Bijlage 1 – Gebiedsuitwerking Herfte

Gebiedsuitwerking Herfte

19 februari 2026

Bron foto: Peter van ‘t Hul

Herfte | Gebiedsuitwerking

Colofon

Inhoudsopgave

Titel

Gebiedsuitwerking Herfte

In opdracht van:

Gemeente Zwolle & Golfclub Zwolle

Opgesteld door:

buro MA.AN

1. 2. 3. 4. 5.

Terborchstraat 22 8011 GG Zwolle

Opgave Analyse Visie Gebiedsuitwerking Uitvoeringsparagraaf

3 9 28 33 49

Bijlage

54

Telefoon: 038-4234482 Vasteland 12 3011 BL Rotterdam Telefoon: 010-4133025 info@buromaan.nl Datum:

19 februari 2026

|2

Herfte | Gebiedsuitwerking

Hoofdstuk

01

Opgave

|3

Opgave

Herfte | Gebiedsuitwerking

Inleiding Herfte en omgeving staan aan de vooravond van een bijzondere

Opgave

Thema’s gebiedsontwikkeling

ontwikkeling. Dit gebied vormt niet alleen het groene uitloopgebied

In het plangebied komen diverse ruimtelijke opgaven samen: natuur,

De gebiedsuitwerking richt zich op drie landschappelijke pijlers:

van Zwolle, maar ook een plek waar natuur, water, recreatie en sport

landschap, water, recreatie en sport. Met de gebiedsuitwerking geven

1.

elkaar versterken. Met deze gebiedsuitwerking zetten we samen

wij richting aan de ruimtelijke opgaven door:

– Gemeente Zwolle, Golfclub Zwolle, partners én inwoners – een belangrijke stap naar een toekomstbestendig landschap dat ruimte biedt voor ontspanning, beweging en beleving.

historische waarden. 2.

• de invulling van gebiedsbrede ambities en de rol die dit gebied hierin heeft te analyseren. Daarbij zorgen wij ervoor dat deze

Natuur & landschap – versterken van biodiversiteit en cultuurWater & klimaat – ruimte voor waterberging en klimaatadaptatie.

3.

Groen & recreatie – verbeteren van routes, uitbreiden van

gebiedsuitwerking goed aansluit op de lopende processen zoals de

recreatieve voorzieningen, uitbreiding golfbaan en

De opgave is ambitieus en veelzijdig. We willen de natuur versterken,

Aanvulling Omgevingsvisie, het Ruimtelijk Toekomstperspectief en

sportmogelijkheden.

zorgen voor waterberging en klimaatadaptatie, en tegelijkertijd ruimte

de Regionale Sponsstrategie;

bieden voor recreatie en sport. Denk aan het verbeteren van wandel-

• de ruimte vragende functies vanuit perspectief van natuur, groen,

en fietsroutes, de wens tot uitbreiding van de golfbaan en het creëren

recreatie, water, klimaat in te passen. Is er voldoende ruimte in het

van een aantrekkelijk netwerk van voorzieningen. Daarbij zoeken we

gebied aanwezig om aan alle ambities invulling te geven? Is er meer-

naar slimme combinaties die bijdragen aan de beleidsdoelen van stad,

voudig ruimtegebruik mogelijk? Of moeten wij keuzes maken?

waterschap en provincie, én aan een leefgebied waar alle Zwollenaren

• aan te geven op welke wijze wij ervoor zorgen dat het gebied als

trots op kunnen zijn.

uitloopgebied behouden en versterkt blijft en nieuwe ontwikke-

Deze gebiedsuitwerking is tot stand gekomen in nauwe samenwerking

lingen het gebruik en de toegankelijkheid ervan niet belemmeren,

met gebiedspartners en via participatie met bewoners. Het is meer dan

maar juist verbeteren.

Daarnaast worden initiatieven zoals evenementen, kleinschalige woningbouw en gezamenlijke parkeervoorzieningen zorgvuldig onderzocht op ruimtelijke inpasbaarheid.

een plan: het is een gezamenlijke visie op een groene, vitale stadsrand. Een plek waar natuur en recreatie hand in hand gaan, waar cultuur-

Het samenbrengen van deze opgaven vraagt om een integrale benade-

historische waarden worden behouden en waar ruimte is voor nieuwe

ring: hoe verbinden we beleidsprocessen en bieden we concrete kaders

initiatieven. Samen bouwen we aan een gebied dat niet alleen vandaag

voor ruimtelijke ontwikkelingen?

aantrekkelijk is, maar ook klaar voor de toekomst. Aanleiding Golfclub Zwolle heeft in 2022 zich bij de gemeente gemeld met een uitbreidingswens om meer ruimte te kunnen bieden aan sportende leden. Dit heeft geleid tot een notitie en samen met andere gebiedspartners aangeboden aan de gemeente Zwolle. In deze notitie is gevraagd om regie te nemen, gezien de vele ontwikkelingen in en rond dit gebied. Na ontvangst van de notitie is op verschillende momenten gesproken met de golfclub en partners over de vervolgstappen. Dit heeft geleid tot een startnotitie van de gemeente Zwolle, die door de gemeenteraad op 20 januari 2025 is vastgesteld. De startnotitie bevat de opdracht om vanuit een nauwe samenwerking tussen de gemeente Zwolle en de Golfclub Zwolle een gebiedsuitwerking op te stellen. Gezamenlijk hebben wij buro MA.AN gevraagd de uitwerking te begeleiden.

Gebiedsafbakening uit de ‘Startnotitie Zone golfclub e.o. - Gebiedsuitwerking Marsweteringlanden (juli 2024)’ |4

Opgave

Herfte | Gebiedsuitwerking

Plangebied Aan de oostkant van Zwolle begint een landschap waar stad en

Het volledig koppelen van de gebiedsuitwerking aan al deze verken-

voor woningbouw in Zwolle, waaronder de ontwikkellocatie Vechtrand.

natuur geleidelijk in elkaar overgaan: het parklandschap van Herfte &

ningen, ontwikkelingen en visies is niet mogelijk door verschillen in

De Vechtrand omvat de Verkenning Ceintuurbaanzone, Vechtpoort 1

Wijthmen. Deze landschappelijke zone strekt zich uit van het Vegt-

gebiedsafbakening, planning en abstractieniveau. Wel zijn de relevante

(tussen de Nieuwe Vecht en het spoor Zwolle–Meppel) en Vechtpoort

lusterbos tot aan Wijthmen en vormt een belangrijk onderdeel van

onderdelen bestudeerd en waar mogelijk betrokken in de onderbou-

2 (ten oosten van dit spoor). Door de gebiedsoverstijgende klimaat- en

de hoofdgroenstructuur van Zwolle – ook wel bekend als een van de

wing. Gedurende het proces voor de gebiedsuitwerking Herfte is het

wateropgave kent de Vechtrand geen harde begrenzing. Woningbouw

‘groene vingers’. Voor de gebiedsuitwerking richten we ons op een

Ruimtelijk Toekomstperspectief ‘Ons Zwolle van Overmorgen’

is voorzien in Vechtpoort 1 en daarnaast wordt stadspark Vechtrand

specifiek deel van dit parklandschap, gelegen tussen de spoorlijn

openbaar gemaakt en vastgesteld door de gemeenteraad op 7 juli 2025.

geïntroduceerd.

Zwolle – Dalfsen, de Ceintuurbaan, de Herfter es en de westzijde van

Hiermee is meer duidelijkheid ontstaan over de verkenningslocaties

Wijthmen. Dit gebied is een uniek en waardevol Zwols landschap, gevormd door de eeuwenlange wisselwerking tussen mens en natuur. Het herbergt een rijke mix aan functies en landschappen: van uitgestrekte graslanden, bossen en historische landgoederen tot Golfclub Zwolle, de Wijthmenerplas en het buurtschap Herfte en het dorp Wijthmen. Ontwikkelingen rondom plangebied In en rondom het plangebied zijn diverse planprocessen en gebiedsontwikkelingen in gang gezet. Langs de Ceintuurbaan wordt gewerkt aan gebiedsproces Oosterenk en de Verkenning Ceintuurbaanzone. De Oosterenk transformeert van kantorengebied naar een dynamisch gemengd stedelijk gebied met ruimte voor wonen, werken en zorg. Voor een deel van Oosterenk is een Ruimtelijk ontwikkelplan vastgesteld (september 2024). Voor de Ceintuurbaanzone heeft de gemeente een verkenning uitgevoerd als onderdeel van de verstedelijkingsstrategie voor Zwolle. In 2024 is ook het ‘Dorpsplan Wijthmen’ geactualiseerd, omdat het plan uit 2010 niet meer aansloot bij de huidige maatschappelijke ontwikkelingen. Vanuit dit Dorpsplan zijn er diverse ontwikkelingen gaande: verkenning woningbouw, omlegging Kroesenallee. Daarnaast lopen er diverse initiatieven. Het Dorpsplan overlapt deels met de gebiedsuitwerking en is daarom in de analyse meegenomen. Verder heeft de golfclub Zwolle een uitbreidingswens om te groeien tot een 27 holes golfbaan.

In dit kader zijn er door de stichting uitbreiding Golfclub Zwolle (StugZ) in 2024 gronden aangekocht.

|5

Opgave

Herfte | Gebiedsuitwerking

Beleidskaders Ruimtelijk Toekomstperspectief

Ons Zwolle van Overmorgen Mei 2025

Omgevingsvisie Zwolle (november 2021)

Deze structuur werkt op systeemniveau wat betekent dat wanneer de

Zwolle is een stad met een heldere groenstructuur, opgebouwd uit een

Sallandse Weteringen te vol zitten en het over de kademuren dreigt te

hoofdgroenstructuur en een nevengroenstructuur. Deze groenstruc-

stromen in het centrum van Zwolle, dit met een omweg rondom Zwolle

turen sluiten aan op de landschappelijke structuren rondom de stad.

vertraagd afgevoerd kan worden. Door bewust op lage plekken ruimte

Het plangebied voor de gebiedsuitwerking Herfte is volledig onderdeel

te creeren en het water hierheen te leiden met watergangen kan dit

van de hoofdgroenstructuur.

onderdeel zijn van de ruimtelijke natuurlijke inrichting van dit gebied.

In deze groenstructuur liggen verschillende parken en zwemplassen, waaronder de Wijthmenerplas. Deze plas heeft een regionale en

Water en Bodem Sturend (april 2024)

Ruimtelijk Toekomstperspectief Ons Zwolle van Overmorgen (mei 2025) Het Ruimtelijk Toekomstperspectief ‘Ons Zwolle van Overmogen’ geeft duiding aan toekomstige ontwikkelingen rondom het plangebied door de ontwikkellocatie Vechtrand en Stadspark Vechtrand te benoemen. Voor de wateropgave is een indicatieve verbinding tussen de (Herfter) weteringen en (Nieuwe) Vecht op de kaart gezet met daarbij een zoekgebied naar tijdelijke waterberging van de Nieuwe Wetering.

Het position paper Water en Bodem Sturend van Waterschap Drents

stedelijke recreatieve functie en daarbij wordt op een hoger voorzie-

Overijsselse Delta (WDODelta) legt vast dat de eigenschappen van

ningenniveau ingezet dan in vergelijking met andere plassen. Naast het

De groeiende recreatiebehoefte vanuit de stad, maar ook de toekom-

water en bodem leidend moeten zijn bij ruimtelijke ontwikkelingen en

belang van de natuurwaarden en het ontspannen karakter van dagre-

stige extra vraag door de mogelijke woningbouw ontwikkeling rondom

inrichting. Dit principe is essentieel om een klimaatbestendig en

creatie, wordt de ruimte rondom de plas wordt jaarlijks ook beschikbaar

Vechtpoort, zet de bestaande recreatieve voorzieningen in het gebied

betaalbaar waterbeheer te realiseren. Het document vormt een stra-

gesteld voor een beperkt aantal grootschallige evenementen.

verder onder druk. Daarbovenop ligt een grote opgave voor de toene-

tegisch kader en bevat richtinggevende uitspraken over de rol van het

mende wateroverlast in de regio Zwolle mede door de te verwachten

waterschap in het ruimtelijk domein, benadrukt het voorkomen van

klimaatveranderingen.

In het streefbeeld watersysteem worden oplosingen geschetst om

afwenteling van problemen, en zet in op samenwerking met overheden,

de gevolgen van overstromingen te beperken voor Zwolle. Aan de

ondernemers en bewoners. WDODelta kiest voor een proactieve,

oostzijde van Zwolle wordt de mogelijkheid verkend om een robuuste

In het vastgestelde ruimtelijk toekomstperspectief wordt het Stadspark

sturende positie om een leefbare en toekomstbestendige delta te

blauwe structuur aan te leggen met overloopgebieden die in het geval

Vechtrand geintroduceerd. Dit geeft richting aan de gebiedsuitwerking

waarborgen.

Herfte als belangrijk uitloop- en recreatiegebied van Zwolle. Aanslui-

van extreme situaties ingezet kunnen worden.

ting op Stadspark Vechtrand ligt voor de hand. |6

Opgave

Herfte | Gebiedsuitwerking

Leeswijzer De gebiedsuitwerking Herfte is opgesteld aan de hand van de drie onderstaande thema’s. Vanuit Natuur & Landschap, Water & Klimaat en Groen & Recreatie is het plangebied geanalyseerd en zijn de verschillende kansen benoemd. De uitkomsten daarvan zijn de fundatie voor een integrale gebiedsvisie, zoals verbeeld in het ruimtelijke concept voor een mogelijk ‘Landschapspark Herfte 2040’.

Natuur & Landschap

Water & Klimaat

Groen & Recreatie

• Accentueren van de unieke Zwolse landschapstypen

• Ruimte om water te bergen

• Veilig verbonden uitloopgebied

• Continueren van robuust landschappelijk casco

• Verkoeling door landschap

• Aantrekkelijk en gastvrij

|7

Opgave

Herfte | Gebiedsuitwerking

Participatie Voor de gebiedsuitwerking Herfte heeft gedurende de periode februari

Aanvullend hierop zijn er enkele thema’s ingebracht waar aandacht

2025 tot en met december 2025 participatie plaatsgevonden.

voor is gevraagd vanuit omwonenden en belanghebbenden. Op een

Verschillende middelen zijn hierbij ingezet zoals keukentafel-

aantal daarvan geeft de gebiedsuitwerking een antwoord. Ook zijn er

gesprekken, overleggen met belangengroepen, ledenvergaderingen,

een aantal thema’s in de participatie naar boven gekomen die buiten

gebiedsbezoeken en inwonersbijeenkomsten. Vanuit de participatie

de scope vallen van de gebiedsuitwerking. Wij vinden het van belang

zijn veel vragen en opmerkingen ingebracht in relatie tot de primaire

om een reactie op deze thema’s te geven in deze gebiedsuitwerking en

onderwerpen van de gebiedsuitwerking. Deze zijn verwerkt in de

beschrijven deze reactie in de bijlage B. Deze zijn ook terug te vinden

gebiedsuitwerking.

in het participatiejournaal van de gemeente Zwolle.

Getekend verslag van de eerste bewonersbijeenkomst door inwoner Maarten de Vries

|8

Herfte | Gebiedsuitwerking

Hoofdstuk

02

Analyse

|9

Analyse | Natuur & Landschap

Herfte | Gebiedsuitwerking

Unieke Zwolse landschappen gevormd door natuur en mens

Weteringenlandschap

Dekzandruggenlandschap met kamerstructuur

Het eeuwenoude landschap rondom het plangebied is gevormd door

een zandverstuivingsvlakte. Het zand kwam terecht aan de randen van

natuur en mens. Dit samenspel tussen natuur en cultuur heeft geleid

de het rivierdal en vormde daar kenmerkende verhogingen, de rivier-

tot unieke Zwolse landschappen.

duinen die onderdeel zijn van het dekzandruggenlandschap.

Het natuurlijke landschap is gevormd door natuurlijke factoren, name-

Na de laatste ijstijd brak het holoceen aan, een periode waarin het

lijk ijs, (smelt) water en wind. Het weteringenlandschap heeft zich

klimaat opwarmde, ijskappen smolten en de zeespiegel steeg. Hierdoor

gevormd op de laagste plekken in het landschap, namelijk de vlaktes

stegen ook de grondwaterstanden, waardoor moerassen zich vormden

van rivierafzettingen van de Vecht. Deze vlaktes zijn onderdeel van

en veen ontstond. In de laagtes tussen de zandruggen en rivierduinen

het oerstroomdal van de Overijsselse Vecht. Zij was een enorm brede

van deze Oer-Vecht werd dit zelfs nog versneld door de kwelstromen

vlechtende rivier die veel zand heeft afgezet. In de droge en koude

vanuit hogere gebieden.

omstandigheden van de laatste ijstijd veranderde deze riviervlakte in

Dekzandruggenlandschap met es op rivierduin

| 10

Analyse | Natuur & Landschap

Herfte | Gebiedsuitwerking

Unieke Zwolse landschappen gevormd door natuur en mens

Herfterwetering in het maten- en flierenlandschap

Wandelpad Buitenplaats Boschwijk

Het cultuurlijke landschap ontstond wanneer de eerste mensen zich

omliggende groene zoom waarin de boerderijen liggen. Tussen de essen

In en rond het plangebied bevinden zich verschillende historische

vestigden op de rivierduinen, de oudste bewoningsplekken in het

ontstaat een landschap in de vorm van een kamerstructuur, waarbij de

buitenplaatsen, die net als de boerderijen op de hogere delen in

gebied. In het onderzoeksgebied zijn sporen gevonden van jagers en

wanden bestaan uit houtwallen, lanen en bosranden. Langs de beken

het landschap zijn gelegen. In het plangebied zelf liggen nog drie

verzamelaars, maar die duiden nog niet op vaste bewoning. Die kwam

ligt het maten- en flierenlandschap: een open weidelandschap waar

buitenplaatsen met een wisselende waardering op basis van het

pas in de vroege bronstijd toen er voldoende voedsel was om je op

vee graasde en hooi werd gewonnen. Door de aanleg van weteringen

één plek te vestigen. Op deze plekken onstond het kampenlandschap

– vaak rechtgetrokken natuurlijke stromen – werden moerassen en

cultuurhistorisch onderzoek uit 2019 (zie pagina 14). Het wonen ontwikkelde zich in de 20e eeuw langs de bestaande hoger gelegen

met essen. Het ‘boerenbedrijf’ ontstond en was nauw verbonden met

broekbossen ontgonnen voor landbouw. In en rond het plangebied

wegen in het gebied, waar op de boerenerven verschillende generaties

het landschap. Akkers bevonden zich op de hogere rivierduinen. Door

liggen zes weteringen, onderdeel van de Sallandse Weteringen. Het

de bemesting van de akkers met potstalmest vermengd met plaggen

gebied kent een langgerekte verkaveling en wordt nog steeds groten-

samenwoonden. Als gevolg van de agrarische ontwikkelingen en woonwensen in de tweede helft van de 20e eeuw en begin 21e eeuw, zijn er

ontstonden vruchtbare bodems die je nu als een bolling in het land-

deels gebruikt als hooi- of weiland, met verspreid moerasbosjes.

nu veel meer solitaire erven/woonkavels.

schap kunt herkennen. De essen hebben een open karakter met een

| 11

Analyse | Natuur & Landschap

Herfte | Gebiedsuitwerking

Een rijke cultuurhistorie Door de ontginning van veenmoerassen en bossen verdween de sponswerking in het Vechtdal, waardoor piekafvoeren toenamen en meer gebieden overstroomden. De afwatering werd daarom verbeterd en

Helmhorst

de waterbeheersing nam toe. De oorspronkelijk bochtige weteringen

Achterbeltse wetering

zijn in de eerste helft van de twintigste eeuw, onder andere tijdens de

Valkenberg

ruilverkaveling, rechtgetrokken. De verbinding tussen Herfterwetering en Emmertochtsloot werd gegraven en doorbrak de dekzandrug. De Achterbeltse en Marswetering waterden vroeger noordwaarts af, maar lozen nu via de rechtgetrokken Achterbeltse wetering op de Herfterwetering, waarbij het zuidelijke deel is vervallen. De Herfterwetering (vroeger Zalneesche wetering) werd in de veertiende eeuw gescheiden

Emmertochtsloot

van de Westerveldsche Aa en heeft door de herinrichting van het Selhorst

recreatiegebied in de jaren zestig een bochtig karakter gekregen. De lokale (land)wegen liggen nog steeds op hun oorspronkelijke plek

Landwijk

op de hogere dekzandgronden. Na de verharding in de jaren ‘40/’50

Assevoort

Herfterwetering

is het oorspronkelijke begroeiingspatroon grotendeels behouden gebleven (op een paar kleine uitzonderingen na), waardoor wegen en

Boschwijk

beplanting nog altijd herkenbaar en beeldbepalend zijn in het land-

Veldwijk

schap. Alleen de Heinoseweg is sterk veranderd. Sinds 2010 is het tracé tussen Boschwijk en Wijthmen ingrijpend aangepast voor een rijbaanverdubbeling, ongelijkvloerse kruisingen en een omlegging van de N35. Hierdoor is de cultuurhistorische waarde van dit deel grotendeels verloren gegaan. De spoorlijn Zwolle–Meppel werd in 1867 Nieuwe wetering

aangelegd, gevolgd door de aftakking richting Emmen tussen 1903 en 1905. Beide spoorlijnen doorsnijden de historische hoofdstructuur van

Belten

het landschap en verstoren ter plaatse de onderlinge samenhang van historisch verbonden landschapselementen. Het Vechtdal bestond tot in de late middeleeuwen uit agrarische hoven die deel uitmaakten van het hofstelsel en eigendom waren van kerkelijke instellingen en adel. Vanaf de 16e en 17e eeuw kwam er een belangrijke omslag: het bezit ging over in particuliere handen en deze hoven veranderden in representatieve buitenplaatsen met formele tuinen, lanen en zichtlijnen op de Vecht. In de 18e en 19e eeuw volgde een tweede omslag, waarbij de formele aanleg plaatsmaakte voor landschappelijke parkstijlen en boomgroepen. De 20e eeuw bracht een nieuwe fase van aantasting en versnippering door infrastructuur, ruilverkaveling en stadsuitbreiding, al blijven (delen van) lanen, grachten en zichtlijnen op sommige plekken behouden en zichtbaar.

Legenda Globale contouren buitenplaats met tuin, park en lanen (1832)

Historische (land)wegen en laanbeplanting

Historische maar rechtgetrokken weteringen en waterlopen op basis van vermoedelijke natuurlijke waterlopen en dalvormige laagte

Nieuwe waterloop

Historische (land)wegen en en verloren

Kaartbeeld gebaseerd op ‘Cultuurhistorisch - landschappelijk onderzoek

laanbeplanting

Herfte, Wijthmen, Veldhoek en Zalné’ (18 juni 2019) | 12

Analyse | Natuur & Landschap

Herfte | Gebiedsuitwerking

Verdwenen bos en kamerstructuur door ruilverkaveling Het Vechtdal is na de ijstijd door het warmer wordende klimaat geheel bedekt geweest met verschillende typen bos. Op de lagere delen waren dit broekbossen en op de hogere en drogere delen beuken-, eiken- en/ of lindebossen. Aan het eind van de middeleeuwen nam ontbossing toe vooral op de hogere delen. Rond de 16e / 17e eeuw was het hele Vechtdal ontbost. Met de opkomst van de buitenplaatsen kwam de bebossing weer terug. Eerst rondom de huizen en daarna gevolgd door grote bospercelen ten behoeve van houtproductie. Een deel van deze sierbossen en productiebossen zijn nog steeds aanwezig. Zoals het hakhoutbos, beter bekend onder de naam Erfgenamenbos, en de fraaie sierbossen rondom Boschwijk. De kaart hiernaast laat de hoeveelheden bos zien rond 1890 met daarover heen een kaartlaag van de bossen uit 2018. Dit laat duidelijk zien dat er in korte tijd veel oude bossen zijn verdwenen door de aanleg van nieuwe infrastructuur zoals het spoor, uitbreiding van stedelijk gebied en ruilverkaveling. Met de komst van de Wijthmenerplas en Golfclub Zwolle is ook weer opnieuw bos toegevoegd aan het gebied. Er zijn echter nog meerdere plekken in het gebied waar de originele kamerstructuur/begroeiingspatroon hersteld kan worden. Voormalige buitenplaats Veldwijk is daar een voorbeeld van.

Uit het uitgebreide cultuurhistorisch-landschappelijk onderzoek uit 2019 blijkt dit vooral te komen doordat het oorspronkelijke begroeiingspatroon verdwenen is. Bij de buitenplaatsen Selhorst en Boschwijk speelt het verdwijnen van de begroeiing geen rol maar gelden andere aandachtspunten, die de waardering bepalen. De waardering voor deze drie buitenplaatsen worden op de volgende pagina nader toegelicht. Door het herstellen van de landschappelijke kamerstucturen kan de waardering van de buitenplaatsen weer toe nemen en ontstaat een robuuste en toekomstbestendige groenstructuur.

Samengestelde kaart uit ‘Cultuurhistorisch - landschappelijk onderzoek Herfte, Wijthmen, Veldhoek en Zalné’ (18 juni 2019)

| 13

Analyse | Natuur & Landschap

Herfte | Gebiedsuitwerking

Kansen voor herstel van de buitenplaatsen

Bron: Cultuurhistorisch - landschappelijk onderzoek Herfte, Wijthmen, Veldhoek en Zalné. 18 juni 2019

Buitenplaats Veldwijk krijgt een lage waardering (4/14)

Buitenplaats Selhorst krijgt een goede waardering (10/14)

Buitenplaats Boschwijk krijgt een goede waardering (12/14)

op de volgende punten:

op de volgende punten:

op de volgende punten:

• Gaafheid: oorspronkelijke locatie, oriëntatie op historische hoofd-

• Gaafheid: oorspronkelijke locatie, oorspronkelijk gebruik

• Herkenbaarheid: historische context / omgeving gaaf of nog

structuur, oorspronkelijke aanleg, oorspronkelijk begroeiingspatroon, oorspronkelijk gebruik

• Herkenbaarheid: waarden waarneembaar en herkenbaar in het

herkenbaar

landschap

• Herkenbaarheid: waarden waarneembaar en herkenbaar in het landschap, historische context / omgeving gaaf of nog herkenbaar, vertoont samenhang met de historische context

| 14

Analyse | Natuur & Landschap

Herfte | Gebiedsuitwerking

Herstel cultuurhistorische kamerstructuur Het gebied rond de Wijthmenerplas en de Golfclub Zwolle is sinds 1890 sterk veranderd, maar de groene kamerstructuur van het landschap is nog altijd herkenbaar. Rondom de Wijthmenerplas en de golfclub zijn twee nieuwe landschappelijke kamers met een recreatief eigen karakter ontstaan in aansluiting op hun directe omgeving. De Wijthmenerplas is een naar binnen gerichte kamer met een robuuste groene rand, die zowel een buffer vormt richting Herfte en Wijthmen als verschillende belevingswerelden biedt. Rondom de plas zijn vier duidelijke sferen te ervaren:

A

• Noordoost – ruig en natuurlijk, met wandelgebied en naaktstrand; • Zuidoost – kleinschalig en historisch, met boomlanen, houtwallen, weilanden en kleine hoogteverschillen; • Zuidwest – intensief recreatief, met stranden, horeca en voorzieningen; • Noordwest – extensief groen, maar strakker door de aanwezigheid van de golfbanen.

B

De golfclub is een naar buiten gerichte kamer met een open karakter,

D

boomgroepen en houtwallen, die mooi aansluit op buitenplaats Boschwijk en het open maten- en flierenlandschap.

D D

Naast deze twee kamers zijn er nog vier kamers waar de historische

C

structuur deels verloren is gegaan. Hier liggen kansen om in samenhang met mogelijk nieuwe functies, de groene kamerstructuur te versterken. Deze vier kamers zijn: A. de Herfteres (historische ‘Herfteresch’ en naastgelegen voormalige buitenplaats Selhorst);

N

B. de nu open kamer van voormalig buitenplaats Veldwijk gelegen tussen de Wijthmenerplas en Wijthmen; C. het weiland aan de oostzijde Hoekserflaan en noordzijde Heinoseweg; D. de weilanden tussen de Zalnéweg en de Herfterwetering ter hoogte van de N35. Het herstellen van deze groene kamerstructuren biedt ook kansen voor natuurontwikkeling in de kamers zelf. Denk hierbij aan het uitbreiden van het natuurbeheerplan van de golfclub (zie pagina 16) en het

Legenda Bos aanpland voor 1890 Bos aangepland na 1890 Kamers met kansen voor verbeteren en/of herstellen van kamerstructuur

vergroten en verbinden van zowel de natte als de droge natuurtypen langs de weteringen (zie pagina 17).

| 15

Analyse | Natuur & Landschap

Herfte | Gebiedsuitwerking

Kansen voor natuurontwikkeling - uitbreiding Golfclub Zwolle Golfclub Zwolle functioneert als een verbindende en naar buiten gerichte kamer, omsloten door de groene structuren van buitenplaats Boschwijk en de bossages tussen de Wijthmenerplas en de Herfteres. Op het eerste gezicht lijkt de golfbaan vooral te bestaan uit strak gemaaide gazons met enkele bosgroepen en houtwallen, waardoor de biodiversiteit laag zou zijn. Dit beeld wordt versterkt door online kaartviewers voor ecologie en natuurwaarden, waarin de golfbaan nauwelijks naar voren komt. Dit is echter misleidend: omdat het terrein privaat is, wordt het vaak niet meegenomen in veldonderzoeken. In werkelijkheid voert de Golfclub Zwolle een actief natuurbeheerplan uit, waarbij circa 50% van het totale baanoppervlak natuurlijk wordt beheerd. Het gaat hier dan vooral om een grote diversiteit aan verschillende graslanden, de houtsingels en bosjes en natuurlijke oevers bij sloten of open water. De biodiversiteit in het gebied nam de afgelopen 25 jaar toe, met inmiddels ruim 120 verschillende vogelsoorten, diverse beschermde dieren, insecten, amfibieën, reptielen en meer dan 100 plantensoorten. De biodiversiteit wordt verder versterkt door verschillende ecologische zones, die ook dienen als verbindingsroutes voor dieren, en door de aanleg van diverse faunavoorzieningen.

De golfclub heeft bij de provincie en het Rijk landgoedstatus aangevraagd voor haar terrein. Een mogelijke uitbreiding van de golfclub biedt de kans om deze natuurtypen uit te breiden en nieuwe te introduceren. Hierdoor kan een nog beter aaneengesloten en robuust natuurnetwerk ontstaan. Reeds sinds 2011 is Golfclub Zwolle GEO gecertificeerd, een onafhan-

N

kelijk internationaal duurzaamheidskeurmerk. Om de 3 jaar vindt er een audit plaats op het duurzaam beheer. Als GEO-golfbaan levert Golfclub Zwolle dankzij het strenge duurzaamheidstraject bewijs dat ze op alle mogelijke gebieden verantwoord handelen en rekening houden met de natuur, het milieu en de samenleving. Golfclub Zwolle vervult hierin landelijk een pioniersrol.

Legenda van het bestaande natuurbeerheerplan van golfclub Zwolle Droog soortenrijk grasland

Nat schraalland

Houtsingel

Heischraal grasland

Rietoever

Bos (gemeente/particulier)

Bloemrijke ruigte

Poel

Nat soortenrijk grasland

Plas dras oever

Kansen voor uitbreiding natuurtypen golfclub Zwolle

Boomweide Bosje

| 16

Analyse | Natuur & Landschap

Herfte | Gebiedsuitwerking

Kansen voor natuurontwikkeling - vergroten en verbinden van natuurtypen Er bestaat al een ecologische verbinding tussen Wijthmen, de Wijthmenerplas en de golfclub. Deze kan worden versterkt door nieuwe ontwikkelingen, zoals de uitbreiding van de golfclub. De gemeente Zwolle ziet kansen voor zowel droge als natte natuurtypen langs het spoor. Daarbij kan het oorspronkelijke landschap van het voormalige stroomdal van de Westerveldse Aa (nu Herfterwetering) worden hersteld, van laaggelegen naar hoger gelegen gronden. Deze landschappelijke en ecologische waarden kunnen worden doorgetrokken naar de mogelijke uitbreiding van de golfclub, waarbij de wetering flauwere natuurvriendelijke oevers krijgt. Dit biedt niet alleen ecologische meerwaarde, maar ook extra ruimte voor waterberging. Door specifieke flora terug te brengen, wordt het leefgebied van belangrijke faunasoorten in Zwolle versterkt. Zo profiteert de sleedoornpage van extra aanplant van sleedoorn. Het herstel van hooilanden en moerasgebieden biedt bovendien een geschikte habitat voor de modderkruiper. Bij de uitbreiding van de golfbaan is het belangrijk voldoende afstand te houden en zo rust te creëren voor de das. De das is namelijk een van de ambassadeursoorten voor deelgebied Parklandschap Herfte - Wijthmen zoals opgenomen in ‘factsheet 19’ van de Natuurwaardenkaart (gemeente Zwolle).

Dit zijn slechts enkele voorbeelden (zie onderstaande tabel) die laten zien hoe divers de natuurmilieus in dit gebied zijn en hoe dicht zij naast elkaar voorkomen. Sommige soorten hebben een groter leefgebied dan de gebiedsuitwerking, zoals de otter. Aan de randen van het gebied liggen infrastructurele barrieres, maar zijn voor nu zijn er voldoende faunapassages. Bij het eventueel herinirichten van de oevers langs de Herfterwetering is wellicht een faunapassage nodig onder de N35.

N

Legenda Hoog schraalgrasland

Moeras

Kruiden en faunarijkgrasland en poelen

Otterpassage

(landschap Overijssel) Laag schraalgrasland

Hooiland

Herstel historische es met

Extensieve recreatie

kruiden- en faunarijke

in relatie tot de

akker i.c.m. voedselbos

natuurwaarden

Kruiden- en faunarijk grasland en poelen

Mogelijkheid voor nieuwe faunapassage

Faunapassage | 17

Analyse | Water & Klimaat

Herfte | Gebiedsuitwerking

Afstand tot koele plek

Gevoelstemperatuur Nu

Afstand tot koele plek

Gevoelstemperatuur 2050

Legenda Toename kans op grondwateroverlast Wateroverlast bij hevige bui (200mm/48uur) Overstroming (kans 1op1000) Gebiedsuitwerking Herfte

Wateroverlast Sallandse Weteringen

Verkoeling

Droogte

In de toekomst kan Herfte op drie manieren te maken krijgen met

Het plangebied wordt nu al veel door de inwoners van Zwolle gebruikt

Het plangebied kent hoogteverschillen, maar ligt grotendeels lager

wateroverlast: door hogere grondwaterstanden, piekbuien en overstro-

voor recreatie en zomerse verkoeling. Door de stijgende (gevoels)

gelegen en heeft daarom weinig last van droogte. Veel golfclubs, zoals

mingen vanuit de rivieren. De regionale sponsstrategie biedt hiervoor

temperatuur (onderste kaartbeeld toont de verwachting voor 2050) zal

op de Veluwe en in Brabant, liggen op hogere gronden en kampen

handvatten, zoals toegelicht in de stroomgebiedsuitwerking voor

de recreatiedruk voor verkoeling toenemen, naast de groeiende recrea-

met verdrogende banen door pompverboden en het ontbrekend van

Salland. In deze gebiedsuitwerking is de eerste stap gezet om ruimte

tievraag vanuit de woningbouwontwikkeling in de Vechtrand.

voldoende wateraanvoer. Het gebied rondom de Golfclub Zwolle profi-

voor water te creëren, wat als vervolgstap nader kan worden onder-

teert juist van een constante kwelstroom uit de Veluwe. Dit maakt deze

zocht samen met het waterschap en regiogemeenten.

locatie een duurzame en toekomstbestendige keuze voor een uitbreiding van de golfclub. Aanvullend zou een door kwel gevoede vijver extra bescherming tegen droogte bieden. | 18

Intermezzo | Water & Klimaat

Herfte | Gebiedsuitwerking

Regionale Sponsstrategie - Salland Regio Zwolle heeft de ambitie om vóór 2040 50.000 woningen te bouwen en 20.000 arbeidsplaatsen te creëren. Deze groei wordt vormgegeven als onderdeel van de verstedelijkingsstrategie voor het NOVEX-gebied Regio Zwolle. Een van de vijf programma’s die deze strategie verder uitwerken, is de regionale sponsstrategie.

Ge

b i e d s ui

e tw

kan worden. Dit gebeurt door de sponsprincipes – maatregelen om brengen voor de zeven stroomgebieden in de regio. Voor Herfte is toepassing. De regionale sponsstrategie richt zich op de realisatie

te e rf

de gebiedsrapportage van stroomgebied Sallandse Weteringen van

rking

water beter vast te houden, te vertragen en te bergen – in kaart te

H

Deze strategie richt zich op de vraag hoe klimaatrobuust ontwikkeld

van een bodem- en watersysteem dat kan meebewegen met de door klimaatverandering toenemende verschillen en extremen in de verschillende seizoenen. Hiervoor zijn drie sponsprincipes voor Regio Zwolle opgesteld en op kaart gezet. Deze kaart is geen blauwdruk voor ruimtelijke ontwikkeling in de regio, maar een langetermijnstrategie waarbij de kaart als bouwsteen gebruikt kan worden. Sponsprincipe 1 vasthouden richt zich op het water bewaren op de plek waar het valt, bijvoorbeeld in de bodem. Dit voorkomt droogte en bouwt een watervoorraad op voor droge perioden. Sponsprincipe 2 vertragen is bedoeld om de afvoer van water via het oppervlaktewater te vertragen, zodat piekafvoeren en benedenstroomse wateroverlast verminderen. Hiervoor is tijdelijke opvang van water nodig. Sponsprincipe 3 bergen focust op het tijdelijk opslaan van water op het maaiveld of in het oppervlaktewater tijdens neerslagpieken. Zo nemen piekdebieten af en blijft meer gebiedseigen water beschikbaar. Retentie is een speciale vorm van tijdelijke berging bij extreme neerslag om wateroverlast en schade in kwetsbare gebieden te beperken, maar zonder structurele watervoorraad op te bouwen. Op het schaalniveau van het stroomgebied zal de gebiedsuitwerking Herfte een bijdrage moeten leveren aan het sponsprincipe 3 bergen.

Met inzoomen naar een lager schaalniveau, zoals de gebiedsuitwerking of een individueel erf, zijn op dat schaalniveau alle sponsprincipes weer van toepassing. De bijdrage van water vasthouden of vertragen op deze kleine ruggen of daken van gebouwen zijn relatief klein in vergelijking met de Sallandse Heuvelrug, maar vele kleine stappen maken wel degelijk impact op het stroomgebied Sallandse Weteringen. | 19

Analyse | Water & Klimaat

Herfte | Gebiedsuitwerking

Onderdeel van toekomstig robuust watersysteem Zwolle Op de kaart is het watersysteem voor Zwolle gecombineerd met de bovenregionale stresstest (een regenbui van 200 mm in 48 uur). Dit is 1,5 keer een Limburgbui met een herhalingstijd van eens per 1000 jaar. In deze stresstest is nog geen rekening gehouden met de opstuwing vanuit het IJsselmeeer. De bovenregionale stresstesten benadrukken de urgentie van waterberging. De onderzoeksopgave voor een robuuste blauwe structuur uit de omgevingsvisie ligt grotendeels buiten het plangebied en biedt een oplossing voor wateroverlast bij langdurige regenval en een vol

Ove r l o opgeb i ed en 200 m m i n 48 u u r b u i

systeem. Toch raakt deze structuur het plangebied via een voorgesteld noodventiel. In het Ruimtelijk Toekomstperspectief is aanvullend een indicatieve verbinding opgenomen tussen de (Herfter)weteringen en de (Nieuwe) Vecht, met een zoekgebied voor tijdelijke waterberging in relatie tot de Nieuwe Wetering. Dit vormt een reactie op de lokale wateroverlast die optreedt bij extreme buien, zoals die van 200 mm in 48 uur. Het is daarom belangrijk om laaggelegen gebieden vrij te houden van functies die gevoelig zijn voor waterschade, en deze gebieden juist in te zetten voor waterberging. Door meer ruimte voor water te creëren

Nood venti el en overloopgeb i ed en i n ex trem e s i tu ati e

langs de Herfterwetering kan kan het water sneller afgevoerd worden uit het gebied. Zo draagt dit niet alleen bij aan het verminderen van lokale overlast, maar versterkt het ook het watersysteem als geheel – vooral wanneer meerdere extreme gebeurtenissen tegelijk plaatsvinden. Bestaande infrastructuur (paden en wegen) hebben daarbij een rol als evacuatieroutes bij overstromingen. De uitbreiding van Golfclub Zwolle biedt een uitgelezen kans om natte natuurtypen te versterken en tegelijkertijd invulling te geven aan de waterbergingsopgave. De golfclub hanteert een gelijke verdeling

Het kaartbeeld toont een projectie van de bovenregionale stresstest met een langdurige bui van 200 mm in 48 uur. Dit is 1,5 keer zo groot als de Limburgbui met een herhalingstijd van eens per 1000 jaar.

tussen golfbanen en natuurontwikkeling (50-50). Dit maakt de aanleg mogelijk van onder meer plas-drasoevers, nat soortenrijk grasland, nat schraalland en diverse poelen. Hoe groot die bijdrage aan de waterbergingsopgave precies kan zijn, moet in een vervolgonderzoek worden

Legenda Noodventielen en overloopgebieden in extreme situaties

bepaald. Op die manier levert de gebiedsuitwerking een waardevolle bijdrage aan een toekomstig robuust watersysteem voor Zwolle.

| 20

Analyse | Groen & Recreatie

Herfte | Gebiedsuitwerking

Positionering Herfte ten opzichte van vigerend beleid Parken en zwemplassen

Fysiek kapitaal - Parken en zwemplassen, Omgevingsvisie Zwolle (november 2021)

G e b i e ds

u it

w e r ki n

erft e

G e b i e ds

w e r ki n

erft e

erft e

Hoofdgroenstructuur, Omgevingsvisie Zwolle (november 2021)

u it

gH

w e r ki n

Ruimtelijk toekomstperspectief

gH

u it

gH

G e b i e ds

Hoofdgroenstructuur

Kaartbeeld blauwgroen, Ruimtelijk Toekomstperspectief Ons Zwolle van Overmorgen (mei 2025)

De omgevingsvisie Zwolle beschrijft de verschillende onderdelen van

De Wijthmenerplas is één van de drie zwemplassen en zal door de

Het ruimtelijk toekomstperspectief benadert de opgaven voor stad

Gebiedsuitwerking Herfte los van elkaar. Het plangebied ligt volledig in

toekomstige groei van Zwolle (Ontwikkellocatie Zuid en Vechtrand uit

en regio integraal. Hierin wordt een wenkend perspectief beschreven

de hoofdgroenstructuur van de stad.

het RTP) meer druk ervaren.

waarbij de hoofdgroenstructuur, golfclub en Wijthmenerplas samen onderdeel vormen van Stadspark Vechtrand. Een nieuw stadspark, die betekenis geeft aan de opgaves voor de drie onderzoeksthema’s. De Gebiedsuitwerking Herfte geeft een eerste ambitieuze aanzet voor de verdere uitwerking en realisatie van Stadspark Vechtrand.

| 21

de toekomst toe. We zorgen dat de

behouden en versterken we naar

In 2040 is de hoeveelheid groen per woning in de bebouwdegroot toekomst toe. We toe zorgen dat de de kom even als in 2023. Bij nieuw te voegen woningen wordt gezocht naar 75m2 nieuw groen, per groene alle inwoners nieuwe woning. Voor vingers inbreidingenvoor geldt de groenladder:

sporten, recreëren, en ontmoeten. Bij de ontwikkeling naar de groene invulling nabij de woningen en in het er (samen veel vraag naar koelteplekken en waterberging. woningen en wegen ‘bouwen’ we ook verder aan in dede inmet deinvulling toekomst. gebiedsontwikkelingen kleine kansen 6. 10 eengroen gezonde leefomgeving te bieden, waarin ze buurt. kunnen bij ontwikkelingen 1. Kijk ontwikkelaars andere disciplines)We vanDe het in ambities de staden ennaar in ons buitengebied kiezen straatbeeld, hierbij gevenden aan het 2-22-200 zoeken daarom naar mogelijkheden bij grootschalige hoofd- en nevengroenstructuur. Zo geven we invulling aan onze opgave om onze inwoners

Realisatie van 75m nieuw groen per nieuwe woning:

minuten fietsen van elke woning. een plek krijgen. Ambitie 3:kunnen Het groen is voor iedereen dichtbij,op maximaal 15Ambitie Daarnaast liggen dagrecreatiegebieden Nieuweminuten bos- en enfietsen boomstructuren kunnen structuur bieden dagrecre toegankelijk goed bereikbaar (inclusieve van elke woning. bij ontwikkelingen in de toekomst. De groei samenleving)

sporten, recreëren,enensoorten ontmoeten. Bij de ontwikkeling naar de groene invulling nabij de woningen en in het we voor een inrichting die bijdragen aan het principe. gebiedsontwikkelingen en naar kleine kansen in de buurt. Meer mensen moeten mogelijkheid krijgen om binnen van hetvan groen in dedestad en inDaarbij ons buitengebied kiezen 2. Ontwikkel straatbeeld, invulling gevend aan het 2-22-200 versterken de biodiversiteit. levert meer park ofhierbij plantsoen op max 200m van In 500 2040 is voor de lopen hoeveelheid groen per woning in de bebouwmeter bij een stadpark te komen; een park met Ambitie 2: Het groenareaal groeit mee met de groei van extra (nie We streven ernaar ominalle op maximaal De groene vingers zijn de drager van Ambitie 9: We investeren eeninwoners gezond Ambitie 7: We stimuleren het wandelen en fietsen en A we een inrichting en soorten die bijdragen aan het principe. groen een bijdrage aan de noodzakelijk opgave om Zwolle de woningen (als dit nog niet aanwezig is) voor Herfte en | Gebiedsuitwerking Meer mensen moeten de mogelijkheid om binnentoekomstbestendig deeen komgrotere even groot alsde in biodiversiteit. 2023. Bij nieuw toe tede voegen toegankelijk en bereikbaar zijn. aantrekkingskracht danen alleen omgeving. liggen on 200 meter van hun woning toegang te geven tot een versterken Daarbij levert meer de stad 2.

Ontwikkel park of plantsoen op max 200mkrijgen van bomenbestand spelen e beter bestand tevan krijgen tegen hitte wateroverlast. koelteplekken en ter stimulans voor ontmoeting en 2 nieuw groen, per lopen bijnog een stadpark tevoor komen; woningen wordt gezocht 75m Hiervan is renstructuur een tekortnaar in Zwolle. de groene van Zwolle.opgave Dit om Zwolle Zwollebeweging. groeit. Ermeter ligt een opgave omniet 10.000 woningen meerderH plantsoen. is in en nabij de binnenstad lastig. Tegelijk groen bijdrage aan de noodzakelijk de500 woningen (als dit aanwezig is) verbetering vooreen park metBomen zijn een Dit belangrijk onderdeel van het groen. We leggen nieuwe paden aan en zorgen 2 en bereikbaar zijn. nieuwebeter woning. Voor inbreidingen geldt deen groenladder: aantrekkingskracht dan alleenHierbij de omgeving. Realisatietoegankelijk van 75m nieuw groen Zo geven we invulling aan onze opgave om onze inwoners per nieuwe woning: ineen de grotere periode tot 2030. Met de bouw van Ook kijke is de vraag hier groot. Want inmeer een stenige bestand krijgen tegen wateroverlast. en ter stimulans voor ontmoeting en Ze zijn beeldbepalend en kunnen dan eenomgeving is van koelteplekken routes en aansluiting van routes op elkaar. m Ambit Met de input uit dete bouwstenen (h4)hitte en de structuuren te bouwen 3. Creëer een groene route naar de parken en isaan er eenregionale tekort Zwolle.

Daarnaast liggen op een gezonde leefomgeving te bieden, waarin ze kunnen 1. Kijk (samen met ontwikkelaars en andere disciplines) behouden en2 dagrecreatiegebieden versterken we naar enHiervan wegen ookinverder aan eenWe plek er veel vraag koelteplekken waterberging. We beweging. mensenleven oud naar worden. Een gezondenbomenbestand sluiten we ook netwerken n lange ven kansen/knelpuntenkaarten (h3) hebben wemaximaal een tiental15 woningen plantsoenen en‘bouwen’ naarbij de we Groene Vingers vande Zwolle Realisatie 75mvan Zogroene geven we invulling aan opgavenom onze inwoners nieuw groen per nieuwe minuten fietsen elke woning. sporten, recreëren, en ontmoeten. Bij de ontwikkeling naar de invulling nabij deonze woningen in het en Creëer nevengroenstructuur. Nieuwe zoeken daarom naar mogelijkheden bij grootschalige Met van de input uit de bouwstenen (h4) enwoning: deduidelijk structuur- enhoofd-(grondgebonden 3. een groene de parken en Asb draagt bij aan de klimaatmaatregelen. Maar bomen afstand routes. buiten ambities geformuleerd om onze groenopgave groen, route maar naar ook bomen). Daarnaast liggen opZwolle maximaal 15 hebben een gezonde te bieden, ze kunnen 1. Kijk (samen metoe.

ontwikkelaars en andere van het groen in de stad en in ons buitengebied kiezen straatbeeld, hierbij leefomgeving invulling gevend aan hetwaarin 2-22-200 de toekomst We zorgen datdisciplines) deeen tiental 4. Versterk bij in ontwi gebiedsontwikkelingen en naaromgeving. kleine kansen in de buurt. kansen/knelpuntenkaarten (h3) hebben we plantsoenen en parken naardagrecreatiegebieden deen Groene Vingers van het moeilijk in de stedelijk We geven teW r• weer te geven: bestaande plantsoenen. fietsengroen, van per elke woning. sporten, recreëren, en ontmoeten. Bij de ontwikkeling naar de groene invulling nabij woningen en in het we voor een inrichting en soorten die bijdragen aan het principe. is dagrecreatiegebieden deminuten hoeveelheid woning in bebouwambities geformuleerd om de onze groenopgave duidelijk In 2040 (grondgebonden maar ookZwolle bomen). bu bomen een volwaardige plaats door: De zijn vanuit stad het in 5. Versterk bestaande groen verbindingen naar dedeGroene van het in de stad in ons buitengebied kiezen straatbeeld, hierbij invulling gevend aan het 2-22-200 versterken van de biodiversiteit. Daarbij levert meer 2. Ontwikkel parkgroen of plantsoen open max 200m van groene vingers voor alle inwoners de kom groot als in 2023.

Bij nieuw tevia voegen Meergroeiplaatsen: mensen moeten de mogelijkheid om binnen weer1: teBestaande geven: 4.even Versterk bestaande parken en toe plantsoenen. in • Goede Bomen hebben een krijgen optimale bereikbaar binnen 15 minuten fietsen, veilige en te gev Ambitie groenstructuren behouden Vingers en de hoofdgroenstructuur. we voor(als eendit inrichting soortenis) die bijdragen aan het principe. groen een bijdrage aan de noodzakelijk opgave om Zwolle de woningen nog niet en aanwezig voor perGroene woningen wordtdegezocht naar verbindingen 75m2 nieuw groen, 500 meterzowel lopenonder bij eenals stadpark te grond. komen;Elke eenstraat park met he 5. Versterk bestaande naar de groeiplaats, boven de comfortabele routes. bij de De groenstructuur zoals opgenomen in de 6. Versterk hoofdgroenstructuur. versterken van de biodiversiteit. Daarbij levert 2. Ontwikkel of plantsoen op max 200m van beter bestand te krijgen tegen hitte en wateroverlast. koelteplekken ter stimulans voor ontmoeting en meer toegankelijk en nieuwe woning. Voor geldtdoor de groenladder: eenAmbitie grotere danomstandigheden alleen deversterken omgeving. en Ambitiepark 1: Bestaande groenstructuren behouden Vingers en inbreidingen de hoofdgroenstructuur. heeft zijn eigen ‘toekomstbomen’ die Voorteo 4:aantrekkingskracht De bestaande groenstructuren omgevingsvisie en opbereikbaar de groene kaart zijn.

blijft behouden. 7. Vergroot de hoofdgroenstructuur nieuwe groen een bijdrage aan de noodzakelijk opgave om Zwolle de woningen (als dit nog niet aanwezig is)invoor beweging. Hiervan is er een tekort in Zwolle. De groenstructuur zoals debestaan 6. stimuleren Versterk en dehet hoofdgroenstructuur. heeft om maximaal te groeien. We spelen in hetnadere groen analyse (want jong geleerd • een bi ro herstellen we waar deze onvolledig zijn De hoofdgroenstructuur en deopgenomen groene vingers stadsparken structuren (obv 2 nieuw groen bestandroute te krijgen tegen hitteen en wateroverlast. koelteplekken en ter stimulans voorom ontmoeting en Ambitie 6:gedaan) We verbeteren de groen-blauwe structuur Met de input uit de bouwstenen (h4) en de structuur- en 3. Creëerbeter een groene naar de parken Realisatie van 75m Zo op geven we invulling aan onze onze inwoners per nieuwedoor woning: Vo omgevingsvisie en op groene kaart blijft behouden. 7.oud Vergroot de hoofdgroenstructuur nieuwe 4: De bestaande groenstructuren versterken en • Duurzame boomstructuren langsop wegen in de is OnzeAmbitie groenstructuur wordt verschillende plekken dit moment niet alleen de uitopgave groen. Dat betekent gewenste locatie). beweging.

deontwikkelaars groen-blauwe structuur door in het kansen/knelpuntenkaarten (h3) hebben we een tiental plantsoenen en naar de Groene Vingers van Zwolle eendat gezonde leefomgeving bieden, ze kunnen Kijkverbeteren (samen met en andere disciplines) Daarnaast liggen dagrecreatiegebieden op stad maximaal ee Deveranderingen hoofdgroenstructuur en de waarin groene vingers stadsparken en structuren (obv nadere analyse herstellen we waar onvolledig zijn groenstructuren: Het behouden uitbouwen van graag de 15 We zo onderbroken. Terwijl we deze heten groen in de er en te verbeteringen binnen de bestaan 1. We Ambitie 6: We verbeteren de groen-blauwe structuur Met de input uit demaar bouwstenen (h4) en de structuur- en 3. Creëer een groene route naaruit de parken en betekent buitengebied randen langs wegen en water natuurlijker ambities geformuleerd om onze groenopgave duidelijk (grondgebonden groen, ook bomen). sporten, enniet ontmoeten. Bij de ontwikkeling naar degewenste groene invulling nabij de woningen en in het minuten fietsen van elke woning. oprecreëren, dit moment alleen groen. Dat locatie). Onze groenstructuur wordt op het verschillende plekken bomenstructuur. sturen verbonden zien met elkaar en met buitengebied. We groenstructuur mogelijk zijn.

m(be)leefbaar m(be)leefbaar We verbeteren de groen-blauwe structuur in het kansen/knelpuntenkaarten (h3) hebben we een tiental de in Groene Vingers vanbinnen Zwollede in te richten en te beheren. Hiervoor aan bij weer te geven: 4. Versterk bestaande parken en plantsoenen. vanplantsoenen hetdat groen in en de naar stad en buitengebied kiezen straatbeeld, hierbij invulling gevend sluiten aan hetwe 2-22-200 W er veranderingen enons verbeteringen onderbroken. Terwijl weBij het groen indoor deprojecten stad graag het sy zoeken naar met andere • De juiste boom opmeekoppelkansen de juiste plek: de m(be)leefbaar buitengebied randen langs wegenen en water ambities geformuleerd om onze (grondgebonden groen, maarzijn. ook het instrument van de basiskwaliteit natuur, om invulling 5. Versterk bestaande verbindingen naar groenopgave de Groene duidelijk we voor een inrichting en soorten die bomen). bijdragen aan het principe. st groenstructuur mogelijk verbonden zienin met elkaar hetnatuurlijker buitengebied. We het ge om de knelpunten de hoofdgroenstructuur op te boomsoortenkeuze wordt gekeken naarmet de groeiplaats, in te richten ennaar te beheren. Hiervoor sluiten we aanprojecten bij weer te hoofdgroenstructuur. geven: 4. Versterkvan bestaande parken en plantsoenen. geven aan 10% Prioriteit ligt Ambitie 1: Bestaande groenstructuren behouden Vingers en de versterken de biodiversiteit.

Daarbij levert meer 2. te Ontwikkel park ofgroenblauwe plantsoen opdooradering. max 200m van he zoeken meekoppelkansen met andere biodiv lossen. deze niet op korte termijn verwacht omgeving en Waar functievervulling; we streven daarbij naarworden, het instrument van de basiskwaliteit natuur, om invulling 5. Versterk bestaande naar de Groene bij gebieden waar zelf grondbezit De groenstructuur zoals opgenomen in de 6. Versterk de hoofdgroenstructuur. groen een bijdrage aan verbindingen de noodzakelijk opgave om Zwolle dede woningen (als dit de noggemeente niet aanwezig is) voor heeft. he om de knelpunten in de hoofdgroenstructuur op als te zoeken we naaren mogelijkheden om deze knelpunten diversiteit, inheems klimaatbestendig. te geven aan 10% groenblauwe dooradering. Prioriteit ligt Ambitie 1: Bestaande groenstructuren Vingers enDe de hoofdgroenstructuur. Ambitie Weter wijzen extraparticuliere uitloopgebieden en Ambitie 3:bestaande Het groen is voor dichtbij, Voor overige 5: gebieden kunnen initiatieven omgevingsvisie en op de groene kaart blijft behouden. 7. Vergroot de hoofdgroenstructuur door nieuwe behouden Ambitie 4: groenstructuren versterken en beter bestand te krijgen tegen hitte iedereen en wateroverlast. koelteplekken en stimulans voor ontmoeting bi lossen. Waar deze op niet kortenaar termijn projecten teop lossen.

• Groeizelfstandige boomkroonbedekking: We streven eenverwacht worden, bij de gebieden waar gemeente zelfom grondbezit heeft. als De groenstructuur zoals in de 6. herstellen Versterk de dagrecreatiegebieden aan rond dewandelen stad toegankelijk en deze goed onvolledig bereikbaarzijn (inclusieve een rol spelen (bijvoorbeeld ingezaaide akkerranden). wehoofdgroenstructuur. waar De hoofdgroenstructuur en de groene vingers bestaan stadsparken structuren (obvopgenomen nadere analyse beweging. Ambitie 9: We we investeren innaar gezond en Ambitie 7: We stimuleren het fietsen en zoeken naardemogelijkheden deze knelpunten groei in boomkroonbedekking 22% per buurt Voor overige gebieden kunnenopparticuliere Ambitie 4:route De bestaande groenstructuren versterken en omgevingsvisie en op de groene kaart blijft behouden. 7. Onze Vergroot de door De groei van de stad en hetde aantal inwoners vraagt groenstructuur wordt op(h4) verschillende plekken op dit moment niet alleen uit groen. Dat betekent gewenste locatie). Met desamenleving) input uithoofdgroenstructuur de bouwstenen en de nieuwe structuuren 3. Creëer een groene naar parken en Ambitie toekomstbestendig bomenbestand spelen zelfstandige projecten te lossen. initiatieven in woongebieden en 10% boomkroonbedekking op een rol zijn spelen ingezaaide akkerranden).

herstellen we waar deze onvolledig zijn De hoofdgroenstructuur en demee groene bestaan stadsparken en structuren (obv adere analyse extraWe (nieuw) dagrecreatiegebied. Waar dit komt Ambitie 2: Het groenareaal groeit metvingers de groei van We streven ernaar alle inwoners op maximaal De groene vingers zijn de drager van We zoeken naar van ‘water en bodem onderbroken. Terwijl weom het groen in de graag dat er veranderingen en verbeteringen binnen de kansen/knelpuntenkaarten (h3) hebben westad een tiental plantsoenen en nadere naar deinvulling Groene Vingers Zwolle We verbe Bomen een(bijvoorbeeld belangrijk onderdeel van het groen. leggen nieuwe paden aan envan zorgen voorteverbetering bedrijventerreinen. Onze groenstructuur wordt oproutes verschillende plekken op dit moment niet alleen uit groen. Dat betekent gewenste locatie). liggen onderzoeken we. recreatiegebieden kunnen de stad 200 meter toegang te geven tot een sturend’ en het benutten vanDeze de sponswerking van verbonden zienvan methun elkaar en groenopgave met het buitengebied. We groenstructuur mogelijk zijn. ambities geformuleerd omwoning onze duidelijk (grondgebonden groen, maar ook bomen). buitenge Ze zijn beeldbepalend en kunnen meer dan een van routes en aansluiting van op elkaar. Hierbij We zoeken naar invulling van ‘water en bodem onderbroken. Terwijl hetdie groen in de stad datgroeit.

er veranderingen en verbeteringen binnen de de groene structuur van Zwolle. Dit meerdere invulling krijgen: water, bos, natuurbeleving. Zwolle Er ligt een opgave om 10.000 woningen Dit is in en nabij met de binnenstad lastig. Tegelijk systeem. We passen soorten toe van nature inengraag zoeken naar meekoppelkansen andere projecten weer teplantsoen. geven: 4. het Versterk bestaande parken plantsoenen. in te rich mensenleven oudnadere worden. Een ezond bomenbestand sluiten we ook aan bij we regionale netwerken lange sturend’ hetdebenutten van de sponswerking van verbonden metbijdrage elkaar en met het buitengebied. groenstructuur mogelijk zijn.Met de bouw van Ook afstand kijken we ofzien stadslandbouw voedselbossen te bouwen in de periode tot 2030. is de vraag hieringroot. Want in een stenigeopomgeving is 5. het gebied thuishoren of een leveren aan de hier We om de knelpunten de hoofdgroenstructuur te Versterk bestaande verbindingen naar de Groene het instr draagt bijen aan klimaatmaatregelen. Maar bomen routes. m(be)leefbaar het systeem. We passen soorten toe die van nature in m(be)leefba zoeken naarkrijgen. meekoppelkansen met andere projecten behouden en versterken we naar een plek kunnen woningen en wegen ‘bouwen’ we ook verder aan de er1:veel vraag koelteplekken enverwacht waterberging. We biodiversiteitsvergroting. lossen.

Waar dezenaar niet op korte termijn worden, Ambitie Bestaande groenstructuren behouden Vingers en de hoofdgroenstructuur. te geven hebben het moeilijk in de stedelijk omgeving. We geven Ambitie 8: We vergroten de aanwezige biodiversiteit het gebied een bijdrage om de knelpunten in de hoofdgroenstructuur op te Nieuwe bosen boomstructuren kunnen structuur bieden hoofd- en nevengroenstructuur. zoeken daarom naar mogelijkheden bij grootschalige we naar mogelijkheden omin deze als bij de ge Dezoeken groenstructuur zoals opgenomen de knelpunten 6. Versterk dedagrecreatiegebieden hoofdgroenstructuur. bomen een thuishoren volwaardigeofplaats door: leveren aan de De vanuit Zwolle stad We passen het puntensysteemzijn Natuurinclusief biodiversiteitsvergroting. lossen. Waar deze niet opdoor korte termijnvia verwacht worden, de toekomst toe. We zorgen dat de bij ontwikkelingen in de15 toekomst. gebiedsontwikkelingen naar blijft kleine kansen in de buurt. zelfstandige projecten op te en lossen. omgevingsvisie en op de groene kaart behouden. 7. Vergroot de hoofdgroenstructuur nieuwe Voor ove Ambitie 4: De bestaandeBomen groenstructuren versterken en • Goede groeiplaatsen: hebben een optimale bereikbaar binnen minuten fietsen, veilige en bouwen en ontwerpen toe.

De natuurwaardenkaart zoeken we naar mogelijkheden om deze knelpunten als In 2040 is de hoeveelheid groen per woning in de bebouwDe hoofdgroenstructuur en de groene vingers bestaan stadsparken en structuren (obv nadere analyse herstellen we zowel waar deze groeiplaats, onderonvolledig als boven zijn de grond. Elke straat een rol s routes. en decomfortabele Zwolse ecologische structuur zijn leidend bij zelfstandige projecten te lossen. groene vingers voor alle inwoners de kom even groot als in 2023. Bij nieuw toe te voegen Meer moeten de mogelijkheid opAmbitie dit moment niet alleen uit het groen. Dat betekent gewenste locatie). Onze groenstructuur wordt op verschillende plekken 9: We investeren in eenopgezond en 7:mensen We stimuleren wandelen enkrijgen fietsenom en binnen Ambitie Ambitie 10: We‘toekomstbomen’ monitoren onze die groenen natuurarealen heeft zijn eigen omstandigheden nieuwe gebiedsontwikkelingen. Ter bevordering van de woningen wordt gezocht naar 75m2 nieuw groen, per 500 meter lopen een stadparkbinnen te komen; We zoeke datspelen er veranderingen enbij verbeteringen de een park met toekomstbestendig onderbroken. Terwijl we het groen in de stad graag bomenbestand en het recreatieve medegebruik heeft om maximaal te groeien.

We stimuleren het spelen in het groen (want jong geleerd biodiversiteit bij maatregelen hanteren we de vijf V’s (in toegankelijk en bereikbaar zijn. nieuwe woning. Voor inbreidingen geldt de groenladder: een grotere aantrekkingskracht danvoor alleen de omgeving. Bomen zijn groenstructuur mogelijk zijn. verbonden zien met elkaar en langs met het buitengebied. eengedaan) belangrijk onderdeel van het groen. We leggen nieuwe paden aan en zorgen verbetering Het is belangrijk om te zien of onze keuzes juiste sturend’ • Duurzame boomstructuren wegen in deop de We is oud vegetatie): Hiervan er een tekort Zwolle. zoeken naarbijdragen meekoppelkansen met projecten Ze zijn beeldbepalend endat kunnen dan een van routes enisaansluiting vaninroutes op elkaar. Hierbij manier aan onze beleidsuitgangspunten. groenstructuren: Het behouden enandere uitbouwen van de Waar het syste • Voedsel: Het groen wordtmeer toegepast is een Realisatie van 75m2 nieuw groen per nieuwe woning: Zo geven we invulling aan onze opgave om onze inwoners het gebie om de knelpunten in de op tekomen mensenleven oud voor worden. Eenflora gezond bomenbestand sluiten we ook aan bij regionale netwerken en lange nodig moeten we bij hoofdgroenstructuur kunnen sturen. Hiervoor bomenstructuur. voedselbron andere en fauna. een gezonde leefomgeving te bieden, waarin ze kunnen 1.

Kijk (samen met ontwikkelaars en andere disciplines) Daarnaast op maximaal 15 draagt bij aan de klimaatmaatregelen. Maar bomen biodivers lossen. Waar deze niet op korte termijn verwacht worden, (Be)leefbaar afstand routes. liggen dagrecreatiegebieden systemen voor monitoring: • De juiste boom op de juiste plek: Bij de Groen- en recreatiebeleidsplan (Be)leefbaar voor iedereen februari 2025 Groenen recreatiebeleidsplan voo 42 • Voortplanting: Het groen dat wordt toegepast is een sporten, recreëren, en ontmoeten. Bij de ontwikkeling naar de groene invulling nabij de woningen en in het minuten fietsen van elke woning. zoeken we naar mogelijkheden om deze knelpunten als hebben het moeilijkvoor in de stedelijk omgeving. • Monitor natuurwaarden: Er komt een boomsoortenkeuze wordt gekeken naar de groeiplaats, kraamkamer andere flora en fauna.We geven van het groen in de stad en in ons buitengebied kiezen straatbeeld, hierbij invulling gevend aan het 2-22-200 zelfstandige projecten op te lossen.

Groen- en recreatiebeleidsplan (Be)leefbaar voor iedereen - februariplaats 2025 Groen-daarbij enzien recreatiebeleidsplan (Be)leefba 42 bomen een volwaardige door: toegepast biedt De dagrecreatiegebieden zijn vanuit Zwolle stad natuurmonitoringsysteem om kunnen ofnaar de omgeving en functievervulling; wete streven • Veiligheid: Het groen dat wordt m(be)leefbaar m(be)leefbaar we voor een inrichting en soorten die bijdragen aan het principe. • Goede groeiplaatsen: Bomen hebben een optimale bereikbaar binnen 15 minuten fietsen, via veilige en biodiversiteitsdoelstellingen danwel kritische prestatie diversiteit, inheems en klimaatbestendig. schuilgelegenheden voor andere flora en fauna. versterken van de biodiversiteit. Daarbij levert meer 2. Ontwikkel park of plantsoen op max 200m van groeiplaats, zowel onder alsdat boven detoegepast grond. Elke straat comfortabele routes. indicatoren zijn gehaald (tenminste • Groei boomkroonbedekking: We strevenbasiskwaliteit naar een • Verplaatsen: Het groen wordt stimuleert groen een bijdrage aan de noodzakelijk opgave om Zwolle de woningen (als dit nog niet aanwezig is) voor heeft zijn eigen ‘toekomstbomen’ die omstandigheden natuur). groei in boomkroonbedekking naar 22% per buurt het verplaatsen van flora en fauna. beter bestand te krijgen tegen hitte en wateroverlast.