Bijlage 1 – Gebiedsuitwerking Herfte

koelteplekken en ter stimulans voor ontmoeting en heeft om maximaal te groeien. We stimuleren het spelen in het groen (want jong geleerd Monitor Groenen en10% recreatie: Voor het toetsenop van groenin•woongebieden boomkroonbedekking • Variatie: Het groen dat wordt toegepast brengt beweging. Ambitieis9:oud We gedaan) investeren in een gezond en Ambitie 10: We monitorenlangs onze wegen groen-in endenatuurarealen Ambitie 7: We stimuleren het wandelen en fietsen en • Duurzame boomstructuren en recreatiebeleid worden gestructureerd groen/ bedrijventerreinen. diversiteit aan op kleine en grote schaal. Met de input uit de bouwstenen (h4) en de structuur- en Ambitie 6: We verbeteren de groen-blauwe 3. Creëer een groene route naar de parken en toekomstbestendig bomenbestand en het recreatieve spelen groenstructuren: Hetmedegebruik behouden en uitbouwen structuur van de recreatie-data bijgehouden en geanalyseerd. Weiedereen verbeteren de2025 groen-blauwe structuur het hebben we een tiental plantsoenen naar aan de Groene Vingers Zwolle Groenen recreatiebeleidsplan (Be)leefbaarWe voorleggen iedereen - februarien 2025 en recreatiebeleidsplan (Be)leefbaar voor - februari 42 kansen/knelpuntenkaarten (h3) 43 Bomen zijn een belangrijk onderdeel van Groenhet groen. Het is belangrijk om te zien of onze keuzesdoor op deinjuiste nieuwe paden en zorgen voor van verbetering bomenstructuur.

buitengebied randen langs wegen en water natuurlijker ambities geformuleerd om onze groenopgave duidelijk (grondgebonden groen, ookopbomen). Ze zijn beeldbepalend en kunnen meer dan een bijdragen aan onzeplek: beleidsuitgangspunten. Waar van routes en aansluiting vanmaar routes elkaar. Hierbij • Demanier juiste boom op de juiste Bij de 42 Groen- en recreatiebeleidsplan (Be)leefbaar voor iedereen - februari 2025 Groen- en recreatiebeleidsplan (Be)leefbaar voor iedereen - februari 2025 43 in te richten enwe tebij beheren. Hiervoor sluiten we aan bij weer te geven: 4. Versterk parken en plantsoenen. mensenleven oud worden. Een gezond bomenbestand nodig moeten kunnen sturen. Hiervoor komen sluiten we ookbestaande aan bij regionale netwerken en lange boomsoortenkeuze gekeken naar de groeiplaats, Ambitie 8: Wewordt vergroten de aanwezige biodiversiteit het instrument van de basiskwaliteit natuur, om invulling 5. Versterk bestaande verbindingen naar de Groene draagt bij aan de klimaatmaatregelen. Maar bomen systemen monitoring: afstand routes. omgeving envoor functievervulling; we streven daarbij naar We passen het puntensysteem Natuurinclusief geven aan 10% groenblauwe dooradering. Prioriteit ligt Ambitie 1: Bestaande groenstructuren behouden Vingers en de hoofdgroenstructuur. hebben het moeilijk in de stedelijk omgeving.

We geven •teMonitor natuurwaarden: Er komt een diversiteit, inheems en klimaatbestendig. bouwen en ontwerpen toe. De natuurwaardenkaart bijnatuurmonitoringsysteem de gebieden waar de gemeente grondbezit De groenstructuur zoals opgenomen in de Versterk de hoofdgroenstructuur. bomen een volwaardige plaats door: om te zelf kunnen of heeft. debij De6.dagrecreatiegebieden zijn vanuit Zwolle stad • Groei boomkroonbedekking: We streven naar een en de Zwolse ecologische structuur zijnzien leidend Voor overige gebieden kunnen particuliere initiatieven omgevingsvisie en op de groene kaart blijft behouden. 7. Vergroot de hoofdgroenstructuur nieuwen Ambitie 4: De bestaande groenstructuren • Goede groeiplaatsen: Bomen hebben een optimale versterken en groei biodiversiteitsdoelstellingen danwel bereikbaar binnen 15 minuten fietsen,door via veilige inieuwe boomkroonbedekking aar 22% per buurtprestatie gebiedsontwikkelingen. Terkritische bevordering van de een rol spelenzijn (bijvoorbeeld ingezaaide akkerranden). De hoofdgroenstructuur en de groene vingers bestaan stadsparken en structuren (obv nadere analyse herstellen we waar dezede onvolledig zijnstraat groeiplaats, zowel onder als boven grond. Elke indicatoren (tenminste basiskwaliteit comfortabele routes.

in woongebieden engehaald 10% boomkroonbedekking biodiversiteit bij maatregelen hanteren weop de vijf V’s (in op dit moment niet alleen uit groen. Dat betekent gewenste locatie). Onze ‘toekomstbomen’ groenstructuur wordt op verschillende plekken februari 2025 heeft zijn eigen die omstandigheden natuur). bedrijventerreinen. vegetatie): We zoeken naar nadere invulling van ‘water en bodem dat er veranderingen en verbeteringen binnen de onderbroken. Terwijl we het groen in de stad graag 42 Groenen recreatiebeleidsplan (Be)leefbaar voor• iedereen - februari 2025 Groen- en recreatiebeleidsplan (Be)leefbaar voor ie heeft om maximaal te groeien. Monitor Groen en groen recreatie: Voor het toetsen groenWe stimuleren het spelen in het groen (want jong geleerd • Voedsel: Het dat wordt toegepast isvan een sturend’ en het benutten vangestructureerd de sponswerking van groenstructuur mogelijk zijn. zien met elkaar en met • Duurzame verbonden boomstructuren langs wegen in dehet buitengebied. We en recreatiebeleid worden groen/ is oud gedaan) voedselbron voor andere flora en fauna. het systeem. We passen soorten toe die van nature in zoeken naar meekoppelkansen met andere projecten groenstructuren: Het behouden en uitbouwen van de recreatie-data bijgehouden endat geanalyseerd.

• Voortplanting: Het groen wordt toegepast is een het gebied thuishoren of een bijdrage leveren aan de om de knelpunten in de hoofdgroenstructuur op te bomenstructuur. Ambitie 8: We vergroten de aanwezige biodiversiteit kraamkamer voor andere flora en fauna. Groen- en recreatiebeleidsplan (Be)leefbaar voor iedereen - februari 2025 44 De 10 ambities uit het Groen- en recreatiebeleidsplan, (Be)leefbaar voor iedereen, biodiversiteitsvergroting. lossen. Waar deze niet op korte termijn verwacht worden, • De juiste ophet de puntensysteem juiste plek: Bij de We boom passen Natuurinclusief • Veiligheid: Het groen dat wordt toegepast biedt zoeken we naar mogelijkheden om deze knelpunten als boomsoortenkeuze wordt gekeken de groeiplaats, bouwen en ontwerpen toe. Denaar natuurwaardenkaart schuilgelegenheden voor andere flora en fauna. (februari 2025) zijn meegenomen in de Gebiedsuitwerking Herfte: zelfstandige projecten op te lossen. omgeving functievervulling; strevenzijn daarbij naarbij en denZwolse ecologischewe structuur leidend • Verplaatsen: Het groen dat wordt toegepast stimuleert 1. Bestaande groenstructuren behouden; diversiteit, inheems en klimaatbestendig. nieuwe gebiedsontwikkelingen. Ter bevordering van de het verplaatsen van flora en fauna.

• Groei boomkroonbedekking: We streven naar we eende vijf V’s (in biodiversiteit bij maatregelen hanteren • Variatie: Het groen dat wordt toegepast brengt 2. Het groenareaal groeit mee met de groei van de stad; groei in boomkroonbedekking naar 22% per buurt vegetatie): diversiteit aan op kleine en grote schaal. in woongebieden en 10% boomkroonbedekking • Voedsel: Het groen dat wordt toegepast op is een 3. Het groen is voor iedereen dichtbij, toegankelijk en goed bereikbaar bedrijventerreinen. voedselbron voor andere flora en fauna. • Voortplanting: Het groen dat wordt toegepast is een (inclusieve samenleving); kraamkamer voor andere flora en fauna. 4. De bestaande groenstructuren versterken en herstellen we waar deze onvolledig zijn; • Veiligheid: Het groen dat wordt toegepast biedt Ambitie 8: We vergroten de aanwezige biodiversiteit schuilgelegenheden voor andere flora en fauna. 5. We wijzen extra uitloopgebieden en dagrecreatiegebieden aan rond de stad; We passen het puntensysteem Natuurinclusief • Verplaatsen: Het groen dat wordt toegepast stimuleert het verplaatsen van flora en fauna. 6. We verbeteren de groen-blauwe structuur; bouwen en ontwerpen toe. De natuurwaardenkaart en de Zwolse ecologische structuur zijn leidend bij • Variatie: Het groen dat wordt toegepast brengt nieuwe gebiedsontwikkelingen. Ter bevordering van de 7.

We stimuleren het wandelen en fietsen en spelen; diversiteit aan op kleine en grote schaal. biodiversiteit bij maatregelen hanteren we de vijf V’s (in 8. We vergroten de aanwezige biodiversiteit; vegetatie): Groen- en recreatiebeleidsplan (Be)leefbaar voor iedereen - februari 2025 Groen- en recreatiebeleidsplan (Be)leefbaar voor iedereen - februari 2025 42 43 • Voedsel: Het groen dat wordt toegepast is een 9. We investeren in een gezond en toekomstbestendig bomenbestand; voedselbron voor andere flora en fauna. Groen- en recreatiebeleidsplan (Be)leefbaar voor iedereen - februari 2025 44 Het groen dat wordt toegepast is een 10. We monitoren onze groen- en natuurarealen• Voortplanting: en het recreatieve medegebruik. kraamkamer voor andere flora en fauna. • Veiligheid: Het groen dat wordt toegepast biedt | 22 schuilgelegenheden voor andere flora en fauna. • Verplaatsen: Het groen dat wordt toegepast stimuleert het verplaatsen van flora en fauna.

groene vingers voor alle inwoners

Analyse | Groen & Recreatie

Positionering Herfte ten opzichte van vigerend beleid

6. De 10 ambities

(be)leefbaar

Groen- en recreatiebeleidsplan (Be)leefbaar voor iedereen

Analyse | Groen & Recreatie

Herfte | Gebiedsuitwerking

Groen & recreatie

Binnen het plangebied liggen twee belangrijke recreatieve functies, namelijk Golfclub Zwolle en de Wijthmenerplas. Beide zijn zorgvuldig ingepast in de aangrenzende landschappelijke context. De landschappelijke randen (groen casco) rondom het intensieve recreatiegebied worden gebruikt door fietsers en wandelaars. Naast deze twee ‘grote spelers’ wordt het gebied ook gebruikt door Paintball Zwolle en is er een verouderde skatebaan. De wielerclub laat de jeugd trainen op een parcours bij de Wijthmenerplas. De recreatieplas heeft jaarrond een wisselende intensiteit in gebruik. In de zomermaanden is het druk bezocht, met piekmomenten op extreem warme dagen en tijdens de verschillende evenementen, zoals ‘Kingdance’. Dit intensieve gebruik concentreert zich aan zuidzijde

Golfclub Zwolle

van de plas. Hier bevinden zich ook ‘Lakeside cablepark Zwolle’ en

Wijthmenerplas

de ‘frietkraam’. Aan de noordzijde is het rustiger en heeft de plas een natuurlijk karakter afgewisseld met zandstrandjes. In de wintermaanden is het rustiger rondom de plas, met vooral wandelaars en hondenbezitters, die hun hond in deze periode los mogen laten lopen. De golfsport wordt gekenmerkt door een meer extensief gebruik van het landschap. De Golfclub Zwolle heeft een groeiende vraag en faciliteert diverse doelgroepen gedurende de week. De Goflclub is met 1400 leden en het economische netwerk, een van de grootste sportverenigingen in de regio Zwolle. Daarmee trekt de club veel bezoekers. Het clubhuis met café-restaurant is ook toegankelijk voor niet-leden.

Legenda terrein Golfclub Zwolle intensieve recreatie Wijthmenerplas extensieve recreatie Wijthmenerplas groen casco ceintuurbaanzone ‘Rondje Zwolle’ | 23

Analyse | Groen & Recreatie

Herfte | Gebiedsuitwerking

Toegankelijkheid op ooghoogte

De entree richting het clubhuis van de Golfclub Zwolle is vooral ingericht

De entree richting de Wijthmenerplas wordt gedomineerd door de

Het semi-openbare voetpad over de golfbaan wordt door wandelaars

voor de auto en niet uitnodigend voor fietser en wandelaar. Ook de

parkeerfaciliteiten en is aan beide zijden afgesloten met hekwerken.

gebruikt. Golfers wijzen je vriendelijk op ‘rondvliegende’ ballen.

wandelroute richting buitenplaats Boschwijk ligt verscholen.

Als fietser en voetganger beleef je deze overgangen minder prettig.

Hierdoor voelt het pad niet altijd veilig.

Kijkend over het open maten- en flierenlandschap springt de groene

De Wijthmenerplas heeft meerdere fietsparkeerplekken. De hekwerken

De wandelpaden tussen Wijthmen en de Wijthmenerplas liggen in de

rand van de hoger gelegen Herfteres in het oog met in de verte het

die nodig zijn bij piekmomenten vormen in rustige momenten juist een

bossen of langs volwassen houtsingels en zijn niet allemaal even goed

Erfgenamenbos.

barrière.

begaanbaar of onderhouden.

| 24

Analyse | Groen & Recreatie

Herfte | Gebiedsuitwerking

Toegankelijkheid - auto en ov De hoofdentree van het gebied is de Zalnéweg vanaf het kruispunt met de N35. Met het openbaar vervoer (bus) bereik je de Wijthmenerplas en de golfclub via de haltes aan de N35 bij het begin van de Zalnéweg. Bezoekers met auto passeren vanaf het kruispunt eerst de private parkeerplaats van de golfclub en komen vervolgens uit bij de openbare, betaalde parkeerplaats van de Wijthmenerplas. Alleen op zomerse piekmomenten en bij evenementen raakt deze openbare parkeerplaats vol. Om de bereikbaarheid te borgen tijdens evenementen worden de weiland(en) langs Heinosweg ingezet als tijdelijke parkeerplaats. De rest van het jaar is de parkeerdruk laag. Op de zomerse piekmomenten wordt het parkeerterrein van de golfclub onjuist gebruikt door recreanten die parkeerkosten willen vermijden. Bewoners hebben daarnaast zorgen geuit over de verkeerssituatie rond de Valkenbergweg. Deze weg wordt soms toch gebruikt als sluiproute door doorgaand verkeer en niet-bestemmingsverkeer. Een knip werd als oplossing aangedragen, maar uit verkeersonderzoek (2024) en monitoring (2025) van de gemeente blijkt dat het aantal verkeersbewegingen daarvoor nu te beperkt is. Wellicht dat dit in de toekomst kan veranderen in relatie tot de gebiedsontwikkeling Vechtrand. In 2024 heeft de golfclub een lockergebouw gerealiseerd.

Dit heeft er toe geleid dat de autobewgingen al aanzienlijk zijn afgenomen, namelijk zo’n 750 per week. Met een verder groeiende stad en een mogelijke uitbreiding van de golfclub zal de druk op beide parkeervoorzieningen verder toenemen. Een gezamenlijke aanpak of gedeeld eigenaarschap van parkeerterreinen kan helpen deze druk op te vangen én leidt tot een meer uitnodigende entree, met prioriteit voor voetganger en fietsers (STOMP-principe).

Legenda toegangswegen sluiproute parkeerplaats Wijthemerplas parkeerplaats Golfclub Zwolle nieuwe parkeervoorziening sluiproute

| 25

Analyse | Groen & Recreatie

Herfte | Gebiedsuitwerking

Recreatie en toegankelijkheid - fiets Kas van Kaat

Het plangebied maakt deel uit van verschillende doorgaande fietsroutes, waarvan het ‘Rondje Zwolle’ de bekendste is. Deze route loopt door de verschillende landschapstypen in het plangebied en sluit via knooppunten aan op andere fietsroutes, zoals de Vechtdalroute en het

•

Jonge gezinnen

•

Studenten/jongeren

•

Maatschappelijke functie

•

Horeca

‘Rondje Ommen-Dalfsen’. Veel bezoekers komen met de fiets door en naar het gebied om te recreëren. De fietsroutes over en onder het spoor vragen daarbij extra aandacht (Ceintuurbaan, Valkenbergweg en Herfterlaan). Bij fietsknooppunt 50 (Ceintuurbaan/spooronderdoorgang) komen veel fietsroutes samen, wat leidt tot een onoverzichtelijke situaties. Mede

Wijthmenerplas

door de gebiedsontwikkeling Vechtrand neemt het gebruik van deze routes de komende jaren toe. Dit onderstreept de noodzaak om de routing en zichtbaarheid bij knooppunt 50 te verbeteren. De spoorovergang bij fietsknooppunt 51 (Valkenbergweg) maakt deel

•

Drukte in de zomer

•

Hondenuitlaatplek/vissen

•

Evenementenlocatie - King Dance

•

Horeca

uit van Rondje Zwolle en voert tussen de golfbaan en de Wijthmenerplas door. De belangrijkste aandachtspunten staan met een ‘!’ aangegeven op de kaart. Langs de Wijthmenerplas zijn meerdere plekken om fietsen te parkeren. Deze voorzieningen zijn robuust ingericht voor zomerse piekmomenten, maar worden in rustige periodes vaak als barrière ervaren door de vele (doelmatige) hekken. Herkenbare en uitnodigende entrees kunnen bijdragen aan een gezamenlijke identiteit, waarin het omliggende landschap, de golfclub en de Wijthmenerplas sterker met elkaar worden verbonden.

Rondje Zwolle

Golfclub Zwolle •

Sport

•

Horeca

•

Rust en ruimte voor natuur

•

Fraaie fietsroute van 40 km

•

Afwisselend landschap en natuur

•

Historische plekken

Legenda fietspaden

aandachtspunt

Rondje Zwolle

mogelijke verlegging van fietspad

fietsparkeren

fietsknooppunt | 26

Analyse | Groen & Recreatie

Herfte | Gebiedsuitwerking

Recreatie en toegankelijkheid - voetganger Het recreatiegebied wordt intensief gebruikt door wandelaars en hardlopers. Survivalgroep THOR organiseert er wedstrijden en wandelclubjes pauzeren regelmatig in het jaarrond geopende café-restaurant van de golfclub. Rond de Wijthmenerplas wandelen veel mensen met de hond; in de wintermaanden -van 1 april tot 1 oktober- mogen honden loslopen. De horeca aan de plas is seizoensgebonden open. Naast de drukbezochte paden kent het gebied ook minder bekende routes, zoals bij buitenplaats Boschwijk, het Erfgenamenbos en de struinpaden langs de Herfterwetering. Deze zorgen voor variatie en laten de verscheidenheid aan landschappen zien. Sommige ingangen zijn echter slecht herkenbaar of wekken twijfel of ze openbaar toegankelijk zijn. De golfclub heeft onlangs het wandelpad opengesteld richting en langs het clubhuis. Het wandelpad ligt op privéterrein en wordt ’s avonds afgesloten. Belangrijk voor de beleving en veiligheid is een landschappelijke buffer van voldoende maat tussen de golfbaan en het wandelpad. Bij een uitbreiding van de golfbaan, ontstaat de mogelijkheid om een wandelpad langs de Herfterwetering aan te leggen. Dit biedt de kans om een volledig wandelnetwerk te creëren tussen Wijthmen en Veldhoek/Oosterenk, met korte en lange rondes en meer beleving van de ecologische en landschappelijke diversiteit van het gebied.

Legenda wandelpaden

openbare horeca Golfclub Zwolle

Rondje Zwolle

openbare horeca Lakeslide

bestaand voetpad over golfbaan

aandachtspunt

kansrijke nieuwe wandelverbinding

| 27

Herfte | Gebiedsuitwerking

Hoofdstuk

03

Visie

| 28

Visie

Herfte | Gebiedsuitwerking

Positionering landschapspark Herfte Uit de analyse van Herfte en de bestaande beleidsdocumenten blijkt duidelijk de noodzaak van, en kansen tot, een verdere versterking van de samenhang tussen de stad en het landschap. Zowel vanuit de stedelijke groei als de uitdagingen rondom het klimaat. Mi lli gerplas

Belangrijk is om daarbij eerst uit te zoomen naar de schaal van de stad en haar omliggende landschappen. Zwolle ontwikkelde zich historisch

Agn i eten plas

langs het Zwarte Water en de Sallandse Weteringen, een verbinding

Park Aa-lan d en

die zowel ruimtelijk als functioneel zichtbaar is. De stad is later richting west, zuid en oost uitgebreid, grenst aan de uiterwaarden van de IJssel en de landgoederenzone langs de Vecht. Twi s tvli etpark

In samenhang met deze stedelijke groei zijn diverse landschaps- en stadsparken ontwikkeld, die een groene overgang vormen tussen de stad en het omliggende landschap. Zo verbinden het Engelse Werk en het Oldenelerpark de stad met het uiterwaardenlandschap van de IJssel, terwijl Park Aa-landen en de Agnietenplas de overgang naar de landgoederenzone langs de Vecht betekenis geven. Binnen het stedelijk

Vreugderijkerwaard De Si n gels

weefsel zorgen de Singels, park Wezenlanden en het Rietpark groen

Park Wezen lan d en

langs het Zwarte Water en de weteringen. Geheel in deze Zwolse traditie biedt het gebied rond de Wijthmenerplas en de Golfclub Zwolle alle ingrediënten voor een nieuw

‘ Lan d s ch aps park Her f te’

En gels e werk

landschapspark dat als groene long dient voor de huidige en toekomstige stad. Zorgvuldig ingepast in de stadsrand, omringd door de landgoederenzone en het aangrenzende landschap & natuur, toont het de ambitie voor een toekomstig ‘Stadspark Vechtrand’. Zan d h ove Bos

Sekd oorn s eplas

Het ruimtelijk toekomstperspectief introduceert ‘Stadspark Vechtrand’ en bekijkt integraal het huidige en toekomstig recreatieve gebruik binnen de hoofdgroenstructuur van Zwolle, inclusief de golfclub en

Old en elerpark

Wijthmenerplas. Gebiedsuitwerking Herfte geeft hieraan concreet invulling door het te positioneren als ‘Landschapspark Herfte’ gelegen aan de zuidoost rand van Zwolle. Een landschapspark met een duidelijke identiteit en een toekomstperspectief als groene en recreatieve schakel tussen stad en landschap.

N | 29

Visie

Herfte | Gebiedsuitwerking

Opgave voor een integrale gebiedsuitwerking

Positie van het water

Betekenis geven aan de randen

Recreatief gebruik

De Herfterwetering en de Wijthmenerplas vormen de blauwe ruggen-

Door de randen van het gebied te versterken met een passend recre-

Het creëren van een samenhangende kamerstructuur gaat samen met

graat van het gebied. Ze zijn niet alleen cruciale ecologische corridors,

atief programma krijgen ze weer betekenis en sluit het landschap zich

het toevoegen van nieuwe recreatieve functies en het versterken van

maar ook onmisbaar om water te vertragen en te bergen voor het

tot een samenhangende kamerstructuur. In de zuidrand is ruimte voor

bestaande voorzieningen. Golfclub Zwolle speelt hierin een centrale

stroomgebied van de Sallandse Weteringen (Nieuwe Wetering). Het

een intensiever programma, dat richting het noorden geleidelijk over-

rol, maar ook kleinere initiatieven dragen bij aan de diversiteit en

creëren van extra ruimte voor het water biedt tegelijkertijd kansen om

gaat in extensiever gebruik en meer rust en natuur.

aantrekkingskracht van het gebied, zoals een groepsaccommodatie, een

waardevolle natte natuurtypen terug te brengen en te beleven.

Onderdeel van de opgave is ook de zorgvuldige inpassing van de

voedselbos en een wieler- skeeler- en schaatsbaan.

bestaande woningen en erven aan de noordrand van het gebied. Versterking van deze landelijke woonvorm in aansluiting op het cultuurhistorische occupatiepatroon en het landschap kan bijdragen aan de haalbaarheid van landschapspark Herfte. | 30

Visie

Herfte | Gebiedsuitwerking

Ruimtelijke strategie

Intensieve recreatie Extensieve recreatie

Intensief & extensief gebruik

Schakel tussen stad en landschap

De druk op het gebied neemt toe, zowel voor intensieve als extensieve vormen van recreatie. Golfclub Zwolle

Het gebied positioneert zich op de overgang van stad naar landschap. Vanaf Zwolle ervaart de bezoeker een

en de Wijthmenerplas verschillen sterk in gebruik en uitstraling, maar vullen elkaar aan. Nieuwe recreatieve

geleidelijke verschuiving in de groene kamerstructuur of het open weteringenlandschap: van intensief recre-

voorzieningen worden alleen toegevoegd als ze de balans versterken en de landschappelijke en ecologische

ëren bij de N35 naar rust en ruimte in het agrarisch gebied bij de Herfterlaan. Nieuwe initiatieven sluiten aan

waarden respecteren.

bij deze zonering en versterken het onderscheid in gebruik en landschap.

| 31

Visie

Herfte | Gebiedsuitwerking

Ruimtelijke strategie

Benutten en versterken bestaande kwaliteiten

Versterken van het recreatief netwerk

De golfclub zoekt verbinding; niet alleen door meer toegankelijk te zijn voor niet-leden en wandelaars, maar

Door de recreatieve verbindingen te verbeteren en de groene kamerstructuur zorgvuldig in te vullen, kan het

ook door de bestaande ecologische en landschappelijke verbindingen verder te versterken.

gebied uitgroeien tot een goed bereikbaar, toegankelijk en samenhangend landschapspark aan de zuidoost

De Wijthmenerplas is vooral ingericht op het intensieve recreatief gebruik rondom het water binnen een

rand van Zwolle.

compacte groene landschapskamer. Door de verbinding te zoeken – via gezamenlijke entrees, gedeelde voorzieningen en betere doorwaadbaarheid – kunnen beide gebieden hun kwaliteiten bundelen en versterken.

| 32

Herfte | Gebiedsuitwerking

Hoofdstuk

04

Gebiedsuitwerking

| 33

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Ruimtelijk concept Het gebied rond Herfte heeft een belangrijke positie in de rand van de stad Zwolle als ‘landschapspark’. Het Landschapspark Herfte bestaat uit twee robuuste landschappelijke dragers die samen een sterk blauwgroen netwerk vormen voor het recreatief gebruik door Zwollenaren, dorpsbewoners uit Wijthmen en bezoekers uit de regio. De weteringen vormen de blauwe ruggengraat en verbinden stad (Stadsrivier) en achterland (Sallandse Weteringen). Met natuurvriendelijke oevers en laagtes langs het water wordt bijgedragen aan een klimaatbestendig Zwolle, waar water kan worden geborgen en natte natuur zich kan ontwikkelen. Het open en lagere gelegen landschap langs de Emmertochtsloot vormt een natuurlijke overgang van het recreatief landschap richting de Herfterlaan en het buitengebied. De tweede landschappelijke drager is de cultuurhistorische groene structuur aan de noordzijde van de Ceintuurbaan, rondom Wijthmen en de Wijthmenerplas, die verder wordt versterkt tot een stevig landschappelijk casco. Binnen dit casco ontstaan kamers voor de inpassing van nieuwe functies of kunnen bestaande functies uitbreiden of verplaatsen. De verschillende kamers geven betekenis aan de postitie in het landschap en het gebruik. De meer intensieve kamers liggen langs de Ceintuurbaan (N35) en sluiten aan op de levendige oever van de Wijthmenerplas.

Aan de luwe en natuurlijke noordzijde kenmerken de kamers zich door landschap- en natuurontwikkeling gecombineerd met extensief recreatief programma. Gedurende het jaar kent de Wijthmenerplas verschillende ‘gezichten’ door het wisselende seizoensgebonden programma, van intensief tot extensief, van (bad)cultuur tot natuur. De huidige golfbaan ligt tegen de stevige bosrand van Buitenplaats Boschwijk en opent zich richting een open, extensief gebruikt golflandschap langs de weteringen met vergezichten richting de hoger gelegen Herfteres. Een gezamenlijke, uitnodigend ingerichte entree vormt de toegang tot dit karakteristieke landschapspark en verwelkomt alle recreanten. Het ruimtelijk concept is in de volgende pagina’s in woord en beeld verder uitgewerkt als mogelijk toekomstbeeld van het landschapspark Herfte in 2040. De drie thema’s zijn integraal uitgewerkt en worden verhalend toegelicht als een wenselijk en mogelijk toekomstbeeld. De hierop volgende randvoorwaarden per kamer bieden een handelingsperspectief voor korte termijn. | 34

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Ruimtelijke verbeelding ‘landschapspark Herfte 2040’

Schets ter illustratie van een mogelijk toekomstbeeld

N | 35

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Toekomstbeeld - intensieve zuidrand Water & klimaat In samenwerking met waterschap, provincie, gemeente en de golfclub is landschapspark Herfte een beter verbonden en doorwaadbaarder landschap geworden. Dit door de oevers van de Herfterwetering natuurlijk in te richten en laagtes te creëren. Hierdoor ontstaat eveneens ruimte voor waterberging. Bij nood kan het ventiel onder de N35 gereguleerd ingezet worden en draagt landschapspark Herfte bij aan het robuuste watersysteem rondom Zwolle. De voorgestelde ingrepen slaan snel aan, zo vinden hardlopers vanuit Berkum regelmatig achtergelaten schelpen van de otter op het wandelpad. Maar bovenal is het rondje hardlopen diverser en uitdagender geworden. Je beleeft nu niet alleen het agrarische- en bosrijke landschap van Veldhoek, maar ook het langzaam natter worden van hardloopschoenen langs de wetering. Natuur & landschap Van oevers vol met riet, kattenstaart, (knot) wilgen en gagelstruweel loopt de Herfterwetering door een landschap met afwisselende zichten tussen bossages op de druk bezochte oever van de Wijthmenerplas en rustige golfbaan. Waarna er een open kamer met informatiepunt volgt die de bezoekers van het landschapspark verwelkomt. Flauwe oevers lopen over in kruidenrijke graslanden met een kleine boomgaard en worden omsloten met bossages.

Groen & recreatie De entreekamer van het landschapspark geeft een intieme en uitnodigende sfeer waar de auto te gast is. Bij het informatiepunt zit een theeschenkerij en wordt je geïnformeerd over de unieke Zwolse landschappen en wat je allemaal kan ondernemen in het park. Langs de Ceintuurbaan zijn twee kamers voor sport en recreatie gecreëerd. Voor recreanten die wel willen zwemmen, maar gelijktijdig wat meer rust zoeken zijn kleine groen omzoomde kamers langs de Herfterwetering voor dagrecreatie gerealiseerd. De skatebaan is verplaatst en ligt achter deze kleine kamers. En is gecombineerd met een wieler- en schaatsbaan bij hoogwater wordt de baan ingezet voor waterberging en in de winter als schaatsbaan. Deze wieler- skeeler- en schaatsbaan wordt gescheiden met een robuuste houtwal waarachter Golfclub Zwolle een kamer heeft voor een driving range deze is toegankelijk zonder lidmaatschap zodat iedereen de golfsport kan ontdekken.

N | 36

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Toekomstbeeld - intensieve zuidrand Legenda

Verbeterde routing van fietspad langs spoor.

De nieuwe wandelroute loopt langs de Herfterwetering en verbindt de wandelpaden langs het spoor en Wijthmenerplas. Struweel begeleidt het wandelpad over de golfbaan en de oever van de wetering is natuurlijk ingericht. Bestaand wandelpad langs Wijthmenerplas en Golfbaan.

Nieuwe entree voor Wijthmenerplas met brede natuurlijke oevers langs de Herfterwetering. Bij het informatiepunt worden de bezoekers verwelkomt. Kleine landschapskamers voor dagrecreatie in de vorm van ligweides langs de wetering en in de nabijheid van de Wijthmenerplas. Wieler- skeeler- en schaatsbaan (of andere commerciële vrijetijdsvoorziening), die als waterberging bij piekbuien (jaarrond) ingezet kan worden. Aanvullend parkeren dient nader onderzocht te worden.

Driving range van Golfclub Zwolle. Aanvullend parkeren dient nader onderzocht te worden.

Verplaatsen inrit parkeerterrein van golfclub creëert een uitnodigende entree voor voetganger en fietser en zorgt voor mogelijke uitwisseling van N

de parkeerdruk op piekmomenten. | 37

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Toekomstbeeld - rustige noordrand

N

Water & klimaat

en bomen. Langs de slootjes schieten jonge pioniers op die de natte

Groen & recreatie

De oevers van de Emmertochtsloot en de Herfterwetering zijn

condities aankunnen, zoals wilg, meidoorn en zwarte els. Het is

Aan de noordoost zijde van landschapspark Herfte ligt de focus op

natuurlijker ingericht en bieden ruimte voor waterberging en natuur-

een natuurlijk grasland wat zijn oorspronkelijke biodiversiteit weer

extensieve recreatie als overgang van de intensief gebruikte zuidrand

ontwikkeling. De toegevoegde beplanting op de hoger gelegen es zorgt

terug krijgt. Over een boerenweg dwaal je richting de hoger gelegen

naar een rustige noordrand. Er wordt veel gewandeld en gefietst. Door

er voor dat afstromend water infiltreert en zo vastgehouden wordt in

es en passeer je een nieuw landgoed en het voedselbos. Vanaf de

het recht trekken van het fietspad langs het spoor over de Herfterwe-

de bodem voor droge periodes.

toegangsweg voor aanwonenden, ervaar je het hoogteverschil en kijk je

tering, is voldoende ruimte ontstaan voor de uitbreiding van de golfclub

over de laagtes rondom de Herfterwetering. Op de hogere en droge rug

en natuurontwikkeling. De groene zoom rondom de Herfteres is verste-

Natuur & landschap

staan grote eiken die een open ruimte omzomen waarin gegolfd wordt.

vigd en droge- en natte graslanden volgen het natuurlijke reliëf. Voor

Op het bestaande wandel- en fietspad ervaar je het open golfland-

De zorgvuldig ingepaste woningen en het herstelde landschap rondom

golfers en wandelaars is een vrije en veilige omgeving gecreëerd door

schap met her en der opgaande bosstructuren. Over een afwisselend

de Herfteres geven samen betekenis aan de cultuurhistorische waarde

de aanplant van meidoorn en sleedoorn struwelen. De zonbeschenen

graslandschap van korte gemaaide banen en natte- en droge graslanden

van Buitenplaats Selhorst. Vanaf de Herfterlaan heb je zicht over de

zijde van de wetering bestaat uit natuurvriendelijke oevers.

zie je een verhoging in het landschap. De golfbaan verlatend zie je de

aangrenzende agrarische gronden. De openheid van dit landschap en

Emmertochtsloot stromen door een natuurlijk grasland met struwelen

het duurzame beheer dragen bij aan de beleving van het buitengebied. | 38

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Toekomstbeeld - rustige noordrand

N

Legenda Het bestaande wandel- en fietspad

Uitbreiding van de golfclub met

Uitbreiding van de golfclub met extra holes rondom

over het open golflandschap met

extra holes ten noorden van de

de Herfteres en een herstelde groene rand. Onder

mooie vergezichten richting de Herf-

Valkenbergweg.

de voorwaarde van dit landschapsherstel is beperkt

teres en het Erfgenamenbos.

Voedselbos op de es.

toevoegen van woningen (3-5) gepast.

Oever van de Emmertochtsloot is

Bosaanplant langs Valkenbergweg

Uitbreiding van de golfclub met extra holes

natuurlijk ingericht. Langs de sloten

mogelijk gecombineerd met inpas-

langs de Herfterwetering, waarbij passende

groeien elzen en wilgen laantjes.

sing nieuw onderhoudsgebouw/

afstand wordt gehouden van het voetpad langs

werkplaats voor de golfclub.

de wetering en het fietspad langs het spoor.

| 39

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Toekomstbeeld - verbinding met Wijthmen Water & klimaat Wijthmen ligt net als Selhorst op een dekzandrug en kan daarmee een kleine bijdrage leveren aan het vasthouden en vertragen van hemelwater. Door de bestaande groenstructuren te versterken kan het regenwater nog meer infiltreren in de bodem. Een bijkomend voordeel is de verkoeling die het biedt in warme zomermaanden. Natuur & landschap Lopend vanuit Wijthmen kom je langs boerenerven en graslanden waarna je door de dichte bossen tussen de zwemplas en het dorp een prettig rondje kan wandelen. Langs de voetbalvelden staan prachtige oude hakhout beukenbomen en met een beetje geluk, zie je de schichtige reeën tussen de bomen. Voor de toekomst ligt nog de kans voor het herstel van de cultuurhistorie in de kamer van Buitenplaats Veldwijk. Het agarisch gebruik met vee in de weide is een landschappelijke kwaliteit en dit kan versterkt worden door duurzaam en natuurinclusieve inrichting (zoals houtwallen, hagen en struwelen), gebruik en beheer van het perceel. Groen & recreatie De wandelpaden door het bos zijn weer goed toegankelijk en versterken de verschillende routes vanuit Wijthmen naar de Wijthmenerplas. Bij de landschapskamer aan de Heinoseweg wordt nagedacht over een waterretentiegebied met versterken van de natuurwaarden en kleinschalig woon- of recreatief programma.

N | 40

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Toekomstbeeld - verbinding met Wijthmen Legenda Bestaand wandelpad, langs voetbalvereniging Wijthmen en gemeenschapscentrum de Elshof, verbindt Wijthmen en de Wijthmenerplas.

Bestaand wandelpad (Woestijnenweg) verbindt Wijthmen en de Wijthmenerplas.

Verbeteren toegankelijkheid en toegang van de informele wandelpaden (‘Beter met Bos’-regeling) tussen Wijthmen en Wijthmenerplas.

Cultuurhistorische waarde van voormalige buitenplaats Veldwijk als drager voor het versterken van de natuurwaarden en het landschap.

Landschapskamer met een kans voor nieuw aanvullend woonprogramma als onderdeel van dorpsplan Wijthmen of kleinschalige recreatieve invulling.

N | 41

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Randvoorwaarden per kamer - kansen, ambities en opgaven Legenda Wateropgave weteringen kans voor versterken natuurwaarden en recreatieve wandelroute Wateropgave weteringen kans voor versterken natuurwaarden in samenwerking met Landschap Overijssel. Kamer op de es kans voor uitbreiding golfbaan, versterken landschap, recreatie, cultuurhistorie en natuurwaarden en toevoeging enkele woningen (3-5). Kamer aan het spoor kans voor uitbreiding golfbaan en versterken landschap, recreatie, cultuurhistorie en natuurwaarden. Kamer voor sport en recreatie kans voor uitbreiding golfclub, verbeteren parkeerrouting en (onderzoek naar) extra parkeerplaatsen. Kamer voor sport en recreatie kans voor multifunctionele wieler-/ skeeler-/ schaatsbaan en/of commerciële vrijetijdsvoorziening in combinatie met dagrecreatie. Voorkamer van de golfclub kans voor versterken ruimtelijke kwaliteit van het entreegebied en de zichtbaarheid van de wandelroute door buitenplaats Boschwijk. Entreekamer Wijthmenerplas landschappelijke entree als welkom in combinatie met een natuur en/of informatiepunt voor toeristen over landschapspark Herfte. Boschwijk kamer kans voor kleinschalig recreatief programma in combinatie met versterken landschapsstructuur langs de Ceintuurbaan. Boschwijk kamer kans voor toevoeging kleinschalige groepsaccomodatie voor dagrecreatie.

Dorpskamer Cultuurhistorische waarde van voormalige buitenplaats Veldwijk als drager voor het versterken van de natuurwaarden en het landschap. Dorpskamer kans voor aanvullend woonprogramma als onderdeel van dorpsplan Wijthmen of kleinschalige recreatievoorzieningen, in samenhang met waterretentie en het versterken van de natuurwaarden.

N

| 42

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Randvoorwaarden - kamer 1a en 1b

Natuur & landschap • De bestaande natte natuurwaarden moeten worden versterkt en waar mogelijk met elkaar worden verbonden. • De oevers langs de weteringen worden verbreed, flauwer gemaakt en natuurvriendelijk ingericht.

• Er wordt fysieke ruimte gereserveerd voor waterberging via flauwe brede oevers, poelen en laagtes nabij de wetering.

• De uitwerking van de Regionale Sponsstrategie Salland, met speci-

van de Nieuwe Wetering worden onderzocht; afstemming hierover

Participatie

in het parallelle proces met het waterschap is voorwaardelijk en kan

• Gestreefd wordt naar een samenwerking met aanliggende grondei-

• Er wordt onderzocht hoeveel water langs en nabij de weteringen

genaren. Deze samenwerking is gericht op de natuurlijke inrichting

• Verbreding van weteringen kan leiden tot aanpassing van kunstwerken

en verbetering van de waterberging. Waar dit leidt tot aanvullende

(duikers, bruggen, wegen), waarvoor tijdige afstemming verplicht is.

wensen (zoals nieuwe functies of een recreatiewoning) vergt dit een

fieke focus op waterberging in dit gebied, vindt plaats in nauwe samenwerking met provincie en waterschap.

natuurlijke en landschappelijke kwaliteiten.

• De capaciteit en functie van de duiker onder de N35 als noodventiel

mogelijk worden gecombineerd met een faunapassage. Water & klimaat

wandelaars veilig als gast tussen de golfers kunnen genieten van de

aparte afweging. Groen & recreatie • Als onderdeel van de herinrichting van de oevers van de Herftewete-

kan worden geborgen. Hierbij moet er aandacht zijn voor het agra-

ring wordt een wandelpad ingepast in samenhang met het ontwerp van

risch gebruik van de gronden in relatie tot het waterpeil.

de nieuwe holes. Het wandelpad gaat (deels) over privéterrein waar

| 43

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Randvoorwaarden - kamer 2a en 2b

Natuur & landschap

• Een niet-doorlatende poel is een effectieve waterbuffer voor de

• Bestaande solitaire bomen, groen- en bosstructuren worden behouden.

beregening van nieuwe golfbanen.

• De groene randen rondom de es (houtsingels/bos) worden versterkt. • Op de hogere delen van de es worden droge natuurtypen uit het beheerplan van de golfclub uitgebreid, zoals droog soortenrijk grasland, heischraal

De daadwerkelijke positionering van deze kleinschalige woningbouw moet integraal ontworpen worden samen met de thema’s natuur en golf. De bebouwing wordt ruimtelijk en landschappelijk

Groen & recreatie

ingepast en een duidelijke betrokkenheid met de omgeving en de

• Uitbreiding van Golfclub Zwolle is mogelijk, mits wordt voorzien

beeldkwaliteit wordt geborgd.

grasland en bloemrijke ruigte.

in de toenemende parkeerbehoefte binnen de randvoorwaarden

• Langs en nabij de wetering, én in de bestaande natte natuur, worden natte natuurtypen uitgebreid, zoals nat soortenrijk grasland, nat schraalland,

•

van kamers drie, vier en vijf. • Het fietspad wordt rechtgetrokken ten behoeve van natuuront-

rietoevers, poelen, plas-dras oevers, moeras en hooiland.

wikkeling in combinatie met de aanleg van golfbanen.

• Voor uitbreiding van de golfclub, oeveraanpassingen, verlegging van

Participatie • Voor de verdere ontwikkeling van deze kamers is goede afstemming met huidige bewoners, grondeigenaren en gebruikers noodzakelijk. Met grondeigenaren moet overeenstemming worden bereikt over

het fietspad en woningbouw is natuur- en cultuurhistorische onderzoek

Woningbouw

het beschikbaar krijgen van de nodige gronden. Met bewoners moet

verplicht.

• Inpassing van woningbouw aan de randen van de Herfteres

afgestemd worden op welke wijze de ontwikkelingen passen in

is een afwijking ten opzichte van het huidige provinciale en

hun woonomgeving en hoe hun belangen en wensen meegenomen

Water & klimaat

gemeentelijke beleid. Vanuit de gebiedsuitwerking is het

worden (denk aan agrarische bedrijfswoning herbestemmen tot

• In de hoger gelegen dekzandrug op de es wordt water op kleine schaal

toevoegen van kleinschalige woningbouw (3-5 woningen) op

burgerwoning, inpassing particulier voedselbos, gewenste woon-

vastgehouden en vertraagd, onder andere door de versterking van droge en

de randen van de hoge es landschappelijk verantwoord, maar

vorm, aanvullende recreatieve voorzieningen).

natte natuurtypen. De lagere delen blijven beschikbaar voor waterberging.

vraagt nadere uitwerking en overleg met belanghebbenden.

• Maatregelen dienen bij te dragen aan een robuuste waterhuishouding richting de wetering.

•

• De gronden van kamer 2b zijn momenteel met een pachtrecht

De opbrengst van deze kleinschalige woningbouw wordt

belast. Inzet van deze gronden kan alleen na goedkeuring van de

ingezet voor de realisatie van de gebiedsuitwerking en daarmee

grondeigenaren.

het versterken van de kernwaarden van deze kamer.

| 44

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Randvoorwaarden - kamer 3a en 3b

Natuur & landschap • Voor de verdere planuitwerking is een nadere cultuurhistorische analyse randvoorwaardelijk.

• Het terrein van de wieler- skeeler- en schaatsbaan wordt klimaat-

• In de noordelijke rand van beide kamers wordt een wandelpad

robuust ingericht, zodat water veilig kan worden geborgen zonder

gerealiseerd dat een recreatieve verbinding vormt tussen Landgoed

schade aan een eventueel clubgebouw.

Boschwijk en de Wijthmenerplas.

• De hoogwaardige en beschermde hoofdgroenstructuur, bestaande

• Langs de Heinoseweg kan onder voorwaarden een aanvullend

uit vrijstaande bomen, lanen en houtwallen wordt versterkt tussen

Groen & recreatie

woonaanbod worden gerealiseerd, waarbij onder meer milieu- en

de twee weiden en richting de Ceintuurbaan.

• Voor de ruimtelijke invulling van beide kamers is een mobiliteits- en

geluidscontouren van de N35, natuuronderzoek en verlichtingson-

• De oevers langs de weteringen worden verbreed, flauwer gemaakt

parkeeronderzoek verplicht, waarin tevens wordt bepaald waar bij

derzoek (in relatie tot de nieuwe recreatieve functies) worden

en natuurvriendelijk ingericht, in samenhang met de randvoor-

evenementen wordt geparkeerd, welke mogelijkheden er zijn voor

meegenomen.

waarden van kamer 1a/b.

dubbelgebruik en hoeveel extra capaciteit nodig is bij toenemende gebruiksdruk.

Water & klimaat • Langs de weteringen wordt structureel ruimte gereserveerd voor waterberging, conform de randvoorwaarden van kamer 1a/b.

• De driving range van Golfclub Zwolle is een passende invulling van de linker weide (3a). • De wens voor een wieler-/ skeeler-/ en schaatsbaan (of andere

• De capaciteit en functie van de duiker onder de N35 als noodventiel

commerciële vrijetijdsvoorziening) vormt een passende invulling van

van de Nieuwe Wetering wordt onderzocht in afstemming met het

de rechter weide (3b); direct langs de wetering blijft ruimte beschik-

waterschap.

baar voor rustige dagrecreatie in relatie tot de Wijthmenerplas.

Participatie • Voorwaardelijk is het bereiken van overeenstemming met de huidige eigenaar om tot een verplaatsing van het bestaande agrarische bedrijf langs de Heinoseweg te komen.

| 45

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Randvoorwaarden - kamer 4 en 5

Natuur & landschap

Groen & recreatie

• De hoogwaardige en beschermde hoofdgroenstructuur, bestaande

• Voor de herinrichting van beide entrees is een mobiliteits- en

uit vrijstaande bomen, lanen en houtwallen wordt waar mogelijk

parkeeronderzoek verplicht, in samenhang met de uitgangspunten

versterkt.

van kamer 3a/b met daarbij extra aandacht voor de routing van

• De oevers langs de weteringen worden verbreed, flauwer vormgegeven en natuurvriendelijk ingericht, in aansluiting op de randvoorwaarden van kamer 1a/b.

• De entree van de Wijthmenerplas biedt ruimte voor een informatiepunt (voor toeristen). Daarbij is ruimte voor commerciële voorzieningen zoals een lodge en/of hotel.

het langzaam verkeer en de inpassing van het aantrekkelijk en voldoende fietsparkeren. • De herinrichting van de entree van Golfclub Zwolle is afhankelijk van de uitplaatsing van de driving range; bij vrijval van de huidige

Water & klimaat

locatie wordt het parkeerterrein opnieuw en toegankelijker inge-

• Langs de weteringen wordt structureel ruimte gereserveerd voor

richt, met prioriteit voor fietsers en wandelaars en een veilige

waterberging, conform de randvoorwaarden van kamer 1a/b.

oversteek naar de toekomstige driving range in kamer 3a. | 46

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Randvoorwaarden - kamer 6a, 6b en 6c

Natuur & landschap • Voor eventuele verdere planvorming is een nadere cultuurhistorische analyse randvoorwaardelijk.

•

Op kleine schaal wordt op het hoogste punt water vastgehouden in kamer 6c, vertraagd in kamer 6b en ruimte gemaakt voor bergen in de laagtes van kamer 6a.

• De hoogwaardige en beschermde hoofdgroenstructuur, bestaande

• Eventuele ontwikkelingen respecteren de wateropgave en

uit vrijstaande bomen, lanen en houtwallen worden langs de Cein-

versterken de landschappelijke ligging op de dekzandrug.

tuurbaan versterkt. • Versterken natuurwaarden als voorkamers van, en in relatie tot buitenplaats Boschwijk.

Groen & recreatie • Kamer 6b wordt ingezet bij evenementen. Alternatieve afweging vindt plaats in afstemming met de evenementencoordinator.

Water & klimaat • De drie kamers liggen op verschillende hoogten van de dekzandrug van landgoed Boschwijk: kamer 6c op het hoogste punt, kamer 6b op de overgang naar lager terrein en kamer 6a op de laagste randen.

• Voor kamer 6c is een initiatief bekend voor ontwikkeling van een kleinschalige groepsaccommodatie voor vrijetijdsrecreatie/ dagrecreatie. | 47

Gebiedsuitwerking

Herfte | Gebiedsuitwerking

Randvoorwaarden - kamer 7 en 8

Natuur & landschap • Cultuurhistorische waarde van voormalige buitenplaats Veldwijk

• Kamer 8 langs de Heinoseweg ligt nabij het noodventiel onder

• Kamer 8 biedt kansen voor aanvullend (woon)programma als

de N35 en is deels lager gelegen; nieuwe functies in deze kamer

onderdeel van Dorpsplan Wijthmen of uitbreiding van recreatieve

(kamer 7) is drager voor het versterken van de natuurwaarden en

moeten daarom waterrobuust zijn en bestand tegen wateroverlast

voorzieningen in samenhang met waterretentie en het versterken

het landschap. Denk daarbij aan houtwallen, hagen en struwelen.

wanneer het ventiel wordt ingezet.

van de natuurwaarden. Voor eventuele ontwikkelingen is naleving van milieu- en geluidscontouren van de N35 en uitvoering van

Water & klimaat

Groen & recreatie

natuuronderzoek randvoorwaardelijk. Deze ontwikkeling kan een

• Op de dekzandrug van Wijthmen wordt water vastgehouden en

• In beide kamers is nog geen initiatief aanwezig.

bijdrage leveren aan de realisatie van de gebiedsuitwerking (op basis

• Beide kamers worden doorkruist door het hoogspanningstrace.

van het KGO-principe).

vertraagd door nieuwe groenstructuren die de bodemstructuur versterken en infiltratie bevorderen. Dit zou bijvoorbeeld kunnen

In het geval van kamer 8 is het voor eventuele ontwikkeling van

langs de Woestijnweg, waar zij tevens schaduw en verkoeling bieden

woningbouw, voorwaardelijk dat het hoogspanningstrace onder-

voor fietsers en wandelaars.

gronds wordt gebracht of omgelegd wordt.

| 48

Herfte | Gebiedsuitwerking

Hoofdstuk

05

Uitvoeringsparagraaf

| 49

Uitvoeringsparagraaf

Herfte | Gebiedsuitwerking

Ontwikkelstrategie Uitgangspunten voor de ontwikkelstrategie

middelen (denk aan het realiseren van recreatieve voorzieningen). Wil

de onderlinge samenhang, zowel inhoudelijk als financieel, te bewaken.

Bepalend voor de ontwikkelstrategie is de aard en omvang van de

de gebiedsuitwerking slagen dan is samenwerking en inzet van deze

Binnen deze samenwerking maken partijen duidelijke afspraken hoe er

opgave. Hier geldt: de opgave bepaalt de (wijze van) uitvoering. Om tot

financiële middelen vanuit de partners nodig.

regie wordt gevoerd op het geheel. Deze samenwerking heeft vooralsnog betrekking op de deelgebieden 1, 2 en 3 omdat de betrokken

een succesvolle uitvoering te kunnen komen, koppelen wij de uitvoe-

C. Realisatie in fasen en per deelgebied

ringsstrategie direct aan de opgave. Daarom worden hierna de opgaven

overheden daar directe zeggenschap over gronden hebben en/of

nader geduid en vertaald in een zestal uitgangspunten voor de ontwik-

De gebiedsuitwerking laat zich ordenen en structureren in een aantal

bereid zijn op de gestelde ambities te investeren binnen een scope

kelstrategie en bijbehorende financiële strategie.

deelgebieden met eigen opgaven en kansen. Dat maakt realisatie

van 5 jaar. De andere deelgebieden zijn in eigendom bij derden (6, 7,

overzichtelijk(er). Daarnaast is een gefaseerde aanpak nodig om de

8) of liggen verder in de toekomst waardoor concrete afspraken op dit

ontwikkeling aan de gang te krijgen. Een aantal maatregelen en inves-

moment niet zijn te maken (4, 5).

A. Realisatie onlosmakelijk verbonden met Ruimtelijk Toekomst Perspectief (RTP)

teringen zijn daarvoor katalysatoren zoals grondverwerving en de E. Realisatie vraagt om afspraken over financiële sturing en fasering

De gebiedsuitwerking is zeer relevant om de ambities volgens ‘Groen

waterbergingsmaatregelen. Niet alle deelgebieden worden tegelijk

groeit mee’, het groen- en recreatiebeleid van gemeente Zwolle, te

ontwikkeld. De realisatie van onderdelen uit de gebiedsuitwerking kent

De realisatie van de deelgebieden 1 t/m 5 van deze gebiedsuitwer-

realiseren. Dit gebied is als uitloop- en recreatiegebied van grote

een scope tot 2040. Dit houdt in dat een aantal deelgebieden binnen

king zullen langjarig stevige inspanningen vragen van verschillende

waarde voor de groei van Zwolle, zowel in Zwolle Zuid-Zuid, maar

nu en 5 jaar opgepakt kunnen worden, en er deelgebieden of ontwikke-

partijen (op het vlak van samenwerking en middelen). Daarbij liggen er

vooral voor Vechtrand en Vechtpoort. De ontwikkeling van meer areaal

lingen zijn die pas over 10 a 15 jaar zich zullen voordoen. Daarbij is de

raakvlakken waar het essentieel is om tot samenwerking te komen (zie

voor recreatie geeft invulling aan de behoefte in de stad (compensatie-

gebiedsuitwerking een kader dat te hanteren is voor het afwegen van

ook punten c en d) en om heldere verwachtingen te scheppen over de

ruimte voor opgave groen en recreatie van o.a. de Spoorzone).

initiatieven in het gebied. Voor dat doel is een scope van 2040 gehan-

verantwoordelijkheden bij de verschillende deelgebieden. Essentieel is

Wij zien dat dit gebied rond de Wijthmenerplas / Herfte een belang-

teerd en sluit aan op de scope van het Ruimtelijk Toekomst Perspectief

hierbij het creëren van grip op grond(posities). Voor een aantal deelge-

rijke positie inneemt in de geschetste perspectieven voor Vechtrand

Zwolle. Op onderdelen is in de gebiedsuitwerking al wel geanticipeerd

bieden is grip op grond noodzakelijk om tot realisatie te kunnen komen.

als ook de positie in het sleutelproject Stadsrivier. Daarnaast is het

om een verdere tijdshorizon, bijvoorbeeld waar het gaat om het water-

In een samenwerkingsovereenkomst tussen de betrokken partijen

gebied belangrijk in de regionale sponsstrategie voor de Sallandse

systeem en de klimatologische ontwikkelingen (zie sponsstrategie).

worden hierover afspraken vastgelegd. Daarnaast is fasering van groot belang. Niet alles kan tegelijk. Financie-

Weteringen i.r.t. het waterbeheer in de stad Zwolle. Aansluiting op de

D. Integrale aanpak vraagt om samenwerking en afspraken over

regiodeal ‘Doorstappen regionale sponsstrategie Sallandse Weteringen’

regie over de opgave

vraagt om afstemming en samenwerking met de ontwikkeling van deze gebieden, zowel inhoudelijk, als financieel. Daarom positioneren wij

Naast de ordening in deelgebieden kenmerkt de gebiedsuitwerking

de gebiedsuitwerking Herfte als een essentieel onderdeel van deze

zich door een aantal ruimtelijk dwarsdoorsnijdende structurerende

gebiedsprocessen.

elementen die het gebied als geheel verbinden en dragen. Dat zijn: •

B. Publieke waarden vragen om publieke én maatschappelijke betrokkenheid

ring van alle onderdelen vraagt bij zowel de overheden als de andere gebiedspartijen de nodige besluitvorming. Qua fasering wordt er prioriteit gegeven aan de onderdelen 1, 2 en 3 (ook in deze volgorde).

de Herfterwetering met de waterberging- en natuuropgaven,

• het ecologische netwerk en de parkeeropgave (hiervoor is onderzoek noodzakelijk en onderbouwing met cijfers);

De functies water, natuur en recreatie zijn bij uitstek publieke waarden.

• de wandel en fietspaden die door het gebied lopen.

Het realiseren van deze publieke waarden gaat gepaard met een

Deze blauw-groene en recreatieve structuur biedt het kader waar-

samenwerking tussen publieke, private en maatschappelijke partijen.

binnen aanvullende recreatieve voorzieningen te realiseren zijn

Een nauwe samenwerking tussen gemeente en golfclub Zwolle is voor-

(zoals de uitbreiding van de golfbaan die nauw samenhangt met deze

waardelijk bij de realisatie. De publieke functies zijn belangrijke dragers

thema’s).

van het gebied. Het realiseren van deze publieke waarden vraagt om inzet van publieke middelen door gemeente, waterschap, provincie

Om de gebiedsuitwerking te kunnen realiseren is een samenwerking

en Rijk maar ook inzet van private middelen en maatschappelijke

nodig tussen de betrokken overheden en gebiedspartijen met als doel | 50

Uitvoeringsparagraaf

Herfte | Gebiedsuitwerking

Financiële strategie Financiële strategie Gebiedsuitwerking Voor de gebiedsuitwerking is een globale financiële haalbaarheidsanalyse uitgevoerd. Op basis van deze haalbaarheidsanalyse is de conclusie dat de integrale ontwikkeling stevige investeringen vraagt. Deze investeringen hebben vooral betrekking op het realiseren van de blauw-groene structuur, de aanleg van recreatieve voorzieningen en de ontwikkeling van nieuwe natuur en groenstructuren. Daar tegenover staan een aantal dekkingsmogelijkheden die hierna opgesomd zijn. De financieringsmogelijkheden van de gebiedsuitwerking zijn in de tabel hiernaast gecategoriseerd en in beeld gebracht. Om de realisatie mogelijk te maken is een mix van financieringsmiddelen noodzakelijk. Dit vraagt om een integrale procesregie om de middelen voor elkaar te krijgen. De samenwerking tussen gebiedspar-

Financieringsmogelijkheid

Beoordeling

A. Financiering uit de Natuur Investerings Agenda (NIA) (beleid groen

Kansrijk, maar voor specifieke onderdelen. Er is weinig budget

en recreatie) voor realisatie (stadspark) Herfte en/of investeringen in

beschikbaar.

natuurontwikkeling; B. Financiering door gemeente uit de Strategische Investerings Agenda

Niet kansrijk vanwege gebrek aan prioritaire doelstellingen

(SIA); C. Financiering door (fonds)afdrachten uit ontwikkeling van Vechtrand/ Vechtpoort voor realisatie gebiedsuitwerking Herfte als bovenwijkse

Onzeker omdat er nog geen zicht is op de haalbaarheid van de ontwikkeling Vechtrand/Vechtpoort

voorziening; D. Financieringsbijdragen andere overheden (Rijk, provincie en waterschap)

Kansrijk. Gebiedsuitwerking biedt aanknopingspunten om regionale

voor investeringen in stadsuitbreiding Vechtrand met natuur, klimaat-

en provinciale doelen te behalen. Het vraagt gezamenlijk inzet om

adaptie/ sponsstrategie en vergroting waterbergingsfunctie van de stad;

zicht te krijgen op financiering.

E. Financiering door maatschappelijke partners zoals de Golfclub Zwolle.

Kansrijk op specifieke onderdelen.

F. Financiering door economische dragers in het gebied: woningbouw

Kansrijk, voor specifieke onderdelen. Verdere uitwerking nodig.

tijen hiervoor is cruciaal (zie uitgangspunt D.). (deelgebieden 2a, 3b, 7 en 8) en andere commerciële recreatieve functies

Welke ontwikkelstrategie is nodig voor realisatie van de opgaven? De ontwikkelstrategie die wij hanteren voor de vervolgfase van de

(3a/b, 4 en 6); G. Financiering uit uitgifte erfpacht voor de maatschappelijke recreatie-

Kansrijk. Nadere afspraken te maken t.a.v. golfbaan en wielerbaan.

functie i.c.m. natuur.

gebiedsuitwerking is in deze paragraaf beschreven. Vanuit de uitgangspunten en de financiële strategie is een aantal prioriteiten af te leiden waar de ontwikkelstrategie op gericht is. 1. Regie door gebiedspartijen – samen in een partnerschap Waterschap, provincie, gemeente Zwolle, golfclub Zwolle en landschap Overijssel werken samen aan een integrale sturing op tenminste de deelgebieden 1, 2, 3 en op de lange termijn 4 en 5. Hiervoor hebben partijen de intentie een samenwerkingsovereenkomt op te stellen. Namens deze groep wordt een procesleider aangesteld die verantwoordelijkheid draagt voor de verdere planuitwerking. Dit vraagt om heldere afspraken over financiering van deze gezamenlijke opgave en afbakening van de opgave.

| 51

Uitvoeringsparagraaf

Herfte | Gebiedsuitwerking

Samenwerking

toevoegen van wonen, aanvullende natuurdoelstellingen en recrea-

• Planning en fasering;

tieve onderdelen en ingrepen om de toegankelijkheid van het gebied te

• Participatie en communicatie;

De gebiedsuitwerking kent een integraal karakter. Waarden als natuur,

verbeteren voor mens en dier, zijn hiermee nog niet gerealiseerd en zijn

• Overlegvormen en mandaat.

recreatie maar ook cultuurhistorie en waterbeheer zijn met elkaar

nu ook nog niet allemaal gelijk haalbaar. We moeten niet wachten om

verweven in de gebiedsuitwerking. Voor het realiseren van doelen

hieraan te werken tot we willen starten met de uitvoering.

2. Inzet van publieke middelen op zowel lokaal, regionaal en provinciaal niveau

op deze verschillende beleidsvelden, zijn op verschillende niveaus en bij verschillende overheden middelen beschikbaar. Dit kan gaan om

De komende jaren doen we een aantal dingen om de uitvoering hiervan

ontwikkelgelden, uitvoeringsgelden en/of beheergelden. Gebieds-

in een latere fase mogelijk te maken:

partijen werken samen aan een gerichte en efficiënte inzet van deze

• Continu werken aan structurele bekostiging van het programma;

gelden.

• Gerichte uitwerking van prioritaire projecten (waar nu nog geen dekking voor is);

3. Grip op grond

• Lobby op zowel het geheel als op prioritaire projecten. En hierin

Voor een deel van de ambities die we in de gebiedsuitwerking

de combinatie zoeken met het Ruimtelijk Toekomst Perspectief

schetsen, is – aanvullend op de gronden van de overheden – grond

van Zwolle en/of de regionale sponsstrategie;

van derden (niet de betrokken overheden) nodig. Het grondeigendom

• Oog voor kansen hebben, en daar flexibel op inspelen

is versnipperd. Een deel van de grond is in gebruik en eigendom van boeren en ook ontwikkelaars en private eigenaren hebben eigendom in het gebied. De inzet is in belangrijke mate gericht op het combineren van doelen en functies op dezelfde grond, maar ook zal er verandering in grondeigendom nodig zijn. Dit vraagt samenwerking en vertrouwen om deze gronden te verwerven. Samenwerken in een versnipperd gebied is van cruciaal belang voor het slagen van het ontwikkelperspectief. Dit vraagt dat we als gebiedspartijen integraal kijken; • Dat er een actieve vorm van grondbeleid gevoerd wordt om grip op grond te krijgen; • Goed samenwerken met de diverse eigenaren en meebewegen met kansen die zich voordoen; • Waar dat meerwaarde voor partijen op kan leveren, ook inzetten op nieuwe vormen van kavelruil en uitwisseling percelen; • Via een landschappelijk raamwerk en slimme combinaties met beperkte ruimte veel doelen realiseren. 4. Nu werken aan de uitvoering van straks De komende jaren moeten we – naast de realisatie van concrete onderdelen van de deelgebieden – ook zorgen dat we de volgende stappen met de gebiedsuitwerking kunnen zetten. Een grote opgave rond het realiseren van een toerist-informatie punt (deelgebieden 4 en 5), het

Sturing en governance Uit de geformuleerde uitgangspunten en de financiële strategie, wordt duidelijk dat de opgaven vragen om een actieve rol van de partijen. De opgave kan als langjarig integraal project met deelprojecten worden gekarakteriseerd. De deelgebieden worden gefaseerd als deelpro-

Afsluitend Voor de realisatie van de gebiedsuitwerking kan een langere periode worden benut en niet alles hoeft tegelijk. De (deel)plannen kunnen naar verwachting binnen een periode van 3 tot 15 jaar worden gerealiseerd op basis van een logische fasering en planning. De stappen in de eerste fase zijn daarbij cruciaal. Om die mogelijk te maken is besluitvorming door college en gemeenteraad nodig over de gebiedsuitwerking. Voor de eerste fase is inzet op een samenwerkingsovereenkomst tussen de gebiedspartijen noodzakelijk. Daarnaast moet de gebiedsuitwerking voldoende houvast bieden voor de Golfclub om – in goede afstemming met betrokken bewoners en gebiedspartijen – aan de slag te gaan met de planuitwerking voor de uitbreiding van het golfterrein (onderdeel 2a/b en 3a). De gebiedsuitwerking dient ook als vertrekpunt voor de gemeente om met grondeigenaren in gesprek te gaan over uitruil en/of verwerving van gronden ten behoeve van de onderdelen 1a/b, 2a/b en 3a/b.