationaal profiel als Old City, Young Vibe

Wat is de opgave? Nijmegen profileert zich als Old City, Young Vibe. Het vormt de basis van onze city marketing en sluit aan bij de Nijmeegse kernkwaliteiten en onze economische structuur. Binnen de citymarketing zijn ‘Health & High tech’ en ‘Oudste en bruisende stad’ onze twee speerpunten. Het is de opgave om dit profiel en de speerpunten verder te versterken en uit te dragen. Hierbij is er een sterke samenhang met de ambitie en doelen die staan beschreven voor de ‘Aantrekkelijke stad’. Hoe gaan we het doel bereiken? Profileren van de kracht van health & high tech Health & high tech is de kern van ons economisch profiel. Deze sectoren vormen belangrijke pijlers van onze (boven) lokale economie. We werken aan een vestigingsklimaat waarin bedrijven en instellingen in deze sectoren kunnen groeien en er kansen ontstaan voor nieuwe initiatieven. Dit doen we o.a. door, in samenwerking met bedrijfsleven en kennisinstellingen, de campussen verder te ontwikkelen en zichtbaarheid van health & high tech te vergroten. Ook zetten we ons in voor voldoende bedrijfsruimte in en om Nijmegen waar health & high tech bedrijven kunnen doorgroeien. Zo versterken we het innovatie ecosysteem en proberen we bedrijven langdurig aan onze stad te verbinden.

Daarbij is ook de regionale samenwerking van belang, in regionaal verband werken we in de Groene Metropoolregio en als lid van The Economic Board aan het versterken van health en high tech en de koppeling met regionale ambities. Profileren van Nijmegen als oudste stad van Nederland met een jong en bruisend karakter De vrijetijdseconomie is een grote werkgever in Nijmegen. Om bezoekers te trekken promoten we Nijmegen als oudste stad met een jong en bruisend karakter. Met dit profiel spelen we in op onze kernkwaliteiten als historische, aantrekkelijke en jonge stad. Dit wordt ondersteund door een goed aanbod van evenementen, horeca, cultuur en winkels.

76

De binnenstad is samen met de groene omgeving een belangrijk visitekaartje van Nijmegen en daarom investeren we in een aantrekkelijke en gastvrije binnenstad. Ook bieden we ruimte aan creatieve broedplaatsen in de stad, plekken zoals Nyma, Vasim, Houtwerf en de Splendorfabriek. We bouwen aan de bekendheid en zichtbaarheid van Nijmegen als oudste stad met een jong en bruisende karakter door evenementen te ondersteunen die hieraan bijdragen. We zorgen ervoor dat er voldoende evenementenlocaties zijn in de stad. Iedere locatie heeft een eigen profiel en voorwaarden die rekening houden met o.a. de bereikbaarheid, omwonenden, natuur en veiligheid. Daarnaast werken we in de Groene Metropoolregio en het Rijk van Nijmegen samen aan toeristische promotie en projecten om de regionale vrijetijdseconomie te versterken.

4.4.4

We zijn een leefbare stad met goede voorzieningen op het niveau van de stad, wijk en buurt. Dit voorzieningenniveau willen we behouden en versterken

Wat is de opgave? Het voorzieningenniveau in de stad, wijk en buurt moet aansluiten bij de groei van Nijmegen. In een nabije stad zijn voorzieningen dichtbij om de leefbaarheid en lokale werkgelegenheid te bevorderen. De binnenstad en de aanwezige vrijetijdseconomie is een belangrijke economische motor voor de stad. Nijmegen functioneert als regiostad en heeft een groot verzorgingsgebied. In onze binnenstad bevindt zich het grootste aanbod aan winkels, horeca, cultuur en evenementen van de stad. De samenstelling en functie van de binnenstad verandert. Het belang van horeca- en cultuurfuncties en ontmoeting neemt toe ten opzichte van de winkelfunctie. Het is de opgave om bij deze veranderingen de binnenstad aantrekkelijk te houden door in te (kunnen) spelen op nieuwe initiatieven, wensen van bewoners en bezoekers en maatschappelijke

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

opgaven. Tegelijkertijd is het de opgave om in dit intensief gebruikte gebied de ruimte samen te delen. Hoe gaan we het doel bereiken? Wijk- en buurtwinkelcentra voor een leefbare stad We bouwen aan een nabije en compacte stad waarbij we groeien binnen de grenzen van de bestaande stad. De groei van de stad is een kans om het bestaande voorzieningenniveau te behouden en te versterken, omdat het draagvlak voor voorzieningen wordt vergroot. Zo ondersteunen we de aanwezigheid van vitale (bestaande) wijk- en buurtwinkelcentra voor onze inwoners op loop- en fietsafstand. Vooral in hoogstedelijke en gemengde gebieden komt wonen, werken, voorzieningen en ontmoeten bij elkaar. Tegelijkertijd willen we ook in andere gebieden ruimte bieden aan kleinschalige nieuwe initiatieven rond horeca, cultuur en retail in de directe nabijheid van bewoners, als deze initiatieven bijdragen aan een meer leefbare en levendige wijk. Dit nemen we o.a. mee in bij het opstellen van nieuw horecabeleid.

Onder de noemer ‘Hart voor de Binnenstad’ voeren we een actieplan uit dat is opgesteld met bewoners, bezoekers en ondernemers. Verder starten we met een aanpak om het aantal leegstaande panden terug te brengen. Voor de hele stad maken we nieuw beleid voor het vestigen van hotels, restaurants, cafés en short stay.

Koers voor de binnenstad We investeren in een aantrekkelijke en gastvrije binnenstad. Het is dé plek waar ontmoeten, werken, wonen, winkelen, ontspanning en cultuur samenkomen. Onze binnenstad is continu in ontwikkeling. De gebiedsvisie ‘Koers voor de binnenstad’ beschrijft onze keuzes voor de binnenstad tot 2035. Hierin staat dat we de binnenstad aantrekkelijk houden door o.a. meer ruimte te geven aan fietsers en voetganger, goede verbindingen, meer ruimte voor groen, werken, ondernemerschap en aandacht voor duurzaamheid. Bij nieuwe ontwikkelingen hanteren we vijf ontwikkelprincipes (groen, bruisend, ondernemend, inclusief en verbonden) en is de bestaande identiteit, kwaliteit en cultuurhistorische gelaagdheid het vertrekpunt. Daarnaast werken we aan de verbreding van het centrum naar de gebieden rondom de Waal.

Deel II | Beleid

77

78

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Deel II | Beleid

Vierdaagsefeesten, Nijmegen-Centrum - William Moore

79

4.5 4.5.1

Aantrekkelijke stad

Inleiding

Nijmegen werkt aan het zijn van een aantrekkelijke stad. In een aantrekkelijke stad is het fijn wonen, werken en verblijven. Een aantrekkelijke stad heeft voldoende passende woonruimten. Daarom heeft Nijmegen het hoofddoel om meer woonruimten toe te voegen. Volgens Nijmegen heeft een aantrekkelijke stad: • Voldoende, betaalbare en kwalitatief goede woonruimten. • Een goede omgevingskwaliteit die niet alleen functioneel is, maar ook ruimtelijke aantrekkelijk en inclusief is met leefbare wijken. • Waardevol erfgoed dat zichtbaar is, beleefbaar is en wordt versterkt, door erfgoed in te zetten als vertrekpunt bij ruimtelijke ontwikkelingen. • Ruimte voor fietsen en wandelen, ruimte voor elektrische voertuigen en openbaar vervoer en wordt slim omgegaan met onze ruimte om dit waar te maken. • Goede landschappelijke kwaliteiten in en rondom de stad.

4.5.2

We waarborgen een voldoende, betaalbaar en kwalitatief goed aanbod van woonruimten

Wat is de opgave? Veel mensen wonen al prettig in Nijmegen. Dat willen we behouden. Tegelijkertijd is er krapte op de woningmarkt waardoor veel mensen geen (geschikte) woonruimte kunnen vinden. Er is behoefte aan betaalbare koop- en huurwoningen en studentenhuisvesting. Tegelijkertijd is het maken van deze woonruimten financieel gezien moeilijk. Door de vergrijzing neemt de vraag naar (zelfstandige) woonzorgconcepten en verpleeghuiszorg toe. De landelijke lijn is het aantal verpleeghuisplekken niet te verhogen. Dit betekent dat meer kwetsbare ouderen in de wijken wonen en zorg zullen moeten ontvangen.

Hoe gaan we het doel bereiken? Inzetten op nieuwbouw, beter benutten en inzet van regelgeving We willen voldoende en betaalbaar aanbod van woonruimten maken door: • Nieuwbouw van woningen binnen de bestaande stad; • Het beter benutten van de bestaande voorraad (mogelijkheden bieden voor woningsplitsing, voorkomen van leegstand, transformatie van gebouwen en verkamering), passend bij het karakter van de wijk en een goede omgevingskwaliteit; • Inzet van instrumenten, zoals het omgevingsplan en de huisvestingsverordening. Voldoende woonruimten Het doel is het terugdringen van het woningtekort tot 2%. Om dat te bereiken zetten we van 2024 tot 2040 in op toevoeging van 17.000 tot 22.000 woonruimten. We zetten in algemene zin in op voldoende woonruimten en wonen en zorg. Het woonbeleid is verder uitgewerkt in de woonagenda. Nijmegen onderzoekt hoe als opvolger van de woonagenda het volkshuisvestingsprogramma ingezet kan worden. We houden vast aan woningbouwgebieden uit de vorige omgevingsvisie en de aantallen woningen zoals opgenomen in de woonagenda. Dit betekent 10.000 tot 12.000 woningen van 2024 tot en met 2030.

We ontwikkelen in lijn met de omgevingsvisie uit 2020 vooral op een aantal grote woningbouwlocaties: het Stationsgebied (inclusief Waalfront en de binnenstad) en de KanaalzoneZuid (Winkelsteeg, Dukenburg, Lindenholt, Neerbosch-Oost en Hatert) behoren tot de landelijke grootschalige NOVEXwoningbouwlocaties. De komende jaren vindt ook nog veel woningbouwontwikkeling plaats in de Waalsprong. Op campus Heijendaal zetten we in op meer functiemenging en toevoeging van woonruimte. Daarnaast zijn er diverse (kleinere) ontwikkellocaties in de rest van de stad.

Entrees & invloedsferen

illustratieve weergave van entrees & invloedsferen Kanaalzone Zuid & invloedsferen

Stedelijke entrees

OV Knoppunten Stedelijke silhouette Groter centrumgebied

80

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Deel II | Beleid

81

Voor de periode 2031 – 2040 gaan we uit van een gematigde groei van 5.000 tot 10.000 woningen. Het gaat dan om de doorontwikkeling van Winkelsteeg, de verdere transformatie van Dukenburg en de andere wijken rondom het MaasWaalkanaal: Hatert, Neerbosch Oost en Lindenholt. Daarnaast kijken we voor deze periode ook naar het Stationsgebied, campus Heijendaal en het beter benutten van de bestaande bouw. We onderzoeken hoe we deze groei goed kunnen laten landen in de stad. Hoeveel woningen na 2040 nodig zijn, is nog onzeker. Daarom benoemen we geen nieuwe locaties, maar houden we vast aan de volgende uitgangspunten: Nijmegen blijft groeien binnen de grenzen van de stad, ruimte voor nieuwe woningen vinden we met slim ruimtegebruik en door transformatie van bestaande wijken. Het toevoegen van voldoende betaalbare woningen met kwaliteit is primair onderdeel van het woonbeleid. Onderdeel hiervan is het toevoegen van woningen die geschikt zijn voor inwoners die ondersteuning, begeleiding of zorg nodig hebben. Bijvoorbeeld bij het zo gewoon mogelijk zelfstandig wonen als ze ouder worden. Uit de woonzorgvisie volgt dat een deel van de woningbouwopgave geschikt moet zijn voor ouderen. Dit betekent ongeveer 3.000 levensloopgeschikte woningen, ongeveer 600 geclusterde woningen en ongeveer 350 zorggeschikte woningen.

Samenwerken met andere partijen We maken prestatieafspraken met woningcorporaties om de bijdrage van de corporaties aan het gemeentelijk beleid, waaronder deze omgevingsvisie, duidelijk te krijgen en om duidelijk te krijgen hoe de gemeente de corporaties zo goed mogelijk in positie kan brengen om die bijdrage te leveren. Erfgoed & cultuur

Illustratieve weergave van cultuurhistorische strategie en kenmerken

82

Historische binnenstad

Dorpskernen

Buitenplaatsen en parkken

Religieus erfgoed

Buitengebied

Panden / gebieden met monumentale status

Gebieden van Nationaal belang

Strategische ligging

Beschermd stadsgezicht

Lanen

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Ruimte voor studentenhuisvesting Nijmegen zet in op meer studentenhuisvesting en heeft regels voor de particuliere kamervoorraad. Beter benutten van de bestaande voorraad We maken beter gebruik van de bestaande woningvoorraad door inbreiding (door gebruik van de bestaande ruimte) of door intensivering (meer bewoners per woning/ gebouw). De woningvoorraad neemt namelijk niet alleen toe door nieuwbouw, ook via transformatie, woningsplitsing en optopping. We gaan daarom de bestaande woningvoorraad beter benutten met respect voor onze wijken. Dat betekent dat we per wijk een andere afweging maken. We nemen de identiteit, zoals erfgoed en (gewenste) ruimtelijke kwaliteiten van gebieden en locaties als uitgangspunt voor de ontwikkeling van Nijmegen. Sommige wijken zijn al erg intensief bebouwd en daar zien we dan ook meer toegevoegde waarde in het klimaatadaptief maken van deze wijken. Dit zijn de wijken die onvoldoende groen zijn. In principe is extra inbreiding in deze wijken niet gewenst. In andere wijken kan onder voorwaarden verder geïntensiveerd of ingebreid worden.

4.5.3

Het bevorderen van leefbare wijken met een goede omgevingskwaliteit

Wat is de opgave? Nijmegen is een fijne stad om in te wonen. Wel zijn er verschillen tussen stadsdelen. We willen inwoners een prettige leefomgeving met goede omgevingskwaliteit blijven bieden. Ondanks dat veel inwoners prettig in de stadsdelen Lindenholt, Dukenburg, Nijmegen-Zuid en Nijmegen-OudWest wonen, is extra inzet nodig. In andere stadsdelen heeft Nijmegen de opgave de leefbaarheid en omgevingskwaliteit in stand te houden.

We voeren de afspraken uit de Woondeal 2.0 met het Rijk, de provincie en regiogemeenten uit. We participeren in de afstemmings- en overlegvormen in de Groene Metropoolregio en aanvullend met het Rijk voor de ontwikkeling van de grootschalige NOVEXwoningbouwlocaties stationsgebied en Kanaalzone.

Deel II | Beleid

83

84

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Deel II | Beleid

3d geprinte brug Zwanenveld, Dukenburg - Sjoerd Gerritsen

85

Hoe gaan we het doel bereiken? Eigenheid als uitgangspunt De eigenheid van de wijk is uitgangspunt voor binnenstedelijke bouwopgaven. Omdat Nijmegen in verschillende periodes is gebouwd, heeft de stad verschillende type bebouwing en structuren. Deze hebben een eigen kwaliteit waardoor maatwerk nodig is. Inzetten op stedelijke transformatie Met stedelijke transformatie voegt Nijmegen andere kwaliteiten toe. We zien hiervoor mogelijkheden in de Kanaalzone. Transformatie van wijken kan een impuls geven aan de leefbaarheid en het draagvlak voor voorzieningen. Binnenstedelijke ontwikkelingen kunnen ook helpen bij het klimaatbestendig maken van onze leefomgeving. Goede omgevingskwaliteit Met een goede omgevingskwaliteit zet Nijmegen in op een omgeving die niet alleen functioneel en duurzaam is, maar ook ruimtelijk aantrekkelijk en sociaal inclusief. Nijmegen gaat bij nieuwe ontwikkelingen uit van de synergie tussen gebruikswaarde, toekomstwaarde en belevingswaarde van gebieden en locaties. Gebruikswaarde gaat over effectief, efficiënt en meervoudig ruimtegebruik. Toekomstwaarde draait om duurzaam, aanpasbaar en robuust ingerichte ruimte. Belevingswaarde stelt vormgeving, karakter en onderscheidende kwaliteit centraal. Door ook de herkomstwaarde mee te nemen komen de ontstaansgeschiedenis en identiteit van een plek in beeld.

Verschillende stedenbouwkundige karakters Nijmegen deelt de stad op in verschillende stedenbouwkundige karakters. Hiermee geven we richting aan de stedenbouwkundige ontwikkeling van de stad.

4.5.4

We beschermen en benutten cultureel erfgoed en maken de rijke geschiede- nis beleefbaar

Wat is de opgave? Ons erfgoed is bepalend voor de identiteit, kwaliteit en profilering van de stad. We willen dat beschermen,

86

benutten en beleefbaar maken. Nijmegen kent een lange geschiedenis, waarin de stad is gegroeid en zich ontwikkeld heeft. Van al deze perioden is erfgoed bewaard gebleven. Zichtbaar boven en niet-zichtbaar onder de grond. De afgelopen decennia is er veel aandacht geweest voor ons erfgoed. We hebben gebieden beschermd en werken gestaag aan de uitbreiding van de monumentenlijst. Ook is er veel archeologisch onderzoek gedaan. De Romeinse Limes locaties zijn Unesco-werelderfgoed geworden. En er is nieuw erfgoed bijgekomen. Toch zijn er nog opgaven voor de toekomst. Nog niet al ons waardevol erfgoed is voldoende beschermd om ongewenste sloop of opgraving te kunnen voorkomen. Er zijn plekken in onze stad met een bijzonder verleden, maar waar dit onvoldoende zichtbaar is. Bij ruimtelijke ontwikkelingen worden de kansen van erfgoed niet altijd benut of staat behoud van het erfgoed onder druk door andere opgaven die we als stad hebben. Om de identiteiten en kwaliteiten van onze stad te kunnen bewaren en benutten is het van belang om ons erfgoed goed te beschermen en in stand te houden. Hoe gaan we het doel bereiken? Beschermen van ons erfgoed We zorgen goed voor ons erfgoed, zodat het erfgoed kan blijven bijdragen aan de identiteit, kwaliteit en profilering van de stad. Hiervoor beschermen we (archeologische) monumenten en wijzen we nieuwe monumenten aan.

We maken passende regelgeving voor bescherming en instandhouding van ons waardevol erfgoed. We stimuleren toekomstbestendige monumenten, door middel van verduurzaming en passende functies. We creëren draagvlak voor het behoud van ons erfgoed. We behouden de kwaliteiten van onze beschermde gebieden en nemen het als uitgangspunt voor ruimtelijke opgaven in deze gebieden. Geschiedenis van Nijmegen beter zichtbaar en beleefbaar maken We maken de geschiedenis van de stad beter zichtbaar en beleefbaar in de fysieke leefomgeving. We richten ons hierbij op de perioden Romeinen, Middeleeuwen, Tweede Wereldoorlog & Wederopbouw en op het thema Strategische ligging. We maken hiervoor een kansenkaart, waarop

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Beeldkenmerken

Illustratieve weergave van stadsontwikkeling en wijkidentiteiten Centrum (historisch)

Stempelwijken

Centrum (wederopbouw)

Woonerven

19de eeuwse schil

Vrijstaand in groen

Historische bebouwingslinten en dorpskernen

Campus

Tuinwijken

Samengestelde bouwblokken

Deel II | Beleid

Centra Goffertpark/Veur Lent/ Ooijpolder

87

kansrijke locaties voor visualisaties in de openbare ruimte en bij ontwikkelingslocaties zijn weergegeven.

4.5.5

We hanteren de identiteiten van de stad als vertrekpunt

Wat is de opgave? Het rijke verleden, de verhalen en het erfgoed die zijn overgeleverd, zijn van groot belang voor de profilering van Nijmegen en voor de aantrekkingskracht op inwoners en bezoekers. Door de geschiedenis nog beter beleefbaar te maken kunnen we de identiteit van onze stad versterken, evenals de aantrekkelijkheid. Erfgoed is een factor die ook kwaliteit geeft aan de omgeving. Daarnaast draagt het bij aan de identiteit van een gebied en biedt het verleden aanknopingspunten en een inspiratiebron voor ontwikkelingen. Gebieden met identiteit zorgen voor een toekomstbestendige stad, waar mensen graag willen wonen, werken, verblijven en recreëren. Hoe gaan we het doel bereiken? Behouden van waardevol cultureel erfgoed We behouden waardevol cultureel erfgoed bij ruimtelijke ontwikkelingen. De geschiedenis van de plek en het aanwezige erfgoed is uitgangspunt bij ruimtelijke ontwikkelingen. We zien extra kansen voor het inzetten van de kernkwaliteiten van het Nijmeegse erfgoed bij ruimtelijke opgaven. Het gaat hierbij om de volgende kernkwaliteiten: landschap, strategische ligging, religieus erfgoed, groen erfgoed, gebieden van (inter-)nationaal belang. Monumenten een publieksfunctie geven We onderzoeken hoe we onze topmonumenten in gemeentelijk eigendom een publieksfunctie geven.

Valkhofkwartier en Romeinse Limes Het Valkhofkwartier ontwikkelen we tot dé plek waar 2000 jaar geschiedenis te beleven is. Daarnaast maken we onze Unesco wereld-erfgoedlocaties van de Romeinse Limes beter zichtbaar en beleefbaar.

88

4.5.6

We zijn een bereikbare stad en bieden ruimte voor schone, actieve mobiliteit en ander ruimtegebruik

Wat is de opgave? Nijmegen blijft groeien in aantal inwoners, bedrijven en bezoekers. We willen de stad op een verantwoorde wijze bereikbaar houden en slim omgaan met de beschikbare ruimte. Hoe gaan we het doel bereiken? We hebben mobiliteitsbeleid gemaakt in het Ambitiedocument Mobiliteit en de Agenda versnelling Mobiliteitstransitie. Mobiliteitstransitie Bij de bouw van nieuwe woningen houden we expliciet rekening met de mobiliteitstransitie. Dit betekent: lage parkeernormen, veel ruimte voor de fiets en voetgangers en deelmobiliteit voor bewoners die geen eigen auto en/of geen parkeerplaats hebben. Verschil tussen wijken verkleinen We willen de verschillen tussen bestaande wijken en nieuwe wijken niet te groot laten zijn. Iedereen draagt een steentje bij aan de mobiliteitstransitie. Daarom voeren we de mobiliteitstransitie ook door in de bestaande stad. We willen een goede infrastructuur die Nijmegen aantrekkelijk houdt. Ook moet het de groei van de stad goed ondersteunen. Het is daarbij belangrijk dat mensen en bedrijven slim nadenken over hoe ze reizen. Tegengaan van mobiliteitsongelijkheid Het kunnen bereiken van werk, vrienden, sport en voorzieningen heeft invloed op de kansen die mensen krijgen in het leven.

Voor verschillende mensen geldt dat ze zich niet kunnen verplaatsen zoals ze zelf zouden wensen, omdat ze dit bijvoorbeeld niet kunnen betalen, de systemen niet begrijpen of omdat er geen vervoersopties zijn. Dit noemen we mobiliteitsongelijkheid. Het is onze ambitie om alle Nijmegenaren voldoende mogelijkheden te bieden om zich te verplaatsen, zodat zij volwaardig mee kunnen doen aan de maatschappij. Het

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Deel II | Beleid

Station Lent, Nijmegen-Noord

89

openbaar vervoer draagt in belangrijke mate bij aan het tegengaan van mobiliteitsongelijkheid. Op de stedelijk hoofdwegen wil Nijmegen maatregelen nemen om de betrouwbaarheid van het openbaar vervoer te verbeteren. Denk aan het doseren van autoverkeer aan de rand van de stad en voorsorteerstroken voor de bus of meer vrij liggende businfrastructuur op plekken waar de bus de stad binnenkomt en op plekken waar het openbaar vervoer mogelijk vertraging oploopt vanwege wachtrijen. Meer ruimte voor actieve mobiliteit en andere ruimtelijke opgaven We willen meer ruimte voor fiets, openbaar vervoer en voetgangers. We willen de netwerken voor deze gebruikers verbeteren. We brengen in kaart waar de ‘voetgangersknelpunten’ in de stad zitten en stellen een ‘loopagenda’ op. En we richten zoveel mogelijk routes in die voor alle voetgangers toegankelijk zijn. Hierbij hebben we specifiek aandacht voor veilige en comfortabele routes naar voorzieningen en ov-haltes. Kwaliteitsverbetering van de huidige fietsroutes We legden al verschillende regionale en lokale (snelle) fietsroutes aan en breidden het aantal stallingen in de binnenstad uit. Sinds 2020 richten we ons niet alleen op uitbreiding van het fietsnetwerk, maar ook op kwaliteitsverbetering van de huidige fietsroutes.

Rekening houden met voetgangers en fietsers Bij gebiedsontwikkelingen en de inrichting van de openbare ruimte houden we op een inclusieve manier rekening met voetgangers en fietsers. Daarnaast zetten we in op voorzieningen op loopafstand van woningen. We verbeteren de mogelijkheden voor het veilig stallen van fietsen, zowel in de binnenstad als in woonwijken. Het stimuleren van actieve mobiliteit helpt de stad gezonder te maken. De luchtkwaliteit verbetert. Slim ruimtegebruik maakt klimaatadaptatie mogelijk. De auto krijgt minder ruimte in ons straatbeeld. Het parkeerbeleid helpt ons hierbij. Hoogwaardig openbaar vervoersnetwerk We kiezen ervoor om het hoogwaardig openbaar vervoersnetwerk (HOV) scherper te onderscheiden van het meer fijnmazige stadsnetwerk. We werken samen met de provincie aan het verbeteren van de doorstroming van het openbaar vervoer, voornamelijk op HOV-corridors. Mobiliteit

Illustratieve weergave van het Nijmeegse mobiliteitsbeleid Snelwegen

Verblijfsvriendelijke Binnenstad

S100

Werklocaties

Verbinding S100

Bufferschil van de stad - opvang auto

Spoorlijn HOV

90

Station en invloedsfeer

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Stadsrandhubs We realiseren een netwerk van hoogwaardige stadrandhubs in alle windrichtingen van de stad. Zo stimuleren we gebruikers de auto aan de rand van de stad te parkeren en met het openbaar vervoer of met deelmobiliteit de rest van hun reis te vervolgen. We werken samen met onze buurgemeenten om deze stadsrandhubs te realiseren. Met de provincie Gelderland gaan we in overleg om de transferia goed te ontsluiten met het openbaar vervoer.

Deel II | Beleid

Deelmobiliteit We geven meer ruimte aan deelmobiliteit en voeren meer regie op de betaalbaarheid en beschikbaarheid hiervan. Verlagen van de snelheid Nijmegen wil binnen de bebouwde kom inzetten op een maximumsnelheid van 30 km/uur. Dit zorgt voor meer veiligheid, minder verkeersslachtoffers, minder geluid, meer woongenot. Daarnaast geeft het ruimte om infrastructuur ook aantrekkelijker in te richten met meer ruimte voor verblijfsfuncties. Op de belangrijkste ontsluitingswegen en op HOV-corridors blijft de maximumsnelheid in principe 50 km/u. Verkeersveiligheid We blijven ons inzetten voor het verbeteren van de verkeersveiligheid in onze stad. Dit doen we niet alleen door snelheidsverlagingen, maar ook door het op drukke punten beter scheiden van verkeersstromen. Daarnaast stemmen we af met de politie en het openbaar ministerie op welke locaties handhaving op verkeer extra aandacht verdient. Doorstroming S100 De s100 is de rondweg van Nijmegen. Deze weg moet goed blijven doorstromen. Deze weg blijft de belangrijkste route voor ons autoverkeer.

4.5.7

We beschermen de landschappelijke kwaliteiten rond de stad

Wat is de opgave? Nijmegen is een compacte stad omringd door een prachtig landschap. De grote bosgebieden en natuurterreinen van de gemeente buiten de gemeentegrenzen, het rivierenlandschap, de uiterwaarden en het rivierpark zijn belangrijke kernkwaliteiten van de stad. We willen deze kwaliteiten verder versterken. Daarmee houden we de stad vitaal en dynamisch en sparen we het landschap in en rondom de stad. Hoe gaan we het doel bereiken? We bouwen binnen de grenzen van de stad. We werken samen met Rijk, provincie en regio(gemeenten), o.a. aan de regionale verstedelijkingsstrategie en het regioarrangement ‘Meer landschap, meer stad’. Hierin is onder andere opgenomen dat we inzetten op binnenstedelijk bouwen, voldoende recreatief uitloopgebied en de vervlechting van landschap in stad en ommeland. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in ons buitengebied houden we rekening met de landschappelijke kernkwaliteiten en ontwikkeldoelen vanuit de provincie Gelderland.

91

4.6 4.6.1

Duurzame stad

Inleiding

Nijmegen wil een duurzame stad zijn. Om dit waar te maken heeft Nijmegen verschillende hoofddoelen. In 2050 zijn we klimaatneutraal en klimaatadaptief, vergroten we biodiversiteit en dragen we bij aan een circulaire economie. Dat doen we in tussenstappen. In 2030 hebben 55% van de CO2-uitstoot teruggedrongen. In 2035 hebben we de belangrijkste knelpunten op het gebied van klimaatadaptatie aangepakt. Volgens Nijmegen is een duurzame stad: • • • • • •

Een stad met goede luchtkwaliteit en schone mobiliteit; Een stad waarbij wordt bijgedragen aan een circulaire economie; Een klimaatneutrale stad; Een stad die klimaatadaptief is; Een stad met een sterke en gezonde biodiversiteit; Een stad waarin water en bodem richtinggevend zijn.

4.6.2

We bevorderen schone mobiliteit

Wat is de opgave? Schone mobiliteit draagt bij aan schone lucht, een gezonde leefomgeving en aan het behalen van de klimaatdoelen. Het bevorderen van een fysieke gezonde leefomgeving is een van de hoofddoelstellingen van de Omgevingswet. Wegverkeer is een grote bron voor de uitstoot van CO2, fijnstof, stikstofdioxide en roet. Met de mobiliteitstransitie brengen we die uitstoot omlaag. Hoe gaan we doel bereiken? Zero-emissiezones Vanaf 2025 is de binnenstad zero emissie voor bestel- en vrachtauto’s, net als Heijendaal en Hof van Holland. Deze gebieden vormen vanaf 2025 ook een milieuzone voor bromen snorfietsen van voor 2011. Aan de zero emissiezones wordt invulling gegeven door het stimuleren van het gebruik van schone voertuigen (niet alleen elektrische bestelbussen maar ook bakfietsen en ‘Light Electric Vehicles’) waar dat kan en door reorganisatie van de stadslogistiek.

Schone stadslogistiek en logistieke hubs Nijmegen kiest voor schone stadslogistiek en wil de groei van goederenvervoer opvangen door slimme bundeling en het stimuleren van ruimte-efficiënte voertuigen. Daarnaast wil Nijmegen overbodige verplaatsingen voorkomen en dienen in nieuwe (gebieds)ontwikkelingen de stadslogistieke concepten vanaf het begin te worden meegenomen in de planontwikkeling. Door inefficiënte ritten en transportkilometers terug te brengen, door het organiseren van rest- en retourstromen en door stimulering van efficiënte transportnetwerken van professionele vervoerders en het bundelen via hubs. De markt is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van deze concepten, het werven van klanten en het rond krijgen van de business cases. We maken randvoorwaarden voor op- of overslagpunten en openbaartoegankelijke tank-, laad- en bunkerfaciliteit met alternatieve duurzame energiebronnen, zoals elektrisch laden, waterstof en/of transitiebrandstoffen oplaadinfrastructuur (Clean Energy Hubs). We stellen randvoorwaarden bij bouwprojecten met een grotere mobiliteitsimpact. Vervoer over het water Door de situering aan de Waal vormt de haven een belangrijke spil in het (inter)nationale goederenvervoer per water. Het vervoer via het water is een goed alternatief voor het vervoer per weg. We streven dan ook naar een versterking van de inzet van de rivier.

Met de uitvoering van de gebiedsvisie Waal Energie intensiveren we het gebruik van haventerreinen. Omdat binnenvaart een belangrijke bron van luchtverontreiniging is voor Nijmegen, zetten we het ingezette beleid ten aanzien van verschonen en verduurzamen van binnenvaart uit ons uitvoeringsprogramma luchtkwaliteit voort.

4.6.3

We streven naar een circulaire economie in 2050

Wat is de opgave? Nederland en ook Nijmegen streeft naar een circulaire economie in 2050. In een circulaire economie wordt de

Warmtetransitie

Illustratieve weergave van het warmte-koude systeem Bestaande HWC

Warmtenet bestaand

Zoekgebied HWC

Uitbreiden bestaand warmtenet Inzetten op publiek warmtenet Onderzoek naar publiek warmtenet

ARN & RWZI

Hybride warmtepompen en kleinschalige collectieve bewonersinitiatieven Onderzoekslocatie aquathermie Onderzoekslocatie geothermie

Werken aan warmtenet voor bedrijven WKO/collectief warmtenet

92

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Deel II | Beleid

93

94

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen | De Nabije Stad 2050

Deel II | Beleid

Warmoes, Nijmegen-Noord - Yorick de Vries

95

levenscyclus van producten en grondstoffen verlengd door onder andere hergebruik, delen, herstel en recycling. De circulaire economie is onderdeel van een aantal grote transities. Zo verminderen we met een circulair Nijmegen ook de CO2-uitstoot om verdere opwarming van het klimaat te voorkomen en worden we minder kwetsbaar voor toekomstige grondstoffencrises. Hoe gaan we dit doel bereiken? Voldoende ruimte voor het inzamelen van afval Gescheiden inzameling van afval is onderdeel van circulariteit. Voor de huishoudelijke afval- en grondstoffen zijn permanente voorzieningen nodig in de fysieke en soms private ruimte, zoals onder- en bovengrondse verzamelcontainers voor glas, textiel, luiers, gft en restafval. Nieuw te realiseren appartementencomplexen dienen te zijn voorzien van een inpandige, collectieve ruimte voor verzamelcontainers voor de herbruikbare stromen gft, plastic+ en oud papier, die van buiten benaderbaar is voor de inzameling. Ook op het perceel van grondgebonden woningen dient voldoende ruimte te zijn voor afvalcontainers. Vanwege het stadsbrede containerverbod voor bedrijven moeten bedrijven vanaf 1 januari 2024 hun afval inpandig dan wel op eigen terrein opslaan.