2. Nota van zienswijzen, overige reacties en wijzigingen

2.19

Zienswijze nummer 19 Samenvatting zienswijze: 1. De indiener van de zienswijze stelt de vraag waarom Zwolle nog meer moet groeien. Het is nu overal te druk. Het is zonde natuur op te offeren voor de bouw van woningen of andere ontwikkelingen, zoals zonneparken. De ruimte om te wandelen en fietsen verdwijnt; 2. In Zwolle worden te weinig betaalbare woningen gebouwd voor senioren en middeninkomens. Een voorbeeld is het niet doorgaan van de realisatie van seniorenwoningen achter de Bierton. De ontwikkeling van woningbouwplannen op de Hanzebadlocatie en in Wijthmen duren te lang. De invloed van projectontwikkelaars is te groot als het gaat om het bepalen van het type woningaanbod. De prijzen van woningen worden opgedreven door kopers van woningen uit het westen van Nederland; 3. Voorkom realisatie van zonneparken in een weiland, maar benut bestaande parkeerterreinen daarvoor. Dan staan auto’s in de schaduw, waarmee je hittestress tegengaat. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 1. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 1: Groei Zwolle 2. De druk op de woningmarkt in Zwolle is groot. Daarom kiezen we ervoor om tot 2030 10.000 woningen te bouwen. Het woningbouwprogramma bestaat voor 30% uit goedkope woningen, 40% uit middeldure en 30% uit dure woningen.

Hiermee beogen we een gevarieerd woonaanbod, zodat voor iedere inkomenscategorie een passende woning is te vinden; een ongedeelde stad voor iedereen. In de overspannen woningmarkt is het van belang strak te sturen op deze leidraad, zodat niet alleen voldoende sociale huur en goedkope koop wordt toegevoegd in Zwolle, maar ook voldoende middeldure woningen. 3. De omgevingsvisie biedt ruimte voor het benutten van daken (van zowel woningen, als voorzieningen en bedrijven) voor het opwekken van zonneenergie. De kansen voor het overkappen van parkeerplaatsen met zonnepanelen zijn in de omgevingsvisie benoemd. Toch zal deze inspanning niet voldoende zijn om ons waardevolle buitengebied en agrarische gronden volledig te ontzien. In de omgevingsvisie hebben we daarom voor zonneparken 26/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

kansrijke, beperkt kansrijke en uitgesloten gebieden aangewezen. Landschappelijke, ecologische en recreatieve kwaliteiten van het gebied zijn hierbij onder andere bepalend. Door aanwijzing van deze gebieden voorkomen we dat er later willekeur ontstaat. Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de omgevingsvisie

2.20

Zienswijze nummer 20 Samenvatting zienswijze: 1. De omgevingsvisie is een verbetering in vergelijking met de oude bestemmingsplannen en visie door meer integrale aanpak. Een positieve visie voor Zwolle is geformuleerd. 2. Om balans te brengen in woningbouw en leefomgeving: zijn SMART doelstellingen nodig (specifiek, meetbaar, realistisch, actie gericht & tijdsgebonden) voor leefomgeving en daarnaast toetsing/handhaving van deze leefomgevíng doelstellingen. Concrete doelstellingen voor leefbaarheid in Zwolle moeten niet per wijk of in onderliggende omgevingsplannen gedefinieerd worden, maar vragen gemeente regie op strategische niveau vanuit de omgevingsvisie voor geheel Zwolle. Dit vraagt ook om multidisciplinaire toetsingscommissies die een omgevingsplan beoordeelt en bekijkt of dit past in zowel woningbouw als leefbaarheidsdoelstellingen. 3. De ambitie voor realisatie van 1000 woningen per jaar tot 2030 en 25 000 woningen extra per 2040 heeft een negatief effect op de leefbaarheid in de stad, indien er geen concrete uitwerkingen en doelstellingen voor leefbaarheidsonderdelen geformuleerd worden om dit te voorkomen. a. Zo lijkt de aandacht voor natuur in de ontwerp-omgevingsvisie heel beperkt te zijn. Aanbeveling is om de openbare ruimte zodanig in te richten dat dit de biodiversiteit bevordert. Leg bloemstroken aan in plaats van alleen gras.

Mogelijk ook gecombineerd met kinderspeelplaatsen onder de noemen van ‘natuurlijk spelen’; b. Het verdient aanbeveling per 2030 ook de realisatie van de Natura 2000 en NNN-gronden doelstellingen te halen naast de bouw van woningen. Qua biodiversiteit kunnen doelstellingen ook helpen: verbetering van 50% per 2025, en verbetering van 100% in 2030 (soorten aantallen), dit vraagt om concrete metingen en actieplannen. c. Er is een concretisering nodig hoe bij verdichting in de stad de kwaliteit van de openbare ruimte verbetert voor wandelen, fietsen en sporten. Ook is er aandacht nodig voor stadsparken en speelplekken. d. De ontwerp-omgevingsvisie stelt de ‘Zwolle gezond’ als leidend principe centraal voor een toekomstbestendig Zwolle. Hiervandaan zoeken we continu naar win-win situaties. We zetten Zwolle gezondheid in als handvat voor afwegingen in de fysieke leefomgeving. De indiener van de zienswijze ziet graag dat deze doelstelling een concrete uitwerking krijgen. e. Er zijn concrete actieplannen nodig om de emissie van broeikasgassen in Zwolle terug te dringen. Dit is nodig om voor 2030 een reductie te 27/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

realiseren op dit punt van een reductie van CO2-uitstoot met 49%, conform het Klimaatakkoord; f. Waterbeheer en –berging is niet alleen nodig bij extreme neerslag maar anticiperend op droogte. Hiervoor zijn ondergrondse waterbekkens en mogelijk sluizen nodig. g. Hittestress: perioden met nachten boven de 20 graden Celsius van 1 week worden nu in 2020 al gehaald, zonder flinke aanpassingen zullen dit er in 2030/2040 nog veel meer zijn. Zonder aanpassingen neemt ook het gebruik van particuliere airco’s (en daarmee het energie verbruik van de stad Zwolle) toe. Dat levert zorgt voor een extra opgave op het gebied van opwek van duurzame energie. h. Het is goed dat het onderwerp circulariteit aan bod komt in de ontwerpomgevingsvisie. De uitwerking ervan is weinig concreet. i. Fijnstof: momenteel voldoet Zwolle aan de norm met de aanname dat elektrisch ríjden de toename fijnstof zal beperken tot 2030. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft op basis van gezondheidskundige overwegingen advieswaarden geformuleerd die lager zijn dan de huidige grenswaarden. Voorstel van de indiener van de zienswijze is om voor 2025/2030en 2040 in te zetten op een maximale waarde maximale waarde van 15 pg/m3 en meet deze per wijk, zodat in de omgevingsplannen concrete doelstellingen gezet kunnen worden. Weeg nieuwe ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving af ten opzichte van deze waardes. j.

Ten aanzien van verkeersveiligheid is terugdringen van autoverkeer een goede zaak. Het is ook belangrijk de verkeersveiligheid te garanderen en te verbeteren. Bij het inzetten op meer fietsen in Zwolle is het ook belangrijk het onderhoud van stoepen te verbeteren en het verhogen van aantal fietsparkeerplaatsen richting 2025/2030 om de bereikbaarheid te garanderen en overlast te beperken. k. Door het uitvoeren van maatregelen uit het actieplan geluid neemt de geluidshinder op knelpuntlocaties af. De groei van verkeer en bedrijvigheid laat de hinder elders echter toenemen. Het verdient aanbeveling de acties uit het actieplan uit te voeren. Neem daarnaast ook maatregelen op plekken waar verkeer en bedrijvigheid gaat groeien tot 2030. En stel de doelstelling van 50 dB als maximum in Zwolle per 2030, doe jaarlijkse of 2-jaarlijkse metingen en maak actieplannen in de komende omgevingsplannen voor gebieden/wegen/wijken waar de geluidsbelasting groter is dan 60 dB; 4. De groeiscenario’s met de woningbouwopgave uit de omgevingseffectrapportage komt niet overeen met het toevoegen van 25.000 woningen tot 2040, zoals genoemd in de ontwerp-omgevingsvisie; 5. Het ontbreekt aan concrete regels en aanbevelingen die nodig is voor ‘groene hoogbouw’ ten behoeve van de biodiversiteit. Dit is nodig om de biodiversiteit niet nog verder achteruit te laten gaan; 6.

In hoeverre sluit nieuw toe te voegen hoogbouw met woningen aan op de woonbehoefte van gezinnen en ouderen die een woning zoeken? Op dit moment zijn in Zwolle een aantal flats aanwezig waar juist de leefbaarheid 28/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

achteruitgaat. Hoogbouw lijkt de gemakkelijkste oplossing om veel woningen per vierkante meter te realiseren; 7. Hoogbouw toestaan als antwoord op de vraag naar woningbouw, kan ongewenste neven effecten krijgen. Zie ook onder punt 6. Het is belangrijk dat bij stadsontwikkeling, de sociale structuur en leefbaarheid behouden blijft. Een andere manier om woongelegenheid te creëren is het opknappen van bestaande woonwijken. Veel oude stadswijken zijn toe aan vernieuwing. Door deze oude wijken te slopen of te renoveren wordt er plaats gemaakt voor meer woningen die aan de eisen van bewoners voldoen. Ook dit kan een oplossing bieden voor de verdichting van de stad. Het is belangrijk dat bij het renoveren of slopen van bestaande woonwijken de sociale structuur van de bestaande wijk niet wordt verstoord. 8. Door de Coronapandemie is de verwachting dat de behoefte naar grootschalige kantoorlocaties gaat afnemen. Kunnen die locaties omgebouwd worden naar woonlocaties? Of ontstaan hier mogelijkheden voor nieuwe ‘multifunctionele plekken’ voor ontmoeten en experimenteren? Dus geen traditionele kantooroplossingen, maar grotere ruimtes waar innovaties uitgewerkt kunnen worden. 9. De vraag is of het ‘nieuwe werken’ waarbij veel meer mensen thuis werken door de Coronapandemie ook andere woningbehoefte en stedelijke ontwikkeling gaat vragen.

Als er meer mensen thuis werken, hebben die behoefte aan een goede werkplek in huis. Met thuiswerken is ook de noodzaak om in een grote stad te gaan wonen niet meer aanwezig. Het werk kan (deels) ook prima vanuit een kleiner dorp in een minder stedelijke omgeving gedaan worden. Daarmee rijst de vraag of de ambitie van stedelijke groei van Zwolle met 25.000 woningen in 2040 wel een goede ambitie is. Misschien is inzetten op een deel van deze groei met meer aandacht voor digitalisering wel een betere strategie. 10. Cultureel erfgoed is als thema benoemd, maar zonder het stellen van een doel die inzet op behoud ervan. Een voorstel hiervoor doet de indiener van de zienswijze: ‘Zwolle zet zich in om de rijke cultuurhistorie voor het nageslacht te bewaren en bewaken". Hiertoe zullen de bestaande cultuurhistorische gebieden, locaties en panden beschermd worden. Nieuwe stadsontwikkelingen qua bebouwing, vernieuwing, klimaatbeheersing en mobiliteit worden gerealiseerd op een zodanige wijze dat het culturele erfgoed intact blijft of verhoogd wordt. In de beoordelingen van de omgevingsplannen wordt dit expliciet meegenomen’. 11. Woningeigenaren kunnen zelf besluiten over isolatie en zonnepanelen, maar voor grotere ruimtelijke initiatieven zoals waterstof/aardwarmte zijn grootschaliger infrastructuur en keuzes nodig.

Het verdient aanbeveling dat voor nieuwbouw/bestaande bouw per wijk hier meer structuur opgezet gaat worden met inventarisatie van opties en kosten, maar ook met inbreng van grote energiebedrijven die uiteindelijk elektra/waterstof/aardwarmte zullen leveren. Alleen een regierol van de gemeente lijkt hierin onvoldoende. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 29/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

1. We danken u voor dit compliment. Maar: de omgevingsvisie vervangt geen bestemmingsplannen. Meer hierover leest u in onze beantwoording van de ‘veel voorkomende zienswijze nummer 5’. 2. De omgevingswet schrijft voor dat er straks één omgevingsplan komt voor de hele gemeente. Zo worden de ambities en doelen uit voorliggende omgevingsvisie in één keer vertaald in doelen en concrete regels voor de hele gemeente, anders dan de huidige praktijk met losse bestemmingsplannen. Zo is de gemeente beter in staat om op strategisch niveau regie te voeren op leefbaarheidsdoelstellingen. Zie verder onze beantwoording op veel voorkomende zienswijze nummer 5: Mate van concreetheid en leesbaarheid. 3. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 1: Groei Zwolle. a. Binnen de gemeente Zwolle voeren we op veel locaties in de openbare ruimte ecologisch bermbeheer. Daarnaast is de gemeente in 2020 begonnen met sinus-beheer op een aantal pilotlocaties. Dit om het leefgebied van insecten te vergroten. b. De provincie Overijssel is verantwoordelijk voor het behalen van de Natura2000-doelstellingen en de realisatie van de NNN. De gebieden die deze status hebben in de gemeente Zwolle zijn opgenomen in de omgevingsvisie. De gemeente is nauw betrokken bij de gebiedsprocessen om deze doelstellingen te behalen. c. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 1: Groei Zwolle.

Verstedelijking is meer dan het alleen het bouwen van woningen. Dat moet hand in hand gaan met het versterken van verblijf- en leefkwaliteit. In de omgevingsvisie benoemen we een aantal plekken waar een nieuwe park gewenst is. In de omgevingsvisie brengen we de ontwikkeling van Zwolle tekstueel meer in balans met het behouden en versterken van de buitenruimte. d. In de omgevingsvisie staat dat we er nog niet zijn met het benoemen van de thema's en indicatoren die 'Zwolle gezond' inhoud geven. Een uitwerking is nodig op de volgende onderdelen: i. Opzetten van een monitoringssysteem: er zijn veel lokale gegevens bekend op het gebied van gezondheid. Via de GGD en Zwolse monitoringsinstrumenten. Denk aan de sociale monitor en aan het Buurt voor Buurt onderzoek. Ook bevolkingsgegevens zijn bekend. Een extra slag is nodig om die gegevens samen te brengen in een monitoringssysteem voor 'Zwolle gezond'. Zie hiervoor de Nota van aanvulling op het Omgevingseffectrapport. ii. Op basis van een monitoringssysteem komen tot een gebiedsgerichte aanpak. In de gebiedsgerichte uitwerking komt de relatie met de (kwetsbare) doelgroepen als jongeren, ouderen en lage Sociaal Economische Status (SES) aan bod. e. In juni 2017 is in het ambitiedocument "Zwolle geeft je energie' vastgelegd.

Hierin is opgenomen wat onze ambitie is, waar Zwolle (in 2017) staat, welke uitgangspunten we hanteren en wat de te volgen strategie is. De Zwolse Transitievisie Warmte 2020 geeft richting en invulling aan de warmtetransitie in Zwolle. Daarin is aangegeven dat de warmtetransitie in stappen verloopt. De visie is het kader voor het opstellen van wijkuitvoeringsplannen. In een wijkuitvoeringsplan worden 30/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

de gemaakte keuzes bij het stap voor stap van het aardgas af gaan vastgelegd. De impact van beide documenten op de fysieke leefomgeving hebben we vertaald in de Zwolse omgevingsvisie. f. We nemen kennis van dit onderdeel van de zienswijze. Op 23 september 2019 is door de Raad de Zwolse Adaptatie Strategie vastgesteld. De inhoud hiervan is opgenomen in de omgevingsvisie. g. We nemen kennis van dit onderdeel van de zienswijze. De ambitie van de gemeente Zwolle is om in 2050 energieneutraal te zijn. De invloed van deze keuze op de fysieke leefomgeving maakt onderdeel uit van de Zwolse omgevingsvisie. h. De definitieve omgevingsvisie heeft als bijlage een nota van aanvulling op de Omgevingseffectrapportage. Deze bevat extra informatie over de Zwolse doelstellingen met betrekking tot circulariteit. i. In de nota van aanvulling op de omgevingseffectrapportage worden de huidige concentraties luchtverontreinigende stoffen vergeleken met de advieswaarden van het WHO. Bij het omgevingsplan (als concrete uitwerking van de visie) nemen we omgevingswaarden voor de luchtkwaliteit op. Daar zullen naast fijn stof ook de normen voor stikstofdioxide worden meegenomen. De huidige wettelijke normen voor luchtkwaliteit zijn leidend.

Wij zullen onderzoeken of het advies ten aanzien van de luchtkwaliteitsnormen van de WHO voor gevoelige groepen, zoals kinderen, ouderen of chronisch zieken, van toepassing wordt verklaard. j. Verkeersveiligheid heeft voortdurend onze aandacht. Wij streven, net als de Rijksoverheid naar 0 verkeersslachtoffers in 2030. Dit staat in onze mobiliteitsvisie (vastgesteld 2019) en nemen we ook op in de definitieve omgevingsvisie. In de nota van aanvulling op het omgevingseffectrapport vindt u meer informatie over verkeersveiligheid. In de ontwerp-omgevingsvisie is op pagina 77 een kaart van het Fietsnetwerk opgenomen. Uiteraard is dit geen statische kaart, maar wordt periodiek gekeken of dit netwerk aanpassing behoeft. In de komende maanden willen we komen met twee actieplannen: actieplan Zwolle Wereldfietsstad en Actieplan verkeersveiligheid. Hierin staan concrete acties over fietsen en verkeersveiligheid. Fietsparkeren is zeker een aandachtspunt. Naast nieuwe fietsenstalling onder het stationsplein wordt nu ook gekeken naar mogelijkheden om het aantal fietsparkeerplaatsen rondom de binnenstad uit te breiden. k. Wij realiseren ons dat er op specifieke locaties een toename van de geluidbelasting kan optreden als gevolg van voorgesteld beleid uit de omgevingsvisie.

Bij de uitwerking van de omgevingsvisie zal op projectniveau rekening worden gehouden met een eventuele toename van de geluidbelasting op bestaande woningen. We proberen een toename te voorkomen of treffen maatregelen om deze toename te compenseren. Hierbij zijn de wettelijke geluidnormen en het gebiedsgerichte gemeentelijke beleid het uitgangspunt. De nota van aanvulling op het OER bevat nadere informatie over geluidhinder. 4. In de definitieve omgevingsvisie en de Nota van aanvulling op het OER zijn de woningbouwaantallen met elkaar in overeenstemming gebracht. Het getal 31/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

25.000 uit de ontwerp-omgevingsvisie is hierin geschrapt. Uitgangspunt is de bouw van 10.000 woningen tot 2030. Dit uitgangspunt komt overeen met de eerder vastgestelde ontwikkelvisie wonen. 5. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijzen nummer 2 (Hoogbouw) en nummer 5 (mate van concreetheid en leesbaarheid). Aanvullend hierop: In uw zienswijze vraagt u om specifieke regels rondom groene hoogbouw. De omgevingsvisie is niet het document om specifieke regels te stellen aan bebouwing (uitzondering is de algemene regel over maximale hoogte). Als we hierover regels gaan stellen, leggen we deze vast in het bestemmingsplan en/of een beeldkwaliteitsplan. Een andere plaats waar beleid en/of regels over ‘groene hoogbouw’ terecht kunnen komen is het groenbeleid. Dit gaan we herzien/actualiseren. Daarbij besteden we aandacht aan natuurinclusief bouwen. Mogelijk sorteren we voor op concrete regels hierover. Relevante elementen daarvan verwerken we in de volgende versie van Zwolse omgevingsvisie. 6. U vraagt zich af of hoogbouw wel tegemoetkomt aan de woonvraag van gezinnen en ouderen. Net als u willen wij dat in onze gemeente plaats is voor iedereen. Als we besluiten tot een nieuwbouwproject kijken we daarom goed naar de ontwikkelingen in de woningmarkt en de woningbehoefte op korte en lange termijn. Deze is afhankelijk van veel factoren.

Op onze website www.zwolle.nl/wooninzicht krijgt u hierin meer inzicht. 7. Naast de ontwikkellocaties voor woningbouw vinden het belangrijk dat ook de bestaande woonwijken zich toekomstbestendig ontwikkelen. In het hoofdstuk met gebiedsprofielen beschrijven de opgaven voor de verschillende bestaande gebieden van Zwolle, waaronder ook de woonwijken. Deze vormen het vertrekpunt voor gebiedsplannen per buurt/wijk. We onderzoeken nog hoe we deze plannen de komende jaren gaan vormgeven. De omgevingsvisie is daarvoor een belangrijk kader. 8. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 3: Effecten van Corona. We onderschrijven dat er een andere behoefte ontstaat naar type kantoren en kantoorruimte. In de gebiedsontwikkeling Spoorzone spelen we daar bijvoorbeeld al op in. 9. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 1 en 3: Groei Zwolle en Effecten van Corona. 10. Het Zwolse erfgoed met haar waardevolle gebouwen, structuren, landschappen en archeologische rijkdommen heeft naast de historische en identiteitswaarde een onderscheidende en aantrekkende kracht voor de stad. We richten ons op de instandhouding van en onderzoek naar historisch waardevolle objecten, complexen, stedenbouwkundige en landschappelijke structuren en archeologische waarden.

We koesteren het Zwolse erfgoed en zetten het in als één van de leidende en inspirerend principe bij (ruimtelijke) ontwikkelingen. Dit uitgangspunt is opgenomen in de ontwerp-omgevingsvisie en nemen we mee naar de definitieve visie. 11. De Zwolse ‘Transitievisie Warmte 2020’ geeft richting en invulling aan de warmtetransitie in Zwolle. Daarin is aangegeven dat de warmtetransitie in stappen verloopt. De transitievisie vormt het kader voor nog op te stellen wijkuitvoeringsplannen. Deze beschrijven stap voor stap hoe een wijk of gebied overstapt van aardgas op andere warmtebronnen. Het wijkuitvoeringsplan 32/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

maken we samen met bewoners en andere betrokkenen in de wijk. Vervolgens stelt de gemeenteraad deze vast. In het kader van de (bovenliggende) transitievisie hebben we per wijk de mogelijkheden en kansen geïnventariseerd. Dit heeft geleid tot een kaart waarin per wijk de meest voor de hand liggende strategie voor de warmtetransitie is aangegeven. Deze kaart is ook opgenomen in de omgevingsvisie. Wat betekent dit voor de visie/OER In de nota van aanvulling op de OER is een vergelijking gemaakt van de huidige waarden voor fijnstof en de advieswaarden van de WHO; informatie opgenomen over verkeersveiligheid en geluidhinder; informatie opgenomen over de referentiesituatie: het aantal te bouwen woningen tot 2030; een aanzet voor een monitoringsplan opgenomen. Hierin is ‘Zwolle gezond’ genoemd.

2.21

Zienswijze nummer 21 Samenvatting zienswijze: 1. De indiener van de zienswijze vindt het jammer om via de krant te moeten vernemen dat Oosterenk een zoekgebied is voor bebouwing hoger dan 70 meter. 2. Wat is de noodzaak om de Oosterenk te transformeren van kantoor- naar woonlocatie. Is dat om in de woonbehoefte te voorzien van de ‘Randsstedelijking’? De indiener van de zienswijze erkent het woningtekort en dat dit probleem opgelost moet worden. Zeker voor alleenstaanden en kleinere gezinnen die nu al uit Zwolle of de regio komen. Het voorstel is dat de ontwikkeling van de Oosterenk gaat over het transformeren van nog enkele (leegstaande) kantoren naar woningbouw en eventueel in kleine omvang nieuwbouw van woningen in de vorm van laagbouw. Het moet om een ontwikkeling gaan die niet storen is voor inwoners aan de oostzijde van de Oosterenk en daar al vele jaren het buitengebied wonen. Vanuit het buitengebied is het aanzicht naar de Oosterenk nagenoeg helemaal groen. De indiener van de zienswijze vindt dat het zo moet blijven en er geen flats in het zicht moeten komen vanuit het buitengebied. Langs de Ceintuurbaan is misschien wat mogelijk om iets hoger te bouwen. De Oosterenk is totaal ongeschikt als woonwijk en is ingericht als kantorenlocatie Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 1.

Wij betreuren het dat in het persoonlijke gesprek dat u met onze medewerkster heeft gevoerd, geen compleet beeld heeft gegeven van de omgevingsvisie. De bijeenkomst in de Weijenbelt was juist bedoeld om te voorkómen dat u in de

33/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

krant leest over ontwikkelingen die uw belang raken. Wij hopen u met deze reactie meer duidelijkheid te kunnen geven. 2. U stelt eerst het waarom ter discussie. Waarom moet er eigenlijk zoveel bijgebouwd worden? Onze beantwoording van veelvoorkomende zienswijzen nummers 1 (groei) en 2 (hoogbouw) gaan hierop in. Specifiek over Oosterenk het volgende: in 2020 is er een gebiedsvisie voor de Oosterenk vastgesteld. De uitgangspunten uit deze visie veranderen niet door deze omgevingsvisie. Verdichting kan een verbetering zijn voor het gebied Oosterenk, vooral omdat deze gepaard gaat met functiemenging (wonen + werken), een goede inrichting van de buitenruimte en een zorgvuldige architectuur. Hierdoor zal het gebied aantrekkelijker zijn om te verblijven of doorheen te fietsen. Er is aandacht voor sociale veiligheid. Alleen het aanpassen van enkele leegstaande kantoren is hiervoor onvoldoende, maar dit wordt wel in de plannen meegenomen. We zien het ziekenhuis als letterlijk hoogtepunt van het gebied. Alle nieuwbouw zal hieraan in hoogte ondergeschikt zijn, waarbij deze in hoogte afloopt naar het omliggende landschap. Een goede overgang van stad naar buitengebied is belangrijk. We houden bijvoorbeeld rekening met de hoogtes van aanwezige bomen. De stad moet het landschap op een subtiele manier ontmoeten.

Vanuit landschappelijke overwegingen maar ook vanwege aspecten als hittestress en sponswerking van de bodem willen we het omliggende landschap meer in de stad brengen, en niet andersom. Wij hopen dat uw zorg vanwege uw uitzicht op de stadsrand hiermee is weggenomen. Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de omgevingsvisie

2.22

Zienswijze nummer 22 Samenvatting zienswijze: De indiener van de zienswijze lijkt het gerechtvaardigd een beweging naar het Oosten te voorzien in Nederland. Klimatologische omstandigheden en bevolkingsdruk zouden daaraan een versnelling kunnen geven. Wel is de wens dat we het goede in Zwolle weten te behouden. Dat betekent dat fysieke en psychische ruimte behouden blijft. Het belang daarvan wordt extra benadrukt door de gevolgen van de Covid-19 uitbraak. Dus niet overal verstening en bewoning. We kunnen geen hek om de stad zetten, maar proactief beleid is toe te juichen. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 1: Groei Zwolle.

2.23

Zienswijze nummer 23 Samenvatting zienswijze: 34/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

1. De indiener van de zienswijze uit zijn zorgen over de ambitieuze groei die de gemeente Zwolle voor ogen heeft. Die groeiambities zijn niet gekoppeld aan een werkwijze hoe dat uit te voeren. Onder andere in financiële zin. De omgevingsvisie voor Zwolle in 2030 dient compleet te worden gemaakt met afrekenbare kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen, waarbij sprake is van ‘grenzen’ van groei. Wat houdt het begrip ‘inclusiviteit’ in als je dit SMART maakt? Een zekere groei(doelstelling) betekent ook dat een zeker voorzieningenniveau noodzakelijk is. Wat zijn de benodigde gemeentelijke inkomsten daarvoor en is het duurzaam te financieren en door wie dan? De collectieve lasten en de belastingdruk zijn de afgelopen jaren immers al flink gegroeid en dit nog zonder de Corona-crisis. Kortom, linksom of rechtsom zijn er grenzen aan de groei die nu dienen te worden geïdentificeerd en geadresseerd door politiek, bestuur en bewoners. 2. Gesteld wordt dat geen besluiten worden voorgelegd over plekken waar in de toekomst nieuwe wijken gebouwd kunnen worden. Maar kennelijk is dit al wel overwogen en besproken. De indiener van de zienswijze wil graag weten welke dit zijn. Kiezen voor woontorens zo hoog als de Peperpus met alle traffic die dat genereert, heeft niet de voorkeur. Of je draait het STOP-principe om. 3. Neem de opgaven uit de Regiodeal Zwolle op in de omgevingsvisie.

Onder andere op het gebied van economie en het economische vestigingsklimaat. Wat betekent de ambitie om de vierde economische topregio van Nederland te worden voor de leefbaarheid in Zwolle? 4. Heroverweeg de klimaatambitie: Zwolle is in 2050 klimaatbestendig en energieneutraal en 100% circulair, dat is niet haalbaar, niet uitvoerbaar, niet betaalbaar en niet organiseerbaar. Een overgang van gebruik van fossiele brandstoffen naar een duurzame opwek van energie betekent het plaatsen van landschapontsierende windmolens en zonneparken. De vrees bestaat dat een kern- of thoriumcentrale nodig is om de ambitie te halen. De indiener van de zienswijze bekruipt het gevoel dat Zwolle een wit voetje wil halen bij het Rijk door 1-op-1 de geplande Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties te halen; 5. De indiener van de zienswijze wil graag dat de inwoners van Zwolle meerdere groeiscenario’s krijgen voorgelegd, wellicht met meerdere referenda. De huidige politiek regeert anders over haar graf heen. Neem, in het belang van volgende generaties, meer tijd voor het opstellen van de Zwolse omgevingsvisie. Het is tijdens de Coronapandemie niet mogelijk elkaar fysiek te ontmoeten. Dat is wel wenselijk voor het goede gesprek. De terinzagelegging van de ontwerpomgevingsvisie draagt niet bij aan een goed participatietraject.

Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 1. De omgevingsvisie is niet het uitgewerkte Masterplan, als blauwdruk hoe Zwolle verder ontwikkelen. Door gebiedsontwikkeling en gebiedsbeheer komen nadere keuzes aan de orde. Deze geven invulling aan de doelen en ambities van de omgevingsvisie met inbegrip de financiële mogelijkheden van de gemeente en van initiatiefnemers. Keuzes maken is een doorlopend proces en samenspel 35/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

van gemeentebestuur, politiek en de inwoners. Zie ook de beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 1: Groei Zwolle 2. In de omgevingsvisie worden inderdaad geen nieuwe besluiten over woningbouw genomen. Hierover is eerder al besloten, in het kader van de ontwikkelstrategie wonen 2019-2024. Wel laat de omgevingsvisie zien wat dit betekent voor de gemeente als geheel. Onze beantwoording van meest gestelde zienswijzen 1 (groei) en 2 (hoogbouw) gaat hier verder op in. Bij de definitieve omgevingsvisie is een plankaart gevoegd waarop de betreffende locaties zijn aangegeven. Het betreft: a. Stadshagen (Breecamp-West, Breezicht-Noord, de Tippe) b. Harculo (terrein energiecentrale) c. Spoorzone d. Zwartewaterzone e. Oosterenk f. Locaties rondom de binnenstad g. Windesheim en Wijthmen U uit uw zorg over het extra verkeer dat nieuwe woningbouw met zich meebrengt. Bij elk project brengen wij dit zorgvuldig in kaart. Als het om hoogbouw gaat voeren we bovendien een hoogbouweffectrapportage uit, waarin ook het aspect verkeer wordt afgewogen. 3. De regiodeal is benoemd in de omgevingsvisie. De opgaven waar de omgevingsvisie invulling aan geeft zijn afgestemd met de regiodeal. De ambitie om economische topregio te worden moet ertoe leiden dat Zwolle ook in de toekomst voldoende werkgelegenheid heeft. Dat is in onze ogen cruciaal voor de leefbaarheid in de gemeente. 4.

Het gemeentelijk beleid over klimaat, energie en circulariteit is eerder door de raad vastgesteld. De omgevingsvisie brengt samenhangend in beeld wat de invloed van dit beleid is op de fysieke leefomgeving. Dit in samenhang met alle andere maatschappelijke opgaven. Het plaatsen van windmolens is alleen mogelijk in het gebied Tolhuislanden. De omgevingsvisie biedt ruimte voor het benutten van daken (van zowel woningen, als voorzieningen en bedrijven) voor het opwekken van duurzame energie uit zon. Ook liggen er ook kansen voor het overkappen met zonnepanelen van parkeerplaatsen, inzet op geluidswallen en schermen en oeverzones. Ook het beter benutten van ruimtes voor materiaalopslag op bedrijventerreinen biedt kansen voor meervoudig ruimtegebruik. Door het slim benutten van deze ruimtes doen we, voor de opwek van energie, geen onnodig beroep op andere waardevolle ruimte. Toch zal deze inspanning niet voldoende zijn om ons waardevolle buitengebied en agrarische gronden volledig te ontzien. In de omgevingsvisie hebben we daarom kansrijke, beperkt kansrijke en uitgesloten gebieden aangewezen om duurzame energie uit zon op maaiveld op te wekken. De mate van kansrijkheid wordt onder andere bepaald door de landschappelijke, ecologische en recreatieve kwaliteiten van een gebied. 5.

Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 4, 5 en 6: Inzageperiode en Betrokkenheid belanghebbenden. De omgevingsvisie is het document dat, met de kennis van nu, uitspraken doet over 2030 of 2040. Deze zijn per definitie onzeker. Wel geven ze houvast als het bestuur andere, concretere besluiten moet nemen over projecten of initiatieven die onze 36/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

leefomgeving beïnvloeden. Omdat het document vooral richtinggevend is, is het vaststellen van de omgevingsvisie in geen geval ‘regeren over het graf heen’. Het gemeentebestuur is geen voorstander van referenda. De gemeenteraad controleert het gemeentebestuur namens alle Zwollenaren. Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt tot aanpassing van de omgevingsvisie. We leggen uit hoe de omgevingsvisie zich verhoudt tot het verstedelijkingsonderzoek dan rijk, gemeente, provincie en Regio gezamenlijk doen. Er is een plankaart toegevoegd waarop ontwikkellocaties zijn aangegeven.

2.24

Zienswijze nummer 24 Samenvatting zienswijze: De indiener van de zienswijze woont in Hoog-Zuthem, een klein buurtschap net buiten Zwolle Zuid. Dit buurtschap voegt veel waarde toe aan Zwolle, in de vorm van recreatie (camping, manege, wandelen, fietsen) en de diverse natuur. In het gebied hebben de elektriciteitsmasten van de voormalige energiecentrale Harculo een groot ruimtelijk effect. De invloed op het landschap is negatief. Temeer omdat de masten langs een bestaand schakelstation (Sekdoorn) lopen, waar deze afgekoppeld kunnen worden. Het verwijderen van de elektriciteitsmasten sluit aan bij de wens van de gemeente om natuur en landschap rondom Zwolle te willen versterken. Zo kan dit gebied met ‘haar werkelijke schoonheid’ uitgroeien tot een recreatieve en ontspannende omgeving, aan de rand van een bruisend stadsleven. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: Nu de energiecentrale gesloopt is, ontstaat het beeld dat de hoogspanningsleidingen ter plaatse overbodig zijn. De hoogspanningsleidingen zijn echter nog in functie. Het terrein naast de voormalige centrale functioneert nog steeds als schakelstation. Het hoogspanningsnetwerk is geen gemeentelijk bezit: TenneT beheert deze. Wij hebben TenneT gevraagd naar de plannen voor Zwolle Zuid nu de centrale er niet meer is.

TenneT ziet nu geen aanleiding om tracés (masten en kabels) in Zwolle Zuid te gaan verwijderen. Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de omgevingsvisie

2.25

Zienswijze nummer 25 Samenvatting zienswijze:

37/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

1. De indiener van de zienswijze vindt het belangrijk dat inwoners mee kunnen denken over de omgevingsvisie. Fijn dat de gemeente Zwolle deze mogelijkheid biedt. De omgevingsvisie is echter moeilijk leesbaar is en bevat veel tekst. Om participatie te bevorderen is het belangrijk dat het stuk voor iedereen leesbaar en begrijpelijk is. Het advies is om de omgevingsvisie door het ‘Versimpelteam’ te laten inkorten en te vereenvoudigen. Het is wenselijk er een korte en krachtige samenvatting komt van de omgevingsvisie. Zowel schriftelijk als door middel van een filmpje. Betrek bij het maken ervan jongeren en andere inwoners; 2. De vraag wordt gesteld op welke wijze partijen verder betrokken worden bij de verdere uitwerking van de Zwolse omgevingsvisie; 3. Het wordt als prettig ervaren om te lezen dat Zwolle zaken wil verbeteren en mooier wil maken. Wel bestaat de wens om dit concreter en praktischer te omschrijven. Er worden veel algemeenheden genoemd. Het is dikwijls onduidelijk waar naar verwezen wordt en onderbouwing ontbreekt meermalen. Het advies is om zaken minder stellig te beschrijven wanneer onderbouwing ontbreekt. 4. De omgevingsvisie is voornamelijk geschreven vanuit het fysiek domein. De koppeling tussen het fysiek en sociaal domein ontbreekt.

Het is onvoldoende duidelijk wat de plannen van de gemeente Zwolle betekenen voor inwoners en op welke wijze zij betrokken worden. Het is nodig dat de gemeente Zwolle met inwoners in gesprek gaat en de uitkomsten verwerkt in de omgevingsvisie. 5. Door Corona is er veel veranderd. Het zou goed zijn de gevolgen ervan in de omgevingsvisie op te nemen. 6. Beschrijf in de omgevingsvisie op welke wijze rekening gehouden wordt met o.a. kinderen, jongeren, gezinnen, alleenstaanden en ouderen. Wat wordt verstaan onder inclusie? Concrete adviezen zijn: a. Het ontwikkelen van toegankelijke speeltuinen; b. Aanwezigheid van een lift in flats; c. Realiseren van prikkelarme/rustige woongebieden; d. De opzet van de binnenstad wordt genoemd als voorbeeld voor de inrichting van de openbare ruimte. De indiener van de zienswijze ziet de binnenstad niet als goed voorbeeld van een toegankelijke plaats voor alle inwoners; 7. Het tekort van het aantal woningen in Zwolle mag niet ten koste gaan van de toegankelijkheid van woningen. De omgevingsvisie kan concreter beschrijven het menselijke aspect meer centraal komt te staan in plaats van het economische belang. 8. Verstedelijking: de aandacht voor het behoud van groen staat goed beschreven in de omgevingsvisie. Hoogbouw is een goede oplossing om invulling te geven aan de woonopgave. Het is belangrijk dat er betaalbare woningen bijkomen.

Bij hoogbouw moeten twee liften aanwezig zijn, zodat bewoners bij uitval van een lift niet opgesloten zitten. 9. Het is belangrijk dat het ‘dorpsachtige imago’ dat Zwolle, volgens veel inwoners, heeft behouden blijft. Velen kennen elkaar. Dat geeft het gevoel van gezien worden en erbij horen. Voor jong en oud is dit van belang. Het advies is om in de omgevingsvisie op te schrijven op welke wijze Zwolle haar authenticiteit kan behouden. Het ‘dorpsachtige imago’ kan ook versterkt worden door inwoners 38/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

meer bekend te maken met ‘Right to Challenge’ en hieraan uitvoering te geven. Bij Right to Challenge kunnen bewoners, taken van overheden overnemen als zij denken het slimmer, beter, goedkoper of anders te kunnen doen. Dit recht is opgenomen in de Wmo. Zo hebben inwoners meer regie en zeggenschap, wordt saamhorigheid gerealiseerd, kwaliteit kan worden verhoogd, verpaupering tegengegaan en kosten verminderd. 10. Toegankelijkheid is een belangrijk thema bij de verdere verstedelijking van Zwolle. Daarbij gaat het erom dat verkeersstromen zich veilig voelen in het verkeer en zich goed door de stad kunnen blijven bewegen. 11. Het verschil tussen de binnenstad en de buitenschil is groot. In de buitenschil van Zwolle is steeds minder openbaar vervoer en er is minder te doen. Daardoor is het minder toegankelijk en inclusief. Dat zou anders moeten. Kijk daarvoor naar grotere steden in Nederland om te zien op welke wijze zij de binnenstad en de buitenschil met elkaar verbinden zodat inclusie en toegankelijkheid gewaarborgd blijven. Neem in het onderzoek naar de kwadrantenstructuur ook het onderwerp toegankelijkheid mee. 12. Betrek inwoners bij toegankelijk maken van straten en paden. 13. Uit een enquête uit 2018 blijkt dat jongeren veel waarde hechten aan parken, mobiliteit, veiligheid en ruimte om elkaar te ontmoeten. Dit is niet herleidbaar terug te vinden in de omgevingsvisie.

Terugkoppeling naar aanleiding van de enquête en wat hiermee is gebeurd heeft niet plaatsgevonden. Dat was wel wenselijk. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 1. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 5: Mate van concreetheid en leesbaarheid 2. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 6: Betrokkenheid belanghebbenden 3. Zie onder 1. Bij de redactie van de definitieve omgevingsvisie is gekeken naar de stelligheid van tekstpassages en de onderbouwing ervan. 4. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 6: Betrokkenheid belanghebbenden 5. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 3: Effecten van Corona 6. De visie is niet op dit concrete niveau uitgewerkt, en dat is ook niet de bedoeling (zie ook onze reactie op veelgestelde zienswijze nummer 5: mate van concreetheid en leesbaarheid). Wel komt de diversiteit aan doelgroepen nadrukkelijker in de visie aan de orde. Ook is toegankelijkheid een thema dat onderdeel is van de omgevingsvisie, namelijk bij her raamwerk buitenruimte. Dit aspect benoemen we nadrukkelijker in de definitieve omgevingsvisie. 7. Het menselijk kapitaal stellen we meer centraal in de definitieve omgevingsvisie. 8. Om ervoor te zorgen dat Zwolle een stad blijft voor iedereen proberen we het woningaanbod zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de vraag naar woningen.

Ook in de verhouding goedkoop-middelduur-duur. Meer informatie hierover 39/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

vindt u op www.zwolle.nl/wooninzicht. Voor het aantal liften in hogere bebouwing zijn overigens wettelijke normen vastgesteld. 9. We nemen kennis van dit deel van de zienswijze en betrekken het bij de ontwikkeling van ons participatiebeleid. 10. We onderkennen dat toegankelijkheid van de buitenruimte belangrijk is. Dit onderwerp nemen we specifieker op in de definitieve omgevingsvisie. 11. Het centrumgebied van Zwolle (binnenstad, schil daar omheen, en spoorzone) is een gebied dat de komende verder gaat veranderen. Onder andere door het toevoegen van nieuwe woningen. Daarnaast willen het de leef- en verblijfskwaliteit in het gebied vergroten. Onder andere door het autoluw maken van dit gebied. Dat vraagt om een andere inrichting van de wegen. We gaan een onderzoek doen of een indeling van wegen in een kwadrantenstelsel daarbij helpend kan zijn. Op die manier is het de bedoeling dat doorgaand verkeer niet meer door het centrumgebied gaat, maar via de stadsring. Toegankelijkheid nemen we als onderwerp mee bij dat onderzoek. 12. Het betrekken van bewoners bij het toegankelijk maken van straten is niet het abstractieniveau van de omgevingsvisie. We nemen dit deel van de zienswijze voor kennisgeving aan. 13. In de participatieverantwoording staat wat wij met de uitkomsten hebben gedaan. De participatieverantwoording is een bijlage van de definitieve omgevingsvisie.

Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt tot aanpassing van de omgevingsvisie: We besteden aandacht aan de mate van stelligheid in de definitieve omgevingsvisie; We werken diversiteit van doelgroepen nader uit; We brengen geven in de definitieve omgevingsvisie meer aandacht aan het menselijk kapitaal en brengen het in balans met het economisch belang; We nemen het onderwerp toegankelijkheid beter op in het raamwerk onderdeel over de buitenruimte; De toegankelijkheid van de buitenruimte nemen mee in het onderzoek naar een zogenaamd kwadrantenstelsel voor het centrumgebied van Zwolle;

2.26

Zienswijze nummer 26 Samenvatting zienswijze: Op de hoek van het Zwartewater en het Zwolle-IJsselkanaal bevindt zich momenteel een opslagterrein voor vrachtwagens. Dit is een terrein waar geen woningbouw is toegestaan in verband met de zichtlijnen van de binnenvaart. Als op die plaats de jachthavens kunnen worden gerealiseerd, kan de rest van de Zwartewaterzone gebruikt worden voor recreatie en woningen. De vrachtwagens kunnen ongetwijfeld op een plaats buiten het centrum geplaatst worden. De huidige bewoners van Frankhuis zullen er ook erg blij mee zijn aangezien hun uitzicht er aanzienlijk op vooruit zou gaan. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 40/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

Wij danken u voor deze suggestie. De locatie kan zich gezien de ligging in de toekomst misschien ook lenen voor een meer watergebonden recreatieve functie. Op dit moment heeft de door u genoemde locatie een bedrijfsbestemming. De opslag van vrachtwagens is passend binnen deze bestemming. Veranderingen richting watergebonden recreatie worden pas mogelijk als hiervoor de behoefte is aangetoond, als er een exploitant is en de huidige eigenaar akkoord gaat. Daarna zal het bestemmingsplan moeten worden herzien. Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de omgevingsvisie

2.27

Zienswijze nummer 27 Samenvatting zienswijze: 1. De indiener van de zienswijze is zeer te spreken over de inhoud van de ontwerp-omgevingsvisie. 2. De planontwikkeling Dashorstweg 4 en 6 past goed binnen de kaders van de nieuwe omgevingsvisie. De indiener van de zienswijze gaat hierover graag in gesprek met de gemeente. 3. Een aantal vragen worden gesteld over de ontwerp-omgevingsvisie in relatie tot de planontwikkeling Dashorstweg 4 en 6. a. Wat is een straalpad, welke invloed hebben de geschetste laagvliegroutes, fijnstof van (snel)wegen en geluid/licht beleving van windmolens op wonen, werken, gezondheid en natuur. In dat kader is het ook goed om uit te zoeken wat trillingen van bijvoorbeeld de zandwinning (kunnen) doen op genoemde gebieden, bijvoorbeeld via grond (verzakkingen) en of dat van invloed is op de plannen aan de Dashorstweg 4 en 6. b. Het verdient aanbeveling nader te kijken naar de gebiedsaanduiding op en rondom de Haerster Esch. Past die bij de gewenste ontwikkeling van de Dashorstweg 4 en 6 in combinatie met het versterken van biodiversiteit. Voorstel is om het gebied te bestempelen als gemengd landelijk gebied in plaats van agrarisch gebied. c. Het buurtschap Haerst is mogelijk ten onrechte niet genoemd in de ontwerp-omgevingsvisie. Vergelijkbare buurtschappen zijn dat wel. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 1.

We nemen kennis van de constatering dat de indiener van de zienswijze te spreken is over de inhoud van de zienswijze; 2. We gaan graag met de indiener in gesprek over het initiatief aan de Dashorstweg 4 en 6. Dit staat verder los van de verdere totstandkoming van de Zwolse omgevingsvisie. 3. Diverse vragen over de ontwerp-omgevingsvisie a. Straalpaden (straalverbindingspaden) zijn optisch vrije paden, met een breedte van circa 200 m ten behoeve van telecommunicatie. Vanuit landelijke wet- en regelgeving zijn de straalpaden niet meer van belang 41/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

voor de gemeente Zwolle. We schrappen deze uit de omgevingsvisie. De laagvliegroute voor militaire vliegtuigen is door het Rijk geschrapt. Deze laagvliegroute schrappen we dan ook in de definitieve omgevingsvisie. Andere effecten op de leefomgeving (geluid, fijnstof, trillingen) zijn voor de omgevingsvisie als geheel uiteengezet in het OER en de Nota van aanvulling op het OER. Als de bestemming van Dashorstweg 4 en 6 moet worden gewijzigd om de plannen van de indiener mogelijk te maken, dienen de milieueffecten op de leefomgeving specifiek voor deze locatie nader te worden onderzocht b. We onderschrijven dit deel van de zienswijze om het gebied rondom de Haerster Esch te aan te duiden als ‘Gemengd landelijk gebied’. Dit vanwege de kenmerken die bij het gebied ter plekke horen. Die hebben betrekking op de landschappelijke en cultuurhistorische waarde. c. We nemen Haerst op als buurtschap in de definitieve omgevingsvisie Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt tot aanpassing van de omgevingsvisie: We schrappen het onderwerp straalpaden uit de omgevingsvisie. De laagvliegroute voor militaire vliegtuigen schrappen we van de kaart. We nemen Haerst op als buurtschap in de omgevingsvisie.

2.28

Zienswijze nummer 28 Samenvatting zienswijze: De indiener van de zienswijze benoemt dat er een grote ruimtelijk druk ligt op het noordelijke buitengebied van de gemeente Zwolle (Tolhuislanden, Haerst, en de Ruiten), Daarbij gaat het om de uitbreiding van Hessenpoort, de opwek van duurzame energie en een ontwikkeling van de agrarische sector. Daarover wordt nog te weinig gesproken met de inwoners en (agrarische) ondernemers uit het gebied. Het is nodig dat een toekomstperspectief wordt opgesteld ten behoeve van een goed woon- en werkklimaat in het gebied. De indiener van de zienswijze wil graag in gesprek met de gemeente over de verdere uitwerking van de omgevingsvisie. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: Vertegenwoordigers uit het gebied Tolhuislanden (De Marsen en energiecoöperatie Tolhuislanden) zijn op verschillende manieren met de gemeente in gesprek. Dit gaat onder andere over de energieopgave de verkenning voor uitbreiding van Hessenpoort. De omgevingsvisie beschrijft op hooflijnen de kaders waarbinnen het gebied zich kan ontwikkelen en welke functies daarbinnen passen en of kansrijk zijn. Een nadere integrale gebiedsuitwerking is nodig om hier daadwerkelijk invulling aan te kunnen geven.

Die uitwerking komt tot stand in nauwe samenwerking tussen de relevante belanghebbende partijen in het gebied (grondeigenaren, agrariërs, inwoners en gemeente). In de realisatiestrategie (hoofdstuk 7 van de omgevingsivisie) benoemen we concreter dat deze gebiedsuitwerking een nauwe samenwerking is tussen de betrokken partijen met elk hun eigen verantwoordelijkheid en (maatschappelijk) belang. 42/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt tot aanpassing van de omgevingsvisie. We nemen op dat een integrale gebiedsuitwerking gemaakt gaat worden voor het gebied Tolhuislanden/Haerst in nauwe samenwerking tussen de relevante partijen met belangen in het gebied. De tekstpassage komt bij het hoofdstuk ‘Realisatiestrategie’.

2.29

Zienswijze nummer 29 Samenvatting zienswijze: 1. Het borgen van natuur, milieu en biodiversiteit in de omgevingsvisie is van groot belang. De balans tussen natuur en milieu door menselijk handelen wordt onomkeerbaar verstoord. De indiener van de zienswijze ziet veel mogelijkheden om dit ook lokaal om te keren en daarmee het leefmilieu en biodiversiteit te herstellen. In de ontwerp-omgevingsvisie herkent de indiener van de zienswijze in aanzet diverse elementen om het leefmilieu en de biodiversiteit te verbeteren en te herstellen. Daartegenover worden ook veel verbeterpunten gezien. Dit zijn: a. Afwijzing van de extreme groeiambitie die in deze visie als onafwendbaar gegeven opgesloten zit. Ontwikkel scenario’s met verschillende prognoses inclusief de uitvoeringsconsequenties. De visie om de 4e stad van Nederland te worden met daarbij een exorbitante economische en bevolkingsgroei past niet bij de identiteit en geschiedenis van de stad Zwolle. Zwolle is door alle eeuwen heen door haar ligging een economisch gezonde stad geweest en gebleven; b. Verwerk de effecten van het OER in een aangepaste omgevingsvisie en leg deze opnieuw ter visie. Mogelijk vertraagt dit enkele maanden, maar het leidt wel tot betere besluitvorming. c.

Stel gelijktijdig met het aangeven van locaties voor woningbouw en andere ingrijpende ruimtelijke ontwikkelingen de uitvoeringsagenda rond biodiversiteit, natuurwaarden, klimaatadaptatie en versterken van de groene structuur voor de stad vast. Alleen zo worden natuur en milieubelangen voldoende geborgd. d. Stel de omgevingsvisie bij door een natuurwaardenkaart er integraal in te verweven (zie ook onze eerdere notitie). Gebruik deze ook als toetssteen bij het afgeven van omgevingsvergunningen. Hiermee krijgt biodiversiteit een volwaardige plek in de omgevingsvisie. Dit is volgens de indiener van de zienswijze nu niet het geval. e. Stel een uitvoeringsplan op om energieneutraliteit te bereiken. Besteed hierin extra aandacht aan energiebesparing. f. Werk de klimaathoofdstructuur in de definitieve omgevingsvisie beter en concreter uit, en licht de bijbehorende doelstellingen toe. Een goed voorbeeld is de klimaatstrategie van de gemeente Arnhem. Besteed aandacht aan het rioolstelsel, het beperkt aanwezig zijn van groen/blauw in oudere wijken, hittestress en beschermingsmaatregelen in het regionale watersysteem. g. Groene Vingers zijn een hoofdelement in zowel de identiteit als de natuurlijke kwaliteit van Zwolle. Stel nu de onaantastbare contouren hiervan vast, gekoppeld aan een visie op bescherming en versterking. 43/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

h.

i. j.

k.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

Wat wordt verstaan onder ‘in principe’ (blz. 56) als het gaat om een terughoudend beleid bij bebouwing in de hoofdgroenstructuur? Voorzie de parken van een matrix, in lijn met onze eerdere notitie. Geef daarbij aan welke waarden de parken vertegenwoordigen en koppel dit aan een lange termijnplanning. Maak bij het hoofdstuk over de gebiedsprofielen een profiel ‘parken’. Dit geeft kaders waarbinnen een visie voor de parken kan worden vastgesteld. De keuze welke parken de nodige aandacht verdienen en wanneer de volgende stap gezet moet worden. Zorg voor duidelijke overzichtskaarten met thema’s infrastructuur en milieustructuurvisie. Verdiep de omgevingsvisie en verdere uitwerkingen zo dat op de langere termijn actualisatie alleen onder strikte voorwaarden mogelijk is. Dit geeft maximale bescherming aan de kernkwaliteiten en eigen kracht van Zwolle. Regel in de komende participatieverordening de zienswijze- en bezwaartermijnen zo dat maximale respons te verwachten is, dat is zeker niet in zomervakantietijd. De terinzagelegging in de vakantieperiode was niet wenselijk. Zeker voor een dergelijk visie met ingrijpende keuzes voor de lange termijn. Het was daardoor niet mogelijk om inhoudelijk op alle onderdelen van de omgevingsvisie goed te kunnen reageren.

Moeten aanvragen voor omgevingsvergunning die voor 1 jan 2022 zijn ingediend (datum inwerkingtreding Omgevingswet) juridisch gezien worden getoetst aan de geldende bestemmingsplannen? De indiener van de zienswijze stelt vast dat de voorliggende ontwerpomgevingsvisie een beleidsinstrument is zonder uitvoeringsagenda en zonder aanvullend onderzoek op onder anderen beleidsterreinen rond natuur, milieu, klimaatadaptatie en energietransitie. Het is noodzakelijk dat inzicht bestaat in de achtergronden van de in de omgevingsvisie genoemde ambities door onafhankelijk onderzoek, gevolgd door een uitvoeringsagenda. De indiener van de zienswijze wil graag eerder betrokken zijn bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving van Zwolle. Nu zijn dat vaak bewoners en organisaties uit de directe omgeving van een ruimtelijk initiatief. De indiener van de zienswijze richt zich op de stad als geheel en wil vaker aan de voorkant van ruimtelijke planvorming betrokken worden. Dit in de vorm van meedenken. Gebruik de kennis die in de stad aanwezig is. De omgevingsvisie gaat te veel uit van het toevoegen van (economische) waarde voor mensen. Planten en dieren worden vergeten. Er wordt daarbij voorbijgegaan aan de eigen intrinsieke waarde van de natuur planten en dieren en wat de benodigdheden zijn voor gezonde, duurzame ecosystemen, biotopen en habitats in stad en ommeland.

Gevoeligheidsanalyses ontbreken in de omgevingsvisie. Zonder deze gevoeligheidsanalyse kan niet worden nagegaan hoe de omgeving zou kunnen gaan divergeren als aannames onjuist blijken te zijn. Gevoeligheidsanalyses bepalen de noodzaak van een ‘plan B’ of te wel 44/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

het denken in scenario’s. Door het ontbreken hiervan is de betekenis van aannames en hun dynamiek op de visie niet te achterhalen. Ontwikkelingen lijken rooskleurig en op basis van ‘wishful thinking’ uitgewerkt zonder indicaties voor het realiteitsgehalte en haalbaarheid. Dit maakt deze visie onzeker en op aspecten zelfs onbetrouwbaar. 8. De suggestie wordt gewekt dat verticale ecosystemen horizontale natuur kunnen vervangen. Die aanname zonder onderbouwing klopt volgens de indiener van de zienswijze niet. Verticale ecosystemen moeten gezien worden als aanvulling en niet als vervanging van de horizontale groenstructuur. Het is daarbij niet alleen belangrijk te kijken naar het areaal aan groen/natuur, maar ook naar de kwaliteit ervan. 9. De gemeente is sinds dit jaar officieel partner van het Deltaplan biodiversiteitsherstel. Dit staat niet in de omgevingsvisie, dat is een gemiste kans. 10. De termen ‘Groen’, ‘Natuur’ en ‘Landschap’ worden door elkaar gehaald, waardoor het niet duidelijk is welke waarde gegeven wordt aan de gebruikte termen. 11. In het gebied aan de westzijde van de A28 liggen een aantal percelen in eigendom en beheer van een natuurorganisatie en worden als natuurgebied beheerd. De overige percelen zijn nog steeds waardevol als weidevogelgebied. Geef ook deze percelen het predicaat van weidevogelgebied. 12.

Bij de afslanking van de voormalige Ecologische hoofdstructuur is overeengekomen dat de gemeenten verantwoordelijk zijn voor de overige natuurwaarden. De gemeente Zwolle neemt in de omgevingsvisie niet deze verantwoordelijkheid en is blijkbaar van oordeel dat met de aanwijzing van Natura2000 en NNN gebieden alle natuurwaarden zijn beschermd. Dat is dus onjuist. 13. Gemist wordt ook een evenwichtige verwevenheid tussen stad en buitengebied. De kenmerkende ruimtelijke structuren vanuit het buitengebied en stedelijke structuren sluiten op elkaar aan. Maak dit inzichtelijk met heldere kaartbeelden. Deze kaarten tezamen zouden vertaald kunnen worden in één milieustructuur visiekaart met een tabel van aandachtspunten per deelgebied. 14. De indiener van de zienswijze dringt erop aan dat het (ondergrondse) rioolstelsel tegelijk met de verstedelijkingsopgave grondig aangepakt en gemoderniseerd wordt door gescheiden rioolstelsels door te voeren. De afvoer van meer extreme buien is daarbij de norm voor het ontwerp van het regenwaterriool. 15. Volgens de kaart ‘Landschap en hoofdgroenstructuur’ (bladzijde 57) is het Zwolle-IJsselkanaal geen deel van de hoofdgroenstructuur. Terwijl dit een ontbrekende schakel is in de verbinding tussen het Natura2000gebied van de IJssel en die van het Zwarte Water. Het is zinvol te onderzoeken of dit deel ook een aanvulling kan worden op hoofdstructuur.

16. Er wordt in de ontwerp-omgevingsvisie gesteld dat veranderingen in de hoofdgroenstructuur tot hogere biodiversiteit leiden. Wat is hierbij de 45/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

verandertheorie- en het werkzame principe? Het is geen vanzelfsprekendheid dat veranderingen positieve resultaten hebben. 17. De ondergrond als spons, paragraaf 3.10: Er worden allerlei nieuwe en innovatieve initiatieven voorgesteld zonder aan te geven welke winst de leefomgeving kan bijschrijven. De indiener van de zienswijze ziet meer in een verhandeling over de vraag hoe en waar de (onder)grond en het grondwater er anno 2020 voorstaat, hoe en waar een beter duurzaam beheer nodig is en hoe de leefomgeving daarop vooruitgaat. 18. Er wordt in de voorliggende visie een goede bijdrage verwacht van geothermie voor de warmtevraag van Zwolle. De verwachting hiervan is onzeker. Kansen dat alternatieve warmtebronnen ontwikkeld moeten worden lijken reëel. De effecten van eventuele alternatieve warmtebronnen op de leefomgeving zijn in deze visie in het geheel niet meegenomen. 19. De omgevingsvisie gaat ten onrechte niet in op het drastisch terugdringen van het energiegebruik in alle sectoren van de gebouwde leefomgeving (mobiliteit, bedrijvigheid, etc). Het ontbreekt daarbij aan een concreet uitvoeringsplan. 20. Betrek de door indiener van de zienswijze aangeleverde visie met afwegingen voor het bepalen van locatie van het plaatsen van windmolens. 21.

Een duidelijke overzichtskaart “Infrastructuur” met informatie over type weg, railinfrastructuur, stations, stads- en streekvervoer, hubs, transferia e.d. mag in een definitieve Omgevingsplan niet ontbreken, evenals een Uitvoeringsprogramma Infrastructuur, een Regionale Meerjaren Investeringsprogramma Ruimte en Transport. 22. De indiener van de zienswijze benoemt enkele verwarrende kaartbeelden en teksten uit de ontwerp-omgevingsvisie: a. Pagina 8: De roze zonering met betrekking tot de Zwartewaterzone is groter dan aangegeven; b. Pagina 16: Biodiversiteit wordt als fundament benoemd. De indiener van de zienswijze wijst erop dat die biodiversiteit de afgelopen jaren is afgenomen in Nederlandse steden. Ook in Zwolle. Dit komt niet overeen met het feit dat biodiversiteit een fundament is voor de Zwolse leefomgeving; c. Door het versterken van de verwevenheid en verbinding tussen stad en land neemt door de toename van menselijke activiteiten de druk op biodiversiteit toe. Bijvoorbeeld door het toevoegen van de functie stadslandbouw. Er zou daarbij ook uitdrukkelijk gekozen moeten worden voor biologische stadslandbouw. d. De begrenzing van het gebied de ‘Zwartewaterzone’ is niet eenduidig op alle kaarten opgenomen; e.