15. Omgevingseffectrapport 2020_Geredigeerd



11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

53

Projectgerelateerd

Aantrekkelijk In gebieden waar de nadruk ligt op herontwikkeling met een mix van wonen, werken en ontmoeten, zoals in Winkelsteeg, Oostkanaalhavens en Dukenburg is extra aandacht nodig voor het creëren van speelplekken en ontmoetingsplekken. Bij herontwikkeling van de werkgebieden is dit niet vanzelfsprekend en is hier een kans op verslechtering aanwezig.

 Economisch veerkrachtig en duurzaam In deze opgaven zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de mogelijkheden voor bewegen en ontmoeten positief of negatief beïnvloeden.

4.6.5

Veilige infrastructuur voor fietsers en voetgangers

Sociaal en gezond Er is nadrukkelijk aandacht voor meer en betere verbindingen voor voetgangers en fietsers, zowel binnen de stad als ook naar het buitengebied. Dit zal ook leiden tot veiligere verbindingen. Deels door vernieuwing en deels ook door meer spreiding van het langzame verkeer. Per saldo wordt dit gezien als een positief effect op de veiligheid van kwetsbare verkeersdeelnemers waardoor het aantal verkeersslachtoffers af kan nemen.

 Aantrekkelijk, economisch veerkrachtig en duurzaam In de overige opgaven zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de veiligheid van kwetsbare verkeersdeelnemers positief of negatief beïnvloeden.

4.7

Leefomgeving

4.7.1

Leefbaarheid

Sociaal en gezond In deze opgave heeft de gemeente Dukenburg aangemerkt als aandachtsgebied. Voor dit gebied wordt onderzocht hoe de wijk op allerlei vlakken versterkt kan worden. Dit biedt kansen om dit gebied, wat nu het slechts scoort qua leefbaarheid, te verbeteren.

 Aantrekkelijk De Kanaalzone krijgt in deze opgave ruime aandacht. Hier wordt ingezet op ontmoeten, wonen en werken. Dit biedt ook kansen voor verbetering bij de wijken die zwak scoren in de leefbaarometer, die voornamelijk in dit gebied liggen. Dit wordt gezien als een kans.

 Economisch veerkrachtig en duurzaam In de overige opgaven wordt geen effect op de leefbaarheid en vitaliteit van de leefomgeving voorzien.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

54

Projectgerelateerd

4.7.2

Functiemenging

Aantrekkelijk In de gebieden langs het kanaal komt een mix van wonen, werken en ontmoeten. Langs het kanaal liggen een paar buurten die grotendeels een woonfunctie hebben en een beperkte mate van functiemenging. De functiemenging verbetert hier.

 Economisch veerkrachtig In deze opgave worden locaties weergegeven waar ingezet wordt op een combinatie van wonen en werken in woonwijken. De meeste van deze plekken liggen in een buurt waar momenteel een eenzijdige functiemenging is. Hierdoor zal de functiemenging in de eenzijdige woonwijken toenemen.

 Sociaal en gezond en duurzaam In deze opgaven zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de functiemenging positief of negatief beïnvloeden.

4.7.3

Diversiteit woonomgeving

Sociaal en gezond Vanuit de sociale en gezonde stad wordt ingezet op krachtige wijken waar bewoners veel contact met anderen hebben. Met verschillende type woningen, zodat er een verscheidenheid aan mensen kan wonen. Meer verschillende typen woningen in de wijken zal leiden tot meer diversiteit ten aanzien van de bevolkingsopbouw. Belangrijk is wel dat de woningbouw aansluit bij de behoefte die er binnen Nijmegen is en de demografische ontwikkeling. Dit betekent meer woningen voor ouderen en studenten. De brede inzet zal tot een evenwichtiger opbouw van de wijken leiden. Feit blijft wel dat sommige wijken erg gericht blijven op één functie. Zo zullen Heyendaal en het centrum wijken blijven met een relatief groot aantal studenten.

 Aantrekkelijk Vanuit de aantrekkelijke stad is er nadrukkelijk aandacht voor de mix van wonen, werken en ontmoeten. Zoals in Winkelsteeg, Oostkanaalhavens en Dukenburg. Ook de ontwikkeling van enkele bijzondere locaties (sterlocaties) dragen bij aan de ontwikkeling van verscheidenheid aan woningen die passen bij de behoefte die er al is.

 Economisch veerkrachtig en duurzaam In deze opgaven zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de behoefte van bewoners positief of negatief beïnvloeden.

4.7.4

Waardering leefomgeving

Sociaal en gezond Het realiseren van aantrekkelijke loop- en fietsroutes, ontmoetingsplekken en de verbindingen met het buitengebied maken de woonomgeving naar verwachting aantrekkelijker. Door het ontmoeten te 11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

55

Projectgerelateerd

stimuleren is het tevens de verwachting dat het gevoel van veiligheid nog beter wordt door meer sociale controle. Deze opgave wordt daarom positief beoordeeld.

 Aantrekkelijk Ook in deze opgave is er aandacht voor de groengebieden als ontmoetingsplek. Daarnaast wordt in transformatiegebieden ingezet op een mix van wonen, werken en ontmoeten. Met minder monofunctionaliteit is er veelal ook meer sociale controle. Daardoor is de verwachting dat het gevoel van onveiligheid verder afneemt ten opzichte van de autonome ontwikkeling en de waardering van de woonmgeving verbetert.

 Veerkrachtig De nadruk op Health en High Tech, de binnenstad als centrum voor toerisme en recreatie, de combinaties van wonen en werken in de woonwijken dragen allemaal bij aan een aantrekkelijke stad waar inwoners trots op zijn en zich veilig voelen. Deze opgave wordt daarom ook positief beoordeeld voor wdering van de woonomgeving.

 Duurzaam De vele natuurparels in de stad vormen waardevolle groengebieden die zullen bijdragen in de waardering van de woonomgeving. De uitbreiding hiervan leidt naar verwachting ook tot een nog betere waardering van de woonomgeving.

 4.8

Economie

4.8.1

Werkgelegenheid

Economisch veerkrachtig en aantrekkelijk Een betere werking van de arbeidsmarkt en het versterken van de vaardigheden is van groot belang omdat de economie in toenemende mate een zandlopereconomie wordt. Met een stabiele ontwikkeling voor laagopgeleiden (al wordt een deel verdrongen door middengroepen die naar beneden zakken en laagopgeleiden verdringen) en een groeiend werkgelegenheidsaandeel voor hoger opgeleiden. De krimp zit vooral in de administratieve middenberoepen. Het vergroten van de aantrekkelijkheid van Nijmegen door betere woon-, werk- en leefmilieus en de inzet op functiemenging zijn ruimtelijk relevante maatregelen die een bijdrage leveren aan de werkgelegenheid. De beschikbare ruimte wordt efficiënter benut voor werkgelegenheid, en er is ruimte voor andere belangrijke groeisectoren, zoals logistieke dienstverlening (de Grift), ICT/zakelijke dienstverlening, (stations) en circulaire economie (o.a. ENGIE) en maakindustrie (TPN West).

 Voor de opgaven sociaal gezond en duurzaam zijn geen effecten op werkgelegenheid voorzien.

4.8.2

Bijdrage economische ontwikkeling

Voor de opgaven sociaal gezond en duurzaam zijn geen effecten op de economische ontwikkeling voorzien.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

56

Projectgerelateerd

Economisch veerkrachtig en aantrekkelijk Op verschillende plekken in de stad wordt ruimte gecreëerd voor bedrijven. Er wordt flink ingezet op functiemenging, waardoor vooral binnen het bestaand stedelijk gebied extra vestigingslocaties bijkomen. De focus op functiemenging sluit aan op de veranderende behoeften van bedrijven. Daarnaast liggen er ontwikkellocaties rondom de stations en op de campussen en er wordt ruimte gemaakt op bestaande bedrijventerreinen voor meer toekomstbestendige werklocaties. Dit alternatief biedt goede kansen voor economische groei, vanwege de focus op werklocaties binnen de stad en bestaand gebied en functiemenging wordt er veel ruimte geboden aan bedrijven om zich te vestigen of uit te breiden.

 4.9

Bereikbaarheid

4.9.1

Bereikbaarheid (multimodaal) van werklocaties

Sociaal en gezond In deze opgave is er vooral aandacht voor betere verbindingen tussen wijken en met het buitengebied. De bereikbaarheid van de werklocaties verandert hierdoor niet of nauwelijks. Daarnaast zijn er geen aanvullende maatregelen voorzien ten opzichte van de autonome ontwikkeling, die leiden tot minder filevorming op de aangrenzende wegen. Dit alternatief leidt derhalve tot een neutrale beoordeling. Aantrekkelijk In dit alternatief verandert er weinig aan de bereikbaarheid van werkgebieden. De ontwikkeling van de High Tech campus nabij station Goffert is gunstig vanwege de multimodale bereikbaarheid van dit gebied. Voor de Health campus bij Heyendaal is belangrijk dat de bereikbaar over de weg reeds onder druk staat. Bij de verdere ontwikkeling is dit een belangrijk aandachtspunt.

 Economisch veerkrachtig Autonoom is er een pakket aan maatregelen die samen de bereikbaarheid in en om de stad moeten verbeteren. Hierbij wordt ook een beroep gedaan op de markt en op gedragsverandering. De Oversteek vormt een belangrijke verbetering voor de huidige situatie, maar door toenemende verkeersintensiteiten treedt alsnog meer filevorming op. De perifere gebieden De Grift en Bijsterhuizen bieden ruimte voor groeisectoren, maar ook de campussen in de stad ontwikkelen. De verwachting is dat deze ontwikkelingen in beginsel tot een grotere filedruk leiden op de toegangswegen. De perifere gebieden worden over de weg wel beter bereikbaar, maar via OV naar verwachting niet. De meer in de stad gelegen gebieden worden daarnaast over de weg minder goed bereikbaar door een toenemende filedruk of een eventueel gedoseerde toegang. Er is in Nijmegen weinig ruimte voor nieuwe infrastructuur. Hierdoor worden gedragsverandering en andere vervoerswijzen steeds belangrijker. Deze ontwikkelingen dienen goed te worden gemonitord.

 Duurzaam In deze opgave zijn geen (concrete) ontwikkelingen voorgenomen die de bereikbaarheid van werklocaties positief of negatief beïnvloeden.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

57

Projectgerelateerd

4.9.2

Bereikbaarheid over weg en water

Sociaal en gezond De inzet op betere en nieuwe loop- en fietsverbindingen en het autoluwer maken van het gebied binnen de S100 leiden waarschijnlijk niet tot en substantiële verandering van de drukte op de invalswegen. Hier zijn vanuit de opgave voor een sociale en gezonde stad geen aanvullende maatregelen voorzien die bij een groei van het aantal inwoners en arbeidsplaatsen wel nodig zijn. De bereikbaarheid in het algemeen en de filevorming veranderen hierdoor niet of nauwelijks ten opzichte van de referentiesituatie. Aantrekkelijk In dit alternatief zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de bereikbaarheid of filevorming positief of negatief beïnvloeden. Economisch veerkrachtig Hier geldt dezelfde beoordeling en motivatie als onder bereikbaarheid van werklocaties.

 Duurzaam Er wordt wel ingezet op verduurzaming van het vervoer en bijvoorbeeld een aantrekkelijk fietsnetwerk, maar ook vanuit deze opgave zijn er geen aanvullende maatregelen die de bereikbaarheid ten opzichte van de referentiesituatie verder verbeteren.

4.10

Recreatie

4.10.1 Recreatiemogelijkheden Gezond en sociaal Er komen binnen de stad geen nieuwe recreatievoorzieningen bij. Er wordt wel ingezet op de verbinding met het buitengebied en de recreatieve verbindingen tussen de wijken. Dit biedt kansen voor een betere bereikbaarheid van de recreatieve voorzieningen in en om de stad.

 Aantrekkelijk Groene plekken worden meer ingericht om in te verblijven. Daarnaast worden een flink aantal locaties in de stad ontwikkeld, zoals Veur-Lent, NYMA, Honig en de campusgebieden, en wordt de cultuurhistorie beter beleefbaar gemaakt. Hiermee komen er in Nijmegen meer recreatiemogelijkheden bij, dit wordt als positief beoordeeld.

 Economisch veerkrachtig In deze opgave zijn geen dingen voorgenomen die recreatie positief of negatief beïnvloeden. Duurzaam In deze opgave zijn geen dingen voorgenomen die recreatie positief of negatief beïnvloeden.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

58

Projectgerelateerd

4.10.2 Cultureel erfgoed Aantrekkelijk Op de kaart wordt aandacht besteed aan de bescherming van historische kernen en cultuurhistorisch belangrijke gebieden. De herkenbaarheid van de geschiedenis is hierbij belangrijk. Dit is echter geen significante verandering ten opzichte van het huidige beleid, waar dit ook al zo is. Sociaal en gezond, veerkrachtig en duurzaam In deze opgaven zijn geen speciale zaken opgenomen die invloed hebben op cultureel erfgoed. De huidige bescherming van cultureel erfgoed blijft van kracht.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

59

Projectgerelateerd

De groene pijlen geven kans op verbetering aan, de rode pijlen geven aan dat er een risico bestaat dat dit criterium negatief beïnvloed wordt door de voornemens uit een opgave. Het geeft dus niet aan dat een milieueffect hoe dan ook op zal treden, maar wel dat de kans bestaat. Deze tabel geeft daardoor een goed overzicht van waar op gelet moet worden bij het verder vormgeven van de Omgevingsvisie. In de visie wordt één integraal beeld opgenomen waarin zoveel mogelijk opgaven worden gecombineerd. Het gaat dus niet om een keuze voor één opgave/alternatief, maar het mixen van alle opgaven tot één integrale visie. Hierbij is het van belang dat er aandacht besteed wordt aan de risico’s, zodat er sprake is van verantwoorde keuzes.

4.11.1 Effectvergelijking op hoofdlijnen Alle aandachtspunten of risico’s (rode pijlen) komen voor bij de opgaven aantrekkelijk en economisch veerkrachtig. Hier wordt de verstedelijkingsopgave nadrukkelijk vormgegeven. De druk op de ruimte in de stad neemt toe, waardoor er meer risico’s voor de leefomgevingskwaliteit ontstaan. De opgaven sociaal en gezond richt zich daarentegen vooral op het verbeteren van de leefomgevingskwaliteit. Hierin wordt niet expliciet de keuze gemaakt om de groei te faciliteren, behalve mogelijk in Nijmegen West (Dukenburg e.o.), maar wordt vooral gekeken naar hoe de leefomgeving verbeterd kan worden. Dit is terug te zien in de beoordelingen, er zijn geen risico’s of aandachtspunten voorzien, maar alleen verbeteringen en kansen in relatie tot een gezonde en veilige leefomgeving. Voor de opgave van de duurzame stad geldt in principe hetzelfde, hoewel hier wel stadsontwikkeling en nieuwe woon-werk locaties worden benoemd. Voor deze opgave worden vooral extra kansen gezien voor waardevolle en beschermde soorten en voor de leefomgeving. De verschillende opgaven zijn thematisch ingestoken, terwijl de ontwikkeling van de gemeente integraal bekeken wordt. Voor de Omgevingsvisie worden daarom verschillende opgaven gecombineerd en lijken goede mogelijkheden aanwezig om kansen en risico’s vanuit verschillende opgaven op te vangen.

In de uitwerking van de visie moet uiteraard blijken in hoeverre dit ook daadwerkelijk mogelijk is en optreedt. In hoofdstuk 5 wordt hier nader op ingegaan aan de hand van de keuzes in de Omgevingsvisie.

4.11.2 Aandachtspunten per thema Behoud biodiversiteit Nijmegen is een groene stad waar veel waardevolle en beschermde soorten (flora en fauna) voorkomen. Nieuwe natuurparels en meer verbinding van groengebieden in de stad zijn positief voor de biodiversiteit. De mogelijkheden voor voedselproductie in de stad zijn kleinschalig van aard en dragen niet of in beperkte mate bij aan de biodiversiteit. Belangrijke aandachtspunten voor de biodiversiteit zijn het recreatief gebruik van het groen en het verdichten en drukker worden van de stad als gevolg van de toenemende inwonersaantallen, waardoor de druk op de biodiversiteit toeneemt. Bescherming ondergrond Het vigerende beleid ten aanzien van de ondergrond werkt goed in Nijmegen. Het is niet de verwachting dat dit bij één van de opgaven of in een combinatie wezenlijk verandert. Bij ontwikkelingen op locaties met een bodem- of grondwaterverontreiniging, wordt de verontreiniging aangepakt. Dit wordt als positief beschouwd. Klimaatadaptatie De ligging aan de Waal maakt dat waterveiligheid altijd al belangrijk is geweest voor Nijmegen. Dit is ook zichtbaar in de beoordeling van de referentiesituatie en de alternatieven. Ten aanzien van hittestress en wateroverlast is dit duidelijk anders. Er is wel veel aandacht voor en er is een regionale adaptatiestrategie

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

61

Projectgerelateerd

uitgewerkt, maar de lokale doorwerking is nog niet uitgewerkt. Tegelijkertijd zijn er ontwikkelingen voorzien waardoor de effecten van wateroverlast en hitte naar verwachting toenemen, terwijl er geen specifieke maatregelen voor zijn opgenomen. Energie Ten aanzien van de doelstellingen van de energietransitie heeft Nijmegen een grote uitdaging. Door het relatief beperkte buitengebied heeft Nijmegen weinig ruimte voor de grootschalige opwekking van duurzame wind- of zonne-energie en is daardoor afhankelijk van regionale samenwerking en initiatieven vanuit de markt. Regionale samenwerking krijgt inmiddels vorm in de RES. De RES is in dit OER nog niet meegenomen omdat afspraken in dit verband nog moeten worden gemaakt in de periode 2020-2021. Gezond en veilig De gemeente Nijmegen kent een goede uitgangssituatie met betrekking tot het thema Gezond en Veilig. De inzet op meer en veilige verbindingen, parklinten en groene verblijfsgebieden wordt gezien als een positieve ontwikkeling. De groei van het verkeer en de hoeveelheid mensen die dicht op elkaar wonen kunnen leiden tot meer hinder. Vooral bij functieveranderingen is het van belang aandacht te hebben voor de uitfasering van bestaande bedrijven die hinder veroorzaken of veiligheidscontouren hebben.

Het vroegtijdig aanbrengen van groenstructuren en mogelijkheden voor bewegen en ontmoeten zijn eveneens belangrijke aandachtspunten bij functieveranderingen. Leefomgeving Voor de gemeente Nijmegen geldt dat de waardering van de leefomgeving en de leefbaarheid over het algemeen goed zijn. Het groene karakter van de gemeente is hierin een belangrijke schakel. Verschillende elementen uit de opgaven dragen hier verder in bij, zoals bijvoorbeeld de nieuwe natuurparels. De functiemenging in de wijken en de diversiteit van de woonomgeving is over het algemeen wat beperkt. De nadrukkelijke aandacht voor de mix van wonen, werken en ontmoeten worden hier positief op beoordeeld. Economie Vanuit de opgaven voor de aantrekkelijke stad en de economisch veerkrachtige stad is er veel aandacht voor functiemenging, wonen en werken rondom de stations en de campusontwikkeling. Dit biedt goede kansen voor de (ruimtelijk) economische ontwikkeling van de gemeente. Daarnaast is er ook nog ruimte voor andere belangrijke groeisectoren. De werkgelegenheid lijkt zich hierdoor in de breedte te kunnen ontwikkelen in lijn met vraag en aanbod. Bereikbaarheid Met de groei van de stad blijft de bereikbaarheid een uitdaging. Autonoom is er veel aandacht voor de bereikbaarheid van de stad en de werklocaties. De alternatieven zijn vooral gericht op het stimuleren van OV, fiets en lopen.

Voor auto en vrachtverkeer is er in Nijmegen vrijwel geen ruimte voor nieuwe infrastructuur. Naar verwachting levert dit een toenemende druk op de bereikbaarheid. Dit is een belangrijk aandachtspunt dat voor een deel kan worden opgelost door de inzet op andere modaliteiten, gedragsverandering en bijvoorbeeld deelmobiliteit en gecoördineerde stadsdistributie. Recreatie Nijmegen is een stad met een herkenbare geschiedenis. Bij de ontwikkeling van de stad wordt die geschiedenis waar mogelijk beleefbaar gemaakt zodat de aantrekkelijkheid voor de recreatie wordt vergroot. Ook de inzet op extra verbindingen met het buitengebied maken de stad aantrekkelijk om er te wonen, te verblijven en te recreëren.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

62

Projectgerelateerd

5

Keuzes Omgevingsvisie

Het vorige hoofdstuk beschrijft de kansen en aandachtspunten die voortkomen uit de beoordeling van de opgaven/alternatieven zoals deze ook gepresenteerd zijn tijdens de Week van de Stad in november 2019. De belangrijkste aandachtspunten zijn de rode gezichtjes (🙁) en rode pijltjes() uit de tabel 4.1 en betreffen de thema’s of criteria: • Biodiversiteit; • Klimaatadaptatie; • Energietransitie; • Gezond en veilig; • Functiemening; • Diversiteit woonomgeving; • Bereikbaarheid. De belangrijkste aandachtspunten zijn meegenomen in de Omgevingsvisie en de keuzes die daarin gemaakt worden. De hoofdkoers van de Omgevingsvisie is verdeeld in acht keuzes. De ambities voor Nijmegen zijn hoog, maar de ruimte is relatief beperkt. In het beleid moeten dus keuzes gemaakt worden. In dit hoofdstuk worden de keuzes die de hoofdkoers van de Omgevingsvisie bepalen kort beschreven. De ruimtelijke vertaling is weergegeven op de Omgevingsvisiekaart, zoals opgenomen in de Omgevingsvisie en weergegeven op de volgende pagina. Voor een uitgebreidere beschrijving van de 8 afzonderlijke keuzes wordt verwezen naar de Omgevingsvisie zelf. De ruimtelijke vertaling van de keuzes is weergegeven in de Omgevingsvisie en ook in de botsproeven (bijlage 4). Vervolgens worden de keuzes beoordeeld op hun mogelijke effecten op de omgeving.

Hiervoor worden dezelfde beoordelingscriteria gehanteerd als in de rest van dit OER op de wijze zoals ook beschreven in bijlage 1. Omdat de effecten op het niveau van de thema’s worden beschreven is geen aanvullende beoordeling in termen van , of  gegeven.

5.1

Ruimteclaim Omgevingsvisie

Richting 2040 groeit de stad door en heeft het ruimte nodig voor wonen, werken en het invullen van een aantal sociaal-maatschappelijke thema’s vanuit de stad zelf en grote thema’s die van buiten op de stad afkomen, zoals de energietransitie en klimaatadaptatie. Hiervoor heeft een verkenning plaatsgevonden in vier verschillende denkrichtingen (Site en Brink, 2019). Deze verkenning is samengevat in bijlage 6. Bij deze denkrichtingen zijn plekken gezocht die in ieder scenario ook anders programmatisch geladen worden. De verkenning in denkrichtingen en de boordeling van de verschillende locaties laten zien dat Nijmegen iets te kiezen heeft. Er zijn verschillende manieren waarop ruimte gemaakt kan worden voor de toekomst van de stad. Groei is hierin geen doel op zich, maar de aantrekkingskracht die de stad heeft kan gebruikt worden om de stad dynamisch te houden en te versterken. De verschillende denkrichtingen samen hebben een breed scala aan plots opgeleverd die ontwikkeld kunnen worden om enerzijds aan de marktvraag te voldoen en anderzijds bij te dragen aan diverse kwalitatieve doelstellingen. Als alle plots binnen dit onderzoek ontwikkeld zouden worden zou Nijmegen ver voorbij de residuele vraag naar woningen en werkplekken gaan.

De verkenning toont derhalve aan dat de keuzes die in de Omgevingsvisie worden gemaakt passen binnen de gemeentegrenzen en dat er zelfs nog meer ruimte beschikbaar is.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

63

Projectgerelateerd

Figuur 30: kaart Omgevingsvisie. Voor legenda en een korte toelichting daarbij zie pagina 39 Ontwerp Omgevingsvisie.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

64

Projectgerelateerd

5.2

Beoordeling keuzes

In deze paragraaf worden de acht keuzes uit de Omgevingsvisie separaat beoordeeld. De beoordeling vindt plaats aan de hand van de kaarten per keuze en de bijbehorende beschrijving van de keuze zoals opgenomen in de ontwerp Omgevingsvisie. De ruimtelijke weergave van de keuzes is ook opgenomen in de botsproeven in bijlage 4.

5.2.1

Compacte, dynamische stad

“Nijmegen is een compacte stad omringd door een prachtig landschap. Dit is een belangrijke kwaliteit en vestigingsfactor van de stad. We willen deze verder versterken door de groei in de stad te faciliteren, waarmee we de stad vitaal en dynamisch houden. Tegelijkertijd houden we zo het landschap rondom de stad aantrekkelijk en nabij. ” Pagina 41 Omgevingsvisie In deze eerste keuze, kiest de gemeente nadrukkelijk voor inbreiding, verdichting en vermenging en dus niet voor uitbreiding buiten de gemeentegrenzen. Hiermee wordt het buitengebied gespaard en kan groei plaatsvinden binnen de stad. Verdichting en vermenging zorgen tevens voor kortere afstanden tussen verschillende functies en meer plaats voor bedrijven en woningen. De verdichtings- en vermengingsopgave landt in eerste instantie vooral bij de OV-knopen. Hierdoor ontstaan dynamische stedelijke milieus. Behoud biodiversiteit Deze keuze heeft een positief effect op de natuurgebieden die rondom de gemeente liggen. Deze worden gespaart door de keuze om niet uit te breiden. Binnen de gemeentegrenzen legt de inbreiding wel extra druk op bestaande groengebieden en de biodiversiteit. Dit is een risico, waar andere keuzes ook invloed op hebben. Klimaatadaptatie Bij verdichting nemen de risico’s van hittestress en wateroverlast toe. Deze zijn ook in de visie als aandachtspunt benoemd.

Door verdichting blijft er minder ruimte over om maatregelen, die op diverse plaatsen nodig zijn, te nemen. Energie Door te kiezen voor verdichting binnen de stad, blijft er rondom de stad meer ruimte over. Dit biedt kansen voor het opwekken van duurzame energie. Voor warmte kan verdichting ook een kans zijn, omdat duurzame oplossingen zoals warmtenetten hierdoor kansrijker zijn. Hier staat wel tegenover dat door de groei van de stad, ook de opgave voor duurzame energie groter wordt. Hierdoor neemt het risico dat de doelstellingen voor duurzame warmte niet gehaald worden toe. Gezond en veilig Voor dit thema bestaan zowel risico’s als kansen in de compacte stad. Functiemenging en verdichting biedt kansen voor het verplaatsen met de fiets en wandelen, wat positief is voor gezonde mobiliteit en luchtkwaliteit. Anderzijds levert de extra groei binnen de compacte stad ook meer verkeer op, wat kan leiden tot een slechtere luchtkwaliteit en meer geluidsoverlast langs belangrijke wegen en meer verkeersslachtoffers. Leefomgeving De inzet op een compacte, dynamische stad biedt kansen voor functiemenging en de diversiteit van de leefomgeving. Waardering woonomgeving en leefbaarheid kunnen zowel positief als negatief beïnvloed

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

65

Projectgerelateerd

worden. Doordat kwaliteit voorop gezet wordt bij de groei binnen de compacte stad is de kans aannemelijk dat de waardering van de woonomgeving en de leefbaarheid toenemen Economie Nijmegen heeft het streven om tot 2040 15.000 nieuwe woningen te bouwen en 1.000 extra banen per jaar te creëren. De inzet op meer functiemenging biedt hiervoor goede mogelijkheden. Bereikbaarheid Dit blijft een van de grootste risico’s in de komende tijd. De bereikbaarheid komt autonoom al onder druk te staan. Door de verdichting van de stad neemt die druk toe. Maatregelen in het kader van verduurzaming van de mobiliteit dienen voor een verlichting van deze druk.

Op de thema’s ondergrond en recreatie heeft deze keuze weinig of geen invloed.

5.2.2

Toekomstbestendige wijken

“Om tot een inclusieve en vitale stad te komen, streven we onder meer naar een goede mix van allerlei typen woningen en woonmilieus in sociale huur, huur en koop. Dit in combinatie met de daarbij passende voorzieningen.” Pagina 49 Omgevingsvisie Behoud biodiversiteit Op het gebied van leefkwaliteit moet elke wijk voorzieningen en een goede openbare ruimte hebben met groen, water, natuur, speel-, beweeg- en ontmoetingsruimte en goede verbindingen met het buitengebied. Hierdoor biedt de Omgevingsvisie veel kansen om de biodiversiteit te verbeteren. De verbindingen worden vooral gerealiseerd voor de bewoners, zodat de groene gebieden meer onderdeel van de wijken worden. Hierdoor ontstaat er mogelijk ook meer druk op de ecologische kwaliteit van de verbindingen. Dit is een belangrijk aandachtspunt voor deze keuze. De natuurparels zijn in de toekomstbestendige wijken goed opgenomen in de stedelijke groenstructuur en verbonden via onder andere laanstructuren. Hierdoor is er een goede kans op toename van waardevolle en beschermde soorten. Ook hiervoor geldt dat er mogelijk meer menselijke druk komt op deze gebieden en structuren. Aanbevolen wordt om een monitoringsprogramma op te zetten om de relatie tussen de biodiversiteit en de menselijke druk beter in beeld te krijgen. Bescherming van de ondergrond Voor de toekomstbestendige wijken vinden er diverse ontwikkelingen plaats.

In de wijken zijn er diverse locaties bekende bodemverontreinigingen en grondwaterverontreinigingen die bij herontwikkeling worden aangepakt. De kans op verbetering van de bodem- en grondwaterkwaliteit is derhalve groot bij deze keuze. In de aangegeven gebieden liggen ook gebieden met zeer hoge archeologische waarden. In lijn met het beleid van de gemeente biedt dit goede kansen om de historie van de stad nog beter herkenbaar te maken. Klimaatadaptatie In het kader van klimaatadaptatie is vooral het beperken van hittestress en het voorkomen van wateroverlast in de toekomstbestendige wijken van belang. Door de aanplant van bomen en meer groen wordt hittestress op de plekken waar dit het meest aan de orde is, enigszins beperkt. Groen en de natuurlijke opvang van water in het groen kunnen ook een verdere toename van wateroverlast als gevolg van het veranderende klimaat beperken. Belangrijk is wel dat er autonoom al aanzienlijke veranderingen te verwachten zijn. Deze kunnen met de voorgenomen maatregelen niet volledig worden afgewend. 11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

66

Projectgerelateerd

Energie Voor de toekomstbestendige wijken worden ook betaalbare en energiezuinige woningen gerealiseerd. Omdat er ook woningen worden gesloopt of omgebouwd, zal er per saldo sprake zijn van enige energiebesparing. Er komen echter wel in totaal circa 15.000 woningen en bijbehorende hoeveelheden inwoners bij die ook energie gebruiken. De bijdrage aan de doelstellingen zal derhalve zeer beperkt zijn. Duurzame warmte wordt vooral op wijkniveau bekeken en is mede afhankelijk van de pilots. Bij herontwikkelingen is het realiseren van duurzame warmtenetten wel kansrijker. Maar deze keuze heeft hierop thans geen invloed. Gezond en veilig Bij alle ruimtelijke ontwikkelingen in het kader van toekomstbestendige wijken, staan leefwereld, welbevinden en gezondheid van inwoners centraal. Ten aanzien van de criteria voor geluid, luchtkwaliteit en een veilige verkeersinfrastructuur voor kwetsbare deelnemers heeft deze keuze geen directe effecten anders dan reeds autonoom geconstateerd. Er wordt wel duidelijk ingezet op meer ruimte voor bewegen en ontmoeten. Deze keuze biedt zeker kans op meer plekken hiervoor in de wijken. Wat betreft omgevingsveiligheid is op een aantal plekken sprake van veiligheidscontouren die de ontwikkeling van de woonfunctie kan beperken. Niet duidelijk is hoe deze knelpunten worden opgeheven.

Leefomgeving Op het gebied van leefkwaliteit moet elke wijk voorzieningen en een goede openbare ruimte hebben met groen, water, natuur, speel-, beweeg- en ontmoetingsruimte en goede verbindingen met het buitengebied. Hierdoor biedt de Omgevingsvisie veel kansen om de leefbaarheid in deze wijken te verbeteren. Voor de wijken Lindenholt, Neerbosch-Oost, Hatert en Grootstal wordt gekeken naar meer functiemenging en voorzieningen. In zijn algemeenheid heeft dit een positieve uitwerking op de waardering van de woonen werkomgeving. In de toekomstbestendige wijken wordt een woningaanbod voorzien dat niet alleen uit eengezinswoningen bestaat. Maar ook uit woningen voor ouderen en kleine huishoudens en mogelijkheden voor gemeenschappelijke woonvormen. Deze keuze leidt ook tot een grotere diversiteit van de woonomgeving. Een diverse woonomgeving wordt geborgd door bij elk nieuwbouwplan te kijken naar de verhouding tussen de verschillende wooncategorieën. Economie Dit betreft de werkgelegenheid en de economische ontwikkelingsmogelijkheden. In de toekomstbestendige wijken zorgen meer functiemenging en voorzieningen voor meer werkgelegenheid. Er komt echter niet meer ruimte voor de uitbreiding van bedrijvigheid dan autonoom reeds voorzien. Dit heeft vooral te maken met de beperkt beschikbare ruimte binnen de gemeentegrenzen.

Bereikbaarheid Deze keuze leidt niet tot een andere beoordeling van de bereikbaarheid dan reeds in de referentiesituatie is beschreven. Recreatie De toekomstbestendige wijken zijn rijk aan cultureel erfgoed, zoals oude landgoederen en religieus erfgoed. Ook andere aandachtsgebieden voor cultuurhistorie zijn hier gelegen. Hierdoor zijn er goede kansen om dit erfgoed te betrekken bij herontwikkelingen. Ten aanzien van de (bereikbaarheid van) recreatiegebieden is er geen sprake van wijzigingen ten opzichte van de referentiesituatie.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

67

Projectgerelateerd

5.2.3

Een groene, gezonde stad

“We willen als stad bijdragen aan de gezondheid van onze inwoners en het verbeteren van de biodiversiteit. Dat doen we op allerlei manieren, waaronder het creëren van een gezonde leefomgeving. Een gezonde leefomgeving is een integraal thema waarin het gaat om onder andere luchtkwaliteit, geluidsbelasting, hitte, groen en water, bewegen en mobiliteit, ontmoeten en voorzieningen.” Pagina 53 Omgevingsvisie Met deze keuze zet de gemeente in op een verbetering van de omgeving, biodiversiteit, klimaatadaptatie en leefbaarheid. De natuurparels worden door een netwerk aan recreatieve routes en lanen met elkaar verbonden. Behoud biodiversiteit De natuurgebieden en -netwerken krijgen een prominente plaats in deze keuze. Biodiversiteit is een van de aandachtspunten uit 4.11 en is meegenomen in deze keuze voor de Omgevingsvisie. Juist als de stad verdicht, wordt de kwaliteit van de groene en blauwe netwerken en plekken in de stad steeds belangrijker. Het bestaande groen zal namelijk door meer mensen gebruikt worden. Het risico is dat dit ten koste gaat van de biodiversiteit. Om deze reden wordt er ingezet op het breed toepassen van natuurinclusief bouwen. Dit is een kans om biodiversiteit in de hele stad te verbeteren. De versterking van ecologie wordt in de Omgevingsvisie gelinkt aan andere opgaven, zoals hittestress, ontmoeten en bewegen.

Bij de uitwerking hiervan blijft de bescherming van biodiversiteit in relatie met een drukkere stad een aandachtspunt (zie ook monitoringsprogramma in hoofdstuk 6). Bescherming van de ondergrond Deze keuze leidt niet tot ruimtelijke ingrepen waarmee veranderingen in de (kwaliteit van de) ondergrond of grondwater optreden. Klimaatadaptatie Het klimaat verandert, waardoor de stad in de toekomst geconfronteerd wordt met meer droogte, hitte en wateroverlast. Dit is in hoofdstuk 3 en 4 als risico benoemd. Ook omdat juist de plekken ontwikkelen die nu kwetsbaar zijn voor hittestress en wateroverlast (het centrum, de OV-knopen en Heyendaal). Meer groen en water zorgt voor verkoeling en infiltratie en buffering van regenwater. De regio’s Rijk van Nijmegen en Land van Maas & Waal hebben met de Provincie Gelderland, het Waterschap Rivierenland en met regionale stakeholders de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) opgesteld. In de RAS zijn zes actiethema’s benoemd om de uitdagingen aan te pakken. Met de aandacht in deze keuze voor een robuuster natuurlijk systeem en de ondergrond zijn er goede kansen om de effecten van klimaatverandering in Nijmegen te beperken. Klimaatadaptatie als randvoorwaarde benoemen voor ontwikkelingen draagt hier aan bij. De lokale uitwerking van de RAS dient hier verder vorm aan te geven.

Gezond en veilig Er wordt ingezet op meer beweegroutes, parklinten en groene verblijfsgebieden die beweging en ontmoeting stimuleren. Dit biedt kansen voor leefbaarheid en de infrastructuur voor fietsen en wandelen. Leefomgeving De druk op de stad neemt toe (zie ook keuze 1), waardoor er risico’s ontstaan voor leefbaarheid. Met deze keuze kan de gemeente deze risico’s opvangen. Bewegen, spelen en ontmoeten worden in deze keuze nadrukkelijk verbonden aan het wonen. Dit draagt bij aan de leefbaarheid en de waardering van de leefomgeving. 11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

68

Projectgerelateerd

Recreatie In deze keuze wordt meer ingezet op netwerken en lokaal gebruik van groene gebieden. Dit is een kans voor recreatie, maar biedt geen nieuwe kwalitatief hoogwaardige mogelijkheden.

Op de thema’s energie, economie en bereikbaarheid heeft deze keuze weinig of geen invloed.

5.2.4

Duurzame mobiliteit

“De regio Arnhem Nijmegen heeft een geschikte schaal om de uitdagingen van duurzame mobiliteit en bereikbaarheid aan te pakken. Hiervoor heeft ze het ‘Ambitiedocument Duurzame Mobiliteit en Bereikbaarheid’ vastgesteld. Dit is niet alleen gericht op het versterken van de bereikbaarheid over de weg, maar ook op het versterken van de bereikbaarheid over het spoor en het water. Duurzame mobiliteit staat centraal. Het gaat daarbij zowel om het inzetten en stimuleren van schone vervoersmiddelen als het efficiënter benutten van vervoer.” Pagina 61 Omgevingsvisie Uit hoofdstuk 4 komt als risico de toenemende drukte in de stad naar voren, met als gevolg meer druk op of de bestaande infrastructuur. Het is aannemelijk dat de filedruk hierdoor nog toeneemt. Dit is een blijvende uitdaging voor een groeiende stad. In de Omgevingsvisie wordt uitdrukkelijk gekozen voor multimodale, duurzame mobiliteit en niet het verder faciliteren van de groei van het autoverkeer. De nadruk ligt op lopen, fietsen en openbaar vervoer. Om de stad bereikbaar te houden, worden werkgevers en werknemers gestimuleerd om buiten de spits te rijden en worden de mogelijkheden voor mobiliteit verbreed. Een voorbeeld hiervan is mobiliteit als een service.

Dat houdt ook in dat de gemeente bij elke gebiedsontwikkeling zorgt voor goede loop- en fietsroutes, bereikbaarheid van het OV, voldoende infrastructuur voor elektrisch laden, collectieve voorzieningen voor thuisbezorgdiensten en het aanbieden van deelvoertuigen, zoals deelfietsen en deelauto’s, op allerlei locaties in de stad. Tenslotte zet de gemeente ook in op meer mogelijkheden voor Park & Ride, Park & Bike/Walk aan de randen van de stad en binnenstad. Op de thema’s biodiversiteit, ondergrond, klimaatadaptatie en recreatie heeft deze keuze weinig of geen weinig invloed. Energie Een toename in elektrisch vervoer leidt tot een toename van het energiegebruik in de stad. Ten behoeve van de Regionale Energiestrategie (RES) is het belangrijk dat deze toename ook meegenomen wordt. In de RES wordt namelijk in regionaal verband afgesproken hoe en waar duurzame energie kan worden opgewekt om de regionale doelstellingen te halen. Deze keuze heeft geen invloed op de (duurzame) warmtevraag. Gezond en veilig Het pakket maatregelen voor duurzame mobiliteit biedt kansen voor de verbetering van luchtkwaliteit, minder geluidhinder en het beschikbaar komen van openbare ruimte voor voetganger, groen en/of spelen. Leefomgeving Het pakket maatregelen voor duurzame mobiliteit moet de druk op de infrastructuur doen afnemen.

Naast de positieve effecten voor een gezonde en veilige leefomgeving, biedt dit ook kansen voor een toename van de leefbaarheid en de waardering van de leefomgeving.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

69

Projectgerelateerd

Economie De verbreding van mogelijkheden voor mobiliteit (MaaS) en Park & Ride, Park & Bike/Walk aan de randen van de stad en binnenstad bieden ook mogelijkheden voor nieuwe werkgelegenheid. Daarnaast versterkt de verwachte toename van de leefbaarheid en waardering van de leefomgeving het vestigingsklimaat voor bedrijven in Nijmegen wat ook goed is voor de economische ontwikkeling. Bereikbaarheid De genoemde maatregelen gezamenlijk maken dat er goede kansen zijn om de bereikbaarheid van Nijmegen en van de werklocaties op peil te houden.

5.2.5

We werken aan de energieopgave

“Ons doel is dat Nijmegen uiterlijk in 2045 energieneutraal en aardgasvrij is. We wekken dan binnen de grenzen van de regio evenveel duurzame energie op als we gebruiken en we verwarmen onze woningen niet meer met aardgas. Dat is een forse opgave, die we alleen kunnen vervullen door nauw samen te werken met partners in de stad en in de regio, zoals de Afvalenergiecentrale ARN en Engie. Maar ook met initiatieven als “Burgers geven Energie” en “Stichting Duurzaam Hengstdal”.” Pagina 69 Omgevingsvisie De gemeente Nijmegen is al volop bezig met de energietransitie. De Omgevingsvisie vormt op dit punt een voortzetting van eerder vastgesteld beleid. Om dit verder te brengen werkt de gemeente samen met regionale partijen, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. De regionale samenwerking is van belang omdat de fysieke ruimte van de gemeente voor de opwekking van duurzame energie beperkt is. Ook duurzame warmte dient vooral in regionaal verband te worden beschouwd. Daarnaast is voor Nijmegen de opgave om aardgasvrij te worden erg groot. Op het gebied van besparen doet Nijmegen het goed, maar ook dit betreft reeds eerder vastgesteld beleid. De energietransitie blijft daarmee voor deze Omgevingsvisie derhalve een belangrijk aandachtspunt.

Zolang er nog geen afspraken zijn in het kader van de Regionale Energiestrategie (RES) is het niet zeker dat de energietransitiedoelstellingen van de gemeente tijdig kunnen worden behaald. Gezien het feit dat dit een voortzetting van het huidige beleid is, dat eventuele veranderingen worden vormgegeven in het kader van de RES, levert dit geen nieuwe kansen of risico’s op. Deze keuze wordt daarom hier niet verder beoordeeld.

5.2.6

Een groter centrumgebied

“De komende jaren werken we aan de verbreding van het centrum naar de gebieden rondom de Waal. Onder de noemer ‘Nijmegen omarmt de Waal’ realiseren we verschillende projecten aan de oevers van de rivier, waarmee de stad zich naar de rivier toe wendt. Deze projecten bepalen het aangezicht van het toekomstige Nijmegen en bieden unieke kansen voor wonen, recreëren en werken.” Pagina 75 Omgevingsvisie Behoud biodiversiteit De keuze voor een groter centrumgebied heeft geen directe invloed op de biodiversiteit. Alle recent ontwikkelde groengebieden in dit centrumgebied blijven behouden.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

70

Projectgerelateerd

Bescherming van de ondergrond In het grotere centrumgebied zijn er op diverse locaties bekende bodemverontreinigingen en grondwaterverontreinigingen die bij herontwikkeling worden aangepakt. De kans op verbetering van de bodem- en grondwaterkwaliteit is derhalve groot bij deze keuze. In het centrumgebied, vooral ten zuiden van de Waal, liggen gebieden met zeer hoge archeologische waarden. In lijn met het beleid van de gemeente biedt dit goede kansen om de historie van de stad hier nog beter herkenbaar te maken. Klimaatadaptatie Omdat het gebied is gelegen rondom de Waal is er een hoger overstromingsrisico dan in andere gebieden. Het overstromingsrisico veranderd naar verwachting echter niet vanwege de reeds getroffen maatregelen. Voor hittestress is dit gebied eveneens gevoelig, met name aan de zuidzijde van de Waal. Dit gebied bevat relatief weinig groen wat voor verkoeling kan zorgen. Doordat het doorgaande verkeer hier uitgehaald wordt, ontstaat er ruimte om juist meer groen te realiseren in dit gebied. Wateroverlast speelt ook in het zuidelijke deel van het centrumgebied. Dit wordt vooral veroorzaakt door de relatief lage ligging en het afstromende water vanaf de hellende delen van de stad. Het vasthouden van water op de hellende delen is lastig, maar zou ten minste nader onderzocht moeten worden.

Energie Het grotere centrumgebied en de voorgenomen ontwikkelingen leiden in beginsel tot een hoger energiegebruik. Nieuwbouw biedt echter wel goede kansen voor energiezuinige gebouwen. Daarnaast is er in een groot deel van dit gebied al sprake van gebruik van duurzame warmte en opwekking van duurzame energie. Gezond en veilig Doordat het doorgaande verkeer uit dit centrumgebied wordt geweerd en er binnen het gebied wordt ingezet op meer duurzame mobiliteit, zal er minder geluidsoverlast van het verkeer optreden. Ook de luchtkwaliteit, de mogelijkheden voor bewegen en ontmoeten en de veiligheid voor fietsers en voetgangers worden hierdoor beter. Leefomgeving In dit gebied wordt ingezet op functiemenging en meer diversiteit van wonen. Er wordt ruimte geboden aan de groei van horeca, cultuur, dienstverlening en evenementen. Daarbij geldt nadrukkelijk dat het evenwicht tussen ‘leefbaarheid’ en de reuring die in de binnenstad heerst steeds belangrijker wordt. De inzet op diversiteit, veel openbare ruimte aan het water en groen bieden goede kansen voor een hogere waardering van de leefomgeving. Economie De binnenstad levert een belangrijke bijdrage aan de huidige werkgelegenheid, vooral in groeisectoren als horeca en dienstverlening. Een groter centrumgebied biedt daarom goede kansen voor de werkgelegenheid en de economische ontwikkeling van de stad.

Bereikbaarheid Het grotere centrumgebied is niet van invloed op de criteria ten aanzien van bereikbaarheid. Lokaal verandert de bereikbaarheid door het doorgaande verkeer te weren. Wat dit lokaal betekent, dient echter nog nader uitgewerkt te worden.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

71

Projectgerelateerd

Recreatie Een groot deel van het gebied is gelegen in gebiedstype 3 en 4 van de cultuurhistorische beleidskaart van de gemeente. Dit betekent dat cultuurhistorie een zwaarwegende of zelfs bepalende rol speelt in de herontwikkeling van het gebied. Deze keuze geen invloed op de (bereikbaarheid van) recreatiegebieden.

5.2.7

Sterke campussen

“De Nijmeegse bedrijven binnen de clusters Health & High Tech behoren tot de wereldtop. De komende jaren blijven we investeren in deze clusters, onder meer om nieuwe banen te creëren. Zo willen we ruimte bieden aan nieuwe bedrijven en meewerken aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat.” Pagina 81 Omgevingsvisie

Behoud biodiversiteit De keuze voor sterke campussen heeft geen directe invloed op de natuurgebieden om de stad. Er is wel een nadrukkelijke relatie met (zoekgebieden voor) natuurparels. Deze komen in of in de directe omgeving van de campussen voor. Door het toevoegen van functies, zoals wonen, in combinatie met het verbeteren van het vestigingsklimaat, is er een risico dat het gebruik van de parels toeneemt en daarmee de druk op de biodiversiteit. Om de gewenste kwaliteit te behalen en de biodiversiteit te behouden wordt aanbevolen de biodiversiteit te monitoren. Bescherming van de ondergrond In de campussen zijn er op diverse locaties bekende bodemverontreinigingen en grondwaterverontreinigingen die bij herontwikkeling worden aangepakt. De kans op verbetering van de bodem- en grondwaterkwaliteit is derhalve groot bij deze keuze. Met name in en nabij de Novio Tech Campus liggen gebieden van archeologisch belang en met zeer hoge archeologische waarden. In lijn met het beleid van de gemeente biedt dit goede kansen om de historie van de stad nog beter herkenbaar te maken. Klimaatadaptatie Ter plaatse van de campussen is geen sprake van overstromingsrisico’s of wateroverlast. Voor hittestress zijn deze gebieden wel gevoelig, met name vanwege het grote aandeel verhard oppervlak in deze gebieden.

Voor het toevoegen van de functie wonen is het van belang na te gaan hoe de risico’s op een toename van hittestress zoveel mogelijk kunnen worden voorkomen. Energie De ontwikkeling van de campussen leidt naar verwachting tot een toename in het energiegebruik en de warmtevraag. Juist in deze gebieden zouden innovaties onderzocht kunnen worden om die toename zo duurzaam mogelijk te laten plaatsvinden. Gezond en veilig De beide campusgebieden zijn op dit vlak zeer verschillend. Campus Heyendaal ligt meer richting het centrum van de stad en is goed ontsloten voor OV en fiets. Verdere ontwikkeling geeft hierdoor weinig risico ten aanzien van geluid en luchtkwaliteit. Ook is er ten aanzien van omgevingsveiligheid weinig risico te verwachten. Er is veel aandacht voor ruimte voor bewegen en ontmoeten in het gebied. Doordat de footprint van het Radboud UMC in de toekomst afneemt ontstaan hiervoor ook nog extra kansen. De veiligheid voor fietsers en voetgangers is een belangrijk aandachtspunt. In de huidige situatie ontstaan

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

72

Projectgerelateerd

hier soms fiets-files. Er is een risico dat dit in de toekomst toeneemt als er geen ingrijpende aanpassingen worden gedaan. De Novio Tech Campus (NTC) is gelegen langs het spoor en de S100. Voor het toevoegen van wonen zijn de aspecten geluid, luchtkwaliteit en omgevingsveiligheid belangrijke aandachtspunten. De ruimte voor bewegen en ontmoeten en de dooradering met langzaam verkeersroutes dient nog te worden uitgewerkt. Dit dient in samenhang met het meer mengen van functies te worden gedaan. Leefomgeving De keuze voor de sterke campussen leidt tot een kwaliteitsverbetering die naar verwachting ook de leefbaarheid en de waardering voor de woonomgeving verbetert. De functiemenging neemt toe door extra inzet hierop. De diversiteit van de woonomgeving zal in Heyendaal weinig veranderen vanwege de nadruk op studentenhuisvesting in het gebied. In NTC wordt (vrijwel) niet gewoond, waardoor er goede kansen zijn om direct een meer divers woonmilieu te creëren in samenhang met een gezonde en veilige woonomgeving. Economie De keuze voor sterke campussen draagt bij aan de economische ontwikkeling en werkgelegenheid in Nijmegen. Heyendaal biedt in de huidige situatie reeds de meeste werkgelegenheid van alle werkgebieden in Nijmegen. De campussen zijn een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven in de gemeente.

Bereikbaarheid De multimodale bereikbaarheid van de campussen veranderd nauwelijks ten opzichte van de autonome ontwikkeling. Voor Heyendaal blijft de bereikbaar voor vrachtverkeer een aandachtspunt, gerelateerd aan de ligging meer nabij het centrum van de stad. Voor NTC blijft gelden dat de bereikbaarheid per fiets minder goed is, tenzij dit in een integraal ontwikkelplan voor het gebied goed wordt meegenomen. Dit moet echter nog nader uitgewerkt te worden. Recreatie Heyendaal is grotendeels gelegen in gebiedstype 2 van de cultuurhistorische beleidskaart van de gemeente. Dit betekent dat cultuurhistorie een rol kan spelen in de doorontwikkeling van het gebied. Voor NTC geldt dat er geen cultuurhistorische waarde bepaald is. Deze keuze heeft geen invloed op de (bereikbaarheid van) recreatiegebieden.

5.2.8

We omarmen het kanaal

“In Nijmegen neemt de druk op de ruimte toe. Door de bevolkingsgroei, ook na 2030, stijgt eveneens de vraag naar andere functies, zoals werken en voorzieningen. Voor deze functies zien we mogelijkheden door de ruim opgezette bedrijventerreinen en wijken rondom het kanaal meer onderdeel te maken van het stadsweefsel. Op een groot deel van deze terreinen zijn al andere functies ondergebracht.” Pagina 85 Omgevingsvisie Deze keuze omvat de keuzes voor toekomstbestendig wijken en een sterke campus NTC. De effecten, kansen en risico’s die hiervoor beschreven zijn ten aanzien van deze keuzes zijn derhalve gelijk. Aanvullend omvat deze keuze een nader onderzoek naar de mogelijkheden van herontwikkeling van de Oost-Kanaalhavens van werkgebied tot woon-werkgebied op termijn. Diversiteit van de woonomgeving en functiemenging zijn belangrijke uitgangspunten hierbij. Alle aspecten van dit OER dienen uiteraard in een nader onderzoek aan de orde te komen.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

73

Projectgerelateerd

Wat betreft benodigd ruimtegebruik kunnen verschillende keuzes met elkaar concurreren. De benodigde ruimte voor het aantal nieuwe woningen kan bijvoorbeeld in de knel komen met andere ruimtevragen, zoals groen en openbare ruimte. Aangezien in de Omgevingsvisie nog geen type woningen en stedebouwkundige plannen vastgelegd zijn, is dit ruimtegebruik in dit stadium nog niet af te wegen. Dit is een nadrukkelijke opgave bij verdere uitwerkingsplannen (zie ook paragraaf 6.3). 1. Compacte stad X Groene en gezonde stad De compacte stad heeft als gevolg dat de druk op de ruimte toeneemt. De keuze voor een groene en gezonde stad mitigeert de risico’s die hieraan hangen: de stad wordt groener en meer klimaatbestendig (vooral tegen hittestress). Dit kan alleen hand in hand gaan als de voorgenomen groenstructuur ook daadwerkelijk gerealiseerd wordt en natuurinclusief bouwen in praktijk gebracht wordt. Om ervoor te zorgen dat de stad groener en meer klimaatbestendig wordt ondanks de extra druk op de ruimte zijn er stevige ambities opgenomen voor de realisatie van een robuuste groenstructuur. Bij gebiedsontwikkelingen is natuurinclusief en klimaatbestendig ontwikkelen het uitgangspunt. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een stadsbrede “toolbox” en strategie voor klimaatadaptatie. 2.

Compacte stad X Duurzame mobiliteit De keuze om de groei van de stad binnen de stadsgrenzen een plek te geven veronderstelt een toename van de verkeersbehoefte van de stad. Duurzame mobiliteit is de koers waarin de stad de toename wil accommoderen. Beide keuzen hangen nauw met elkaar samen, versterken en helpen elkaar. 3. Compacte stad X Energietransitie De ambitie is om de benodigde elektriciteit zoveel mogelijk duurzaam in de stad zelf op te wekken en het beoogde programma voor woningbouw en infrastructuur te accommoderen . De geplande ontwikkelingen maken efficiënt gebruik van energie-infrastructuren (warmte- en koelte levering) mogelijk. Herontwikkeling binnen stedelijk gebied biedt kansen voor het aansluiten op warmte netten en voor de benutting van zonne-energie. Hoewel ruimtelijk gezien de reserveringen voor grootschalige duurzame energieopwekking al zijn gedaan, kan worden gesteld dat de keuzes elkaar versterken. 5. Groene en gezonde stad X Duurzame mobiliteit Er zijn diverse aandachtspunten die de botsproef laten zien. Het intensiveren van de gebieden rondom de vervoersknooppunten staat op gespannen voet met de groene en gezonde stad. Denk bijvoorbeeld aan hoe hittestress in deze gebieden zoveel mogelijk wordt voorkomen. Op andere gebieden zijn deze twee keuzes complementair, zoals bijvoorbeeld bij de afwaardering van 50 km/uur wegen naar 30 km/uur.

Groenblauwe en grijze netwerken begeven zich beide in de invloedsfeer van de gemeente. Hierdoor kunnen de ontwikkelingen hand in hand gaan: bij renovatie van infrastructuur dienen direct de groene en gezonde doelstellingen integraal meegenomen te worden en evenwichtig te worden uitgewerkt. Daarnaast zijn diverse fysieke barrières in de Omgevingsvisie benoemd om oplossingsrichtingen voor uit te werken. 6. Groene en gezonde stad X Energietransitie Deze twee keuzes hebben weinig overlap, ze kunnen naast elkaar bestaan. Vooral omdat de ruimtelijke reserveringen die in het kader van de energietransitie gelden al als onderdeel van de autonome ontwikkeling zijn te zien. 8. Groene en gezonde stad X Groter Centrumgebied De toename van woningen en andere functies rondom de Waal kan op gespannen voet staan met het behouden van een gezonde omgevingskwaliteit. Om deze reden is er naast het intensiveren van dit gebied ook extra aandacht voor het behoud en waar nodig versterken van groengebieden en beweegplekken en -routes. Daarnaast spant de gemeente zich in om onder andere rond de Waal een verbetering van de luchtkwaliteit te realiseren en de hittestress te verminderen.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

75

Projectgerelateerd

11. Duurzame mobiliteit X Energietransitie Ruimtelijk kan Nijmegen aan de extra opwekopgave die de verduurzaming van de mobiliteit met zich mee brengt geen grote bijdrage leveren vanwege de beperkte ruimte binnen de gemeentegrenzen voor duurzame energie-opwekking. Daar staat tegenover dat de wijze waarop duidelijk wordt gekozen voor het stimuleren van duurzame mobiliteit, bijvoorbeeld door toepassing van “Mobility as a service” in ontwikkelgebieden, een bijdrage kan leveren aan netstabiliteit. Electrische auto’s, zeker als deze collectief beheerd worden, kunnen hieraan bijdragen. 18. Energietransitie X sterke campussen De campussen zijn de innovatiecentra van de stad en als zodanig een kennisbron voor energietransitie. De grotere daken van de gebouwencomplexen lenen zich goed voor zonneparken. In zoverre versterken deze keuzes elkaar. De campussen zijn tegelijkertijd de grootste energieverbruikers in de stad, op een schaal die niet lokaal duurzaam op te wekken is. Hoewel hier aan wordt gewerkt in regionaal verband, zijn dit voor de stad in beginsel tegengestelde keuzes.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

76

Projectgerelateerd

6

Conclusies en aanbevelingen voor vervolg

6.1

Risico’s

Druk op de ruimte Er komen steeds meer inwoners, bedrijven en functies in de stad. De gemeente Nijmegen kiest uitdrukkelijk voor inbreiding, verdichting en combineren, in tegenstelling tot uitbreiden buiten de bebouwde kom. Hiermee wordt het buitengebied gespaart, maar komt wel meer druk op de ruimte binnen de stad. Dit brengt risico’s met zich mee, aangezien er beperkte ruimte is, waarin nieuwe functies gerealiseerd moeten worden én andere kwaliteiten op peil gehouden. De Omgevingsvisie zet ook sterk in op kwaliteitsverbetering van de leefomgeving, maar doet er verstandig aan een monitoringsprogramma op te zetten om de ontwikkeling van de biodiversiteit te volgen. Klimaatverandering Door klimaatverandering komen er extra risico’s in de toekomst, meer piekbuien en langere perioden van hitte en droogte. De stad is extra gevoelig voor hitte. Door steen, beton en hoge gebouwen wordt warmte langer vastgehouden. Ook zijn er plekken in de stad waar regenwater zich ophoopt, waardoor wateroverlast kan ontstaan. Als de stad zich niet goed op voorbereidt op de veranderingen, heeft dit invloed op de gezondheid van mensen, leefbaarheid van buurten, comfort in woningen en gebouwen, op de arbeidsproductiviteit, en leidt dit mogelijk tot economische schade (factsheet Hittestress, Climate Proof Cities, TNO).

Aandacht voor klimaatadaptatie wordt een uitgangspunt bij gebiedsontwikkelingen conform de Omgevingsvisie. De manier waarop dient nog wel verder te worden uitgewerkt. Energietransitie Voor het onderdeel energietransitie is Nijmegen grotendeels afhankelijk van de samenwerking met regionale partners, bedrijven en maatschappelijke partijen. Er zijn al veel trajecten in gang gezet om de strategie voor een energieneutraal Nijmegen verder uit te werken en waar te maken. Vanwege de afhankelijkheid en onzekerheid blijft dit een aandachtspunt.

6.2

Kansen

Gezondheid, groen en bewegen Nijmegen is een groene stad en de Omgevingsvisie biedt voldoende kansen om dit te versterken. Door de groene gebieden met elkaar te verbinden worden de kwaliteiten van het groen verbetert. Daarnaast wordt er ingezet op de wandel- en fietsinfrastructuur. Hierdoor worden meer rondjes gecreëerd en worden de wijken beter verbonden met het buitengebied. De mogelijkheden voor gezonde mobiliteit nemen toe. Ook op andere gezondheidsaspecten ontstaan kansen, zoals bij luchtkwaliteit, geluid en hittestress. Hittestress is hierboven ook aangemerkt als risico voor de toekomst. Het groen helpt dit risico te mitigeren. Door de verbreding van de inzet op natuurinclusief bouwen wordt verwacht dat de kansen goed benut kunnen worden. Bereikbaarheid/mobiliteit Nijmegen kiest expliciet voor het niet langer faciliteren van de groei van het autoverkeer. Dit kan een risico zijn voor de bereikbaarheid van de stad. Het brede pakket van maatregelen waar zowel in regionaal als in lokaal verband al aan wordt gewerkt, in combinatie met de extra aandacht vanuit de Omgevingsvisie voor duurzame mobiliteit maken het een kans voor de gemeente om zich juist op dit vlak te profileren. Economie Door een verbetering van de omgevingskwaliteit wordt Nijmegen aantrekkelijker als werk- en vestigingslocatie.

Door functiemenging en meer ruimte voor bedrijven kan de stad meer bedrijven een 11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

77

Projectgerelateerd

plek bieden waarmee in de breedte wordt bijgedragen aan werkgelegenheid. Dit is een kans voor de economische ontwikkeling en werkgelegenheid.

6.3

Monitoringsprogramma

Algemeen Binnen de gemeente Nijmegen wordt er reeds veel gemonitord. Hiervoor zijn specifieke programma’s ontwikkeld. Grotendeels zijn dit bestaande programma’s, zoals programma Luchtkwaliteit en Actieplan Geluid. Deels zijn dit ook nieuwe programma’s die op basis van de Omgevingsvisie zijn gedefinieerd, zoals bijvoorbeeld de Woondeal. In bijlage 7 is beschreven aan welke (monitorings)programma’s wordt gewerkt en welke uitwerkingen er plaats gaan vinden. Zoals in bijlage 1 is beschreven zijn diverse criteria in dit OER ontleend aan de Stads- en Wijkmonitor Nijmegen (SWN). Hierdoor is er voor die criteria specifieke informatie met betrekking tot de gemeente beschikbaar. Het betreft de criteria: • Veilige infrastructuur voor voetgangers en fietsers; • Diverse leefomgeving; • Waardering woonomgeving. Het is belangrijk dat deze criteria blijvend worden gemonitord om de ontwikkeling ervan bij verschillende uitwerkingen te kunnen betrekken. Dit zelfde geldt voor criteria die zijn ontleend aan de Monitor Vestigingsklimaat: • Werkgelegenheid; • Bijdrage economische ontwikkeling; • Bereikbaarheid (multimodaal) werklocaties.