2. Participatiejournaal

• • • • •

•

Drie icoonprojecten in de regio; dat is de Spoorzone Zwolle, wijk van de toekomst en haven Kampen. Voor een iconisch project moet men niet kijken naar het Zwolle van 10 jaar geleden, maar juist naar hoe het over 20 jaar wordt. Zwolle is een hele interessante plek qua reistijd als je kijkt naar omliggende universiteiten. Bedrijven vragen naar wat de stad doet om internationaal talent te laten landen. Dat is zeker een doelgroep en daar zijn bedrijven ook in geïnteresseerd. Expats. Je zit maar een uur van Amsterdam en Schiphol. Aan de Zwolse8 gevraagd waar VNO NCW op moet lopen, dan is het versterken van het internationale karakter belangrijk. Keuze om daar iets mee te doen. Health en innovatie (Isala) is zeer geïnteresseerd in een plek als Hanzekwartier De vraag is of je plekken leeg moet trekken of dat een plek als deze voldoende aantrekkingskracht heeft op nieuw programma aan te trekken Koppel IT aan thema’s als greentech of health. Als men kijkt naar toegepaste greentech zou dit heel goed kunnen, er zit veel agri in de omgeving. Van Hall Larensteijn is zeker geïnteresseerd om wat te doen in de regio Zwolle. Wat nog ontbreekt is de digitale component. Zorg op gebiedsniveau voor de digitale infrastructuur. Als dat later nog toegevoegd moet worden, is dit lastiger te realiseren. Wat betreft de bouwhoogtes; de kunst is om te kijken naar de beeldvorming van wat hoogte is.

Dus hoe kan op een goede en groene manier de hoogte gezocht worden. Op een manier die niet geassocieerd word met blokken. Op een locatie als deze kan je zeker de hoogte zoeken, ook als je met de trein binnenkomt. Biedt bij de woningen straks verschillende mobiliteitsvormen aan. Er zijn al voorbeelden waarbij je naast een type woning ook gebruik kan maken van verschillende type auto’s voor vervoer. Geldt ook voor mobiliteitskaarten. Dan kan je ook uitwisselen tussen woningen en bedrijven. Daar helpt digitalisering ook weer bij.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 33

• • •

• •

•

Euregio spoorlijn, Zwolle, Enschede, München, wordt nu lobby voor gevoerd, indien van de grond dan 2027 gereed. Waar de coalitie spoorzone mee bezig bent, is niet alleen voor de stad, maar ook voor de regio. Digitalisering kan een bijdrage leveren bij de vertaling van innovatiedistrict naar vastgoedontwikkeling. Wanneer het over een innovatieve omgeving gaat, dan moet digitalisering daarbij horen. Denk aan nieuw ondernemerschap. Als voorbeeld kortere voedselketens, dan kunnen digitale middelen ingezet worden om dat beter te maken. Wat nog ontbreekt is regionale ontwikkelkracht. Neem klimaatmaatregelen, de oplossingen zijn er, maar je moet vooruit kijken. Neem een Wavin, die heeft concrete oplossingen en is dichtbij gehuisvest. VNO NCW kan betrokken worden als schakel tussen de concrete uitvoering en de opgaven die er liggen. Dat is de benodigde ontwikkelkracht. VNO NCW kan een belangrijke rol spelen om dat te organiseren. En daarnaast kan VNO NCW helpen om de inhoud en kennis van de bedrijven te laten landen bij deze opgave. Dus organiserend vermogen en daarna uitvoerend vermogen. VNO NCW kijkt naar mobiliteitshubs, daar wordt de NS ook bij betrokken.

Vervolg Gezamenlijk kijken hoe VNO NCW en het onderwerp economie aangehaakt blijft en dit ook gewaarborgd wordt.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 34

01-09-2021 Kennispoort Regio Zwolle (gesprekverslag) Onderwerp Datum Aanwezig

: Toelichting uitvoeringsagenda Hanzekwartier - Hanzehabitat : 01 september 2021 : @@@ (Kennispoort), @@@ (City Developer-S) @@@ (City Developer-S)

Introductie Kennispoort Regio Zwolle is er voor alle ondernemers in Regio Zwolle. Zij helpt bedrijven in de regio Zwolle innoveren, vernieuwend te ondernemen en met internationaal zakendoen. En geeft onafhankelijk advies over het op de markt brengen van vernieuwende producten, diensten en processen. Kennispoort Regio Zwolle heeft een groot netwerk in verschillende sectoren. @@@ is directeur. Notities De uitvoeringsagenda is toegelicht met een presentatie. Daarin is uitgelegd wat de voorgestelde plannen inhouden. Naar aanleiding van de presentatie en het overleg enkele opmerkingen; • • • •

•

•

De uitvoeringsagenda is nu nog abstract, hoe gaat het vervolg verder concreet worden. Als men uitvoeringskracht gaat organiseren, moet men niet alleen kijken naar het vastgoed, maar ook kijken naar de inhoud van de economische agenda Bij het smeden van een coalitie om een gebied van de grond te krijgen, moeten ook economische partijen daar aan toegevoegd worden. Er hoort een economische dynamiek bij die de vastgoedwereld vaak niet begrijpt, het is nu of vastgoed of innovatiedistrict Nog los van de bouw en het vastgoed, moet er ook uitvoeringskracht zijn. Denk aan Windesheim, de gemeente, VNO-NCW. Met ook die partijen betrekken, is er een ander gesprek over wat een innovatiedistrict moet zijn. Denk bijvoorbeeld aan Start-up / scale up project met Windesheim. In de regio Zwolle is een blanco spot wat betreft startups. En in de regio Zwolle is er veel potentie, dit moet naar een volgende stap. Vanuit Windesheim met de i-lab methodiek waar bij de startups begeleid worden. Windesheim wil graag studenten begeleiden die na hun studie een start-up willen. En Kennispoort kan hierin een rol spelen voor de niet-studenten. De ambitie van de stad is om nummer 1 te worden na de universiteitssteden. Dat red je niet door op alle sectoren te focussen. Zwolle heeft een grote maak industrie, en ICT is een thema dat door alle andere thema’s heen gaat.

Kunststoffen is een niche, daar staat Zwolle al om bekend, dus dat vasthouden; MIK, maakindustrie, ICT, kunststof. Met de focus om dat in de spoorzone te laten landen. Als je de 4e regio van Nederland wil worden, dan moet je meer doen dan enkel de focus op de bestaande bedrijven. Het afgelopen jaar laat zien dat corona de economie disruptief veranderd heeft. Menselijk kapitaal wordt de remmende factor op groei. Je gaat kijken hoe je de arbeidsproductiviteit kan verhogen. Hoe zorg je dat je de groei voorblijft.

Vervolg Kennispoort wordt graag op de hoogte gehouden van het vervolg.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 35

02-09-2021 Website Hanzekwartierzwolle.nl en video Om de plannen en ideeën voor het Hanzekwartier ook met omwonenden en geïnteresseerden te delen, is een website gemaakt; Hanzekwartierzwolle.nl. Op de website staat informatie over de plannen voor de verdere ontwikkeling van het Hanzekwartier. Deze website is ook ingezet voor de participatie met o.a. omwonenden.

Inhoud website De homepagina geeft een introductie op over de plannen voor de verdere ontwikkeling van het Hanzekwartier. Het geeft een toelichting op het te doorlopen proces en behandeld de thema’s uit de uitvoeringsagenda. Daarnaast is er een toelichting gegeven over de participatie. Dit is gekoppeld aan de contactpagina. Ook is het mogelijk om op de verschillende ideeën pagina’s een reactie achter te laten. De homepagina sluit af met de 9 partijen uit de coalitie Hanzekwartier zodat voor bezoekers van de website direct duidelijk is wie betrokken is.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 36

Op de pagina ‘ideeën’ staan verschillende impressies en referenties hoe Hanzekwartier in de toekomst kan worden. Om bezoekers van de website uit te nodigen een reactie te geven, zijn er enkele vragen gesteld. Middels een invulformulier op de betreffende pagina is het mogelijk om direct een reactie te delen.

Video Voor de uitvoeringsagenda zijn een aantal impressies gemaakt. Hoewel deze impressies een voorbeeldweergave zijn, is er een video gemaakt om inzichtelijk te maken waar de impressies geprojecteerd zijn. Zo ontstaat ook een beeld van de context.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 37

URL video: https://www.youtube.com/watch?v=dT-yDTFgUAI

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 38

02-09-2021 Inloopbijeenkomst Hanzekwartier voor bewoners Donderdagavond 2 september 2021 zijn de bewoners geïnformeerd over de plannen en ideeën. Vanwege de groepsgrootte en corona is iedereen geïnformeerd middels een wandeling langs een aantal panelen waar verschillende thema’s en onderwerpen behandeld zijn. Op de panelen staan verschillende vragen. De vragen zijn bedoelt om mensen uit te nodigen om mee te denken. Sommige vragen dus inhoudelijk over de ideeën, maar we horen ook graag wat bewoners nu wel en niet waarderen aan de huidige (woon)omgeving. Dus iedereen is welkom om op de avond zelf, of via de website zijn of haar reactie te geven. In totaal zijn op ca. 650 adressen een uitnodiging bezorgt en op de avond zelf waren er ca. 80 bezoekers verdeeld over drie rondes. Na een plenaire introductie is iedereen verdeeld over 6 groepen die ieder met een ronde langs de panelen gemaakt hebben. Op de panelen stond een QR code naar de website Hanzekwartierzwolle.nl. Hier stonden dezelfde vragen en konden mensen hun reactie achter laten. Route wandeling

Inhoud panelen en te behandelen thema’s 1. Hanzeplein Het Hanzeplein is het centrale hart van het Hanze Kwartier. Hier komt alles en iedereen samen: een fijne lunchplek, een biertje na werk. Het Hanze Plein is een groen-stedelijk plein met een zacht karakter. Actieve

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 39

plinten en Kascostructuren omzomen het plein en bieden een zachte wandwerking, waarbij plein en plint in elkaar overlopen. Bomen op het plein zorgen voor voldoende schaduw op warme dagen. • Wat vindt u goed aan de artist impression waar u nu naar kijkt en wat spreekt u minder aan? En waarom? Toe te lichten onderwerpen uit uitvoeringsagenda tijdens de wandeling REGIO METROPOOL 2. Engelenpad Het Engelenpad is een wandelroute van de binnenstad tot aan de IJssel. Hij brengt je langs makers, doeners en denkers, kunst en cultuur en stad en land. • Wat zou u uitnodigen om straks een wandeling te maken over het Engelenpad? Toe te lichten onderwerpen uit uitvoeringsagenda tijdens de wandeling Schakel tussen kennis en cultuur Bereikbaarheid 3. Hanze singel De oevers van de Hanze Singel worden opgewaardeerd tot prettige verblijfsplekken in de luwte van het hoogstedelijke programma. Voetgangersbruggetjes over de singel liggen op regelmatige afstanden en maken Hanze Habitat toegankelijk en doorwaadbaar vanuit de omliggende gebieden. • Wat vindt u minder mooi / prettig in de huidige (woon)omgeving en mag wat u betreft wel veranderen? En hoe dan? • Hoe wilt u voor het vervolg betrokken en/of op de hoogte gehouden worden over de ontwikkelingen? Toe te lichten onderwerpen uit uitvoeringsagenda tijdens de wandeling COLLECTIEF LANDSCHAP schakel tussen stad en land 4.

Noordzeelaan De Noordzeelaan wordt het voorbeeld hoe tussen de bestaande gebouwen naast kantoren nieuwe gebouwen met andere functies kunnen komen zoals woningen. Verharding die niet meer nodig is, maakt plaats voor groen rondom de gebouwen. Zo ontstaat een parkachtige woon- werkgebied. • Wat vindt u mooi / prettig in de huidige (woon)omgeving en zou u willen behouden? En waarom? Toe te lichten onderwerpen uit uitvoeringsagenda tijdens de wandeling TRANSFORMATIE EN NIEUWBOUW KASCO 5. Koggepark Het Koggepark is de groene ader door het gebied. Het park komt Hanze Habitat binnen bij de Koggepoort. De brug vormt een ecoduct over de Hanze Singel en begeleidt het Koggepad, een belangrijke fietsroute van oost naar west. • Wat vindt u goed aan de impressie waar u nu naar kijkt en wat spreekt u minder aan? En waarom?

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 40

Toe te lichten onderwerpen uit uitvoeringsagenda tijdens de wandeling MOBILITEIT STOMP-principe 6. Zonecollege Het Zonecollege wordt onderdeel van het Hanze Veld en vormt het groene hart van Hanze Habitat, waar het Collectieve Landschap het ontmoeten en vermengen van programma maximaal faciliteert. Het landschap en het Kasco bieden ruimte voor sport en spel, horeca, buurtvoorzieningen en nog veel meer. • Welke (buurt)voorzieningen zou u graag zien in het Hanze Veld? Toe te lichten onderwerpen uit uitvoeringsagenda tijdens de wandeling INNOVATIE ECOSYSTEEM EEN LEVEN LANG ONTWIKKELEN URL video: https://youtu.be/EB0G8SqIn0I Impressiebeelden avond

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 41

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 42

06-09-2021 Economic Board Regio Zwolle (gesprekverslag) Onderwerp Datum Aanwezig

: Toelichting uitvoeringsagenda Hanzekwartier - Hanzehabitat : 6 september 2021 : @@@ (EBRZ), @@@ (EBRZ), @@@ (City Developer-S) @@@ (City Developer-S)

Introductie De Economic Board Regio Zwolle is de bestuurlijke triple helix organisatie in de Regio Zwolle die verantwoordelijk is voor de economische agenda. Doel is economische structuurversterking door duurzame groei van bedrijven en werkgelegenheid. Door het versterken en bundelen van de reeds bestaande uitvoeringskracht van uitvoeringsorganisaties, programma’s, projecten en nieuwe initiatieven draagt de Economic Board hieraan bij. Aan tafel zitten ondernemers, het hoger en middelbaar onderwijs, de omgeving en bestuurders vanuit de 22 regiogemeenten en de 4 provincies. Notities De uitvoeringsagenda is toegelicht met een presentatie. Daarin is uitgelegd wat de voorgestelde plannen inhouden. Naar aanleiding van de presentatie en het overleg enkele opmerkingen; • • • •

•

•

•

Het is voor de buitenwacht lastig om erachter te komen wie in de lead is, daarom goed dat coalitie de Economic Board benaderd. Eerder ook een gesprek gehad met de gemeente. Het is niet eenvoudig om te doorgronden wie aan welk touwtje trekt. Het is belangrijk dat iemand het overzicht behoudt omdat er zoveel partijen bij betrokken zijn, en dat er uiteindelijk één overkoepelend verhaal is. De groep vertegenwoordigers van de coalitie is (nog) niet heel divers als je op de presentatie afgaat wat betreft verhouding man vrouw. Zwolle heeft ook aangegeven op de brede economische agenda in te zetten op de bewezen sectoren. Zou mooi zijn om de ontwikkeling ook voor de hele regio en voor de gemeente regionaal te laten werken. Zwolle zet dus in op de brede economische agenda. De regio voelt het nog niet zo. Die hebben nu nog het idee dat het voor Zwolle is. Dus in de afbeeldingen in de presentatie is het ook belangrijk om een grotere afbeelding te laten zien met de ‘benefits’ voor de regio. Dus bijvoorbeeld voor de kunststofbedrijven. Het MKB heeft vaak geen eigen R&D, dus de spoorzone heeft misschien wel de potentie om dit te worden. En op deze manier kan het voor MKB bedrijven dus ook gaan leven. Dat gebeurt al wel bij Perron038, maar dat zie je in de afbeeldingen in de presentatie nog niet terug. Dat geldt ook voor de ecommerce bedrijven.

Die zitten overal en dat kan ook terugkomen in de presentatie. Wat betreft mobiliteit, kijk ook hier naar de regio. Voor gemeentes in de regio is het van belang dat jonge mensen van een campus en spoorzonegebied in de regio en bij de bedrijven daar kunnen komen. Ook voor jonge mensen en dan op zo’n manier dat ze niet een uur in de lijnbus hoeven te zitten. Dus benoem dit soort thema’s ook, dat je niet te dichtbij kijkt, maar dat je ook naar verder vooruit kijkt. Er zitten al een aantal spelers in de Spoorzone in de Economic board. In de drie icoonprojecten is de spoorzone er één van. De Economic Board vind het belangrijk dat de verbinding er is met de regio en dat de regio er ook de ‘benefits’ van hebben en dit ook letterlijk terugzien. Dus schets dat als toekomstperspectief.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 43

•

In de schetsen in de presentatie ook het regionale belang laten terugkomen. Dan kan de Economic board dit ook uitdragen als ambassadeur. En een aantal boardleden is belanghebbend, dus ook zeker belangrijk om die leden op te lijnen.

Vervolg Gezamenlijk kijken hoe de Economic Board Regio Zwolle een inhoudelijk bijdragen kan blijven leveren en als ambassadeur kan fungeren, ook voor de regio.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 44

09-09-2021 Zwolse8 (gesprekverslag) Onderwerp Datum Aanwezig

: Toelichting uitvoeringsagenda Hanzekwartier - Hanzehabitat : 09 september 2021 : @@@ (Zwolse8) @@@ (Windesheim), @@@ (City Developer-S), @@@ (City Developer-S)

Introductie Zwolse8 is namens de Zwolse mbo- en hbo beroepsopleidingen de gesprekspartner voor overheden, ondernemersorganisaties en overige maatschappelijke organisaties als het gaat om arbeidsmarktontwikkelingen, onderwijsinnovatie en een leven lang ontwikkelen. Notities De uitvoeringsagenda is toegelicht met een presentatie. Daarin is uitgelegd wat de voorgestelde plannen inhouden. Naar aanleiding van de presentatie en het overleg enkele opmerkingen; • • •

Het plan maakt enthousiast. Dat doorlopende tussen niveaus, MBO, HBO, universitair, is aantrekkelijk. Het daadwerkelijke waar maken van deze ambitie zal complex zijn Het is een mooi verhaal, die visie en de collectiviteit. Tegelijk is de vraag wie financieel dit kan betalen. Meer ontwikkelaars informeren nu bij de onderwijsinstellingen. Dus de kritische kant is dat het wel waar gemaakt moet worden. Intern bespreken wat de rol van de Zwolse8 kan zijn om op een werkbare wijze aan de slag te gaan, denk aan de wijze van betrokkenheid bij de daadwerkelijke ontwikkeling. Dus de ontwikkeling door derden (ontwikkelaars), of is hier ook bijvoorbeeld een rol weggelegd voor de Zwolse8

Vervolg Kijken hoe het binnen de Zwolse8 op bestuurlijk niveau besproken kan worden en hoe zij in het vervolg betrokken wordt

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 45

15-09-2021 APF International (gesprekverslag) Onderwerp Datum Aanwezig

: Toelichting uitvoeringsagenda Hanzekwartier - Hanzehabitat : 15 september 2021 : @@@ (APF International), @@@ (Urban Innovators), @@@ (City Developer-S) @@@ (City Developer-S)

Introductie APF International is een onafhankelijk manager van vastgoedfondsen en investeringen. Onder andere voor Fotex Netherlands, welke eigenaar is van kantoorgebouw La Grande Vitesse aan de Zuiderzeelaan 43 in Zwolle. Dit gebouw wordt gehuurd door het Rijksvastgoedbedrijf en de Immigratie en Naturalisatiedienst is één van de gebruikers van het gebouw. @@@ is verantwoordelijk voor het Technical Management. Notities De uitvoeringsagenda is toegelicht met een presentatie. Daarin is uitgelegd wat de voorgestelde plannen inhouden. Naar aanleiding van de presentatie en het overleg enkele opmerkingen; • •

• • •

Parkeren bevindt zich voornamelijk onder het gebouw, daar veranderd weinig aan Het stippellijntje dat de mogelijke nieuwbouwvolumes laat zien in de presentatie is in gebouw Zuiderzeelaan 43 nu getekend op een parkeerdek, de binnentuin is aan drie zijden ontsloten en heeft toegang tot een terras tot aan het water. In de huidige huursituatie is er geen behoefte aan herontwikkeling. Het stippellijntje kan op dit moment beter vervallen. Het is met de huurder niet mogelijk om bijvoorbeeld het restaurant open te stellen in verband met veiligheid en toegang tot het gebouw Het gebouw wordt de komende periode verduurzaamd en meer zelfvoorzienend met o.a. zonnepanelen, en het heeft stadsverwarming. Dit is op objectniveau uitgedacht. De huidige huurder is verantwoordelijk voor het groen op, rondom het gebouw. Aan de voorzijde staat het gebouw tegen de kadastrale grens, dus de vergroening daar in de gepresenteerde plannen betreft openbare ruimte.

Vervolg APF International wordt graag op de hoogte gehouden van het vervolg.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 46

15-09-2021 Spoorcafé Online Spoorcafé op woensdagavond 15 september

10 september 2021 Vanaf 19.30 uur neemt het Spoorzone-team vanuit de studio van RTV Focus geïnteresseerden weer mee in de ontwikkelingen van de Spoorzone. Kijkers kunnen weer live meepraten en -denken. Deze keer gaat het Spoorcafé over de ontwikkeling van het Hanzekwartier. In deze uitzending zitten bij presentator Vincent Corjanus aan tafel: Peter Sluis (gebiedsmanager, gemeente Zwolle), Gerrit Jan Schothans (ontwikkelmanager deltaWonen) en Dennis Laing (stadsontwikkelaar, BDP). Ontwikkeling Hanzekwartier Het Hanzekwartier is een van de deelgebieden in de Spoorzone Zwolle, en ligt tussen de Hanzeallee en de Oostzeelaan. Nu bestaat dit jonge gebied voornamelijk uit nieuwe kantoren, met daartussen veel parkeerplaatsen. De partijen die samenwerken in het Hanzekwartier (gemeente, ontwikkelaars, corporaties en onderwijsinstellingen) gaan hier een nieuw stuk stad maken. Met nieuwe woningen, werken leerplekken en veel groen. Peter, Gerrit Jan en Dennis vertellen over het waarom van deze ontwikkeling, over de ideeën voor het gebied en over hoe het er uit kan komen te zien. Meer informatie over de ideeën voor het Hanzekwartier is ook te vinden op www.hanzekwartierzwolle.nl. Live meepraten en -denken Alle ideeën, meningen en betrokkenheid van Zwollenaren zijn erg belangrijk voor de Spoorzone.

Daarom nodigt het Spoorzone-team hen, en andere geïnteresseerden, graag uit om mee te praten en denken. Vragen stellen en tips delen kan tijdens de uitzending op twee manieren:

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 47

•

via de Facebook-stream van RTV Focus - dan is de reactie voor iedereen zichtbaar;

•

via WhatsApp - dan is de reactie alleen zichtbaar voor de medewerkers in de studio. Voeg hiervoor het telefoonnummer (06 22 46 17 23) toe aan de contactenlijst in de telefoon. Zoek

vervolgens in WhatsApp het telefoonnummer op om vragen te stellen tijdens het Spoorcafé. Vragen kunnen ook vooraf worden gesteld, via Spoorzone@zwolle.nl. Uitzending via internet en televisie Het Spoorcafé is te volgen via de website(externe link) of de Facebook-pagina(externe link) van RTV Focus. Op de televisie wordt het uitgezonden via KPN-kanaal 1396, Ziggo-kanaal 44 en T-Mobile-kanaal 783. Bron: https://www.zwolle.nl/nieuws-spoorzone/online-spoorcaf-op-woensdagavond-15-september Uitzending terug te kijken via: https://www.rtvfocuszwolle.nl/online-spoorcafe-op-woensdagavond-15september/amp/

Uitzending Spoorcafé Zwolle

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 48

27-09-2021 NS (schriftelijke reactie) Onderwerp Datum

: Toelichting uitvoeringsagenda Hanzekwartier – Hanzehabitat email : 27 september 2021

Algemeen sluit het aan op het ontwikkelkader en denken wij dat er een mooie basis ligt voor de invulling van de Spoorzone en de ecosystemen. Wel nog een paar vragen en opmerkingen/ uitzonderingen: •

• • • • • •

Goed dat er gekozen is voor een concept dat flexibel in te vullen is. Voor de levendigheid is het van belang om zoveel mogelijk functies op de begane grond te creëren die de levendigheid bevorderen. Hiervoor zeggen jullie dat het kasko wordt gevuld met publieke voorzieningen. Echter we kunnen niet in de hele Spoorzone de plinten vullen met horeca en dienstverlening. Idee is om bv te verplichten kantines en vergaderruimtes op de begane grond te realiseren. Ik zie in de programmatabel dat er ongeveer 500 m² voorzieningen komt. Hoe wordt de rest gevuld? Hier en daar een beetje vaktermen: wat bedoel je met triple helix? Vanuit ontwikkelvisie waren er drie ecosystemen benoemd jullie zouden focussen op klimaat en icT, toch? Waar zijn deze bedacht en hoe groot is dat ecosysteem? Hoe gaan jullie de plots in de markt zetten? Wat is het vervolgproces? Komt er nog een beeldkwaliteitsplan? Hoe krijg je de architectuur goed zodat er niet een aanvulling komt ten opzichte van de huidige bebouwing in het gebied? Is er al iets te zeggen over de haalbaarheid van het plan? Waar hangt dat nog vanaf. Kan het zijn dat er delen worden gerealiseerd en delen niet? Wie gaat de openbare ruimte en de kassen aanleggen? Wat is de status van de kavelpaspoorten? Wat is het vervolgproces.

Kun je iets zeggen over de haalbaarheid? Pag 93: Het samen met de andere coalities komen tot één Spoorzone-breed totaalsysteem is randvoorwaarde om de gewenste flexibiliteit en uitwisselbaarheid te bereiken en te borgen. Dat hier een gedeelde publieke én private verantwoordelijkheid als vehikel op de lange termijn wordt georganiseerd, is aannemelijk Graag concretiseren, want wij zien dat niet randvoorwaardelijk. Afstemming is wel nodig maar niet één systeem wat dat dan ook moge zijn…dit is ieders eigen verantwoordelijkheid en niet gedeeld.

Ruimtelijk hebben wij de volgende punten: • •

•

De parkeergarage kan niet ontsloten worden via ons fietspad in Lurelui noord. Ook in Lurelui zuid staat een ontsluiting langs het water getekend. Dit is een plek waar alleen een voetpad zit. Ook deze ontsluiting is niet mogelijk op deze wijze. De Hanzeallee schiet in de plankaart een parkeergarage in (p43) en staat er een gebouw op de huidige Hanzeallee, zodat je als auto niet meer door kan rijden richting bijvoorbeeld de werkplaatsen. Op deze manier is de mogelijkheid tot bevoorrading of calamiteiten via de hanzeallee afgesloten. In de verkeerskaart (p60) staat er wel een blauw stippellijntje voor een calamiteitenroute, maar die zie ik in de plankaart dus niet meer terug. Hier speelt ook nog dat deze route nog onderdeel is van onderzoek van de loopstromen ten einde het stationsplein zuid goed te laten functioneren en dit de ontsluiting wordt van de P&R en parkeergarage Hanzehoven. In dat kader zou de weg hier dus ingetekend moeten worden. Pagina 60 onderste kaart:

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 49

o

•

In Lurelui zuid is geen auto ontsluiting over de oever. Dus parkeergarage moet via kruispunt op de hoek. Volgens ons zou deze parkeergarage worden aangesloten op de ontsluiting bij Hanzepoort. o In Lurelui Noord zou geen parkeergarage komen ivm ontsluiting. Als deze er wel komt niet via de oever, maar via het kruispunt koggepark teneinde zo min mogelijk belasting van de openbare ruimte. o Wij zien een gebouw geplaatst op de Hanzeallee. Dit is niet mogelijk omdat dit een route is voor incidenteel verkeer en calamiteiten en daarnaast nog onderzoek uitmaakt voor de ontsluiting Lubeckgarage en particuliere parkeergarage Hanzehoven. Wat betreft de hoogbouw aan de zijde van de werkplaatsen in combinatie met de werkplaatsen is de vraag of dit niet een te gesloten front vormt aan het water. Dit zou ten koste kunnen gaan van de kwaliteit van de openbare en de woningen van de werkplaatsen die hier zijn gepland. Kan inzichtelijk worden gemaakt hoe deze kwaliteit is bedacht?

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 50

04-10-2021 Bewonersvereniging binnenstad Zwolle (gesprekverslag) Onderwerp Datum Aanwezig

: Toelichting uitvoeringsagenda Hanzekwartier - Hanzehabitat : 4 oktober 2021 : @@@ (bbZ); @@@ (deltaWonen); @@@ (SWZ); @@@ (City Developer-S)

Introductie De bewonersvereniging binnenstad Zwolle heeft als doel de sociale cohesie in de binnenstad van Zwolle te vergroten en te behouden. De bewonersvereniging binnenstad Zwolle weet wat er speelt in de binnenstad en draagt hier gezamenlijk zorg voor. @@@ is voorzitter van de vereniging. Notities • •

De uitvoeringsagenda is toegelicht met een presentatie door @@@ en @@@. Daarin is uitgelegd wat de voorgestelde plannen inhouden. @@@ geeft aan dat de ontwikkeling Hanzekwartier zich voor de bewoners van de Binnenstad in een soort periferie bevindt. Dus vanuit de binnenstad voorziet bbZ geen problemen. Vanuit het centrum is men vooral bezig met het doorbreken van de ring die rondom het centrum loopt. Er ligt dus een kans om de connectie te maken met de stad en de ring van auto’s te doorbreken. Dat zit er nu al goed in.

Vervolg De bewonersvereniging binnenstad Zwolle informeert de leden over het plaatsvinden van het gesprek.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 51

12-10-2021 Zwolle Groenstad (gesprekverslag) Onderwerp Datum Aanwezig

: Toelichting uitvoeringsagenda Hanzekwartier - Hanzehabitat : 12 oktober 2021 : @@@; @@@ (beide Zwolle Groenstad); @@@ (SWZ); @@@ (City Developer-S)

Introductie Stichting Zwolle Groenstad zet zich in voor ´het Groen´ in en om Zwolle, en dan vooral waar het gaat om waardevolle bomen en struiken, parken en de zogenaamde ´groene vingers´, de belangrijke groene verbindingen tussen het vaak zeer waardevolle en biodiverse groen in het buitengebied en het urbane groen / natuur in de parken en stedelijke groenstructuur. Stichting Zwolle Groenstad is alert waar het gaat om aangevraagde kapvergunningen en denkt mee met de gemeentelijke plannen en regels voor de instandhouding en het beheer van gemeentelijkgroen en de nieuwe aanleg ervan. Hierbij is Stichting Zwolle Groenstad een gesprekspartner die ideeën en alternatieven kan aandragen, bv. om te voorkomen dat bij bouwplannen waardevol groen verdwijnt. @@@ is voorzitter van de vereniging en @@@ is als groenwaarnemer verantwoordelijk voor het werkgebied Zwolle-Zuid. Notities De uitvoeringsagenda is toegelicht met een presentatie. Daarin is uitgelegd wat de voorgestelde plannen inhouden. Naar aanleiding van de presentatie en het overleg enkele opmerkingen; • •

• • •

•

Het waait altijd rondom hoogbouw, groen, in de vorm van bomen kan helpen de overlast op maaiveld te verminderen Bomen wil je net zo goed als infrastructuur op een kaart met uitgangspunten aan het begin van de plannenmakerij zien, en niet dat ze pas in beeld komen bij een check van het ontwerp aan de realiseringsmogelijkheden. Aan die uitgangspunten kaart moeten ook tijdelijke voorzieningen zoals bouwkranen betrokken worden zodat een boom niet daarom verwijderd moet worden Besef dat bomen die nu weggehaald worden, tijd nodig hebben om weer groot te worden. Er kan dan wel een nieuwe boom ingetekend worden, maar dat is dan nog geen volwaardige boom, dat duurt jaren Voor kunst en cultuur is soms in nieuwbouwprojecten een percentage gereserveerd van de bouwsom, kan er voor groen ook zo’n percentage ter beschikking gesteld worden? Een prachtige, mooi uitgegroeide oude boom tekenen is voor ontwerpers een fluitje van een cent. Maar een nieuwe boom van enig formaat planten is niet alleen (soms zeer) kostbaar, het duurt doorgaans minstens 2-3generaties eer deze boom tot een formaat gelijkend op dat van de boom in het ontwerp is uitgegroeid. In de presentatie staan nog harde grenzen/stippellijnen, daar houdt groen zich niet aan, dus kijk hoe het groen binnen en buiten het gebied met elkaar verbonden kan zijn: ‘groene nietjes’.

Zeker als er nieuw groen wordt aangelegd, moet er voor worden gezorgd dat dit verbonden is met het bestaande groen; via ecotunnels bijvoorbeeld. En dus dient er bij de inrichting van het gebied waarin een project wordt gerealiseerd te worden nagedacht waar mogelijkheden liggen om van

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 52

binnen naar buiten en omgekeerd ecologische aansluiting te realiseren. Daarnaast is het ook van belang, kijkend vanuit de belevingswereld van de bewoner / bezoeker, er voor te zorgen dat ook daar verbindingen met het omliggende gebied duidelijk en waardevol zijn. Vervolg Stichting Zwolle Groenstad wordt graag op de hoogte gehouden van het vervolg.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 53

11-11-2021 Politie (overleg) Onderwerp Datum

: Toelichting uitvoeringsagenda Hanzekwartier - Hanzehabitat : 11 november 2021

Notities Het onderkomen van de politie aan de Koggelaan bevindt zich in het plangebied Hanzekwartier. Hier zijn verschillende landelijke en regionale diensten van de politie gehuisvest. In het kader van het opstellen van de uitvoeringsagenda, is aan de politie het concept toegelicht. Met name het vergroenen van de openbare ruimte (realisatie Koggepark) en anders inrichting mobiliteitsopgave zijn belangrijke aandachtspunten: -

-

-

De zijde aan het Koggepark is de publieke entree en het parkeren voor bezoekers (ca. 20 parkeerplaatsen) is ook aan deze zijde gesitueerd; de hoofdingang (zijde Koggepark) dient goed toegankelijk te zijn voor minder validen. Wat betreft verkeersinfrastructuur is het randvoorwaardelijk dat de locatie in geval van calamiteiten vanuit 2 kanten te benaderen is en expeditie verkeer bij de locatie kan komen; In geval van een calamiteit maakt de politie gebruik van de Koggetunnel De politie kampt voor haar locatie Koggelaan met een parkeertekort op de piekuren tijdens kantoortijden; Er wordt, waar dit mogelijk is al gebruik gemaakt van deelmobiliteit zoals Amber; De parkeervoorziening die de politie nu zelf heeft naast het gebouw kan vanwege veiligheid en calamiteiten alleen voor haar eigen wagenpark gebruikt worden; Zaken als inkijk vanuit de woontorens op de politiefuncties zijn aandachtspunten bij de verdere uitwerking;

Ook is de mobiliteitsopgave toegelicht, dit wordt nog onderzocht/uitgewerkt. Meerdere opties kwamen ter sprake. De bestaande Zuiderzeelaan blijft gehandhaafd en de Koggetunnel wordt opengesteld voor gemotoriseerd verkeer. De Oostzeelaan, tussen de Koggelaan en de Zuiderzeelaan komt te vervallen in de nieuwe inrichting. Voor de politie is het noodzakelijk om bij een calamiteit gebruik te kunnen maken van de Koggetunnel. Om deze te bereiken via de achterzijde (zuidzijde) van het politieterrein is met elkaar gesproken of het mogelijk is om op eigen terrein aan de westzijde naast de bestaande parkeergarage een weg van de zuidzijde naar de noordzijde te maken. Om zo via de brug over de singel de Koggetunnel in te kunnen rijden.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 54

Bestaande situatie en calamiteitenroute

De bestaande situatie waarbij de richting voor route calamiteiten is aangegeven Mogelijke verkenning toekomstige situatie

De Koggelaan en Oostzeelaan komen mogelijk te vervallen in de nieuwe mobiliteitsopgave als doorgaande route voor gemotoriseerd verkeer (groen aangegeven). Koggetunnel (noordelijke richting) en Zuiderzeelaan (zuidelijke richting) blijven behouden (rode stippellijn) Onderzoeken of het mogelijk is om aan de oostzijde van de singel langs parkeergarage politie een calamiteitenroute voor politie te ontwerpen.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 55

23-11-2021 Vesteda (schriftelijke reactie na overleg) Introductie Vesteda is eigenaar van complex Les Pavillions in Zwolle. Naar aanleiding van de concept uitvoeringsagenda Hanzekwartier en het bezoek aan het Vesteda complex Les Pavillions in Zwolle (Hanzeland) heeft Vesteda zich inhoudelijk verdiept in de uitvoeringsagenda in het algemeen en naar aanleiding daarvan opmerkingen, aanvullingen en vragen die wij willen meegeven voor de nadere uitwerking. Reactie •

•

•

•

•

De status van de Uitvoeringsagenda is niet helemaal duidelijk. Het beweegt zich tussen een eerste vervolg op het Ontwikkelkader Spoorzone (met een Manifest en de aanzet tot een ontwikkelstrategie) en een ruimtelijk-programmatische conceptuitwerking met een detailniveau dat op enkele onderdelen aanleunt tegen een stedenbouwkundig ontwerp (met bv maatvoering, materiaal- en kleurgebruik), ondanks dat het uitdrukkelijk nog geen SO wil zijn. Dat maakt beoordelen lastig omdat het perspectief, het beoordelingskader, steeds kan wisselen. Beoordeeld als stedenbouwkundige visie kan een nieuw en complementair woonmilieu, in een intensieve mening met werk- en leerprogramma’s op een vooral groene, autovrije campus, interessant zijn. Het laat zich lezen als een zee van vrijstaande gebouwen op een groen tapijt dat verbindt maar ook per gebouw de ruimte laat om een eigen (programmatische) identiteit te ontwikkelen op zowel ruime als ook veel krappere bouwkavels. Het neemt wel expliciet afstand van de inzet van het Ontwikkelkader dat meer denkt in stedelijke straten met begeleidende straatwanden dat het ‘Innovatiedistrict’ verder vooral concentreert aan de oostelijke zijde. De ruimtelijke structuren (het Kasko) die zowel visuele samenhang moeten realiseren als tegelijkertijd ook programma’s herbergen, zelfs op de verdiepingen, zijn kwetsbaar als ontwerptool.

Zonder programmatische vulling zullen zij snel als ‘overbodig en kostenverhogend’ worden aangemerkt. Gevuld met programma leiden zij snel tot te diepe vloervelden met te weinig daglicht en/of tot het onttrekken van activerend programma aan de begane grond waar dit juist het meeste is gewenst. Bovendien is het de vraag of de overeenkomsten op termijn voldoende zullen zijn om de gewenste eenheid echt te herkennen. Als ontwikkelstrategie ontbreekt nog inzicht hoe tussenfases op weg naar die samenhangende groene campus zelfstandig en geloofwaardig kunnen functioneren. De gebiedsidentiteit is zo sterk met het continue groene landschap verbonden dat deelontwikkelingen mogelijkerwijs de kwalitatieve context in eerste instantie zullen ontberen en daarmee hun opbrengstpotentie niet kunnen realiseren. Ook indien niet alle partijen kunnen of willen meegaan in deze gebiedsvisie staat deze eindkwaliteit onder druk. Bovendien wordt expliciet gestuurd op niet-samenhangende ontwikkeling maar op een ‘ecosysteem van projecten …als pilots binnen een raamwerk van ambities voor de langere termijn’. Dat geeft maar beperkt vertrouwen op dit punt. Hetzelfde geldt voor de mobiliteitsstrategie. De werkelijke faseringsmogelijkheden hierin zijn cruciaal om ook bij slechts een partiele exit van auto’s een geloofwaardig functionerend groen woon- en werkgebied te kunnen realiseren, zeker in de tussenfases.

Bovendien lijkt er spanning te zitten op ondergronds versus bovengronds parkeren, omdat ondergrondse oplossingen duur en weinig circulair zijn en bovengrondse voorzieningen een behoorlijke ruimteclaim vergen die niet goed zichtbaar is gemaakt op de tekeningen. Veel bovengronds parkeren onopvallend laten ‘verdwijnen’ onder een

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 56

•

•

•

groen landschap is in de praktijk eigenlijk niet realistisch. Bovendien leidt dit alles tot complexe vraagstukken rond fasering, eigendom en exploitatie(risico’s). Het Engelenpad (de ‘luchtsingel’) is een belangrijke route tussen stad, station en Hogeschool, die openbare ruimtes en de belangrijkste publieke programma’s rondom zich moet gaan organiseren. Verstandig omdat verdunnen over een te groot gebied de slagingskansen en succesvolle exploitatie van veel programma’s in de weg zal zitten. Voor zowel District Z als Hanzekwartier lijkt het echter meer voor de hand te liggen om deze route centraler door het gebied te halen, voor zowel de route als de positie van de belangrijkste pleinen. Het raken van het Hanzeveld ligt dan voor de hand, omdat hier de ruimte is om ook een zekere programmatische verdichting te realiseren, rondom een Hanzeplein. Het matig gedefinieerde ‘plein’ aan de oostzijde komt dan vrij voor aanvullende bebouwing. De schets in het Ontwikkelkader lijkt dezelfde gedachtegang te volgen, maar is niet in de Raamwerkkaart geland. Vanuit een smaller perspectief van Vesteda zelf lijkt de route (Engelenpad) direct voorlangs, aan de zuidzijde van het bestaande bezit, plus de oriëntatie aan het belangrijkste plein in het gebied de kansen voor een substantiële (woningbouw)uitbreiding hier in de weg te kunnen zitten.

Dit zou een aanvullende reden kunnen zijn om te pleiten voor een andere positie voor Pad en Plein. Bebouwing die uitgaat van gedeeltelijke sloop van bestaand vastgoed lijkt niet realistisch. Herhuisvesting-, leegstand-, sloop- en verbouwkosten lijken niet eenvoudig te compenseren alleen op dit kavel.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 57

Q1 en Q2 2022 Verkenning Univé en informeren nieuwe gebouweigenaren Univé De Coalitie Hanzekwartier en Univé, eigenaar van kantoorgebouw Hanzeplein 1, hebben verkend hoe zij zich wensen en kunnen verhouden tot de Nota van Uitgangspunten Hanzekwartier. Naast de gesprekken met Univé over de Nota van Uitgangspunten, is door coalitie Hanzekwartier en Univé gezamenlijk gewerkt aan een haalbaarheidsonderzoek naar de vanuit Nota van Uitgangspunten gewenste ontwikkelingen op – en in de directe omgeving van – het eigendom van Univé. Hiervoor hebben o.a. gesprekken en workshops plaatsgevonden waarbij naast vertegenwoordigers vanuit de coalitie Hanzekwartier en Univé, ook stedenbouwkundig bureau ZUS betrokken is. Nieuwe gebouweigenaren binnen Hanzekwartier Het opstellen van de Nota van Uitgangspunten vindt plaats over een langere periode. In de periode staat de tijd niet stil en vinden er ook veranderingen plaats binnen het deelgebied Hanzekwartier. Eén van deze veranderingen betreft het eigendom van verschillende gebouwen. In de periode nadat reacties en vragen van betrokken stakeholders zijn verzameld, hebben een aantal kantoorgebouwen binnen Hanzekwartier een nieuwe eigenaar gekregen.

Deze nieuwe eigenaren, VolkerWessels voor kantoorgebouw Noordzeelaan 62 en Brivec voor de kantoorgebouwen Zuiderzeelaan 15-25 en Zuiderzeelaan 27-41 zijn door de coalitie Hanzekwartier geïnformeerd over de totstandkoming van de Nota van Uitgangspunten Hanzekwartier.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 58

Bijlage 1: nagestuurde documenten Milieuraad: uitkomsten brainstormsessie Nieuwe Veemarkt De klimaatadaptieve wijk , brainsstorm thema's / werkdocument globale wensen Milieuraad Zwolle Uitgangspunten bij ontwerp. Het ontwerp van de woonwijk is klimaatbestendig. Dat houdt in dat er geen schade in de wijk ontstaat ten gevolge van hevige hoosbuien of bij langdurige intensieve neerslag. Zo’n heftige neerslag heeft geen nadelige gevolgen voor de zuivering van het rioolwater en een eventuele overstort in het rioolsysteem treedt niet in werking. In de wijk is geen langdurige hinder t.g.v. neerslag en in de wijk treedt geen verdroging van de bodem op, zelfs niet bij langdurige droogte. Bij een hittegolf blijft de temperatuur in en buiten de woningen leefbaar en vergelijkbaar met de situatie buiten de stad en is er een slechts beperkte verhoging van de temperatuur t.o.v. de temperatuur in het buitengebied of de grotere stadsparken. Dit wordt uitgewerkt in de volgende lijst met algemene wensen. Algemene wensen voor afstemming van het wijkontwerp: •

Geen wateroverlast, waterschade of mobiliteitsbeperkingen door buien tot 90 mm/uur (matig klimaatbestendig). • Alleen de openbare weg, woningen en garages mogen (indirect) op het gescheiden rioolstelsel zijn aangesloten en lozen. • Hemelwater van woningen en garages wordt pas na opvang van de eerste 2000 liter afgevoerd naar het gescheiden rioolstelsel. • Opvang van neerslagoverschot op particuliere erven en op openbare ruimten op buurt-, wijk- en stadsniveau verloopt volgens de cascade: 1. benutten en verdampen (gemiddelde verdamping 525 mm per jaar), 2. vasthouden in het hangwaterprofiel van de wortelzone (>100 mm) en aanvullen van freatisch grondwater en diepere ondergrond ( >45 mm), gewenste grondwaterstand 1 tot 1,2 m onder maaiveld. 3. bergen via overloopveldjes, infiltratiesystemen (kratten en palen) en wadi’s, 4. afvoer via gescheiden riolering (huidige norm 20-30 mm per uur) 5. na overloop in het oppervlaktewater of elders. Dit betekent dat de wijk beschikt over voldoende bergingscapaciteit en dat slechts een beperkt, resterend neerslagoverschot (<30 mm) via de gescheiden riolering naar het oppervlakte water wordt afgevoerd, pas na overschrijden van drempelwaarden. Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 59

• • •

•

Buitenruimtes, bijgebouwen en verharde oppervlakten in de wijk worden niet op de riolering aangesloten tenzij het openbare straat en woning- en garagedaken betreft. Parkeerruimtes in de buitenruimte, openbaar of privé, zijn niet afgeschermd tegen neerslag, zijn klimaatadaptief en slim ingericht. De gemiddelde (gevoels)temperatuur in de buitenruimte is hooguit 3 graden hoger dan weerstemperatuur. Luchttemperatuur: xx % (40 %?) van wijk is groene buitenruimte, openbaar + privaat. Zonnige delen van straten zijn verbonden tot windcorridors. Gevoelstemperatuur: Belangrijke fiets- en looproutes zijn beschaduwd met veel groen dat door evaporatie en transpiratie verkoeld werkt. Het wijkontwerp wordt onderworpen aan klimaattesten, zoals de thermal walk; de uitkomsten worden in stakeholdersoverleg geëvalueerd.

Discussiepunt: Hoeveelheid groen en wateroppervlak in de wijk. Straatpatroon hittebestendig inrichten. Voor toepassing van duurzame energie kan gebruik gemaakt worden van bestaande gasleidingen. Rekening houden met een stedelijk warmtenetwerk.?

Energie neutrale wijk Een woonwijk/bouwproject wordt gebouwd voor minimaal 40 jaar. De woningen moeten in de loop van de levensduur energieneutraal zijn. Dat betekent dat de gebouwen zo ontworpen zijn dat de woningen CO2 neutraal zijn en er voldoende elektriciteit wordt opgewektvoor de bewonersactiviteiten die niet onder de gebouwgebonden BENGnorm vallen zoals ict, verlichting, koken etc.. Een buffercapaciteit hebben voor elektriciteit voor de normale bewonersactiviteiten. Voldoen aan minimaal de Bengnormen met bijzondere aandacht voor energieneutraliteit. Bengnorm1 normeert het maximaal toegestane behoefte aan energie voor verwarming en koeling. Bengnorm 2 normeert de maximale hoeveelheid fossiele brandstof die wordt gebruikt voor verwarming,koeling, warm tapwater en installaties. BENGnorm 3 normeert de hoeveelheid hernieuwbare energie als deel van het totaal primaire energiegebruik. Uitwerking Alle woningen en appartementen: Voldoen, zonder pV mee te rekenen, aan BENGnorm 1 en zonder actieve koeling aan norm • voor TOjuli Voldoen, zonder pV mee te rekenen, aan BENGnorm 2 • Zijn alle platte daken en schuine daken met oriëntatie O, Z en W voorzien van (integrale) • pV.voor energie bewonersactiviteiten BENGnorm 3 op 80% •

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 60

XX % van de woningen en appartementen beschikt over voldoende energieopslagcapaciteit om de energiebehoefte tussen 17:00 s ’avonds en 7:00 uur de volgende dag te dekken. Voor overige woningen e.d. is hiervoor ruimte vrijgehouden. Opmerking: waarschijnlijk zijn verzwaringen BENGnormen niet af te dwingen bij vergunningverlening. Dat worden dus wensen. •

Utiliteitsgebouwen: D.w.z. alle gebouwen die geen woonbestemming hebben. Zeer grote variatie in gebouwen, functies en kenmerken. Daarbij horen ook verschillende vastgestelde BENG eisen. Uitgangspunt daarbij dan dat aandeel hernieuwbare energie in het totaal primair energiegebruik minstens 100% is Deze elektriciteit wordt zoveel mogelijk zelf opgewekt met pV en verder aangevuld het aankopen van aandelen in lokale productiecapaciteit duurzame energie. Deze gebouwen hebben een buffer voor elektriciteit voor minimaal 8 uur. (). Stedenbouwkundige eisen m.b.t. energiebehoefte. Bij de oriëntatie van woningen is van belang voor de energiebehoefte, de hittestress TOjuli, keus voor platte of schuine daken, plaatsing van (dak)ramen, ventilatiepijpen etc. Bijvoorbeeld weinig en kleine ramen in een noordgevel en ventilatiepijpen aan noordzijde gebouw. Laagblijvende loofbomen voor schaduw op zuidgevels van bebouwing. Geen parkeerplaatsen in woonstraten en centrale parkeervoorzieningen met oplaadfaciliteiten. Deze centrale parkeerplaatsen zijn overdekt met pV panelen (voor utiliteit) of ze zijn ondergronds. Straatverlichting in woonstraten zelfvoorzienend.

Discussiepunten: Geen parkeerplaatsen in woonstraten en centrale parkeervoorzieningen met oplaadfaciliteiten of elektrische auto juist bij woning voor de buffering van elektriciteit? Elk gebouw een buffer voor elektriciteit of is dat te ver voor de troepen uitlopen.

Mobiliteit en energie Aandachtspunten bij stedenbouwkundig ontwerp en mobiliteit. De Milieuraad Zwolle verwacht dat het stedenbouwkundig concept voor de veemarktbuurt zal bestaan uit sociale woningbouw en koopwoningen voor de middenklasse, vrijstaand en hoogbouw. Met bijzondere aandacht voor starterswoningen (Tiny houses). Daarnaast zal er bebouwd worden voor speciale woonvormen, verzorging en wijkvoorzieningen als winkels en scholen, etc. De infrastructuur zal bestaan uit één wijkontsluitingsweg, één doorgaande weg voor openbaar vervoer en verder (doorgaande) fiets en wandelroutes. De overige straten zijn woonstraten. Aansluiting op openbaar (stads)vervoer. Kamperlijntje transformeren naar sneltram met haltes in wijk. Bij het ontwerpen van een nieuwe woonwijk dient bekend te zijn welke type woningen gebouwd worden en wat de sociale structuur zal zijn: sociale woningbouw, koopwoningen, vrijstaand, hoogbouw. Komen er scholen en wijkvoorzieningen, zoals winkels. Hoe is de relatie met de omgeving en zijn er doorgaande fiets- en busverbindingen. Gas, water, elektriciteit. • Autovrije wijk of parkeren voor de deur, centrale parkeervoorziening. • Ontsluiting door fietsroutes, met aansluiting op doorgaande routes..

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 61

• Bevoorrading winkels. • Verzorgingstehuizen en bejaardencomplexen in nabijheid van stads- en streekbus. • Basisscholen niet aan drukke weg. • Voldoende ruimte voor stadsbus. • Geen sluiproutes door de wijk. Bij het ontwerp van de wijk rekening houden met wijkenergiesysteem b.v. een warmtenetwerk. Voor verbindingen over langere afstanden is een halte aan een railverbinding te overwegen. In het geval van bebouwing van het gebied van de IJsselhallen is een halte aan het Kamperlijntje mogelijk. Tevens kan dan een verbinding gelegd worden voor fiets- en voetgangers mat de woonwijken aan de andere kant van het Kamperlijntje. Bij deze halte een hub-voorziening realiseren. 24-2-2021 @@@

Circulair bouwen Uitgangspunten bij het ontwerp van de gebouwen: - Bouw demontabel (sectie, lego, modulair) - Zoveel mogelijk herbruikbare bouwstoffen toepassen (hout, staal, steen?) - Materialen paspoort samenstellen Algemeen Uitgangspunten van circulair bouwen: 1. Bouw demontabel (sectie, lego, modulair) o Het gaat er om dat je gebouwen zo robuust maakt dat ze eeuwig kunnen blijven staan. De uitdaging is om ze zo flexibel en adaptief te maken dat ze door toekomstige generaties makkelijk zijn aan te passen of te demonteren en eventueel verplaatsen. o Vraag als Gemeente bijvoorbeeld van te voren alvast een demontageplan 2. Herdefinieer hergebruik o Kan er materiaal van het oude gebouw hergebruikt worden? Houten elementen Fundering o Voor het nieuw: welke elementen van hout, staal. Zo weinig mogelijk verlijmen en mixen. 3. Documenteer gebruik stoffen (paspoort, etc) Principes die gehanteerd moeten worden: 1. Levensduur 2. reduce 3. Re-use 4. Refurbish 5. Remanufacture 6. Recycle Ideeën ter evaluatie: Gaat men kopen, of huren (gebruik materialen is meer uniform bij Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 62

huren/beheren kan ook via Vereniging Van Eigenaren) Trends, suggesties en voorbeelden: 1. Door ruimtegebrek in steden, is klein wonen populair. Ook wel bekend als de tiny house – movement. Het is duurzaam,circulair wonen met woningen die eenvoudig in- en uit elkaar zijn te halen (modulair). Meestal is dit van houtbouw, gezien dit CO2 neutraal is (CO2 opgeslagen in massa in vorm van hout). Voorbeeld: https://finchbuildings.com/ 2. Hergebruik van materialen voor verbouw van het huidige. Voorbeeld: kantoor Alliander: toonaangevend in recycling Bij de renovatie van Alliander Duiven is 80 procent van het materiaal (zoals plafondplaten en toiletpotten) hergebruikt of verwerkt tot grondstoffen voor andere producten. Wat niet meteen kon worden hergebruikt, zoals het metaal en het glas, is in dertien verschillende afvalstromen verwerkt door de industrie. De bitumineuze dakbedekking is teruggebracht naar de fabriek, daar verwerkt tot nieuwe dakbedekking en vervolgens weer toegepast op de daken. Het hout voor de nieuwe binnengevel bestaat uit afvalhout, gevonden bij de naastgelegen afvalcentrale. Lees meer over dit project https://www.alliander.com/nl/nieuws/alliander-heropent-circulair-en-energiezuinighoofdkantoor-bellevue/ 3. Lease bijvoorbeeld ‘licht’ ipv kopen van lampen.

Er zijn ook andere voorbeelden waarbij met name de nadruk ligt op de verlengde verantwoordelijkheid van de producent; a. Mitsubishi verhuurt liften met een restwaarde, waarbij de klant ook betaalt voor het aantal verticale bewegingen (betalen voor gebruik); b. Alkondor heeft een experiment waarbij een gevel wordt verleast; c. Cepezedprojects heeft de Tijdelijke Rechtbank van Amsterdam als gebouwproduct ontwikkeld en schrijft deze niet in de eerste gebruikscyclus af met het idee dat het gebouw (of de onderdelen) elders een tweede leven kan krijgen Discussiepunt: markt voor hergebruik bouwmaterialen, Grondstoffen/ Afval Nader in te vullen, relatie met grondstoffenplan gemeente, optimaale organiseren gescheiden inzamelen, preventie afval

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 63

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 64

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 65

Bijlage 2: ingevulde contact en vraag formulieren bij inloopavond bewoners Onderstaand het voorbeeld van het formulier welke ingevuld kon worden. 3 personen hebben hier gebruik van gemaakt. Hier zijn drie korte reacties mee gegeven: 2-9-2021

fysiek formulier

Graag op de hoogte blijven.

2-9-2021

fysiek formulier

Verdere beeldvorming van alle getoonde plannen per internet of Spoorcafé

2-9-2021

fysiek formulier

"ONREALISTISCHE PLANNEN wel energie en transitie"

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 66

Bijlage 3: reacties via website Hanzekwartier Zwolle "[Reactie op Koggepark]" Van Hanzekwartier Zwolle op 2021-09-03 10:00

Van: Bericht: Het veranderen van de Koggelaan vind ik geen goed idee. Er was de bewoners van Hanzeland toch belooft om dit in fases uit te voeren, ik heb er ook een keer een gesprek over gehad met Ronald IJsselstein van de gemeente Zwolle. Eerst het versmallen van de Koggelaan met extra groen en met de auto's als gast is er toen gezegd. Tijdens de rondleiding van gisteravond 2/9 werd gezegd, dat het plan is om de Koggelaan autovrij te maken. Wat is de bedoeling nu, want ik vind dat de Bremenstraat te smal is om het autoverkeer op te vangen, bovendien is er aan één zijde ook langs parkeren en ook vluchtheuvels in het wegdek wat het rijden lastig maakt voor auto's. Dus er zou ook iets aan de Bremenstraat moeten gebeuren in de toekomst (langsparkeren en vluchtheuvels weghalen). Met vriendelijke groet, @@@ telnr. @@@ email: @@@

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 67

Hanzekwartier Zwolle "[Reactie op Engelenpad]" Van Hanzekwartier Zwolle op 2021-09-03 12:15

Van: Bericht: 1. Wat zou u uitnodigen om een wandeling te maken over het Engelenpad? Als het niet een pad, maar een verbindingszone is. Vanaf het centrum door Zuid naar de IJssel, aansluitend aan het wandel/fietsnet door het Engelse Werk. Van daaruit weer richting centrum (vernieuwde Willemsvaart) v.v. Smal waar het moet en breed uitwaaierend waar dat kan. De zone moet aan de ene kant korte snelle verbindingen leveren die uitnodigen om lopend en fietsend bij je bestemming (Campus?) te komen; en aan de andere kant moet het een prettig en afwisselend verblijfsklimaat hebben, zodat het mensen vasthoudt. Denk aan speelmogelijkheden, recreatieve sport, kunst, veel ruimte voor afwisselende stadsnatuur. Bestaande kwetsbare natuur moet het versterken, Ik vind het spannend hoe een dergelijk 'pad' in de stille uren voldoende sociale veiligheid uitstraalt zonder andere waarden aan te tasten.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 68

Hanzekwartier Zwolle "Hanzekwartier/studenten" Van Hanzekwartier Zwolle op 2021-09-04 14:04

Van: Onderwerp: Hanzekwartier/studenten Bericht: In een deel van onze wijk hebben we erg veel last van (geluids)overlast door de studenten die gehuisvest zijn in The Hive: drank, schreeuwen, harde muziek. En dat tot diep in de nacht, en meerdere avonden/nachten achter elkaar. De studenten aanspreken helpt niet, politieoptreden ook niet. Je kunt jongvolwassenen natuurlijk ook niet dwingen te leven naar een leefpatroon van doorsnee wijkbewoners. Daarom: kunnen in de plannen voor het Hanzekwartier ook ideeën voor adequate studentenhuisvesting worden meegenomen?

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 69

Hanzekwartier Zwolle "[Reactie op Zonecollege]" Van Hanzekwartier Zwolle op 2021-09-05 12:48

Van: Bericht: Toevoegen van de schoolpleinen aan het openbaar gebied buiten schooltijd. Waarbij aandacht voor donkere en onoverzichtelijke hoekjes. Het verplaatsen van de school richting de Oostzeelaan sluit de oever aan de schoolzijde van de watergang misschien af. Dat zou een beetje jammer zijn omdat de watergangen in Hanzeland juist worden opgewaardeerd en meer gaan stromen. Ze worden dan meer een attractie. Tijdens de wandeling hebben we het gehad over de geringere behoefte van jongeren aan een auto. Ik verwijs jullie graag naar de parkeersituatie in Groningen Paddelpoel. Daar zijn diverse jongerentorens verrezen, met wel wat parkeerplaatsen. Veel te weinig voor al die auto's. Want ook al gebruiken ze de auto misschien niet in de stad, ze komen uit de regio waar geen OV is en uit Duitsland en Polen. Voor je spullen heb je een auto nodig. Veel jonge starters op de arbeidsmarkt hebben direct een lease auto(otje) en reken maar dat er wordt gereden en geparkeerd. Ik zou er voor waken dat er straks 2000 auto's bijkomen op Hanzeland. Bij de flats stroken voor laden/lossen of een half uur schijfparkeren. En geen parkeerplaats of vergunning binnen Hanzeland en de omgeving van de Campus. Ik kan je op een briefje geven wat straks de parkeerdruk wordt wanneer je dit van tevoren onvoldoende regelt.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 70

Hanzekwartier Zwolle "[Reactie op Noordzeelaan]" Van Hanzekwartier Zwolle op 2021-09-05 12:59

Van: Bericht: Wanneer je nu vanaf het Hanzeplein de Noordzeelaan in- en uitloopt, dan merk je dat de temperatuur opeens een paar graden zakt. Je komt uit de warmte van de stenen. Op dit moment is de Noordzeelaan een wat anonieme, maar groene en rustige strook. Ik zou er iets van willen houden. Het robuuste groen, zoals tijdens de wandeling genoemd, vind ik belangrijk. Op dit moment zijn er 's avonds in de bermen heel veel konijnen, die ook oversteken naar het Zonecollege. En de ganzen broeden er. Ik vind het belangrijk dat we deze dieren hun leefomgeving niet volledig ontnemen. Ook mooi wanneer het lukt om langs de watergang een pad met bruggetjes aan te leggen. Dat pad moet dan wel kunnen ademen. Worden de parkeerplaatsen tussen de flats volgebouwd, dan wordt het een bijna gesloten wand. En ligt de watergang in de schaduw en de tocht. Het pad zou heel mooi kunnen afbuigen naar de aan te leggen tunnel richting de overweg in de Veerallee. Ik vind het idee van de kubussen heel aardig. Omdat ik uit het vastgoedbeheer kom, weet ik, dat er in de ontwerpfase geen rekening wordt gehouden met onderhoud. De kubusstructuur is na een paar maanden een vuile bende van vogelpoep en spinnenwebben en stof etc. Je zult het een aantal keer per jaar moeten schoonmaken om het idee vast te houden.

Participatiejournaal NvU Hanzekwartier

pag. 71

Hanzekwartier Zwolle "[Reactie op Koggepark]" Van Hanzekwartier Zwolle op 2021-09-06 13:35

Van: Bericht: Hanzeland is heel versteend waardoor geluid alle kanten op reflecteert. Het Koggepark kan een dempende werking hebben op het geluid. Bovendien bieden de bomen en stuiken onderdak aan vogels die de muggen kunnen opeten. Er zijn ook vleermuizen in het gebied. De Koggelaan is in de avond en weekends vaak een racebaan. Op een avond over de herinrichting van de Stationsweg werd daar door bewoners de term "hormonenlaan" gebruikt en die is ook bruikbaar voor de Koggelaan. Wanneer dat een Van Karnebeekstraat achtige verbinding wordt, is dat waarschijnlijk voldoende. Immers, de Koggelaan gaat voor autoverkeer van nergens naar nergens,. De watergang is de laatste jaren behoorlijk schoon. Wanneer er meer stroming in komt, kan het nog beter worden. Ik heb nog niet helemaal door hoe het Hanzeplein en de Z bocht naar het station worden opgelost. De Z bocht met zijn kruisende verkeersstromen is volstrek onoverzichtelijk. Bijna dagelijks zie ik automobilisten naar de IJsselallee verkeerd linksaf slaan omdat je het verkeerseiland nauwelijks gewaar bent. Dat het aantal ongelukken met fietsen en scooters zo laag is, is een geluk bij een ongeluk. De T splitsing Hanzeplein - Koggelaan is vrij relevant voor de daglicht toetreding voor de flats aan de Bremenstraat met de balkons boven de watergang. Wanneer op die plek wordt gebouwd, dan wordt de avond heel donker.

En de zon komt al niet voor 15 uur op de balkons van de 2e-4e flat. Uit de rondwandeling werd me niet helemaal duidelijk of er 1 toren kan komen bij Univé of 2, waarvan de tweede op de Koggelaan in het Koggepark. Dat zou het park doorbreken.. De Bremenstraat is nu met de mogelijkheid van parkeren te smal om tweerichting verkeer af te wikkelen voor de gehele wijk. Dat vergt nog aandacht. Het geheel van een groene as door Hanzeland is volgens mij voor de leefbaarheid heel belangrijk. Het zou mooi zijn wanneer die te koppelen is aan het vervolg van de watergang in het deelproject Noordzeelaan. Dus als het Zonecollege op die plek ook wordt gesloopt, meteen een deel reserveren voor groen, tezamen met de Hanzelaan tot aan de voetgangersbrug. Ik heb ook deelgenomen aan de inspraaksessies Koggepark. Stemmen jullie onderling goed af?