15. Omgevingseffectrapport 2020_Geredigeerd

Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) stimuleert afkoppeling. Dit is ook uitgangspunt bij beheer en herinrichting van de openbare ruimte. Naast afkoppeling in de openbare ruimte stimuleert het GRP ook afkoppeling en vergroening in de particuliere ruimte middels een subsidieregeling (groendaken en afkoppel) en de campagne operatie steenbreek. Hierdoor kan water sneller infiltreren. Lokaal adaptatiebeleid is nog niet gereed en wordt nog niet in de Omgevingsvisie verwerkt.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

19

Projectgerelateerd

In de stad komt soms wateroverlast voor en de risico’s hierop nemen toe in de toekomst als gevolg van een veranderend klimaat. Er is tevens beleid (GRP, RAS) waarbij de ambitie is om gebiedsgericht maatregelen te treffen om wateroverlast te minimaliseren waaruit opgemaakt wordt dat de situatie naar verwachting niet of nauwelijks verslechterd.

😐 3.5.4

Samenvatting klimaatadaptatie

Er zijn geen grote risico’s op overstroming van de Waal of het kanaal in Nijmegen. Er ligt een aantal woningen buitendijks waarbij de verantwoordelijkheid van het treffen van maatregelen bij de bewoners ligt. Wateroverlast door heftige regenval wordt wel een groter risico in de toekomst. Water stroomt van de hoger gelegen delen en hoopt zich op in lager gelegen delen. De gemeente neemt maatregelen om de wateroverlast te bepreken. Door klimaatverandering zullen er in de toekomst meer hete perioden voorkomen. Met name in het centrum zal hierdoor hittestress optreden, maar ook in andere delen, zoals bedrijventerreinen en grote verharde oppervlaktes. Nijmegen is dus nog niet volledig gereed voor de gevolgen van klimaatverandering.

3.6

Energie

De gemeentelijke doelstelling is energieneutraal in 2045, met als subdoelen: • 2023: 23% hernieuwbare energie in de regio (regio Arnhem Nijmegen) • 2030: Regio Arnhem Nijmegen 41% energieneutraal (regio Arnhem Nijmegen) • 2045: Alle Nijmeegse wijken aardgasvrij (gemeente) • 2030: 55% CO2-reductie (Regionale routekaart) • 2050: 95% CO2-reductie (Klimaatwet) Energiegebruik In onderstaande figuur is het totale energieverbruik in de gemeente Nijmegen weergegeven. Het energieverbruik is gedaald sinds 2008 (periode tot 2018), (bedrijven: 25% gas en 6,5% elektriciteit; Particulieren: 6% gas en 1% elektriciteit). Deze daling is in de laatste jaren afgevlakt, terwijl de doelstelling is om de besparingstrend voort te zetten.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

20

Projectgerelateerd

Figuur 11: Energieverbruik gemeente Nijmegen in petajoule (PJ) (Energiemonitoring 2008-2018)

Ontwikkeling Onderstaande grafiek geeft aan hoe het energieverbruik en de duurzame energieopwek zich de afgelopen jaren ontwikkeld hebben in vergelijking met de doelstellingen uit de routekaart. De besparing loopt voor op de doelstellingen, ondanks een groei in het aantal woningen en bedrijven. De duurzame energie-opwek blijft echter achter. Sinds 2008 is er 2,5% duurzame energie bijgekomen, zie onderstaande schema.

Figuur 12: Gepland verloop energieverbruik en duurzame opwek scenario 2045-max en het daadwerkelijke verloop (Energiemonitoring 2008-2018)

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

21

Projectgerelateerd

Figuur 13: toename duurzame energie (Energiemonitoring 2008-2018)

Geplande woningen en bedrijven Nieuwe woningen en bedrijven hebben een effect op de energiehuishouding. Tussen 2008 en 2018 is het particuliere elektriciteitsverbruik met 3,2% toegenomen door de bouw van nieuwe woningen in de Waalsprong, Waalfront en het Stadscentrum. Daartegenover was er in bestaande woningen een besparing van het elektraverbruik van circa -2,2 %. Dit resulteert in een netto vermeerdering van 1,1 %.

Figuur 14: besparingspercentages (t.o.v. 2018 elektriciteit) voor particulieren, bedrijven en totaal

Figuur 15: besparingspercentages (t.o.v. 2018 elektriciteit) gas voor particulieren, bedrijven en totaal

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

22

Projectgerelateerd

Duurzaamheidsprogramma Sinds 2008 zet Nijmegen volop in op energie- en klimaatbeleid. Sindsdien is het energieverbruik al met 7% verminderd, ondanks het feit dat de stad sindsdien verder is gegroeid. De bussen in Nijmegen rijden sinds begin 2013 op groen gas uit GFT afval, de stad is klimaatbestendiger gemaakt door afkoppelen van regenwater en de aanleg van de dijkteruglegging. Wanneer de maatregelen bij mobiliteit worden meegewogen, heeft Nijmegen als stad sinds 2008 ongeveer 11% CO2 reductie gerealiseerd. Uitgaande van de in de ‘Routekaart Nijmegen Energieneutraal 2045’ geschetste prognose, wordt in 2020 een CO2 reductie van 28% bereikt. Hiermee wordt de doelstelling van het ‘EU Covenant of Mayors’ (tenminste 20% CO2 reductie in 2020) naar verwachting ruimschoots behaald.

3.6.1

Opwekking duurzame elektriciteit

Momenteel is de duurzame opwekking van elektriciteit nog niet op het gewenste niveau (zie figuur 7). De gemeente faciliteert en stimuleert verschillende initiatieven en netwerken. Dit staat beschreven in de uitvoeringsagenda duurzaamheid. Hier staan geen concrete projecten in, waardoor het lastig inschatten is of de doelstellingen gehaald worden. Waar het gaat om de opwekking van duurzame elektriciteit werkt Nijmegen samen met de regio aan de Regionale Energie Strategie (RES). De locaties voor windenergie zijn met De Grift en het Engie-terrein al benut. Veel meer mogelijkheden voor windenergie zijn er binnen het grondgebied van Nijmegen niet. Op de korte termijn worden zonneparken op de Grift en in de Duitse Bocht van de A73 gerealiseerd, maar grootschalige opwekking van elektriciteit door zon kent zijn grenzen als gevolg van de intensief gebruikte ruimte. Omdat Nijmegen op haar eigen grondgebied de doelstellingen voor de opwekking van duurzame energie niet kan realiseren, werkt ze intensief samen met de regio om de gezamenlijke doelstellingen wel te kunnen behalen. Ten opzichte van de 3,13 PJ elektriciteit, die in de gemeente in 2018 verbruikt werd, bieden de (al planologisch bestemde en vergunde) zonne-parken en windturbines een capaciteit van circa 0,25 PJ.

Uitbreiding van dit type duurzame energie is (behoudens technologische innovaties) vooral te vinden op daken van woningen en bedrijven. De potentiele capaciteit hiervan is circa 0,5 PJ Omdat Nijmegen op haar eigen grondgebied de doelstellingen voor de opwekking van duurzame energie niet kan realiseren, werkt ze intensief samen met de regio om de gezamenlijke doelstellingen wel te kunnen behalen. De doelstellingen die het Rijk de regio meegeeft voor de RES gaan verder dan dit. In 2021zal de regio een RES bod doen waarin de Nijmeegse bijdrage opgenomen wordt. Voor de langere termijn, als er grootschalig duurzame energiedragers (zoals bijvoorbeeld waterstofgas) beschikbaar komen, is op het ENGIE-terrein een ruimtereservering voor een duurzame energiecentrale gemaakt (Gebiedsvisie Waal Energie). Daarnaast heeft de ARN nog een aanzienlijke restcapaciteit voor het opwekken van warmte en elektriciteit. Met de regio is een gezamenlijk inkoopcontract voor duurzame elektriciteit uit de eigen regio afgesloten. Dit jaagt de ontwikkeling van duurzame energie in de regio aan. Vanwege het intensieve ruimtegebruik binnen het grondgebied van de gemeente en daarmee de beperkte mogelijkheden voor het toepassen van grootschalige energieopwekking door zon of wind, is het voor de gemeente een grote uitdaging om haar doelstellingen te behalen.

Afspraken die hierover in regionaal verband worden gemaakt geven hierin mogelijk meer inzicht.

🙁

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

23

Projectgerelateerd

3.6.2

Duurzame warmte

In 2045 wil Nijmegen aardgasvrij zijn. In de warmtevisie is de strategie geschetst om de wijken van het aardgas te halen en om te schakelen naar een duurzame energievoorziening. In 2018 voorzag aardgas meer dan 95% van de totale warmtevraag van Nijmegen. De overige warmte wordt geleverd door het warmtenet. Om in 2045 aardgasvrij te zijn moeten 78.000 woningen aan een andere warmtebron gekoppeld worden. Dit zijn bijna 3000 woningen per jaar. De gemeente begint met Dukenburg, Hengstdal, Bottendaal, Hatert en het stationsgebied. De ambitie is om deze gebieden in 2035 aardgasvrij te hebben. Daarnaast wordt voor de hele stad een aanpak ontwikkelt om particuliere woningen transitiegereed te maken. De gemeente zet sterk in op deze eerste pilotgebieden, waarbij ook koppelingen met gebiedsontwikkeling worden gezocht (bijvoorbeeld Stationsomgeving). De opgave voor de pilotwijken is ambitieus. Ze is ook afhankelijk van de ontwikkeling van markinstrumenten, regionale samenwerking en opheffing van belemmerende regelgeving en financiële bezwaren door het Rijk. Tevens is capaciteitsvergroting bij installateurs, aannemers en infrabedrijven nodig. De pilotgebieden zijn gekozen omdat ze een gunstige uitgangspositie hebben. Het is echter de vraag of de bulk van de warmtetransitie die na de pilots plaats moet vinden op tijd gedaan kan worden, zonder grote landelijke veranderingen.

🙁 3.6.3

Samenvatting energie

De gemeente heeft een grote opgave om energieneutraal te worden. Momenteel is het aandeel duurzame energie laag. Het intensieve ruimtegebruik binnen de grenzen van de gemeente maken dat regionale samenwerking van groot belang is voor de opwek van duurzame energie. Dit geldt ook voor het verduurzamen van het aanbod van warmte. Daarbij spelen vooral externe factoren een rol, zoals beperkende landelijke regelgeving, financiële beperkingen en capaciteitstekorten. Hoewel er nog veel tijd is, is het onzeker of met de huidige mogelijkheden de doelstellingen op het gebied van opwek van duurzame energie en duurzame warmte binnen de gestelde termijn gerealiseerd kunnen worden.

3.7

Gezond en veilig

3.7.1

Geluid

Buren en verkeer worden door Nijmegenaren vaak genoemd als bron van geluidhinder. Verder ervaren Nijmegenaren hinder door evenementen in de buitenlucht en door activiteiten van bedrijven. Op basis van de geluidskaart is berekend dat in 2016 8.630 personen ernstige geluidshinder ervaarden, zo’n 5% van de bevolking. Wegverkeer is hierin verreweg de grootste factor. Op basis van peilingen uit 2017 blijkt dat ca. 26,8% van de huishoudens regelmatig geluidsoverlast ervaart door wegverkeer. Dit percentage is over de afgelopen zes jaar stabiel gebleven. In 2017 had 56% van de huishoudens in Nijmegen vaak of wel eens hinder van geluid uit één of meerdere bronnen in de buurt.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

24

Projectgerelateerd

Figuur 16: Geluidsbelasting jaargemiddeld (Atlasleefomgeving.nl)

In het Actieplan geluid zijn verschillende maatregelen vastgelegd om de geluidhinder te verminderen: ▪ Stimuleren van fietsgebruik en openbaar vervoer met schone en stillere bussen. ▪ Meer gebieden met een maximum snelheid van 30 km/uur, waardoor de geluidproductie van het gemotoriseerde verkeer lager wordt. ▪ Bij groot onderhoud aan wegen wordt stiller asfalt toegepast. ▪ Het geluid van individuele bedrijven wordt beheerst met vergunningen op basis van de Wet milieubeheer. Voor een groot aantal activiteiten gelden standaard geluidvoorschriften. ▪ De gemeente voert een saneringsprogramma uit. In het verleden zijn er al veel woningen aangepakt, in 2019 moeten zo’n 350 woningen aangepakt worden. Gezien de vele maatregelen zullen veel knelpunten op het gebied van geluid weggenomen worden in de referentiesituatie. Een aandachtspunt is wel dat door de groei van de stad er meer geluidsbronnen bij komen. Daar staat tegenover dat door elektrificatie het verkeer over het algemeen wat stiller wordt en dat bij nieuwbouw en renovatie (steden)-bouwkundige maatregelen tegen geluidhinder genomen worden. Vooralsnog krijgt de autonome situatie met het ingezette beleid een positieve beoordeling.

😊

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

25

Projectgerelateerd

3.7.2

Gezonde luchtkwaliteit

Schone lucht draagt bij aan een aantrekkelijke stad. Momenteel is de luchtkwaliteit in Nijmegen matig, maar zij voldoet aan de Nederlandse normen. De ambitie is om in 2030 ook aan de WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit te voldoen op het gebied van NO2 en fijn stof. Zoals op onderstaande kaarten te zien is, is de luchtkwaliteit rondom drukke verkeersaders slecht, maar in de rest van de stad redelijk goed.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

26

Projectgerelateerd

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

27

Projectgerelateerd

3.7.3

Omgevingsveiligheid

Op de risicokaart van Nederland zijn alle omgevingsrisico’s op kaart weergegeven. In Nijmegen zijn enkele risico’s van belang: ▪ Opslagfaciliteiten met gevaarlijke stoffen Er liggen er een aantal op bedrijventerreinen verspreid over de stad. Er liggen geen risicocontouren over woningen of andere gevoelige objecten. ▪ Transportroutes gevaarlijke stoffen over spoor, weg en water. ▪ Een risico voor paniek tijdens grote evenementen in het Goffertpark.

Figuur 18: Uitsnede risicokaart.nl

Er zijn dus enkele risico’s aanwezig in de huidige situatie, maar deze vormen geen bijzondere veiligheidsknelpunten. Ook niet in relatie tot de kaart met de autonome ontwikkelingen (zie paragraaf 3.1). De autonome situatie wordt hiermee positief beoordeeld.

😊 3.7.4

Bewegen en ontmoeten

Als het gaat om buiten bewegen, spelen en ontmoeten is de aanwezigheid van fysieke buitenruimte van belang. Het gaat dan om sportparken, maar ook om de aanwezigheid van voldoende en kwalitatief goede speel- en ontmoetplekken in de wijken en buurten. De sportparken en speelplekken zijn verspreid over stad en het Goffertpark heeft een mooie centrale ligging (zie kaart voorzieningen (sportaanbod, speeltuinen) en kaart leven en bewegen, beide ook opgenomen in Stad in Beeld). Daarnaast kent Nijmegen vele mooie groene gebieden, met ook recente toevoegingen zoals het Rivierpark. Een kanttekening hierbij is dat de aanwezigheid van groen niet direct leidt tot bewegen, maar wel de mogelijkheid biedt. Naast positieve elementen kent de stad ook elementen die bewegen en spelen belemmeren. Met de huidige indeling van de stad zijn er (water)wegen in de stad die worden ervaren als barrières, onder andere de Graafseweg, de spoorkuil, het kanaal en de Waal.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

29

Projectgerelateerd

Figuur 19: Leven en Bewegen (Stad in Beeld)

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

30

Projectgerelateerd

3.7.6

Samenvatting gezond en veilig

Op het gebied van een gezonde en veilige leefomgeving doet de gemeente Nijmegen het goed. De geluidbelasting, luchtkwaliteit en omgevingsveiligheid zijn voldoende. Er zijn genoeg plekken en mogelijkheden om te bewegen in de buitenlucht, wat de gezondheid bevorderd. De veiligheid van fietsers en voetgangers is een aandachtspunt, maar de situatie is niet slecht. Een risico voor de gezondheid en veiligheid van de stad is de verdichting. Hierdoor wordt de stad drukker en voller, wat kan leiden tot meer geluidoverlast en meer veiligheidsrisico’s.

3.8

Leefomgeving

3.8.1

Leefbaarheid

De gemiddelde leefbaarheid in Nijmegen is goed volgens de leefbaarometer. Noord- en Oost-Nijmegen scoren het beste in de leefbaarometer. De zuidwestelijke wijken en buurten doen het minder goed. Deze zijn ook door de gemeente als aandachtsgebied aangemerkt. De drie buurten die het slechtst scoren zijn Zwanenveld, Meijhorst en Aldenhof, hier is de leefbaarheidsscore zwak. Hier scoren de buurten op alle criteria van de leefbaarometer (woningen, bewoners, voorzieningen, veiligheid en fysieke omgeving) slechter dan gemiddeld. In de rest van Nijmegen is de leefbaarheid wel voldoende tot uitstekend.

Figuur 21: Leefbaarheidssituatie Nijmegen (Stad in Beeld)

In vergelijking tot andere steden van een vergelijkbare grootte doet Nijmegen het ook goed, dat blijkt uit de scores: ▪ Eindhoven: ruim voldoende ▪ Arnhem: ruim voldoende ▪ Maastricht: ruim voldoende ▪ Groningen: goed ▪ Amersfoort: goed ▪ Enschede: goed 11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

32

Projectgerelateerd

Ondanks de aandachtswijken is de leefbaarheid in Nijmegen conform de Leefbaarometer goed. Het is niet te verwachten dat dit autonoom anders wordt omdat de Stads- en wijkmonitor al jaren een stabiel beeld geeft van de waardering van de leefbaarheid. Hierdoor is de beoordeling positief.

😊 3.8.2

Functiemenging

Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft een model ontwikkeld om functiemenging weer te geven. Dit is het Ruimtelijke Dichtheden en Functiemenging in Nederland (RUDIFUN) model. Hiermee is onderzoek mogelijk naar de samenhang tussen ruimtelijke dichtheden en menging van wonen met andere functies. Op de onderstaande kaart zijn de buurten te zien met een geringe mate van functiemenging. Hiervoor is de Mixed Use Index van RUDIFUN gebruikt. Deze index geeft de verhouding tussen het vloeroppervlak voor wonen en andere functies weer. De uitschieters zijn op de kaart weergegeven, dit zijn de buurten waar het vloeroppervlak voor meer dan 80% voor wonen wordt gebruikt (geel), of voor meer dan 80% voor andere functies (paars). De bedrijventerreinen zijn goed op de kaart te zien. Hier is functiemenging niet wenselijk, vanwege de overlast die bedrijven kunnen veroorzaken voor de functie wonen. Er zijn echter veel buurten waar overwegend gewoond wordt en weinig andere functies zijn.

Figuur 22: RUDIFUN Mixed Use Index

In totaal hebben 21 van de 44 buurten een geringe mate van functiemenging. Er is geen autonoom beleid waardoor hier een verandering in is te verwachten. Voor de referentiesituatie wordt dit negatief beoordeeld.

🙁 11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

33

Projectgerelateerd

3.8.3

Diversiteit woonomgeving

De diversiteit van de woonomgeving wordt hier beoordeeld aan de hand van de verdeling van leeftijdsgroepen in de wijken en de vraag of de beschikbaarheid van woningen hierop is ingesteld (zie ook onderstaande figuur). De leeftijdsgroepen zijn in Nijmegen niet gelijkmatig over de wijken verdeeld (BRP). In Nijmegen-Centrum en Nijmegen-Oost ligt een sterk accent op jongeren/studenten. Nijmegen-Zuid, gebouwd in de jaren '50 en '60 en Dukenburg, gebouwd rond 1970, zijn de meest vergrijsde stadsdelen van Nijmegen. In Lindenholt, gebouwd in de jaren ’80, is het aandeel van middelbare leeftijd, tussen 45 en 69, erg hoog. In de leeftijdsopbouw van Nijmegen-Noord springt de sterke vertegenwoordiging van kinderen en hun ouders (30-44) in het oog waarschijnlijk ook doordat hier relatief weinig sociale huur aanwezig is.

Figuur 23: Leeftijdsopbouw per stadsdeel (stads- en wijkmonitor)

Studenten en kamerbewoners zijn een belangrijke groep binnen de Nijmeegse bevolking. In totaal woont 14% van de bevolking in een verkamerd verhuurd pand of in een woning/eenheid van de SSHN (Stichting Studentenhuisvesting Nijmegen). Daarbij is er veel verschil tussen de wijken. In de wijken Heyendaal, Groenewoud en het Stadscentrum woont meer dan 40% van de bewoners in zo'n woonvorm. Ook in Bottendaal, Galgenveld en Kwakkenberg is deze groep sterk aanwezig. Daarentegen is hun aandeel laag in de wijken in Dukenburg, Lindenholt en Nijmegen-Noord.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

34

Projectgerelateerd

Figuur 24: Aandeel kamerbewoning

Momenteel is er behoefte aan meer woningen. Uit het woningbehoefteonderzoek uit 2019 volgt een opgave om de zelfstandige woningvoorraad tot en met 2030 met ruim 10.000 woningen uit te breiden. Na 2030 neemt de vraag naar zelfstandige woningen iets af (als gevolg van de vergrijzing), maar blijft er een opgave om de voorraad uit te breiden (met circa +5.000 woningen tot en met 2040). De vraag naar studentenhuisvesting ligt op 1.955 studenteneenheden tot en met 2030, dit kan zowel via zelfstandige- als onzelfstandige woonruimte ingevuld worden. De vraag naar onzelfstandige woonruimte onder mensen met een zorgvraag neemt de komende tien jaar nog licht toe als gevolg van de vergrijzing (meer ouderen met een zware zorgvraag). Maar een steeds groter deel van de zorgvragers zal langer zelfstandig wonen en maken daarmee deel uit van de ‘reguliere’ vraag naar zelfstandige woningen. Het beleid van de gemeente is gericht op herontwikkeling in bestaand stedelijk gebied en het afronden van de Waalsprong en het Waalfront. Per saldo is er in diverse Nijmeegse stadsdelen sprake van een onevenwichtige opbouw met een deel vergrijsde wijken en een deel van de wijken waar het aantal studenten beduidend groter is dan overige bewoners. Tevens is er een structureel tekort aan woningen.

Gelijktijdig is het niet te verwachten dat de verdeling van leeftijdsgroepen in de wijken sterk verandert, omdat de verdeling ook gekoppeld is aan de functies zoals bijvoorbeeld de campus Heyendaal. De referentiesituatie wordt daarom negatief beoordeeld.

🙁 11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

35

Projectgerelateerd

3.8.4

Waardering leefomgeving

In 2017 waardeerden Nijmegenaren de stad als woon- en leefgemeente met een 7,7 (in 2015 was dit 7,6) (stadsmonitor). Ruim een derde van de Nijmegenaren ziet vooruitgang in de stad, slechts 11% achteruitgang. De waardering van de stad is licht hoger dan in 2013 en 2015. Dit komt vooral omdat meer Nijmegenaren de stad mooi vinden, de binnenstad aantrekkelijk vinden, gehecht zijn aan en trots zijn op de stad.

Figuur 25: waardering Nijmegen (Stads- en wijkmonitor)

Het percentage Nijmegenaren dat zich in de buurt vaak of soms onveilig voelt is de laatste jaren geleidelijk aan het dalen. In 2017 geeft 2% aan zich ‘vaak’ onveilig te voelen en 13% ‘soms’. Het percentage Nijmegenaren dat zich vaak of soms onveilig voelt in de buurt is aan het afnemen. De meest genoemde redenen voor de onveiligheidsgevoelens zijn: ▪ mensen in de buurt die men vanwege hun gedrag niet vertrouwt; ▪ groepen jongeren op straat; ▪ drugsdealers/drugsverslaafden; ▪ donkere/slecht verlichte plaatsen.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

36

Projectgerelateerd

Figuur 26: onveiligheidsbeleving (Stads- en wijkmonitor)

Vanwege bovenstaande waarderingen van de leefomgeving wordt de huidige situatie positief beoordeeld. Er zijn geen aanwijzingen dat dit autonoom anders wordt, dat men de stad bijvoorbeeld minder mooi vindt of de binnenstad minder aantrekkelijk. De referentiesituatie wordt daarom eveneens als positief beoordeeld.

😊 3.8.5

Samenvatting leefomgeving

Nijmegen is een prettige stad om te wonen, dit blijkt uit de leefbaarheidsscore en de waardering van de stad. Er zijn echter ook aandachtspunten, want in enkele wijken blijft de leefbaarheid achter. Daarnaast kennen diverse wijken in de stad een onevenwichtige verdeling van bewonersgroepen waardoor de diversiteit in die wijken relatief beperkt is. Er is sprake van een structureel tekort aan woningen. Dit tekort blijft ondanks de voorgenomen versnelling in huidige beleid bestaan.

3.9

Economie

3.9.1

Werkgelegenheid

Voor ondernemers is het moeilijk om personeel te vinden in sectoren als transport en logistiek, ICT, bouw, zorg en horeca. In 2018 had Nijmegen 100.580 arbeidsplaatsen. De arbeidsmarkt is in veel sectoren vrij krap, wat betekent dat er meer vacatures zijn dan geschikte kandidaten. De economie krijgt steeds meer de vorm van een zandloper: veel vraag naar praktisch én theoretisch opgeleide mensen, maar een afname in de middenklasse. En het zijn vooral de MBO’ers in administratieve beroepen onder de middengroepen (méér dan de personen met een havo- of vwoopleiding) die risico lopen (Platform 31). Er is momenteel voldoende werkgelegenheid, zelfs meer dan geschikte kandidaten. De verwachting is echter dat dit uiteindelijk uit de pas gaat lopen, omdat middenklasse-banen wegvallen. De werkgelegenheid in autonome situatie krijgt daarom een neutrale beoordeling.

😐 11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

37

Projectgerelateerd

3.9.2

Bijdrage economische ontwikkeling

Het Nijmeegse ondernemersklimaat staat er goed voor volgens waarderingen van ondernemers en gegevens uit diverse statistieken en krijgt gemiddeld een 6,6. Onderdelen die goed beoordeeld worden, zijn: bereikbaarheid met openbaar vervoer, de nabijheid van kennisinstellingen en toeleverende/afnemende bedrijven. De bereikbaarheid van de stad per auto en de gemeentelijke regelgeving worden minder gewaardeerd. Deze uitkomsten zijn gebenchmarkt, in andere steden was het gemiddelde 6,2.

Figuur 27: Monitor Vestigingsklimaat

Bedrijventerrein De Grift biedt ruimte voor gemengde bedrijvigheid en logistiek. Voor detailhandel zijn er twee locaties die ontwikkeld worden in de nabije toekomst: Hof van Holland en Ressen. In de regio Arnhem – Nijmegen zijn de afgelopen jaren behoorlijk wat hectares bedrijventerrein uitgegeven. Gezien de huidige economische groei is het de verwachting dat er in de nabije toekomst het bestaande aanbod niet meer toereikend is. In augustus 2019 was er nog 29 ha bedrijventerrein voor uitgifte beschikbaar. Veel bedrijven zitten ook op andere locaties in de stad gevestigd dan op bedrijventerreinen. De behoeftes van bedrijven veranderen, de ontwikkeling is van monofunctionele bedrijventerreinen naar meer gemengde woon-werklocaties en bedrijvigheid in woonwijken. Toegankelijkheid met openbaar vervoer wordt ook belangrijker. Het is waarschijnlijk dat de grootste groei in werkgelegenheid niet langer op de bedrijventerreinen of kantoorlocaties plaatsvindt, maar in het centrum en de woonwijken (Monitor Vestigingsklimaat). Kortom: momenteel staat de stad er economisch goed voor, het vestigingsklimaat is goed. Dit staat echter wel onder druk. Er is nog beperk de mogelijkheid tot uitbreiding van bedrijventerreinen en er is weer vraag naar grotere kantoren, met name op de kansrijke toekomstbestendige centrumlocaties.

Ook is er behoefte aan aanvullend aanbod voor kleine kantoorgebruikers (tot 250 m2), binnenstedelijke kantoorlocaties en 11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

38

Projectgerelateerd

co-working voor ZZP-ers en culturele ondernemers (Economische visie 2020-2025). Hier is in het bestaande ruimtelijke beleid nog weinig aandacht voor, waardoor er naar verwachting in de nabije toekomst niet genoeg ruimte is om economische groei te accommoderen. Waar in de huidige situatie het ondernemersklimaat enigszins hoger ligt dan het gemiddelde van de benchmark steden (6,6 ten opzichte van 6,2), leidt bovenstaande ertoe dat de autonome ontwikkeling naar verwachting ongeveer gelijk trekt met de benchmark steden. Hierdoor krijgt de economische ontwikkeling in Nijmegen een neutrale beoordeling.

😐 3.9.3

Samenvatting economie

De huidige situatie ten aanzien van de economische ontwikkeling van Nijmegen is redelijk goed. Er is echter meer aandacht nodig voor de ontwikkeling van zowel de werkgelegenheid, als de werklocaties voor een toekomstbestendige economische ontwikkeling.

3.10

Bereikbaarheid

3.10.1 Bereikbaarheid (multimodaal) van werklocaties Dit criterium wordt beoordeeld aan de hand van de Monitor Vestigingsklimaat (zie bijlage 1b) en de algemene waardering die hierin aan de multimodale bereikbaarheid van werklocaties wordt gegeven (zie ook bijlage 1b voor de waardering per locatie). Nijmegen heeft een duidelijke structuur als het gaat om de werkgebieden. Fysiek is TPN-West het grootste werkgebied. Als het gaat om het aantal arbeidsplaatsen is Heyendaal veruit het grootste. Het Stadsdeelcentrum Dukenburg wordt ook gezien als werkgebied. Dit is het enige werkgebied wat ten aanzien van bereikbaarheid via alle vervoersmodaliteiten (auto, fiets, OV en vracht) beter wordt beoordeeld dan het gemiddelde van Nijmegen. Voor Heyendaal valt de goed beoordeelde bereikbaarheid per OV en fiets op. Vooral de binnenstedelijke werkgebieden Binnenstad, Singel en Stationsgebied worden relatief slecht beoordeeld voor de bereikbaarheid met auto en voor vrachtverkeer. De meer perifere gebieden zijn relatief slecht bereikbaar per OV. TPN-West en de De Grift zijn daarnaast ook relatief slecht bereikbaar per fiets. Met het programma Duurzame Mobiliteit en Bereikbaarheid van de regio Arnhem Nijmegen wordt regionaal aan verbetering van de bereikbaarheid door infrastructurele en gedragsmaatregelen gewerkt.

Dit programma kent zes werksporen, gericht op verschillende modaliteiten: ▪ Robuust wegennet (o.a. aanpak knooppunt Bankhoef op de A15, doortrekking A15, verbetering A12); ▪ Betrouwbaar spoor (o.a. aanpak station Nijmegen, ICE-verbinding naar Duitsland via Arnhem); ▪ (H)OV voor iedereen (o.a. intensiveren van hoogwaardig openbaar vervoer, maar ook de ontsluiting van werkgelegenheidsgebieden); ▪ Aantrekkelijk fietsnetwerk (ontwikkeling van een regionaal netwerk van snelle fietsroutes, bijvoorbeeld een nieuwe snelfietsroute tussen Arnhem en Nijmegen via Elst); ▪ Slim en Schoon Onderweg (programma met 17 projecten om gedragsverandering in gang te zetten, o.a. via de werkgeversaanpak, logistieke makelaars en campusaanpak); ▪ Verkeersveilige omgeving (verbetering van de verkeersveiligheid in de regio). Hiervoor is een intensieve samenwerking aangegaan tussen de regio Arnhem Nijmegen en de provincie Gelderland, Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en VNO/NCW. De verwachting is dat hierdoor de bereikbaarheid van Nijmegen, inclusief de werkgebieden, op peil kan blijven, ondanks de groei van de regio. In de huidige situatie zijn de werkgebieden niet voor alle modaliteiten goed bereikbaar,

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

39

Projectgerelateerd

meestal wel voor enkele modaliteiten. In de huidige situatie is er soms ook sprake van filevorming in de spits, al is dat iets dat nooit zal oplossen. Wel worden diverse maatregelen ingezet om werknemers met een ander vervoersmiddel (zoals de fiets of het OV) te laten reizen, of buiten de spits te laten rijden, waar nog voldoende wegcapaciteit beschikbaar is. Het spreiden van de collegetijden van de Radboud Universiteit en de HAN op de campus Heyendaal is daarvan een goed en succesvol voorbeeld dat landelijke erkenning heeft gekregen. Als gevolg van toenemende verkeersintensiteiten zal de bereikbaarheid altijd een uitdaging blijven. De multimodale bereikbaarheid van vrijwel alle werklocaties kent een aandachtspunt voor één of enkele modaliteiten, maar de gemiddelde waardering in de huidige situatie is redelijk positief. De autonome ontwikkelingen op dit vlak geven echter aan dat de bereikbaarheid een uitdaging blijft. Daarom volgt per saldo een neutrale beoordeling.

😐 3.10.2 Bereikbaarheid over weg en water De bereikbaarheid van Nijmegen staat onder druk (ambitiedocument Mobiliteit 2019). Daar komt bij dat naar verwachting het aantal inwoners tot 2035 groeit met 10 tot 15% en dat er circa 15.000 banen bij komen in Nijmegen. De doorstroming tijdens de spitsuren staat nu al regelmatig onder druk, dus deze groei zou betekenen dat de hele stad vast komt te staan als we uit blijven gaan van automobiliteit. Filevorming is onder andere afhankelijk van het regionale verkeersstelsel. Met het regionale programma Duurzame Mobiliteit en Bereikbaarheid wordt zowel de verduurzaming van de mobiliteit als de verbetering van de doorstroming beoogd. Doorstroommaatregelen zijn onder andere het doortrekken van de A15 en aanpak A50 knooppunt Bankhoef, maar ook de bevordering van slimme efficiënte stadslogistiek. Voor het op peil houden van de doorstroming is het nodig om werkgevers en werknemers te stimuleren om buiten de spits te rijden en over te stappen op een ander vervoersmiddel zoals de fiets of de bus. Naast stimuleren zal de gemeente hiervoor ook faciliteiten bieden, zoals kwalitatief hoogwaardig vervoer, snelle fietsroutes en goede overstap- en overslagpunten. Ondanks deze maatregelen verwacht de gemeente dat de drukte tijdens piekuren blijft toenemen.

In de toekomst kan het dan ook nodig zijn om de capaciteit op de invalswegen te begrenzen (doseren) om de leefbaarheid in de stad niet verder onder druk te zetten en de doorstroming op de S100 te kunnen garanderen. De bereikbaarheid van Nijmegen en haar economische kerngebieden betreft niet alleen de bereikbaarheid via de weg en het spoor. Door de situering aan de Waal vormt de haven een belangrijke spil in het (inter)nationale goederenvervoer per water. Het vervoer via het water is een goed alternatief voor een deel van het lange afstandsvervoer per weg. De gemeente streeft dan ook naar een versterking van de inzet van de rivier. In de referentiesituatie verbetert de bereikbaarheid op regionaal niveau als gevolg van de inzet op grote infrastructurele maatregelen, OV en fietsnetwerken. Lokaal blijft de bereikbaarheid van diverse locaties (over de weg) onder druk staan als gevolg van een toenemende druk op de doorstroming (zie ook onderstaande figuur) op de S100 en het benodigde doseren op de randen van de stad. Hierdoor is het de verwachting dat de doorstroming in 2030 bij ongewijzigd beleid als slecht moet worden beschouwd. Dit wordt als een risico gezien voor de bereikbaarheid van Nijmegen.

🙁

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

40

Projectgerelateerd

Figuur 28: Toename intensiteiten autoverkeer bij ongewijzigd beleid (Mobiliteitsvisie)

3.10.3 Samenvatting bereikbaarheid In de huidige situatie is de bereikbaarheid van Nijmegen redelijk goed. Voor het wegverkeer vooral ook door de recente realisatie van de Oversteek, maar ook voor de fiets. De bereikbaarheid komt echter onder druk te staan. De doelstelling van het mobiliteitsbeleid is om het gebruik van alternatieve vervoersmiddelen te vergroten. Door uitvoering van het Programma Hoogfrequent Spoor, aanleg snelfietspaden en elektrificeren van de Maaslijn zal het comfort en de capaciteit van deze alternatieven in de toekomst verder toenemen. Gezien de groei van het aantal inwoners en het aantal banen blijft de bereikbaarheid een belangrijk aandachtspunt.

3.11

Recreatie

3.11.1 Recreatiemogelijkheden Voor recreatie zijn enerzijds recreatieplekken in de stad en anderzijds de toegang tot recreatieplekken buiten de stad van belang. Binnen de stad liggen sport- en speelplekken gelijkmatig over de stad verdeeld. Daarnaast zijn er veel groene (ontmoetings)plekken door de stad verspreid. Binnen de gemeente ligt een fijnmazig fietsnetwerk, dat ook toegang tot het buitengebied biedt. Buiten de gemeente liggen verschillende recreatiegebieden op korte afstand (<10 km), zoals de Ooijpolder, Berendonck, park Lingezegen en Watergoed. 11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

41

Projectgerelateerd

De verbinding met het buitengebied wordt enigszins belemmerd door barrières, zoals de Graafseweg, de spoorkuil, het kanaal en de Waal. Over het kanaal en de Waal zijn weinig bruggen. Tegelijkertijd biedt het water ook aantrekkelijke plekken in de stad. Concluderend kan gezegd worden dat er in en nabij Nijmegen genoeg hoogwaardige recreatiemogelijkheden zijn. Dit onderdeel wordt positief beoordeeld.

😊 3.11.2 Cultureel erfgoed Nijmegen is de oudste stad van Nederland en de geschiedenis is door de hele stad zichtbaar. De roerige geschiedenis van de stad komt goed naar voren in de binnenstad waar gebouwen uit verschillende tijdsperioden tegenover elkaar staan. Op de cultuurhistorische beleidskaart van de gemeente Nijmegen staan de beschermde en waardevolle gebieden weergegeven. Gebiedstype 4 zijn gebieden met hoge cultuurhistorische waarde. Gebiedstype 4 is beschermd, hier is het beleid gericht op het behouden en beschermen van de cultuurhistorische waarden, dit betreft 7% van de gemeente Nijmegen. Gebiedstype 2 en 3 moeten nieuwe ontwikkelingen cultuurhistorische waarden als uitgangspunt voor de ontwikkeling meenemen. Samen bevatten deze 43% van de gemeente. In totaal moet er in de helft van de gemeente speciale aandacht aan cultuurhistorie gegeven worden in ruimtelijke planvorming.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

42

Projectgerelateerd

Figuur 29: Cultuurhistorische beleidskaart en uitleg per categorie (Nota Cultureel Erfgoed)

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

43

Projectgerelateerd

Daarnaast heeft de gemeente beleid gericht op het behouden van gebouwde monumenten. Voor het behoud vindt de gemeente Nijmegen het belangrijk dat de monumenten ook toekomstbestendig zijn. Dit betekent dat er passende functies in de gebouwen moeten zijn, zodat gebouwen gebruikt blijven worden en dat de panden verduurzaamd worden. Er is veel cultureel erfgoed in de stad en de gemeente heeft beleid om dit erfgoed te benutten en te betrekken in ruimtelijke ontwikkelingen. Voorbeelden hiervan zijn zichtbaar in de stad. De verwachting is dat dit beleid autonoom goed doorwerkt. Dit leidt tot een positieve beoordeling.

😊 3.11.3 Samenvatting recreatie Op het gebied van recreatie staat de gemeente er zowel in de huidige situatie als de referentiesituatie er goed voor. Er is een breed scala aan recreatiemogelijkheden in de gemeenten en in de directe omgeving. Daarnaast heeft de gemeente het cultureel erfgoed goed bij de ontwikkeling van de stad betrokken. Dit creëert waarde voor toerisme en recreatie.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

44

Projectgerelateerd

4

Effectbeoordeling en -vergelijking

Bij de ontwikkeling van de Omgevingsvisie zijn verschillende opgaven gehanteerd. Deze opgaven zijn gevisualiseerd in een kaartbeeld en besproken met diverse stakeholders en de inwoners. De kaarten van de opgaven zijn opgenomen als bijlage 2 bij dit OER. In dit hoofdstuk worden de opgaven kort beschreven. Vervolgens worden de effecten van de opgaven/alternatieven op de leefomgeving beschreven.

4.1

Opgaven in de aanloop van de Omgevingsvisie

In vier opgaven zijn de mogelijkheden voor de ontwikkeling van de stad verkend. Voor elk van de hoofdthema’s is één toekomstbeeld geschetst die volledig inzet op de ambities die bij dit thema horen. Uitgangspunt bij iedere opgave is dat de gemeente de groei van het aantal inwoners accommodeert. In opdracht van de Gemeente Nijmegen is een verkenning uitgevoerd naar de ruimtevraag van de toekomst en is met een breed team vanuit de gemeente gewerkt aan het definiëren van de opgave, de oplossingsrichtingen en de afwegingen. Dit traject liep parallel aan de totstandkoming van de Omgevingsvisie. Deze verkenning naar mogelijke toekomstrichtingen voor Nijmegen, uitgevoerd door bureaus SITE en Brink, laat zien welke ruimte er is om deze dynamiek een plek te geven (zie ook bijlage 6). De resultaten van deze studie geven aan dat het uitgangspunt dat bij iedere opgave de groei kan worden geaccommodeerd realistisch is. De belangrijkste punten uit de opgaven worden hieronder toegelicht. Sociaal en gezonde stad De kaart met de belangrijkste opgaven is weergegeven in bijlage 2.1 en onderdeel van Stad in Beeld van de Omgevingsvisie. Deze opgave richt zich op inclusieve stad, voorzieningen, bewegen, spelen en gezondheid. Een stad waarin de inwoner centraal staat en iedereen mee kan doen. Waar rekening wordt gehouden met anderen en aandacht is voor wie hulp nodig heeft.

Een stad ook met een passend voorzieningenniveau in alle wijken en een gezonde omgeving die bewegen en sociaal actief zijn stimuleert en faciliteert. Voor voorzieningen wordt in een aantal wijken de behoefte aan voorzieningen onderzocht. In de Waalsprong wordt een nieuw winkelgebied gerealiseerd. Om bewegen en ontmoeten te bevorderen worden er beweegroutes, parklinten en groene verblijfsgebieden gemaakt. Tussen de wijken komen meer fietsroutes en vanaf de stations aantrekkelijke looproutes. De verbinding met het buitengebied wordt ook verbetert. Binnen de stad wordt ingezet op groen. Ten slotte wordt ook een nieuwe locatie voor een zwembad gezocht. Voor automobiliteit wordt de S100 gebruikt voor doorgaand verkeer. Het gebied dat omsloten wordt door de S100 wordt autoluwer gemaakt. Ten slotte krijgt de wijk Dukenburg extra aandacht. Met de bewoners gaat de gemeente onderzoeken hoe de wijk versterkt kan worden door verbetering van het woningaanbod en versterking van de voorzieningen. Aantrekkelijke stad De kaart met de belangrijkste opgaven is weergegeven in bijlage 2.2 en onderdeel van Stad in Beeld van de Omgevingsvisie. Deze opgave is vooral gericht op het culturele aanbod/klimaat, de cultuurhistorische rijkdom, de levendigheid, het aantrekkelijke woonklimaat, het vestigingsklimaat voor bedrijven en de regionale functie van de stad. De woonopgave krijgt hier ook een plek in.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

45

Projectgerelateerd

De historische kernen en cultuurhistorisch belangrijke gebieden worden beschermd en de geschiedenis blijft herkenbaar in de stad. De groene plekken worden zo ingericht dat ze gebruikt kunnen worden voor bewegen, spelen en ontmoeten. De gebieden langs het kanaal worden een plek voor wonen, werken en ontmoeten. Rondom de Waal wordt een levendig en vernieuwend gebied gemaakt voor wonen en recreatie. Verder zijn er sterlocaties aangewezen die extra aandacht verdienen. Het gaat om Veur-Lent, NYMA en Honig, de Romeinse Limeslocaties en het stationsgebied. Economisch veerkrachtige stad De kaart met de belangrijkste opgaven is weergegeven in bijlage 2.3 en onderdeel van Stad in Beeld van de Omgevingsvisie. In deze opgave groeit de stad en komen er meer banen bij om de welvaart en sociale voorzieningen te behouden. Deze opgave kijkt vanuit het perspectief van ondernemers naar de stad en het vestigingsklimaat. Nijmegen blijft investeren in de kracht van sterke clusters van bedrijven in Health en High Tech. Voor andere belangrijke groeisectoren is er ook ruimte, zoals logistieke dienstverlening (de Grift), ICT/zakelijke dienstverlening (stations) en circulaire economie (o.a. ENGIE) en maakindustrie (TPN West). Bij de (kanaal-)havens kunnen bedrijven die gebruikmaken van water zich ontwikkelen. Er wordt ruimte gemaakt op toekomstbestendige werklocaties voor extra werkgelegenheid.

Bij de stations, campussen en het kanaal worden aantrekkelijke ontwikkellocaties met een mix van mobiliteit, werken, wonen voor kenniswerkers en ontmoeting gemaakt. In de woonwijken komen broedplaatsen en bedrijfsverzamelgebouwen om ruimte voor ondernemen te maken. De binnenstad wordt versterkt als centrum voor toerisme en recreatie, evenals belangrijke werklocatie en met veel verschillende winkels en horecazaken. Nijmegen wil investeren in een verdere versterking en groei van de campussen. Omdat dit dé plekken zijn waar innovatie en nieuwe bedrijvigheid ontstaat. Ze bieden ruimte aan groei en investeren in de uitstraling en kwaliteit, bijvoorbeeld door functies toe te voegen. Dat doen we samen met onze belangrijke partners, waaronder bedrijven, kennisinstellingen, campusorganisaties en de provincie Gelderland. Op dit moment werken we aan een uitgebreide toekomstvisie voor Novio Tech Campus. Duurzame stad De kaart met de belangrijkste opgaven is weergegeven in bijlage 2.4 en onderdeel van Stad in Beeld van de Omgevingsvisie. Duurzaamheid is de motor voor economische vernieuwing, nieuwe ontwikkelingen en ‘circulaire economie’ (hergebruik van al het afval). Nijmegen wil in 2050 volledig circulair zijn. Het doel is 90% hergebruik van huishoudelijk afval in 2025 en max. 30 kg restafval per inwoner.

Door middel van digitale informatie, inpandige inzamelruimtes bij hoogbouwcomplexen en meer service op hergebruik en minder op restafval, worden Nijmegenaren bewuster gemaakt van duurzaamheid. Groene gebieden zijn belangrijk om in te spelen, te ontmoeten, te bewegen en eigen voedsel te verbouwen. Groen helpt ook in de aanpassing aan de klimaatverandering (waterinfiltratie, vermindering van hittestress, verbetering van luchtkwaliteit). Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt rekening gehouden met planten en dieren, zodat het groene karakter van Nijmegen behouden blijft. Nijmegen zet in op hergebruik van materialen en het bundelen van krachten en kennis over circulair bouwen. Natuurparels zijn waardevolle groengebieden met veel verschillende planten en dieren (biodiversiteit). Deze worden onderling verbonden via de radialen binnen de stad met de grotere natuurgebieden buiten de stad.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

46

Projectgerelateerd

Nijmegen is in 2045 (liefst eerder) energieneutraal. Dat betekent we binnen de grenzen van de regio evenveel duurzame energie opgewekt als gebruikt wordt. De ‘trias energetica’ is het uitgangspunt: eerst energie besparen en het resterende deel zo veel mogelijk duurzaam opwekken. Alle woningen en bedrijven in Nijmegen worden aardgasvrij voor 2045. Energieopwekking wordt een vast onderdeel van stadsontwikkeling. Initiatieven van inwoners worden gestimuleerd, zoals Windpark A15. Om de verkeersbewegingen (mobiliteit) in en om de stad te verduurzamen, worden E-hubs (plekken met oplaadpalen en bijv. elektrische huurauto’s en -fietsen) en snelfietsroutes gemaakt. Autodelen, elektrisch rijden, het gebruik van duurzaam opgewekte energie voor gemotoriseerd verkeer en 0-emissie mobiliteit worden gestimuleerd. Verder zet de gemeente in op de verschoning van goederenvervoer, zowel over de weg als het water. Ook loopt er een onderzoek naar een milieuzone in de stad.

4.2

Behoud biodiversiteit

4.2.1

Natuurgebieden

Gezond en sociaal In deze opgave zijn geen ontwikkelingen opgenomen die natuurgebieden positief of negatief beïnvloeden. Aantrekkelijk De groene plekken in de stad worden meer met elkaar en met de groene omgeving verbonden. Ze worden zo ingericht dat ze gebruikt kunnen worden voor bewegen, spelen en ontmoeten. Het verbinden van groenstructuren is een kans; het kan bijdragen aan de kwaliteit van de natuurgebieden. Er wordt echter niet gedefinieerd hoe dit gedaan wordt, het lijkt er op dat dit vooral voor de mens ingericht wordt en niet voor flora en fauna. Dit is een aandachtspunt bij de verbindingen.

 Economisch veerkrachtig In de deze opgave zijn geen ontwikkelingen opgenomen die natuurgebieden positief of negatief beïnvloeden. Duurzaam In deze opgave staan nieuwe natuurparels aangegeven. Deze volgen grotendeels de reeds bestaande groenstructuren van de stad. Ten noorden van de Waal zijn deze structuren nieuw aangegeven op de kaart. Deze structuren bestonden grotendeels al, maar waren nog niet in beleid vastgelegd. Het betreft dus een bevestiging en betere bescherming van de bestaande groenstructuren en op natuurontwikkeling gericht beheer.

 4.2.2

Waardevolle en beschermde soorten

Sociaal en gezond In de deze opgave zijn geen ontwikkelingen opgenomen die natuurgebieden positief of negatief beïnvloeden. Aantrekkelijk Groene plekken worden meer ingericht om in te verblijven. De groene plekken in de stad worden meer verbonden met elkaar en de groene omgeving. Ze worden ingericht voor bewegen, spelen en ontmoeten. Het verbinden van groenstructuren is positief. Er wordt echter niet gedefinieerd hoe dit gedaan wordt en het lijkt er op dat dit vooral op recreatief gebruik gericht is. Het opnieuw inrichten van de groenstructuren, 11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

47

Projectgerelateerd

zodat ze beter te gebruiken zijn, zal de geschiktheid voor waardevolle of beschermde soorten tegengaan. Hier ontstaat het risico dat bestaande natuurwaarden aangetast worden ten behoeve van recreatie.

 Economisch veerkrachtig In deze opgave wordt ingezet op een groei in het aantal werk- en woonlocaties. Door de hele stad wordt meer ingezet op een combinatie van functies en efficiënt ruimtegebruik. Hierdoor zal de stad verdichten en drukker worden. In de referentiesituatie is beschreven dat er meer waardevolle natuur in de stad voorkomt dan nu in beleid is opgenomen. Door verdichting en een drukkere stad ontstaat het risico dat de niet beschermde natuurwaarden in het gedrang komen.

 Duurzaam Hierin staan nieuwe natuurparels aangegeven. Deze volgen grotendeels de reeds bestaande groenstructuren van de stad. Er zijn meer gebieden aangewezen dan momenteel in het beleid is opgenomen. In de Waalsprong zijn groengebieden aan de randen van de nieuwe woonwijk zo ingericht dat ze geschikter worden voor bepaalde doelsoorten. Een aandachtspunt is wel dat om de winplassen bodemverontreinigingen liggen als gevolg van voormalig gebruik voor tuinbouw en boomgaarden Voor de rest worden de leefgebieden voor waardevolle soorten beter beschermd, omdat er een groter gebied is vastgelegd in het beleid. Ook wordt natuurinclusief bouwen breder uitgerold; dit gaat in heel Nijmegen worden voorgeschreven. Dit is een kans.

 4.2.3

Voedselproductie

Sociaal en gezond In deze opgave zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de lokale voedselproductie stimuleren of belemmeren. Aantrekkelijk In deze opgave zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de lokale voedselproductie stimuleren of belemmeren. Veerkrachtig In deze opgave zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de lokale voedselproductie stimuleren of belemmeren. Duurzaam In deze opgave zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de lokale voedselproductie stimuleren of belemmeren.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

48

Projectgerelateerd

4.3

Bescherming ondergrond

4.3.1

Bodemkwaliteit

Gezond en sociaal In de deze opgave zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de bodemkwaliteit positief of negatief beïnvloeden. Er worden ook geen kwetsbare ontwikkelingen op verontreinigde bodem voorzien.

Aantrekkelijk In de deze opgave zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de bodemkwaliteit positief of negatief beïnvloeden. Er worden ook geen kwetsbare ontwikkelingen op verontreinigde bodem voorzien. Economisch veerkrachtig Een aantal van de ontwikkellocaties voor wonen liggen op verontreinigde grond. Bij het realiseren van woningen moet de grond gesaneerd worden tot een acceptabel niveau. Dit is een kans voor het verbeteren van de bodemkwaliteit.

 Duurzaam Natuurparel noordoost Nijmegen valt samen met een bekende bodemverontreiniging. Deze bodemverontreiniging komen vanuit voormalig bestrijdingsmiddelengebruik ten behoeve van boomgaarden en tuinbouwkassen. De bodemverontreiniging zal niet ten behoeve van natuur gesaneerd worden, maar blijven bestaan.

4.3.2

Grondwaterkwaliteit

Sociaal en gezond In deze opgave zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de grondwaterkwaliteit beïnvloeden. Aantrekkelijk In deze opgave wordt ontwikkeling in grondwaterbeschermingsgebieden voorzien. Rondom het station en campus Heyendaal wordt vernieuwd en verdicht. Bij Winkelsteeg en rondom station Nijmegen worden ontwikkelingen voorzien. Hier liggen bekende grondwaterverontreinigingen, waar een oplossing voor gezocht moet worden. Met de ontwikkelingen ontstaat een kans om bestaande verontreinigingen te saneren.

 Economisch veerkrachtig In deze opgave zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de grondwaterkwaliteit beïnvloeden. Duurzaam In deze opgave wordt ingezet op meer groen en de realisatie van nieuwe natuurparels. Hierdoor kan meer water infiltreren. Dit kan leiden tot snellere uitspoeling, maar ook verspreiding van verontreinigingen. Vooralsnog leidt dit tot een neutraal effect. Er zijn verder geen ontwikkelingen die de kwaliteit van het grondwater beïnvloeden.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

49

Projectgerelateerd

4.3.3

Archeologische en aardkundige waarden

Sociaal en gezond In deze opgave worden geen grootschalige ontwikkelingen in gebieden met een hoge archeologische waarde voorzien. Aantrekkelijk In deze opgave worden grootschalige ontwikkelingen voorzien op gebieden met archeologisch hoge waarden. Het gaat dan om de ontwikkeling van de zone rondom het kanaal, het Waalfront en de zone langs de Waal. Bij de ontwikkeling van deze gebieden zal de historie van de stad beter in beeld komen.

 Economisch veerkrachtig In deze opgave worden geen grootschalige ontwikkelingen in gebieden met een hoge archeologische waarde voorzien. Duurzaam In deze opgave worden geen grootschalige ontwikkelingen in gebieden met een hoge archeologische waarde voorzien.

4.4

Klimaatadaptatie

4.4.1

Waterveiligheid

In geen van de opgaven zijn ontwikkelingen voorzien in gebieden die een groot risico op overstroming hebben. De situatie wordt ook niet actief verder verbeterd omdat hier geen noodzaak toe is en er reeds veel inspanningen zijn gedaan om de risico’s op orde te krijgen. Alle opgaven krijgen daarom een neutrale beoordeling.

4.4.2

Hittestress

Sociaal en gezond Vanuit deze opgave worden parklinten en groene verblijfsgebieden gemaakt die beweging en ontmoeting stimuleren. Deze kunnen een positieve invloed hebben op het beperken van de hitte in de stad. De parklinten komen echter niet tot de plekken in de stad waar de toename van hittestress het grootste is, namelijk het centrum en de gebieden daaromheen. Aantrekkelijk Vanuit de aantrekkelijke stad is de intentie om de groene gebieden met elkaar te verbinden. Dit voornemen wordt echter weinig geconcretiseerd, waardoor er weinig positieve effecten te verwachten zijn op de ontwikkeling van hittestress in de gemeente. De referentiesituatie verandert niet of nauwelijks. Economisch veerkrachtig

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

50

Projectgerelateerd

Bij de stations komen ontwikkellocaties gericht op de ontwikkeling van mobiliteit, wonen en werken. Dit zijn juist de plekken waar hittestress het sterkst toeneemt. In deze opgave is er weinig ruimte om hittestress te beperken. Natuurinclusief bouwen kan hier een bijdrage in leveren, maar is geen onderdeel van deze opgave. Door verdere verdichting en naar verwachting grotere bouwhoogtes is er een risico op verergering van hittestress.

 Duurzaam Het centrum en enkele andere wijken zijn door dichtere bebouwing kwetsbaar voor te veel warmte (hittestress). In deze opgave zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die hier positieve of negatieve invloed op hebben.

4.4.3

Wateroverlast

Sociaal en gezond In zijn algemeenheid is er al beleid om wateroverlast zoveel mogelijk te voorkomen. Parklinten en groengebieden dragen hier ook aan bij. Op de plekken waar al wateroverlast optreedt worden echter geen aanvullende maatregelen voorzien, terwijl de frequentie van wateroverlast waarschijnlijk wel toeneemt. Aantrekkelijk Hiervoor geldt hetzelfde als voor Sociaal en Gezond en worden ook op de plekken waar al wateroverlast optreedt geen aanvullende maatregelen voorzien.

Economisch veerkrachtig Bij de ontwikkeling van de binnenstad dient wateroverlast een belangrijk aandachtspunt te zijn. Blijkbaar is dit gebied reeds een knelpunt. Zonder een duidelijke visie op het voorkomen van wateroverlast bij de verdere ontwikkeling van het centrum, wordt dit als een risico beschouwd.

 Duurzaam Hiervoor geldt hetzelfde als voor Sociaal en Gezond en worden ook op de plekken waar al wateroverlast optreedt geen aanvullende maatregelen voorzien.

4.5

Energie

4.5.1

Opwekking duurzame energie

Duurzaam Deze opgave geeft aan dat energieopwekking een vast onderdeel van stadsontwikkeling wordt. De gemeente ondersteunt initiatieven van inwoners. Verder worden er geen concrete uitspraken gedaan over de uitvoering hiervan. Er staan tevens geen nieuwe initiatieven op de kaart. Hiermee gaat de ontwikkeling door zoals in de referentiesituatie. Sociaal en gezond, aantrekkelijk en economisch veerkrachtig In deze opgaven worden geen ontwikkelingen genoemd die van invloed zijn op de opwekking van duurzame energie.

11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

51

Projectgerelateerd

4.5.2

Duurzame warmte

Duurzaam Op de kaart staan de wijken aangegeven die als eerste van het aardgas afgaan. De voorgenomen situatie volgt de warmtevisie, wat dus geen verandering ten opzichte van de referentiesituatie betekent. Sociaal en gezond, aantrekkelijk en economisch veerkrachtig In deze opgaven wordt geen (extra) aandacht besteed aan de warmtetransitie.

4.6

Gezond en veilig

4.6.1

Geluid

Sociaal en gezond Wegverkeer is een van de grootste geluidsoverlastfactoren. Het autoverkeer wordt zo veel mogelijk op de doorgaande wegen gehouden, zoals de S100. Het gebied binnen de S100 wordt autoluwer gemaakt. Hierdoor bestaat het risico dat langs de S100 de geluidsoverlast toeneemt, maar in het gebied hierbinnen zal het afnemen. Uiteindelijk geldt hier een verschuiving van de geluidsbelasting, wat als neutraal wordt beoordeeld. Aantrekkelijk Nijmegen zet in op het bijbouwen van woningen in de bestaande wijken. Hierdoor worden bestaande wijken drukker en voller. Dit leidt tot meer verkeer en meer mensen die dicht op elkaar wonen. Beide kunnen leiden tot een toename van geluidsoverlast.

 Economisch veerkrachtig Er komen aantrekkelijke ontwikkellocaties bij de stations, campussen en het kanaal met een mix van mobiliteit, werken, wonen voor kenniswerkers en ontmoeting. Dit zijn locaties waar de geluidsbelasting erg hoog is. Dit zal verder toenemen door concentratie aan ontwikkelingen. Voor het onderdeel geluid leidt dit niet tot een significante verschuiving, aangezien de locaties nabij het spoor liggen zal het niet tot erg veel extra verkeer leiden. Er worden wel nieuwe woningen gerealiseerd op locaties waar de geluidsbelasting hoog is. Nieuwbouwwoningen moeten echter voldoen aan de milieueisen en worden zo gebouwd dat er binnen geen hoge geluidsbelasting is. Per saldo is hierdoor de verwachting dat er weinig verandering optreedt. Duurzaam De gemeente zet in op het verduurzamen van verkeersbewegingen en goederenvervoer. Hiervoor wordt (onder andere) ingezet op elektrisch vervoer, autodelen en snelfietsroutes. Elektrische voertuigen, e-bikes, fietsen en lopen zijn stille manieren van mobiliteit. Een verschuiving naar deze vervoerstypen zijn op het gebied van geluid positief, in vergelijking met diesel/benzineauto’s en scooters. De situatie op het gebied van geluid gaat hierdoor vooruit. Het is wel erg belangrijk dat deze voortgang wordt gemonitord.



11 juni 2020

AANGEVULD OER OMGEVINGSVISIE NIJMEGEN

BG9482TPRP2006111353

52

Projectgerelateerd

4.6.2

Luchtkwaliteit

Sociaal en Gezond Er is in de autonome ontwikkeling al sprake van een goede luchtkwaliteit. Door de inzet op een meer autoluwe zone binnen de S100, de inzet op meer en betere loop- en fietsverbindingen en de stimulering van elektrisch rijden en slimme en schone stadslogistiek is de verwachting dat de luchtkwaliteit verder verbetert.

 Aantrekkelijk In deze opgave zijn geen ontwikkelingen voorgenomen die de luchtkwaliteit positief of negatief beïnvloeden. Economisch veerkrachtig De ruimte voor groeisectoren wordt vooral gezocht aan de randen van de stad. Door een goede aansluiting op de belangrijkste transport-corridors (A15, Waal en Maas-Waal kanaal, A73) zal dit de luchtkwaliteit niet of nauwelijks beïnvloeden. Duurzaam Door de inzet op meer duurzaam vervoer over de weg, maar ook over het water, de inzet op (H)OV voor iedereen en een aantrekkelijk fietsnetwerk, is de verwachting dat de luchtkwaliteit verder verbetert. Aandachtspunt is wel het wonen en werken bij verkeersknooppunten. Hoewel dit voor een belangrijk deel is verbonden aan stationslocaties, zijn dit veelal ook de plekken waar vanuit het autoverkeer een zekere druk ligt op de luchtkwaliteit. Met de inzet op meer duurzaam vervoer is de verwachting dat negatieve effecten kunnen worden voorkomen. Bij eventuele stagnatie van meer duurzaam vervoer is dit wel een aandachtspunt.

 4.6.3

Omgevingsveiligheid

Aantrekkelijk Het gebied rondom het kanaal voorziet de gemeente en mix van wonen, werken en ontmoeten. Winkelsteeg ligt ook in dit gebied, momenteel is dit bedrijventerrein met een aantal inrichtingen met gevaarlijke stoffen. Om hier veilig te kunnen wonen en ontmoeten, zal deze situatie aangepakt moeten worden. Vooralsnog wordt dit negatief beoordeeld.

 Voor de overige opgaven worden geen nieuwe knelpunten voorzien of weggenomen. Deze worden neutraal beoordeeld.

4.6.4

Bewegen en ontmoeting

Sociaal en gezond Er wordt ingezet op meer beweegroutes, parklinten en groene verblijfsgebieden die beweging en ontmoeting stimuleren. Enkele barrières zoals het kanaal en de Graafseweg worden hiermee aangepakt om de mogelijkheden voor bewegen te stimuleren. Dit biedt een kans voor meer ruimte om te bewegen.