Bijlage 4.2 - Historisch vooronderzoek Ontplofbare Oorlogsresten

1. Datum: 19-9-1944

Indicatie – Oorlogssituatie bij Rooiseweg

Van den Oetelaar

Sortie: 106G-3002

Verschillende bronnen vermelden het verder ontruimen van de omgeving rondom het

De ontruiming der Rooische heide en -dijk neemt groote vormen

Luchtfoto’s: 3318, 4315

aan. […] Den geheelen dag klinkt het geratel der vuurwapenen en steeds meer jongelui gaan naar Veghel om bevrijdingsfeesten mee te maken.75

bezetting versterkt en zij rijden met kanonnen op en neer. In het Wijbosch, bij de spoorlijn en bij de Rooiseweg wordt gevochten.” […] Van Bokhoven meldt deels dezelfde zaken […]: “De gevechten

hoe het 502e Regiment de linie deze dag weet op te schuiven, tot voorbij de Damianenweg, en daarbij wederom gevechten levert met het Ewaldbataljon. Hoewel het onderzoeksgebied ditmaal wat verder verwijderd lijkt te zijn van de gevechten, in

duidelijk is dat ze in het gebied waren. Conclusie: Mogelijk relevant. Indicatie – Neerkomen Waco-gliders

nemen in hevigheid toe […]. De Rooise Heide en Rooiseweg worden

Paagman beschrijft het neerkomen van verschillende Waco-gliders in de omgeving, maar

massaal ontruimd.

bij geen ervan lijkt het onderzoeksgebied relevant.

76

Paagman Na het ‘Incident of the Seven Jeeps’ kwam de Rooiseweg opnieuw in beeld […]. Het Duitse gevaar rond de Rooiseweg moest ook aangepakt worden en dat zou het 502 PIR in Sint-Oedenrode voor haar rekening nemen. […] Luitenant Carson van de C compagnie van het 502 PIR werd op pad gestuurd over de Rooiseweg om de verdedigingslinie zo ver mogelijk op te schuiven. Halverwege de weg tussen Sint-Oedenrode en Schijndel kwamen ze onder Duits

76

Archief: Kadaster

onderzoeksgebied en de gevechten die plaatsvinden op de Rooiseweg. Paagman beschrijft

dit punt door Duitse troepen is gevuurd met bijvoorbeeld mortierstellingen, waarvan

Pastoor van Dijk zegt het zo: “Na zondag hebben de Duitsers de

75

Ja

vergelijking met het jeep-incident van een dag eerder, valt niet uit te sluiten dat er vanaf

Peters & Van Dijk

73

-

Studiegroep, ‘Bulletin 309’, 27. Van den Oetelaar, Schijndel, 6. Beters & Van Dijk, Granaatweken, 53. www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Conclusie: Niet relevant

Pagina 56 van 128 Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

vuur te liggen, wellicht dezelfde blokkade als waar de 7 jeeps werden aangevallen. Gelukkig voor C Compagnie had zich een Shermantank bij de aanval aangesloten. Het was de tank van sergeant Jams McCrory van de Irish Guards. James ‘Paddy’ McCrory’s eenheid, de 2nd Battalion Irish Guards, gebruikte Sherman Mark V’s bewapend met een 75 mm kanon en Sherman Firefly VC’s, bewapend met het sterkere 17-ponder kanon. Hij was met zijn tank blijven hangen in Sint-Oedenrode wegens technische problemen. […] Langzaam kroop de tank over de weg en besproeide de bermen en sloten met zijn mitrailleur. Met zijn kanon in de koepel schoot de tank een 20 mm kanon en een onbemand 88 mm kanon van de Duitsers aan flarden toen de C-compagnie onder vuur kwam te liggen. Voorbij de Damianenweg schoot de Shermantank ook een Duitse munitietruck in brand. Na het veiligstellen van de weg consolideerde de C-compagnie de linie, een enkele kilometer vanaf Sint-Oedenrode. […] Ewald en de andere commandant van de aanvallende Fallschirmjägerbataljons, Duchstein, zou zich hierna nog verder ingraven in de richting van Schijndel.77 Indicatie – Neerkomen Waco-gliders Paagman In de middag van dinsdag 19 september stortten er rond Schijndel 15 Waco-gliders neer; bij ’s-Hertogenbosch, Berlicum, Boxtel, Gemonde en Olland. […] Voor de bemanningen van twee Wacogliders zou Schijndel belangrijk worden.

[…] crashten met hun Waco-glider rond 16.05 uur neer op de Beek tussen Gemonde en Schijndel in een weiland voor de boerderij van Van de Koevering.78 20 september 1944

Indicatie – Oorlogssituatie bij Schijndel

-

N.v.t.

N.v.t.

Van den Oetelaar

Indicatie – Oorlogssituatie bij Schijndel Van den Oetelaar beschrijft hoe de Duitsers geschut opstelden in de Schijndelse kom en dat het rondom het spoor het een “Niemandsland” was. Met dat laatste bedoelt hij wellicht

Op de Markt stellen de Duitschers ’n stuk geschut op, schieten een

dat er geen bewoners meer waren, want er was zeker sprake van een strook aan Duitse

paar maal en de ravage aan kapotte ruiten en neergestorte

stellingen.

plafonds is zoodanig, dat velen deze eerste bewijzen van den oorlog in onze dorpskom gaan zien. In den voormiddag was het

Conclusie: Niet relevant.

verdacht rustig. […] Het Spoor was nu niemandsland […].79 21 september 1944

77 78 79

Indicatie – Oorlogssituatie bij Schijndel Didden & Swarts

Paagman, De bevrijders, pp. 59-60. Ibidem, 63. Van den Oetelaar, Schijndel, 7. www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Indicatie – Oorlogssituatie bij Schijndel

N.v.t.

N.v.t.

Indicatie – Oorlogssituatie bij Schijndel

Pagina 57 van 128

Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

In navolging van zijn collega in Veghel een dag eerder, ging op 21

National Archives and Records Administration USA (101st Airborne

Op deze dag lijken er zich geen gevechtshandelingen in de buurt van het

september kolonel Michaelis van het 502 Regiment in St.

Division)

onderzoeksgebied te hebben afgespeeld.

D-4: The 1st battalion of the 501st crossed the WILLEMS VAART CANAL in

Conclusie: Niet relevant.

e

Oedenrode ook over tot de ‘Indianentactiek’ van generaal Taylor. Die dag wilde Michaelis besteden aan het zuiveren van de directe omgeving om de druk op de ketel wat weg te nemen. […] Het 1e bataljon […] had zich aardig in de nesten gewerkt. Nu had het bataljon ook wel een zeer zware opdracht gekregen. Het moest in

the early morning at HEESWIJK and conducted extensive patrolling during the day. At 1845 an attack was made on SCHIJNDEL and the northwest section of the town was seized at approximately 2215.81

drie richtingen tegelijk oprukken: naar Olland, Schijndel en Koevering. Alleen die laatste aanval – via de Corridor – leverde geen problemen op. Door een combinatie van factoren, waarvan een communicatiestoornis tussen Britten en Amerikanen niet de onbelangrijkste was, kwamen beiden aanvallen na ongeveer een kilometer vast te zitten. […] De twee groepen keerden ’s avonds onverrichterzake weer terug in St. Oedenrode.80 22 september 1944

Indicatie – Amerikaanse aanval op Schijndel

Indicatie – Amerikaanse aanval op Schijndel

Didden & Swarts

BHIC (Documentatie Schijndel)

Kolonel Johnson […] had die ochtend van het plaatselijk verzet en

Op 22 sept. ’44 wordt Schijndel door de parachutisten bevrijd tot aan

zijn eigen (3e) bataljon in Eerde bericht ontvangen dat zich in en

postkantoor en zuivelfabriek. Een verkenningspatrouille komt tot op

rond Schijndel een aanzienlijke Duitse strijdmacht aan het

de Boschweg. De Duitsers leveren taaie tegenstand op Putsteeg en

verzamelen was. […] Hij ontvouwde zijn plan: Kinnards (1e) bataljon

Schoot en daar gaan 6 boerderijen in vlammen op. Om 7 uur ’s

moest via Heeswijk naar Schijndel oprukken, terwijl Ewells (3e)

avonds moeten de Amerikanen terugtrekken.94

onderdeel vanuit Eerde hetzelfde zou doen om zo de Duitsers tussen Schijndel en Veghel in de tang te nemen. De divisiecommandant, generaal Taylor, besloot nog een stap verder

and had occupied all of SCHIJNDEL by 0915. Some 400 prisoners were

Oedenrode de aanval openen in de richting van Schijndel. Het 501e

taken in this operation. About 1200 orders were received for the 1st

zou via de door Johnson uitgestippelde routes op dat moment al in

Battalion to proceed to WEIBOSCH, seize the town, and provide

Schijndel zijn. Britse tanks zouden voor de nodige ruggengraat

northern flank protection for VEGHEL. The movement was completed

zorgen […] het B-eskadron van het 44e Royal Tanks. De aanval van

by 1700, and the battalion took up a strong defensive position in and

het 501e moest bij het aanbreken van de dag beginnen. Om

around the town. The 3rd Battalion, which had advanced toward

onbekende redenen besloot Johnson de aanval ’s nachts te

SCHIJNDEL in the morning and joined forces with the 1st BATTALION in

beginnen […]82

seizing SCHIJNDEL, was ordered to EERDE, where it took up a defensive position guarding VEGHEL from the West.95 Indicatie – Gevechten rond Damianus-stichting, Rooiseweg

Didden & Swarts, Brabant Bevrijd, 72.

Oorspronkelijke archief The National Archives and Record Administration USA, maar hierop volgende verwijzing naar BHIC, waar de stukken ook liggen. BHIC, 7770 Collectie Veghel, 1801-1996, inv. nr. 238 Kopieën van archivalia uit de US National Archives Washington en de operatie Market Garden. 82 94 95

Didden & Swarts, Brabant Bevrijd, 73. BHIC, 1589, inv. nr. 0478. BHIC, 7770, inv. nr. 238. www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

van het 501e kwam via De Steeg het centrum in en het 3e bataljon, met meer moeite, kwam vanaf Eerde, via de noordelijke flank van het spoor, naar het centrum. In de loop van de ochtend trokken ook Shermantanks, eveneens vanuit het oosten, over de spoordijk naar het zuiden en centrum van Schijndel. Vanuit daar werd het besluit genomen dat het 3e bataljon, ondersteund door een Sherman, zich naar het zuiden zou begeven om halverwege de Rooiseweg/Schijndelseweg te linken met het 502e dat zich sinds 6u in Paaman, gebruikte hierbij de tactiek om aan de oostelijke zijde van de Rooiseweg met

Het 502e zou op 22 september in de loop van de ochtend vanuit St.

81

In de nacht van 21 op 22 september vielen de Amerikanen Schijndel binnen. Het 1e bataljon

Division

Schijndel […]. Na wat schermutselingen werden circa dertig Duitsers

80

Indicatie – Amerikaanse aanval op Schijndel

noordelijke richting vocht vanaf St. Oedenrode. Het derde bataljon van het 501 e, zo beschrijft

D5: […] In the meantime the 1st Battalion of the 501 attacked at dawn

na middernacht ontwaarden de Amerikanen de eerste huizen van

N.v.t.

National Archives and Records Administration USA (101st Airborne

te gaan. In plaats van twee bataljons, zette hij twee regimenten in.

Hierna ontmoette het 1e bataljon nauwelijks meer tegenstand. Kort

N.v.t.

dekkingsvuur sloot voor sloot, weiland voor weiland, door te stoten. Hierbij zijn ze dan ook vrijwel zeker door het onderzoeksgebied gekomen of op zijn minst door de bufferzone. Ook beschrijft Paagman Amerikaanse artillerie die werd afgeschoten op een Duitse divisie rondom het station van Schijndel. Daar de bufferzone op 150 meter van het station ligt en het onderzoeksgebied een kleine 300 meter, is het niet uit te sluiten dat deze ook betrokken waren bij de beschietingen, zeker in het achterhoofd houdende dat de oostzijde van de Rooiseweg vrijgemaakt diende te worden voor de opmars van het derde bataljon. Al deze manoeuvres en beschietingen ten spijt, uiteindelijk werden de Amerikaanse plannen aangepast door een grote Duitse tegenaanval op Veghel diezelfde dag. Het 501e boog af naar Eerde, het 502e ging terug naar St. Oedenrode. Conclusie: Waarschijnlijk relevant.

Pagina 58 van 128 Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

gevangen genomen. Het was tien voor twee en het grootste deel van Schijndel was in Amerikaanse handen. Het 3 bataljon uit Eerde e

[…] opdracht […] bij het bereiken van de spoorlijn Veghel-Schijndel meteen linksaf te slaan. […] Hierdoor kwam het bataljon heel dicht in de buurt van Hubers Grenadiere in Wijbosch. […] Omdat luitenant-kolonel Hopkinson, de commandant van het 44e Royal Tanks, zijn tanks niet in het donker wilde inzetten, had het Beskadron de nacht in Eerde doorgebracht. Bij het eerste licht gingen de Shermans op weg. Via de spoordijk bereikten ze Schijndel […]. Ondanks deze nachtelijke Amerikaanse acties besloot generaal Poppe de aanval op de Veghelse brug door te zetten. Mocht die namelijk lukken, dan zouden de Amerikanen in Schijndel vanzelf in

BHIC (Documentatie Schijndel) In de loop van de morgen naar de D.S. gegaan. Bij de poort stond een schildwacht. De Rode Kruisvlag hing uit een der ramen. […] Door de bomen zag ik echter dat de toren twee zware granaten gekregen had. […] We wilden naar de boerderij gaan om daar de mensen eens te spreken. Toen we bij Pennings stonden vloog er een granaat over ons heen vanuit richting Kienhhoef. Hij sloeg achter de Bresser in de tuin in. Wij dekken. Een tweede volgde die ik heel duidelijk op ons land zag inslaan, naast de wasscherij een veertig meter voorbij ons. […] Nog twee volgden ook dichtbij. Toen trokken we er gauw tussenuit op Rooy aan. […] In de avond kwamen er weer granaten op Rooy.96

de val zitten. Het enige vervelende was dat een, aanvankelijk als ondersteuning bedoelde aanval via de Schijndelse Heide, nu moest worden omgezet in een aanval op Schijndel. De eerste Duitse poging het dorp vanuit het zuiden te heroveren begon om kwart over zeven. Een deel van de aanvallers drong tot in het dorp door, maar was rond half tien alweer verdreven.83 In en rond Schijndel waren de twee bataljons van het 501e gereed om op te rukken naar het zuiden. […] Het 1e en 2e bataljon van het 502e regiment waren precies op tijd […] ondanks fel schieten door de vijand bereikten de Paratroopers al om zeven uur het Damianencollege op de heide […] het A-eskadron (44RT) hadden hier zeker hun steentje aan bijgedragen. […] Omstreeks half één ’s middags werd een punt bereikt halverwege de weg naar Schijndel. […] Om half drie kwam er een dringend bericht van het divisiehoofdkwartier: een Duitse strijdmacht viel Veghel aan, de tanks moesten onmiddellijk terugkeren.84 Toen dan ook later op de middag de beide Amerikaanse bataljons uit Schijndel terugtrokken op Wijbosch (het 1e) en op Eerde (het 3e) zaten de Duitsers in de val.

De Kampfgruppe werd uiteengeslagen en met slechts een gering aantal manschappen wist Hauptmann Mania zich ’s nachts een weg terug te banen […] via Schijndel weer de Duitse linies te bereiken.85 Kershaw Meanwhile, in the west a regimental combat team from the 59th Division, shored up with replacements after its initial disastrous commitment at Best, lay waiting in its forming-up points.

83

Didden & Swarts, Brabant Bevrijd, 74-75.

84

Ibidem, 75-76. J. Didden en M. Swarts, Einddoel Maas. De strijd in zuidelijk Nederland tussen september en december 1944 (Weesp 1984), 80.

85 96

BHIC, 1589, inv. nr. 1004. www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Pagina 59 van 128

Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

Commanded by Major Huber […]. The axis of attack for the Kampfgruppe Huber was from Schijndel through the villages of Wijbosch and Eerde to Veghel.86 […] Because the Americans had taken Schijndel the night before, Huber had had to alter his plan of attack. Diverting an infantry battalion to act as a screen against Schijndel, he had advanced with the remainder of force along back roads and tracks to Eerde […] the Kampfgruppe penetrated the village at about 1100. […] Colonel Johnson’s two American battalions of the 501st Regiment at Schijndel had been moved southwards in an attempt to assist the defenders of Veghel. As they advanced they caught up with the rear echelons of the Kampfgruppe Huber.87 Van den Oetelaar […] de nacht van 21 op 22 september bracht het grootste gedeelte van Schijndel in de schuilkelders door, want het daverde en knalde aan vele zijden, doch weinigen wisten waarom. […] vernam men, dat in dien nacht de geallieerden het centrum van Schijndel waren binnengetrokken en in enkele huizen reeds hun kwartieren hadden opgeslagen. […] Nadat de Amerikanen in den avond van den 21en Sept. reeds op de Steeg en in de Kluisstraat waren geweest […] en naar ’t hoofdkwartier van de ondergrondsche beweging op de kousenfabriek waren gebracht […].

Het fabrieksterrein was vlug van vijanden gezuiverd en via de Hoofdstraat trokken […] op naar het Marktplein, waar een hevig gevecht ontbrandde tusschen de Amerikanen en 2 Duitschers, die zich tussen de kloostermuur en het huis van de Wed. Ant. V Liempd verschanst hadden […]. Na dit roemrijke einde van Schijndels Sebastopol, begonnen de gevechten op Schoot en Putsteeg. De enkele tanks waarover de geallieerden toen hier beschikten gingen via de Pompstraat naar het strijdtoneel. […] Tot één uur duurden hier de gevechten en hoewel verschillende boerderijen in vlammen opgingen, kon op den middag het bevrijden Schijndel niet ontevreden zijn, want de materiële schade was van dien aard, dat een zekere vreugde niet misplaatst was. Vele krijgsgevangenen waren en werden binnengebracht en al spoedig steeg hun aantal, in de tot krijgsgevangenkamp ingerichte kousenfabriek, tot ongeveer 300. […] Tot aan het Postkantoor was Schijndel vrij, de tanks kwamen ook niet verder dan daar en de mitrailleurpost bij het Postkantoor was oorzaak van het feit, dat drie wagens met Duitsche officieren daar hun einde vonden […]het lugubere gezicht op het Marktveld, het doode paard bij Joh. Van Roessel en de ravage voor het Postkantoor, […] verlieten de Amerikanen ons ‘bevrijde’ dorp […]. Om

86

Kershaw, It never snows, 250-251.

87

Ibidem, 255. www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Pagina 60 van 128 Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

acht uur was Schijndel niemandsland, waar spoedig waar de eerste Duitschers hun entree maakten.88 Paagman Op donderdag rond 19.00 uur in de avond (red. dit is 21 september) vertrok het 1st battalion van Kinnard vanuit Heeswijk richting Schijndel. Ze trokken de brug over bij Heeswijk maar na nog geen halve kilometer te hebben gemarcheerd werden ze beschoten door een 20 mm kanon […] ook met mitrailleurs. […] Niet lang na het spervuur van de Duitsers hoorden de parachutisten de Duitse vrachtwagen wegrijden met het 20 mm geschut. […] De vrachtwagen is vervolgens doorgereden naar de Kuilen, parkeerde bij de familie Krol en heeft vervolgens geschoten op de oprukkende soldaten van de 3rd battalion van Ewell. […] Het 1st battalion trok op langs weerszijden van de Heeswijkse Dijk […] deden er bijna vijf uur over tot ze bij de buitenrand van de bebouwde kom van Schijndel waren. Kinnard liet zijn bataljon in verspreide formatie oprukken over de Steeg en de Smaldonk […] liet zijn commandopost opzetten in het centrum in een winkel tegenover de ingang van de SintServatiuskerk. De A-compagnie werd naar de zuidwestelijke hoek van Schijndel gestuurd om zich in te graven rond de twee molens en contact te zoeken met het 3rd battalion van Ewell […].

De Bcompagnie moest de huizen checken op de route van de Acompagnie en de C-compagnie deed hetzelfde in het noordoosten richting de Kruisweg en Bunderstraat om te checken of er Duitsers aanwezig waren. […] Rond 01.50 uur was Schijndel geheel in handen van de Amerikanen. […] De Amerikaanse paratroopers hebben niet heel Schijndel bevrijd. Ze hadden zich alleen verschanst in het centrum en langs de Hoofdstraat tot aan het huidige plein 44. De C-Compagnie zat tot aan de Groeneweg en alles vanaf de Boschweg tot voorbij het Lidwina Gasthuis was nog in Duitse handen.89 Achteraf kun je concluderen dat de Amerikanen in de achterhoede van de 59e Duitse divisie terecht zijn gekomen. […] Sterker nog, het 1st en 3rd battalion van Kinnard en Ewell hebben eigenlijk de 59e Duitse Divisie in twee groepen verdeeld. In Schijndel zelf en ten zuiden van Schijndel zat Kampfgruppe Huber […] in Wijbosch zat Hauptmann Mania.90 […] Om 07.15 uur kreeg […] de commandant van de B compagnie door van zijn mannen dat ongeveer 200 Duitsers, ondersteund door twee Jagdpanthers, Schijndel over de

88 89 90

Van den Oetelaar, Schijndel, 7-8. Paagman, De bevrijders, 66-70. Ibidem, 72. www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Pagina 61 van 128

Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

Schootsestraat aanvielen. […] peloton viel de Duitsers op de Schootsestraat vanuit de Bunderstraat in de flank aan.91 Rond 10.00 uur in de ochtend arriveert kolonel Johnson in Schijndel bij de commandopost van Kinnard om de verdediging van Schijndel verder te organiseren […]. Twee Shermantanks blijven bij de commandopost van Kinnard als reserve terwijl een Shermantank met de B-compagnie op pad wordt gestuurd om het gebied tussen Schijndel en station Schijndel te zuiveren van Duitsers. […] Het 3e bataljon van Ewell moet in zijn geheel langs de B compagnie optrekken richting Sint-Oedenrode om contact te zoeken met de 502 PIR om de Duitsers tussen Schijndel en SintOedenrode te elimineren. Vooral rond station Schijndel zouden zich veel Duitsers ophouden. Ondertussen krijgt het 501 PIR en het 502 PIR artilleriesteun van het 377th Artillery Battalion dat opgesteld staat rond Sint-Oedenrode met gericht vuur op het gebied rond het station van Schijndel. Een artilleriewaarnemer van het 377th Artillery Battalion wist vanuit Schijndel in een unieke situatie nauwkeurig granaten te laten vallen op de Duitse 59e divisie rond het station. […] De latere aanval van het 3rd battalion richting Sint-Oedenrode ging gemakkelijk gezien de geringe Duitse tegenstand. Om 13.30 uur begint de opmars vanuit Schijndel van de 3rd battalion en onderdelen van de 1st battalion.

Ze trekken op aan de oostelijke kant van de rechte Rooiseweg richting Sint-Oedenrode. De opmars was een bepaalde tactiek: terwijl de ene groep vuursteun gaf, rukte de andere groep op en zo wisselden de groepen elkaar af. Tot aan de Damianenweg ondervindt de opmars licht verzet vanuit Duitse schuttersputjes langs de weg. […] De ondersteunende Shermantanks konden vrij schieten over de weilanden en de weg. De aanval van het 502 PIR vanuit Sint-Oedenrode die onderweg het 3rd battalion van het 501 PIR zou ontmoeten ging al van start om 06.30 uur. Maar die opmars ging moeizamer dan die van het 3rd battalion van het 501 PIR. Er werden zware verliezen geleden en de begeleidende tanks moesten enkele Duitse 88 mm kanonnen uitschakelen langs de Rooiseweg. […] Om 14.30 uur krijgt kolonel Johnson via de telefoon bericht dat hij terug moet met het 1st en 3rd battalion om de cruciale bruggen bij Veghel te beschermen. […] Het 1st en 3rd battalion kregen van Johnson het bevel zich snel terug te trekken op Eerde om de corridor en de bruggen te beschermen. De 13 Shermantanks reden onmiddellijk terug richting Eerde en Veghel. […] De Amerikaanse terugtrekking was haastig

91

Ibidem, 74. www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Pagina 62 van 128 Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

opgezet […]. Ondanks de Duitse druk in de rug van het 1st battalion wist Kinnard rond 19.30 uur Eerde te bereiken.92 Groen On the morning of Friday, September 22, at 0630 hours, the attack of the 502nd with the 1st and 2nd Battalion got off again from the south into the direction of Schijndel. The attack was assisted by tanks. The division commander, General Taylor, had assigned the British C Squadron, 44th Royal Tank Regiment, to assist the 502nd PIR. The English were equipped with US Sherman tanks. Although the combined United States-English attacking force met stiff resistance by forward elements of Kampfgruppe Huber, who were firing at their opponents with a combination of machine gun, artillery, 20mm, and 40mm fire, they managed to advance yard by yard. Progress was made to a point almost halfway up the road towards Schijndel, driving the enemy out of their positions south of the town running along the highway from St. Oedenrode towards Schijndel. […] When the attack toward Schijndel came to a halt, the men of 1st and 2nd Battalion including Fox Company dug in again. […] In the afternoon, at 1600 hours, the 502nd was ordered to pull back from its forward positions […].93 23 september 1944

Indicatie/Context – Oorlogssituatie bij Schijndel

-

Didden & Swarts Reinhard werd persoonlijk verantwoordelijk gesteld voor het alsnog veroveren en vernietigen van de Veghelse Brug […] zich realiseerde dat de groep van Chill misschien het karwei zou kunnen klaren. De Kampfgruppe vertrok diezelfde 23e september nog naar Schijndel waar de kwartiermakers ’s middags al aankwamen.97 Recce parties sent out by the 59. I.D. had discovered that their opponents had pulled back from Schijndel, in fact FallschirmBataillon Jungwirth and some unites of GR 1035 were already back inside the village. As darkness fell the various units from Kampfgruppe Chill stelled down for the night or were still arriving. Chill himself initially set up his headquarters in Sint-Michielsgestel, five kilometres north of Schijndel. Later he would move to Schijndel itself.98 Kershaw

92

Ibidem, 76-78.

93

J. Groen, From the frying pan to Mittersill. Fox Company, 502nd parachute infantry regiment 1942-1945 (Utrecht 2022), 144-145. Didden & Swarts, Brabant Bevrijd, 90-91.

97 98

Didden & Swarts, Autumn, 253. www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

N.v.t.

N.v.t.

Indicatie/Context – Oorlogssituatie bij Schijndel Uit de beschrijvingen van deze oorlogsdag komen geen gebeurtenissen naar voren die zouden kunnen duiden op betrokkenheid van het onderzoeksgebied bij gevechtshandelingen. Conclusie: Niet relevant. Indicatie – Neerkomen vliegtuig Eversteijn beschrijft het neerkomen van een Duits Junker-vliegtuig bij Schijndel. Veel blijft onduidelijk over deze crash, maar er is geen indicatie dat het onderzoeksgebied hierbij betrokken was. Conclusie: Niet relevant.

Pagina 63 van 128

Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

On the western side of the corridor Lieutenant-Colonel von der Heydte’s Fallschirmjäger Regiment 6 was to pick up the gauntlet now dropped by the virtually annihilated Kampfgruppe Huber. His exhausted soldiers had arrived too late to meet the attack deadline of the day before. […] Von der Heydte’s knowledge of the situation was sketchy: American paratroopers had given up Schijndel and had established a blocking position either side of Eerde. Fallschirmjäger Regiment 6 was diected to attack the American positions south of the Veghel bridge again, this time advancing from Boxtel astride the Boxtel-Coch railway line.99 […] extensive and detailed German reconnaissance conducted by the battalion Jungwirth which had already infiltrated Schijndel by 1350, and continued throughout the afternoon and evening of 23 September. Captain Scipa of 59 Division telephoned the results through the LXXXVIII Corps at 1915. The railway running east to Veghel was free of enemy. Eerde was occupied, but further east reconnaissance revealed only weak defences north of it, while the area northeast and east of Schijndel was clear. […] The nearest enemy positions south of Schijndel appeared to be two and a half kilometres north of St. Oedenrode.100 Van den Oetelaar In den morgen van den 23en September werden de enkele kerkgangers opgeschrikt door 3 granaten die in en om de toren van de oude kerk insloegen.

De Duitschers dachten waarschijnlijk, dat de Amerikanen de toren nog als observatiepost gebruikten […]. De verwoesting die deze eerste granaten in de dorpskom aanrichtten was echter groot en behalve de vernieling aan onze oude, klokkenlooze toren toonden nu verschillende huizen rondom de kerk wat oorlog met zich meebracht. Den geheelen langen dag trokken op 23 Sept. de Duitschers door de Hoofdstraat in de richting van het front. […] Jammer genoeg brachten ze ook een overvloed aan artillerie, luchtafweer en anti-tank geschut mee […]. Natuurlijk antwoordde het geallieerde geschut prompt en het geloop in en uit den schuilkelder werd dan ook een gedurige bezigheid.101 Peters & Van Dijk Schijndel wordt vanuit Rooi beschoten. Veel daken zijn stuk.102

99

Kershaw, It never snows, 258.

100

Ibidem, 280. Van den Oetelaar, Schijndel, 9.

101 102

Peters & Van Dijk, Granaatweken, 70.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Pagina 64 van 128 Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

Indicatie – Neerkomen vliegtuig Eversteijn Junker Ju 88 van het 2./Auf. KL. Gr 1 bij Schijndel.103 24 september 1944

Indicatie – Oorlogssituatie bij Schijndel Didden & Swarts De aanval van de Kampfgruppe Chill zou om acht uur ’s ochtends beginnen. Het plan voorzag in een aanval over een redelijk breed front. Links, oostelijk, moest het bataljon Finzel (I/Fallschirmregiment 2) via Wijbosch oprukken naar de Zuid-Willemsvaart en die in zuidelijke richting volgen. In het midden zou het regiment van Von der Heydte de eerdere route van Huber volgen en via Eerde en de Corridor de brug bereiken. Rechts, op de Schijndelse heide, moest het parachutisten-bataljon van Junwirth voor de nodige flankdekking zorgen. […] Het bataljon Finzel trok zonder veel oponthoud door Wijbosch, dat de vorige dag door de Amerikanen was ontruimd. Von Der Heydte daarentegen, kwam vrij snel in de problemen. In en rond Eerde had zich het 501e Regiment […] ingegraven. […] het A-eskadron 44RT naar Eerde. Om vijf over tien rolde de eerste, van in totaal negen, Shermans het dorp binnen. Het vijandelijk artillerievuur werd steeds heftiger. Midden in Eerde ontplofte een vrachtauto vol munitie. Kinnard […] besefte dat het zwaartepunt van de Duitse aanval bij de Eerdse Bergen lag […]. De Eerdse Bergen werden het toneel van een verbitterde en bloedige strijd.

[…] het lukte tegen het einde van de middag Von der Heydtes regiment uit de Eerdse Bergen te verdrijven tot aan de spoorlijn.104 Omdat de Duitse hoofdmacht bij Eerde volkomen was vastgelopen, verschoof het zwaartepunt van de aanval […]. Generaal Reinhard (LXXXVIIIe Korps) wijzigde de oorspronkelijke opdracht: in plaats van Von der Heydte moest nu majoor Jungwirth proberen, via de weg St. Oedenrode – Veghel, alsnog door te stoten naar de brug. […] Tegen vier uur naderde de Duitse strijdmacht langzaam de buurtschap Koevering, ongeveer halverwege St. Oedenrode en de brug […] staken de eerste Fallschirmjäger om vijf uur de weg over. De Corridor was opnieuw afgesneden. […] De Duitse overval op de Corridor op 24 september betekende de doodsteek voor operatie Market Garden.105 Kershaw

103 104 105

Eversteijn, Bombardementen, 2301. Didden & Swarts, Brabant Bevrijd, 91-92. Ibidem, 92-94.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

-

N.v.t.

N.v.t.

Indicatie – Oorlogssituatie bij Schijndel Literatuur beschrijft grote gevechten rond Eerde, als onderdeel van aanvallen op de Corridor. Er zijn geen indicaties dat het onderzoeksgebied op deze dag betrokken was bij de gevechtshandelingen. Conclusie: Niet relevant.

Pagina 65 van 128

Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

General Reinhard tied up the final details with General Chill who had established his command post in Schijndel at 0800 on the 24th. The objective was set: the Kampfgruppe was to capture the rail and road bridges at Veghel. ‘H’ hour was to be in 60 minutes’ time. Final orders were given to the artillery after a confirmatory look at the ground from the Weibosch Church Tower. […] Shortly before 1000, Fallschirmjäger Regiment 6 stuck the American position in Eerde […].106 While the Americans were locked into von der Heyte’s Regiment in the sand dunes outside Eerde, and the Jagdpanther of 559 Battalion continued to prowl near the highway, the Battalion Jungwirth was on the move. Major Hans Jungwirth, a seasoned campaigner, had already taken part in the earlier Fallschirmjäger attacks from ‘s Hertogenbosch against Veghel and Dinther on 18 September. He was now to reap the benefit of his extensive patrolling. Advancing down the secondary south-easterly road from Schijndel, his force avoided any contacts with Americans. As dusk approached, his men neared the small hamlet of Koevering astride Hell’s Highway […].107 Van den Oetelaar Het granaatvuur hield […] Maandag aan en hoewel het meerendeel der explosies van het afvuren der Duitsche granaten afkomstig was, waren deze geluiden zoo angstig en doordringen dat zij ieder normaal leven practisch onmogelijk maakten.

[…] De daaropvolgende nacht was vol van vuur en explosies.108 25 september 1944

Indicatie – Beschietingen bij Rooiseweg

Indicatie – Situatie rond Damianus-stichting en Rooiseweg

Didden & Swarts

BHIC (Documentatie Schijndel)

De Duitsers kwamen die 25e september als eersten in actie. In de

D.S. was gisteren weer D. En er is tussen Rooy en Schijndel geen

stromende regen staken rond zeven uur ’s ochtends tweehonderd

boerderij meer bewoond en de meeste zijn voorlopig

infanteristen, ondersteund door vijf Sturmgeschütze, de spoorlijn bij

onbewoonbaar.111

Schijndel over. De flankaanval van de 59e Divisie op St. Oedenrode was begonnen. Net als drie dagen eerder bereikten de aanvallers het Damianencollege op de Schijndelse Heide en net als toen bleef de aanval daar liggen. Een tweede flankaanval, door de troepen

Indicatie – Beschieting rond coördinaten onderzoeksgebied The National Archives (90th Field Regiment)

N.v.t.

N.v.t.

Indicatie – Beschietingen en gevechtshandelingen bij Rooiseweg Verschillende bronnen beschrijven de gevechten tussen Amerikaanse en Duitse troepen op de Rooiseweg/Schijndelseweg, tussen het spoor en de Damianus-stichting. Daarbij wordt ook terloops gemeld dat de meeste van de boerderijen voorlopig onbewoonbaar zijn, wat ook zou kunnen duiden op de boerderij op het onderzoeksgebied. (Zeker met het oog op de latere luchtfoto van 15 maart 1945, waarbij duidelijk te zien is dat de gehele woning is verwoest, evenals de naoorlogse schaderapporten en de vergunning voor de bouw van een noodboerderij op het adres). De grondgevechten leken zich die dag meer af te spelen rond de Damianenweg, maar in twee Britse war diaries wordt melding gemaakt van artilleriebeschietingen op het coördinaat 418368 door de 342nd battery van het 86th Field Regiment, dat (net) binnen de bufferzone valt aan de noordoostelijke kant van het onderzoeksgebied.

106

Kershaw, It never snows, 280.

Ibidem, 283. 108 Van den Oetelaar, Schijndel, 9. 107

111

BHIC, 1589, inv. nr. 1004 www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Pagina 66 van 128 Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

van Chill, op Eerde liep ook al snel vast in het moordend vuur van

25/9/44; 342; 1055; M Tgt 418368 FBO Sc 2. 88 mm GNF Record as M

het 501 Regiment daar.

53 Shot; Bties.

e

109

112

(red. verwijst naar 342

nd

Conclusie: Waarschijnlijk relevant.

battery van 86 Field th

Regiment.)

Peters & Van Dijk

The National Archives (86th Field Regiment)

De zusters doen er uitgebreid verslag van: “Om 11.00 uur vallen verschillende kanonschoten. De Amerikanen zijn vanuit Rooi bij het

Veghel; 25 Sept.; A.M.; […] 342 Bty was in action. They engaged light

Damianenklooster beland en schieten van daaruit op Schijndel en

gun positions they had […] left. Shelling s.ps. and infantry.113

Wijbosch. […] Tussen 14.00 en 16.00 uur ondergaan Schijndel en Wijbosch een hevig kanonnenvuur. Engelsen bombarderen de Rooise Hei.”[…] Pastoor Van Dijk […]: “Schijndel is gevechtsterrein: op de Wijbosscheweg en aan het spoor vallen de eerste inslagen van de Engelse artillerie.”110 26 september 1944

Indicatie – Geallieerde opmars Schijndelse Heide

Indicatie – Situatie rond Damianus-stichting/Rooiseweg

Didden & Swarts

BHIC (Documentatie Schijndel)

Sortie: 16-1847

Voor majoor Huberts moet het bijzonder frustrerend zijn geweest

’s Middags gingen we met zijn tweeën naar de D.S. De Eng. Infanterie

Luchtfoto: 3081

dat hij nu voor de tweede keer in drie dagen ingeklemd zat tussen

was daar aan ’t zuiveren geweest. Ze bleken echter nog niet verder

een geweldige geallieerde overmacht. […] Laat in de avond gaf

zijn als de grens Rooy-Schijndel en er werd druk geschoten. […] Er

generaal Reinhard (LXXXVIIIe Korps) Huber dan ook opdracht “zich

begonnen weer granaten te komen, en het werd echt gevaarlijk. Ook

een weg terug te vechten” en Logtenburg op te geven. In de nacht

de En. vliegtuigen boven ons werden druk beschoten. We gingen het

van 25 op 26 september volgde de bevolen terugtocht waarbij de

huis uit, maar durfden niet naar de D.S. te gaan. We zagen toch van

Duitsers erin slaagden al hun zware materieel mee terug te nemen.

een afstand wel dat er de laatste dagen nog heel wat granaten op

[…] De infanterie […] voegde zich in de loop van de nacht bij de

waren terechtgekomen.125

eigen troepen op de Schijndelse Heide of bij Eerde.114

Indicatie – Geallieerde luchtaanval op Schijndel

Om te voorkomen dat de vijand een derde poging zou ondernemen om de Veghelse brug te veroveren en vernietigen, kreeg de 131

e

Infanterie-brigade (7 Armoured-divisie) opdracht de Schijndelse

Omstreeks 18.45 verschenen enkele Typhoons in het luchtruim en

Heide definitief te bezetten. […] De aanval van vijf bataljons begon

wierpen hun raketten op het Duitse afweergeschut midden in het

op 26 september om half zeven ’s ochtends. De Britten ontmoetten

dorp. De ravage, welke in slechts enkele minuten werd aangericht,

weinig weerstand. Aan Duitse kant was de verwarring zo groot dat

was ontzettend.126

e

de aanval pas driehonderd meter vóór de spoorlijn tot staan werd gebracht. (Veel verder zouden de Britten trouwens de komende maand niet oprukken.) […] Vanaf die dag stelden de Duitsers zich ermee tevreden de Corridor af en toe te beschieten met artillerie.

109 110

BHIC (Documentatie Schijndel)

The National Archives (2nd Tactical Air Force) A/C 8; SQN/WING 247/124; 2 MET; 1 MET; Concentration of infantry and MET. and guns E.414328-399390. 64 R/P, red smoke. ARTA. 6 plus MET

Didden & Swarts, Brabant Bevrijd, 99-100. Peters & Van Dijk, Granaatweken, 82. TNA, WO 171, inv. nr. 982 50th Northumbrian Division 90th Field Regiment (Royal Artillery), Jan. – Dec. 1944 TNA, WO 171, inv. nr. 981

112 113 114 125 126

Didden & Swarts, Brabant Bevrijd, 102-103. BHIC, 1589, inv. nr. 1004. BHIC, 1589, inv. nr. 0725.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Ja

1. Datum: 15-3-1945

Archief: NCAP

Indicatie – Geallieerde opmars Schijndelse Heide, situatie rond Damianusstichting/Rooiseweg en geallieerde luchtaanval op Schijndel Didden & Swarts beschrijven hoe Britse troepen, de 131st Infantry Brigade van de 7th Armoured Division een stuk van de Schijndelse Heide innamen en uiteindelijk op driehonderd meter van de spoorlijn kwamen. Er is geen indicatie dat het onderzoeksgebied, ondanks in de buurt, betrokken was bij deze gevechten. Ook beschrijven ooggetuigen die dag een druk over-en-weer-schieten van Duitse en geallieerde granaten rond de Damianus-stichting, dus waarschijnlijk ook de Rooiseweg, maar er is geen direct herleidbare indicatie naar het onderzoeksgebied bij deze beschietingen. Tot slot was er die dag een fikse geallieerde luchtaanval op Schijndel, maar deze leek zich voornamelijk te concentreren op het centrum van Schijndel. Er dient hier wel opgemerkt te worden dat er een EODD-melding uit 1981 is (19812965) van de vondst van een Typhoon-raket op de Vliegveldweg. Deze melding was op straatniveau, dus de exacte locatie is onduidelijk, maar als deze naar het westen ligt, komt het wel erg in de buurt van de bufferzone van het onderzoeksgebied. Desalniettemin is hier geen direct herleidbare indicatie uit op te maken dat het onderzoeksgebied betrokken was bij deze luchtaanval. Conclusie: Niet relevant.

Pagina 67 van 128

Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

Dinsdag 26 september viel definitief het doek voor de Duitse

in area attacked with cannon (2-0-1). 1 Typhoon Cat E; F/S Barwise

pogingen de geallieerde verbindingsweg af te snijden.

NYR.127

115

Van den Oetelaar

National Archives (247 Squadron)

In den voormiddag van den 26en Sept. brandde het vreeselijk in de

MN. 585 F/Lt. B.T. Tatham 17.25 18.05 Village of Schijndel

Heikantstraat, doordat een wagen met benzinevaten voor huis

MN. 647 F/Sgt. J. Coull 17.25 18.05 do

getroffen was.116

MN. 252 F/Lt. P. Langston 17.25 18.05 do

Indicatie – Geallieerde luchtaanval op Schijndel

MM. 963 P/O. F.K. Wiersum 17.25 18.05 do MN. 399 F/Lt. R.D.W. Mackenzie 17.25 18.00 do MM. 973 F/Sgt. F. Barwise 17.25 – (Missing)

Zwanenburg […] F/O. Wiersum van No 247 Squadron noteerde een raketaanval in het gebied van Schijndel. Keerde hij veilig terug op zijn basis, een

JP. 838 P/O. J.A. Pincombe 17.25 18.00 do MN. 606 F/Lt. J.L. Crossley 17.25-18.25 do128

andere vlieger van zijn squadron F/S. Barwise, werd bij Schijndel

8 R.P. Typhoons led by F/Lt. B.T. Tatham detailed to attack a

neergeschoten door de flak, kon zich evenwel redden en werd

concentration of infantry, MET and guns at E.414328 – E.399390.

gevangen genomen.

Target was indicated by red smoke but no movement was seen

117

No 137 Squadron vloog weer boven Nederland en ook F/O. Boucher maakte twee vluchten. Hij noteerde ‘Close support bij Schijndel, aanval op een vijandelijke versterking. Beroerd weer’, voor zijn eerste vlucht […].118 Van den Oetelaar De Duitschers brachten steeds meer geschut en toen zij het ook in de kom der gemeente plaatsten, was het zeer begrijpelijk dat de geallieerde vliegtuigen ook hierop reageerden. […] branden op de Schoot en Plein [….]. Om ca/ 6.45 uur cirkelden enkele Typhoons boven onze gemeente, plotseling doken ze omlaag. Het Duitsche geschut had waarschijnlijk hun aandacht getrokken […]. Het geheel duurde slechts enkele minuten doch uitgezonderd de verliezen der Duitschers had Schijndel 18 dooden te betreuren, kermden vele gewonden om hulp, was een groote ravage aangericht en

except 6 + MET. A good concentration of R.P. bursts were seen in the area and the MET was attacked with cannon. Clams MET: 2-0-1. Up at 1724 hrs and down 1818 hours. On the last operation F/Sgt. Barwise was reported missing and this was very unfortunate as he did not arrive on the unit until 1400 hours and had to be put straight into the next team owing to shortage of pilots. P/O. Pincombe was flying immediately behind F/SGT. Barwise gives the following account of what happened: “A Section led by F/Lt. Mackenzie were detailed to attack guns and troops in SCHIJNDEL town at about 1745 hrs. On arriving over the target F/Tl. Mackenzie followed by his No. 2 dived down to release rockets and strafe with cannon. F/Sgt. Barwise followed with Blue 4 on his tail both releasing rockets and blazing away with cannons. F/Sgt. Barwise was then seen to go into a steep climb weaving all the time to avoid flak – this is the last that has been seen of him. He did not call up over the R/T. nor was he seen by

brandden de kousenfabriek en de huizen er tegenover. 119

any aircraft to have been hit. […] Flak at the time of attack was

Eversteijn

attempts were made to contact him by R/M, but without success.129

intense and appeared to be 20mm and 40mm tracer. […] Numerous

Didden & Swarts, Brabant Bevrijd, 103-104. Van den Oetelaar, Schijndel, 9.

115 116

Zwanenburg, En nooit, 363. Ibidem, 367.

117 118 119 127

Van den Oetelaar, Schijndel, 9-10. TNA, AIR 37 Air Ministry: Allied Expeditionary Air Force, later Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force (Air), and 2nd Tactical Air Force: Registered Files and

Reports, inv. nr. 715 2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: Sept.-Oct.1944. 128 TNA, AIR 27 Air Ministry and successors: Operations Record Books, Squadrons, inv. nr. 1489/26 Squadron Number: 247. Records of Events: Y., Sept. 1944. 129

TNA, AIR 27, inv. nr. 1489/25.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Pagina 68 van 128 Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

T 4382 Typhoon Mk IB MM973 ZY- van het No. 247 China-British squadron om 17.30 uur bij Schijndel.120 Bombardement om 18.45 uur op Schijndel. Getroffen werd het centrum en te Wijbosch het klooster.121 Raketbeschieting om 18.45 uur door Typhoons Mk op Schijndel. Getroffen werd het centrum.122 Raketbeschieting om 18.15 uur door Typhoons Mk op Schijndel. Getroffen werd de kousenfabriek, Stationsstraat en de Hoofdstraat Zuid.123 Studiegroep Luchtoorlog T4382; 44-09-26; 1730; Schijndel; Typhoon IB; MM973; 247 Squadron; F/Sgt F. Barwise.124 27 september 1944

Indicatie – Frontlinie bevriest bij onderzoeksgebied

Indicatie – Geallieerde luchtaanval op/nabij Schijndel

Didden & Swarts

National Archives (2nd Tactical Air Force)

The main line of resistance would stay for the next month roughly

A/C 8; SQN/WING 247/124; 64 R/P on village of Willbosch. All in T/A

where it now was, partly south of and partly along the railway line

(red. vermoedelijk Wijbosch).

running to Veghel. This line was only achieved after Kampfgruppe Dreyer (Chill’s left wing) had closed up on the railway between Wijbosch and the Zuid-Willemsvaart on 27 September.130

The National Archives (247 Squadron)

Indicatie – Geallieerde Luchtaanval op/nabij Schijndel

MN. 585 F/Lt. B.T. Tatham 11.25 11.55 R.P. Village of Wybosch MN. 647 F/Sgt. J. Coull 11.25 11.55 do

Studiegroep Luchtoorlog

MN. 252 F/Lt. P. Langston 11.25 11.55 do

In september concentreerde de nabije luchtsteun zich in de

MM. 963 P/O. F.K. Wiersum 11.25 11.55 do

gebieden waar de corridor naar Nijmegen stap voor stap werd

FB.495 P/O. S.F. Lee 11.25 11.55 do

verbreed: […] Schijndel (27 september) […]

JP. 838 P/O. J.A. Pincombe 11.25 11.55 do

131

Indicatie – Neerkomen vliegtuig Zwanenburg

120 121 122 123 124 130 131 133 134

A/C 8; SQN/WING 137/124; 64 R/P of Schijndel. All in T/A.133

MN. 399 F/Lt. R.D.W. Mackenzie 11.25 11.55 do MN. 647 F/Lt. F.J.M. Palmer 11.25 11.55 do134 8 R.P. Typhoons led by F/Lt. B.T. Tatham were detailed to attack the

Kort daarna had No 442 Squadron eveneens een ontmoeting met

enemy held village of Weilbosch at E.429379-422371 and

een aantal Fw-190’s waarvan ze er twee wisten te beschadigen,

concentration of infantry, MET. and guns. The red smoke was seen

Eversteijn, Bombardementen, 2313. Ibidem, 2311. Ibidem, 2312. Idem. Studiegroep Luchtoorlog, Verliesregister, 115. Didden & Swarts, Autumn, 266. Studiegroep, ‘Bulletin 268’, 12. TNA, AIR 37, inv. nr. 715. TNA, AIR 27, inv. nr. 1489/26.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

N.v.t.

N.v.t.

Indicatie – Frontlinie bevriest bij onderzoeksgebied Didden & Swarts beschrijven het bevriezen van het front deels rond het spoor en deels ten zuiden van Schijndel. Hierdoor lag het onderzoeksgebied vanaf dit moment middenin de frontlinie. Conclusie: Niet relevant. Indicatie – Geallieerde luchtaanval op/nabij Schijndel Uit met name primaire bronnen, de war diaries van de 2nd Tactical Air Force en 247 Squadron, komen luchtaanvallen naar voren op Schijndel en Wijbosch. Er is geen indicatie dat het onderzoeksgebied hierbij geraakt werd. Met hier dezelfde slag om de arm als op 26 september m.b.t de. EODD-melding 19812965. Conclusie: Niet relevant. Indicatie – Neerkomen vliegtuig Zwanenburg beschrijft het neerkomen van een geallieerd Spitfire-vliegtuig in de buurt van Schijndel. Er is geen indicatie dat het onderzoeksgebied hierbij betrokken was. Conclusie: Niet relevant.

Pagina 69 van 128

Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

maar tijdens de gevechten kwam F/L. Millar zonder brandstof te

and the village well covered with bursts, but no movement was seen.

zitten en was gedwongen in de buurt van Schijndel zijn Spitfire te

Medium light flak from target area.135

verlaten. Hij verloor daarbij het leven en ligt begraven in Uden.132 28 september 1944

Indicatie – Neerkomen vliegtuig

-

N.v.t.

N.v.t.

Eversteijn; Studiegroep Luchtoorlog

Verschillende literatuur beschrijft het neerkomen van een geallieerd Spitfire-vliegtuig ten zuidoosten van Wijbosch. Dit is op ruime afstand van het onderzoeksgebied en er is geen

T 4421 Spitfire Mk IX PL490 Y2- van het No. 442 RCAF Caribou

indicatie dat het hier verder bij betrokken was.

squadron te Schijndel op ca 3 km ten zuidoosten van Wijbosch.136

Conclusie: Niet relevant.

Indicatie – Beschietingen Schijndel

Indicatie – Beschietingen Schijndel

Van den Oetelaar

De geallieerde beschietingen van Schijndel gingen deze dag door, waarbij o.a. het

In den avond van 28 Sept. om 10.30 uur brandde het gemeentehuis

gemeentehuis werd verwoest. Er is geen indicatie dat het onderzoeksgebied werd geraakt

en viel dit gebouw, dat meer dan 150 jaren het middelpunt van

tijdens de beschietingen van deze dag.

Schijndel was geweest, met zijn kostbaar archief aan de vlammen ten prooi. […] zagen Schijndel steeds meer verpulveren en de lijst van slachtoffers steeg. 29 September 1944

Indicatie – Neerkomen vliegtuig

Conclusie: Niet relevant.

137

Context – Duitse troepenmacht bij Schijndel

-

N.v.t.

N.v.t.

Didden & Swarts

Context – Duitse troepenmacht bij Schijndel Didden & Swarts beschrijven de Kampfgruppe Chill bij Schijndel en omstreken, welke in totaal 10.800 man omvatte.

On 29 September the Kampfgruppe Chill, just after the Corridor attack near Schijndel, in addition to its core troops (1,020 men), also

Conclusie: Niet relevant.

controlled various Fallschirmjäger battalions (6,318 men), artillery and one company of schwere Panzerjäger-Abteilung 559, making up a force of new fewer than 10,800 men.138 30 september 1944

Indicatie – Beschietingen Schijndel

-

N.v.t.

N.v.t.

Van den Oetelaar

Van den Oetelaar beschrijft de voortgang van de geallieerde beschietingen van Schijndel. Er is geen indicatie dat het onderzoeksgebied die dag betrokken was.

30 Sept. was een rustige dag na een zeer onrustige nacht, al werden dien dag Rooijakkers, Toelen en Kerkhof getroffen bij hun werk van barmhartigheid ‘dooden begraven’. 2 oktober 1944

Conclusie: Niet relevant.

139

Indicatie – Beschietingen Schijndel

Indicatie – Activiteit rond coördinaten onderzoeksgebied

Van den Oetelaar

BHIC (Documentatie Schijndel)

Ja

1. Datum: 15-3-1945

Indicatie – Activiteit rond coördinaten onderzoeksgebied

Sortie: 16-1847

Uit de bronnen komt naar voren dat, naast de aanhoudende beschietingen van het

Luchtfoto: 3081

132 135 136 137

Zwanenburg, En nooit, 369. TNA, AIR 27, inv. nr. 1489/25. Eversteijn, Bombardementen, 2320; Studiegroep, Verliesregister, 115. Van den Oetelaar, Schijndel, 10-11.

J. Didden & M. Swarts, Autumn gale Herbststurm. Kampfgruppe Chill, schwere Heeres Panzerjäger-Abteilung 559 and the German recovery in the autumn of 1944 (z.p. 2013) 7. 138

139

Van den Oetelaar, Schijndel, 11.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Indicatie – Beschietingen Schijndel

Schijndelse centrum door Britse artillerie, de frontlinie actief was deze dag. Relevant voor het onderzoeksgebied zijn de beschrijvingen van het 1/5th Welch Regiment van de 53rd

Pagina 70 van 128 Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

In den nacht van 1 op 2 Oct. Lag de ontruimde Hoofdstraat

Vandaag met P. Herman naar de D.S. We moesten eerst bij de

voortdurend onder vuur en groote branden teisterden de

commandant permissie halen. […] Bij aankomst raakte ik onder de

beschreven op zo’n vijfhonderd meter ten zuiden van de bufferzone van het

woonhuizen.140

indruk van de ontzettende verwoesting die er was aangericht. We

onderzoeksgebied. In de loop van de avond werden vervolgens met “Bofors self-propelled

begonnen eerst met de granaten te tellen, die aan de Zuidzijde in het

guns” bomen boven het coördinaat 415368 onder vuur genomen. Op basis van een

huis waren gekomen, maar spoedig raakten we de tel kwijt. Het zullen

luchtfoto kan met enige zekerheid gesteld worden dat deze binnen de bufferzone van het

er in het geheel wel 40 a 50 geweest zijn. Toen we binnen waren,

onderzoeksgebied vallen. Het lijkt er daarnaast ook sterk op dat de 1/5th Welch die avond

moesten weer spoedig de kelder in. Er kwamen weer D. granaten

op hetzelfde coördinaat hebben geschoten met mitrailleurs en ML 3-inch mortars. Het

vanaf Schijndel. De Engelsen van de derde verdieping, die daar met

wordt niet duidelijk uit de beschrijvingen of de Duitsers ook terugvuurden bij de twee

mitrailleur en verrekijker uit het raam tuurden, kwamen ons

beschietingen op coördinaat 415368.

waarschuwen. Ik meende van de 8 granaten nog 2 tegen de bouw te horen komen. Na een half uurtje bleek de D. granaatwerper weer gevonden, er kwam tenminste geen vuur meer; wel schoten de E. druk die kant in, maar van dat lawaai heb je nu ondervinding gekregen en je weet dat het hier geen kwaad kan. […] Vanuit de kelder zijn we weer gauw naar Rooy gereden. De lijken langs de weg zijn nu weggehaald of begraven. Alleen het vee ligt er nog, opgezwollen en met de poten omhoog.141 The National Archives (158th Infantry Brigade) The 1/5 WELCH report enemy quiet on their front during the day, although he showed attendance to creep fwd in the area 416361. Enemy dug in at 416359 were engaged with mortars MMG’s and arty. […] There was noise of tpt in area of the rd and rly crossing 415368. This was also engaged and the noise ceased. […] At 2115 hrs there were a series of explosions in the area between our lines and rd and rail crossing 415368. These have not yet been explained. […] Bofors guns tonight fired into the trees on the rd between fwd coys, and rd and rly crossing 415368 […]. Good air bursts were achieved.142 The National Archives (1/5th Welch Regiment) 1415; Enemy were seen on “B” Coy’s front walking up and down a ditch exposing their steel helmets only. These enemy were engaged by three inch mortars, mmg’s and 2” mortars.

The majority of the mortars landed in the ditch, and snipers shot 5 Germans who attempted to flee and claimed three more probably killed. 1705; Bofors self-propelled guns fired into the trees above the Germans posns achieving good results.

140 141 142

Van den Oetelaar, Schijndel, 11. BHIC, 1589, inv. nr. 1004. TNA, WO 171, inv. nr. 689.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Archief: NCAP

Welsh Infantry Division in de war diaries op deze dag. Eerst wordt een vuurgevecht

Conclusie: Waarschijnlijk relevant.

Pagina 71 van 128

Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

2200; There was considerable activity forward of our fwd Coys. Noise of transport was heard. This was dealt with by Arty-3 mortars and MMG’s firing D.F.143 4 oktober 1944

Indicatie – Beschietingen Schijndel

Indicatie – Beschietingen coördinaten onderzoeksgebied

Van den Oetelaar 4 Oct. Was er in den namiddag conferentie der Duitsche officieren in de kelders bij Geerkens […] Het was om ca. 3 uur dat dit treffen plaatsvond en juist in die tijd had het granaatvuur een hevig karakter. Doch ook aan het front heerschte activiteit, wat bewezen werd door de aanwezigheid van aasgieren, die in groote kringen boven Wijbosch en Rooijsche Dijk vlogen. […] De granaten kwamen af en aan, er scheen geen einde aan te komen. (red. dit is een algemene opmerking over de dagen in oktober, lijkt het, niet alleen deze dag.)144 6 oktober 1944

-

Ja

1. Datum: 15-3-1945

Indicatie – Beschietingen coördinaten onderzoeksgebied

The National Archives (Commander Royal Artillery)

Sortie: 16-1847

Binnen de context van de aanhoudende artilleriebeschietingen van Schijndel door de

Tgt No. 613; 412 360; 128 Fd.

Luchtfoto: 3081

Tgt. No. 614; 417 363; 6 Fd.

Archief: NCAP

145

Britten, zijn er die dag op het Nord de Guerre-coördinaat van het onderzoeksgebied meerdere beschietingen door zowel field regiments als een medium regiment. Van één field regiment ligt het coördinaat op zo’n zestig meter ten zuiden van de bufferzone en één coördinaat van het medium regiment ligt op 115 meter ten noordwesten van de bufferzone.

The National Archives (59th Medium Regiment)

Conclusie: Mogelijk relevant.

Serial 4; 1625; V9 414 368; scale 2. Serial 5; 1630; V10 410 365; scale 2. Serial 10; 1655; V9 as serial 4; scale 1. Serial 11; 1700; V10 as serial 5; scale 1.146 Indicatie – Activiteit rond coördinaten onderzoeksgebied

N.v.t.

N.v.t.

The National Archives (158th Infantry Brigade)

Indicatie – Activiteit rond coördinaten onderzoeksgebied Patrouilles van 1/5th Welch Regiment beschrijven Duitse aanwezigheid rond het onderzoeksgebied. Ook nemen zij drie Duitsers gevangen. Er is geen melding van

A patrol of 1/5 WELCH captured 3 enemy at 417365. They stated that

gevechtshandelingen.

there were about 50 men in the area. […] 1/5 WELCH report enemy at […] 412361. They also report rifle grenades landing in their right xxx fwd

Conclusie: Niet relevant.

coy area this evening from house 418362. Enemy still occupying […] 415368 […]. 7 oktober 1944

-

Indicatie – Beschietingen coördinaten onderzoeksgebied

1. Datum: 15-3-1945

Indicatie – Beschietingen en activiteit rond coördinaten onderzoeksgebied

The National Archives (Commander Royal Artillery)

Sortie: 16-1847

Dezelfde coördinaten als op 4 oktober worden beschoten door Britse artillerie, al is het niet

Tgt No. 613; 412 360.

Luchtfoto: 3081

Tgt. No. 614; 417 363.

147

Indicatie – Activiteit rond coördinaten onderzoeksgebied The National Archives (158th Infantry Brigade) RED house and haystacks 416365 still occupied by enemy estimated strength between 30 and 50. Enemy in this area were alert and in their trenches.148

143

TNA, WO 171, inv. nr. 53rd Welsh Infantry Division 158th Infantry Brigade 1/5th Welch Regiment, Jan. – Dec. 1944.

144

Van den Oetelaar, Schijndel, 11-12. TNA, WO 171, inv. nr. 531 51st Highland Infantry Division Commander Royal Artillery, Jan. – Dec. 1944.

145 146 147 148

TNA, WO 171, inv. nr. 1056 3rd Army Group 59th Medium Regiment (Royal Artillery), Jan. – Dec. 1944 TNA, WO 171, inv. nr. 531. TNA, WO 171, inv. nr. 689.

www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Schijndel Rooiseweg

Ja

Archief: NCAP

duidelijk welke eenheden dit betrof op deze dag. Verder valt uit verschillende war diaries op te maken dat de 1/5th Welch Regiment actief was deze dag rond het onderzoeksgebied. Daarbij wordt ook beschreven hoe zij de Duitsers de gehele dag met mitrailleurs en ML 3inch mortars onder vuur namen. Conclusie: Mogelijk relevant.

Pagina 72 van 128 Datum:

Literatuur:

Archiefinformatie:

Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)

Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)

The National Archives (1/5th Welch Regiment) 0900; Recce patrols which were sent out during the day found that the enemy had withdrawn slightly but that they still remained in fair strength. They were harassed throughout the day by our Arty-3” mortars and MMG’s.149 8 oktober 1944

-

Indicatie – Activiteit rond coördinaten onderzoeksgebied

N.v.t.

N.v.t.

The National Archives (Commander Royal Artillery)

Indicatie – Activiteit rond coördinaten onderzoeksgebied Patrouilles van de 1/5th Welch Regiment beschrijven Duitse aan- en vooral afwezigheid rond het onderzoeksgebied die dag.

Patrols located […] No enemy areas 413363 […].150

Conclusie: Niet relevant.

The National Archives (158th Infantry Brigade) House 413363 appeared to be unoccupied but some enemy were heard in the area. 10 oktober 1944

11 oktober 1944

-

-

Indicatie – Beschietingen coördinaten onderzoeksgebied

1. Datum: 15-3-1945

Indicatie – Beschietingen rond coördinaten onderzoeksgebied

The National Archives (Commander Royal Artillery)

Sortie: 16-1847

Dezelfde coördinaten als op 4 en 7 oktober worden beschoten door Britse artillerie. Het

Tgt No. 613; 412 360.

Luchtfoto: 3081

Tgt. No. 614; 417 363.151

Archief: NCAP

Indicatie – Activiteit rond coördinaten onderzoeksgebied

Ja

N.v.t.

N.v.t.

The National Archives (158th Infantry Brigade)

Indicatie – Activiteit rond coördinaten onderzoeksgebied

Indicatie – Activiteit rond coördinaten onderzoeksgebied

onderzoeksgebied die dag, maar geen gevechtshandelingen.

416362.152 -

Conclusie: Mogelijk relevant.

Patrouilles van de 1/5th Welch Regiment beschrijven Duitse aanwezigheid rond het

Latest reports of patrols at 2100 hrs indicate enemy in areas […]