1. Ontwikkelprogramma Stadshart ‘Ons Stadshart van Morgen’
Tekst van het document
Zwolle is een stad met vele verhalen. Het verleden als vesting- en Hanzestad
De stad met de menselijke maat heeft daarnaast betrekking op hoe er met elkaar wordt
heeft een grote invloed op de huidige opbouw en identiteit van de stad. Mensen
omgegaan. Het is een inclusieve en toegankelijke stad, waarin iedereen mee mag doen en
identificeren zich met de compacte historische binnenstad en het mozaïek aan
waarin voldoende ruimte is om elkaar te ontmoeten en om een goed sociaal netwerk te
verschillende sferen en karakters van de binnenstad. Ook de diversitieit van
kunnen opbouwen.
aangrenzende wijken is typerend voor de identiteit van het Stadshart. Het is daarom de ambitie om in het Stadshart altijd uit te gaan van de menselijke maat, De kenmerkende schaal en omvang van het Zwolse Stadshart spreekt veel mensen
waarbij zowel de gebouwde voorzieningen als de openbare ruimte inclusief zijn en
aan, juist omdat hier sprake is van de menselijke maat. Het begrip ‘menselijke maat’
uitnodigen tot ontmoeting en verbinding. Gerichte hoogbouw kan accenten toevoegen in
heeft zowel een fysiek als een sociaal element in zich. Fysiek betekent de menselijke
de ruimte en de oriëntatie vergoten maar moet wel met gevoel ingepast worden.
Versterken wijkprofiel en verbinding tussen wijken.
Nieuwe knooppunten en stadstraten versterken de oriëntatie en dragen bij aan wijkeconomie. 32
3. Vijf ontwikkelprincipes
In de historische binnenstad blijft de Peperbus dienen als officieuze meetlat voor hoogbouw. In de omliggende wijken is ruimte voor hoogteaccenten tot ongeveer 35 à 45 meter. Er wordt geïnvesteerd in een hoogwaardige openbare ruimte die aantrekkelijk, comfortabel, veilig, schoon en goed onderhouden is. Door maatschappelijke waarde toe te voegen aan de openbare ruimte en deze beter af te stemmen op de verschillende karakters van de omgeving, kan de sociale cohesie van de buurten en wijken worden vergroot. De versterking van de stadsstraten als verbinder tussen de binnenstad en de omliggende wijken draagt hier eveneens aan bij. Door meer diversifiëring en het verrijken van de ervaringen in de openbare ruimte kunnen meer betekenisvolle plekken ontstaan voor de wijk of buurt. Denk hierbij aan oeverkades, waterpleinen, buurtparkjes, groene straten en de Singelzone. Om ervoor te zorgen dat de menselijke maat als continue leidraad door de ontwikkeling van het Stadshart loopt, is participatie een belangrijk middel. Participatie is een vaste pijler in het ontwikkelprogramma en wordt vormgegeven rondom het concept Jouw Stukje Zwolle.
Inwoners van de binnenstad dachten mee, tijdens een boottocht op de gracht.
33
3. Vijf ontwikkelprincipes
Impressie toekomstbeeld Thorbeckegracht De Thorbeckegracht is één van de meest herkenbare plekken van het Stadshart, het is de plek waar het water het Stadshart doorkruist en het Hanzenverleden van Zwolle sterk voelbaar is. De Thorbeckegracht is een plek voor ontmoeting. Ontmoeting met anderen en met het water waaraan Zwolle is ontstaan.
34
3. Vijf ontwikkelprincipes
3.5 De bereikbare stad Zwolle is een ’10-minuten stad’: alles is dichtbij en de dagelijkse voorzieningen zijn te vinden op loop- en fietsafstand. Zwolle heeft een sterke fietstraditie en voor een middelgrote stad een hoog fietsgebruik. Om de groei van de stad te faciliteren is grotendeels gekozen voor binnenstedelijke groei of inbreiding – dat wil zeggen dat binnen de bestaande grenzen van de stad meer mensen komen wonen, werken en recreëren. Daarnaast reizen veel mensen dagelijks de stad in en uit voor hun werk, om onderwijs te volgen, te winkelen en gebruik te maken van andere voorzieningen die de stad te bieden heeft. Het centrum heeft een regiofunctie. Hierdoor is een groot deel van de bezoekers aangewezen op de auto of het openbaar vervoer. De uitgangssituatie van Zwolle is optimaal voor het verder versterken van de ’10-minuten stad’. Daarmee kan de groei goed worden opgevangen en tegelijkertijd een aantrekkelijke openbare ruimte gecreëerd worden, met veel ontmoetingsplekken en een hoge verblijfskwaliteit. Dit betekent wel dat er keuzes gemaakt moeten worden die bijdragen aan het vergroten van de (verkeers-) veiligheid en toegankelijkheid voor alle doelgroepen. De ambitie vanuit dit ontwikkelprincipe is om bereikbaarheid te realiseren in combinatie met leefbaarheid en gezondheid, door meer ruimte te maken voor voetgangers en fietsers.
In de Omgevingsvisie is gekozen voor het STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a service en Privé-voertuigen). In het Stadshart wordt dan ook in de eerste plaats ruimte geboden aan voetgangers en fietsers. De functie van ringweg voor doorgaand autoverkeer wordt verplaatst van de Singel naar de buitenring. Er wordt een hubstrategie ontwikkeld, waarbij bezoekers vanaf hubs buiten de Singel alle bestemmingen in het Stadshart
Legenda
binnen tien minuten kunnen bereiken, lopend of door gebruik te maken van deelmobiliteit. Legenda
Legenda
Fietsnetwerk regionaalregionaalFietsnetwerk Fietsnetwerk Fietsnetwerkregionaal regionaalnieuw Legenda
Fietsnetwerk stadnieuw Fietsnetwerk regionaal
Fietsnetwerk stad stad nieuw Fietsnetwerk
Fietsnetwerk stad n
Gastvrijheid staat voorop in de hubs. Zo worden er openbare voorzieningen als toiletten Legenda Fietsnetwerk regionaal Fietsnetwerk regionaal regionaal nieuw Fietsnetwerk stad Fietsnetwerk stad nieuw Fietsnetwerk nieuw Fietsnetwerk regionaal Fietsnetwerk regionaal nieuw Fietsnetwerk stad Fietsnetwerk stad nieuw Legenda Legenda Zoekgebied fietsparkeren Fietsparkeren bestaand Fietshub Fietshub Zoekgebied fietsparkeren Fijnmazig netwerk Fietsparkeren bestaand Fietshub Fijnmazig netwerk toegevoegd, waarbij er zorg voor gedragen toegankelijk en Legendawordt dat de voorzieningen Fietsnetwerk regionaal Fietsnetwerk regionaal nieuw Fietsnetwerk stad Fietsnetwerk stad Fietsnetwerk stad nieuw Zoekgebied Fietsnetwerk regionaal Fietsnetwerk nieuwfietsparkeren stad nieuw Fietsparkeren Fietshub Fijnmazig Fietsnetwerkbestaand regionaal nieuw regionaal Fietsnetwerk stadFietsnetwerk stad Fietsnetwerk stadFietsnetwerk nieuw bereikbaar zijn voor alle doelgroepen.
De hubs zijn gekoppeld aan de belangrijke entrees vanetwerk Fietsnetwerk regionaal Zoekgebied fietsparkeren Fietsparkeren Fietsparkeren bestaand bestaand Fietshub Fijnmazig netwerk Fietsnetwerk regionaal Fietsnetwerk regionaal nieuw Fietsnetwerk stad Fietsnetwerk stad nieuw Opgave: Ontvlechten systeem: meer ruimte voor fi etser en voetganger Fietsnetwerk stad nieuw Opgave: Ontvlechten systeem: meer ruimte voor fietser en voetganger Zoekgebied fietsparkeren Fietsparkeren bestaand Fietshubgemengd Fijnmazig netwerk de stad. Deze entrees worden vormgegeven als groene, levendige, stadsstraten, met Zoekgebied fietsparkeren Fietsparkeren bestaand Fijnmazig netwerk Zoekgebied fietsparkeren Fietsparkeren bestaand Opgave: OntvlechtenFijnmazig systeem: meer ruimte voor fietser enFietshub voetganger Fietshub netwerk Fijnmazig netwerk Zoekgebied fietsparkeren Opgave: Ontvlechten systeem: meer ruimte voor fi etser en voetganger Zoekgebied fietsparkeren verkeer.
Door de hubstrategie wordt autoverkeer aan de randen van het centrum afgevangen Fietsparkeren bestaand Fietshub Fijnmazig netwerk Opgave: Ontvlechten systeem: meer ruimte voor fietser en voetganger en dat maakt herinrichting van de Singel mogelijk tot een doorgaande wandel- en fietsroute, Opgave: Ontvlechten Opgave: Ontvlechten systeem: fietser en voetganger systeem: meer ruimtemeer voor ruimte fietser voor en voetganger Opgave: Ontvlechten systeem: meer ruimte voor fi etser en voetganger die het Stadshart met de groenblauwe corridors naar het buitengebied verbindt. Ruimte voor fietser en voetganger.
35
3. Vijf ontwikkelprincipes
Vooralsnog blijft de busroute via de Singel, maar deze kan op termijn anders vorm krijgen als het autoverkeer sterk verminderd wordt. Binnen de Singel zullen de grote lijnbussen verdwijnen ten gunste van de verblijfskwaliteit. In overleg met de openbaarvervoermaatschappijen zullen de wenselijke locaties voor vervangende haltes bepaald worden (bij de aanlooproutes naar de historische binnenstad). Er wordt geïnvesteerd in doorgaande, comfortabele looplijnen (ook voor mindervaliden) en in extra loop- en fietsroutes tussen de binnenstad en de aangrenzende wijken is bovendien kans om langer verblijf, maar ook beweging en gezondheid te stimuleren. Goede fietsparkeervoorzieningen zijn daarbij heel belangrijk. Het gaat dan om het vergoten van de hoeveelheid plekken, het concentreren ervan op een aantal gerichte locaties en het zo comfortabel mogelijk inrichten van de voorzieningen. Een voorbeeld van hoe dit in de afgelopen jaren is gedaan is de herinrichting van het Gasthuisplein. Specifieke aandacht is nodig voor de stadslogistiek: het bevoorraden van winkels en het bedienen van bewoners. De binnenstad (inclusief het Noordereiland) is, zoals besloten in het klimaatakkoord, vanaf 2025 een emissievrije zone wat betreft de stadslogistiek. Dit wordt stapsgewijs geïmplementeerd, maar houdt in dat er vanaf 2025 alleen nog emissievrije/elektrische voertuigen de binnenstad in mogen.
In nieuwe gebiedsontwikkelingen zal dan ook rekening gehouden worden met de logistieke stromen, ook tijdens de bouwfase. Kernpunt daarin is om zoveel mogelijk gebundeld en met ‘omgevingsvriendelijke’ voertuigen het stedelijk gebied te bedienen. Dat vraagt om logistieke hubs, voldoende laad- en losplekken en een
Autosysteem 50km/inprikker
Autosysteem 30km/autolus bestemmingsverkeer
slimme organisatie van vervoerstromen.
Bestemmingsverkeer
Nieuwe hub
Autonetwerk met hubs op plekken van reeds bestaande parkeergarages en nieuwe locaties.
36
Hub Logistiek
Transformatie bestaand gebouw naar hub
3. Vijf ontwikkelprincipes
Hubstrategie Met de hubstrategie wordt een alternatief gecreëerd voor doorgaand verkeer en parkeren in het Stadshart. De strategie bestaat uit zeven onderdelen: • Verbeterde entrees naar de stad, met groene stadsstraten waar de maximale toegestane snelheid 30 kilometer per uur is; • Maaiveldparkeren binnen de Singel verdwijnt (m.u.v. mindervaliden), voor zowel bezoekers als bewoners; • Voor bezoekers zijn vanaf hubs buiten de Singel alle bestemmingen in het centrum binnen tien minuten lopend of per deelmobiliteit bereikbaar; • Deelmobiliteiten als fietsen, e-bikes en steps worden openbaar en geclusterd aangeboden bij de hubs; • Er zal worden onderzocht of er centrale plekken komen voor pakketdiensten; • De hubs voorzien in een collectieve laadinfrastructuur voor elektrisch opladen; • Afhankelijk van het type hub, worden collectieve voorzieningen aan de hubs toegevoegd, die de leefbaarheid en sociale cohesie in een wijk of buurt vergroten en zo als aanjager kunnen dienen binnen de wijk of buurt.
37
4. Focus gebieden
38
4. Focusgebieden
Het Stadshart is opgebouwd uit een veelheid aan bijzondere plekken en kenmerkende sferen, over het algemeen terug te voeren op de wijze waarop de stad historisch gegroeid is. Deze diversiteit en afwisseling maakt de historische vestingstad voor veel mensen interessant en aantrekkelijk om te zijn, te ondernemen of om te bezoeken. Door de vele verschillende functies en het intensieve gebruik door inwoners en bezoekers uit zowel de stad als de regio, ontstaat in het Stadshart een enorme dynamiek. Dynamiek die omarmt wordt, maar die ook om focus en sturing vraagt, niet in de laatste plaats om er zorg voor te dragen dat de zo kenmerkende diversiteit en eigenheid van het Zwolse Stadshart behouden blijft. Voor de komende periode zijn daarom vijf focusgebieden geselecteerd, die elk hun eigen mix en kleur hebben en waar de gemeente in samenwerking met inwoners, ondernemers en ontwikkelaars aan gaat werken. In deze focusgebieden worden de belangrijkste ontwikkelingen verwacht en liggen de meeste mogelijkheden tot het maken van grote kwaliteitsstappen, het herstellen van de verbindingen en het versterken van het Stadshart. Dat doen we met een integraal programma, dat zowel betrekking heeft op de openbare ruimte als op vastgoedontwikkeling. Het zwaartepunt van Ons Stadshart van Morgen ligt in 1) de historische binnenstad en 2) de Singelzone.
Daarnaast wordt er geïnvesteerd in 3) het Noorderkwartier, 4) het Roelenkwartier en 5) de Willemsknoop/Stationsbuurt. Op de volgende pagina staat een indicatieve visiekaart die laat zien welke ontwikkelingen in de focusgebieden plaatsvinden. Na de visiekaart wordt
Het Kraanbolwerk is een reeds afgeronde klimaatrobuuste gebieds-
dit per focusgebied verder uitgewerkt.
ontwikkeling binnen de gracht met veel aandacht voor klimaatrobuustheid en waterveiligheid, op het terrein waar voorheen een verffabriek stond.
39
Mobiliteit Bestaande hub
4. Focusgebieden
Nieuwe hub Zoeklocatie bestaande/nieuwe hub Fietsparkeren A28 Nieuwe ring Inprikker auto Toegangsweg bestemmingsverkeer Buslijn Regionaal fietsnetwerk Fijnmazig netwerk voetganger/fiets Brug Nieuwe brug verbinding Centraal station Potentiele OV hub Groen & Openbare ruimte Verhard plein Wijkpark Singelpark - Zacht Singelpark - Hard Stadspark Groene ecologische verbinding Boomstraat Kade met sterk karakter Nieuw Programma & identiteit Cultureel programma Campus Cluster programma regio Cluster programma Singel Straat met historische hoge waarde Culturele as met culturele spots Transformatie bestaand gebouw naar hub Iconisch gebouw/focal point Zoeklocatie hoogbouw Niet geplande ontwikkellocatie Ontwikkellocatie buiten studiegebied ontwikkelprogramma
Indicatieve visiekaart van het stadshart. Dit is geen
Activeren binnenstand - nieuwe invulling functies
blauwdruk maar geeft de dynamiek in het gebied weer.
Rand bebouwing niet geplande ontwikkellocatie Rand bebouwing geplande ontwikkellocatie 40
Ontwikkeling accupunctuur
4. Focusgebieden
4.1 Historische binnenstad De middeleeuwse binnenstad binnen de grachten is het resultaat van eeuwen bouwen en verbouwen. De ruimtelijke structuur is gevormd door de natuurlijke ondergrond. De ligging op een hoger gelegen zandrug en de aanwezigheid van waterlopen heeft de structuur bepaald. De loop van de Grote Aa is goed zichtbaar en vormt een ruimtelijke hoofddrager van de stad met de Grote Markt als kern, de voormalige doorwaardbare plek van de Grote Aa. Door haaks op deze lijn de Luttekestraat en de Roggenstraat als globale scheiding op te vatten ontstaan vier kwadranten. Elk van de kwadranten heeft een eigen karakter en aantrekkelijke plekken. In de gebiedsontwikkeling van de historische binnenstad wordt de verscheidenheid van de kwadranten gekoesterd en verder versterkt en wordt er werk gemaakt van het herstellen van de cultuurhistorische kwaliteiten van de bebouwing door onder andere de introductie van een gevelfonds. De Thorbeckegracht wordt als apart deelgebied beschreven. Het Noordereiland wordt opgenomen als onderdeel van het Noorderkwartier.
4.1.1 Zuidwestelijke kwadrant In het zuidwestelijke kwadrant wordt relatief veel gewoond. Het is in vergelijking met de andere delen van de binnenstad relatief rustig, maar de verschillen zijn groot. Het hart van het zuidwestelijke kwadrant wordt gevormd door de Ossenmarkt met het Zwolse icoon: de Peperbus. Van een afstand is de Peperbus goed te zien, maar de Ossenmarkt zelf is een verborgen plek. Dicht in de buurt van de Ossenmarkt is de Voorstraat met zowel dag- als nachthoreca. Er bevinden zich in het gebied twee musea: het Vrouwenhuis en ANNO. De Kamperstraat vormt een oud historisch
De kwadranten van de historische binnenstad,
lint als voormalige toegangsroute vanuit Kampen.
de Thorbeckegracht en het Noordereiland.
41
4. Focusgebieden
Tenslotte bevinden zich hier twee contrastrijke bolwerken; het versteende Maagjesbolwerk en het rustige bolwerk Eekwal, waar met name wordt gewoond. Op het gebied van routing is met het opheffen van de Eekwal als busstation veel veranderd. Het zoekverkeer en de aanwezigheid van parkeerplaatsen op de Ossenmarkt geven overlast en passen niet meer in het mobiliteitsbeleid van de gemeente Zwolle. De behoefte om in de stad meer groen toe te voegen, is in een drukke historische binnenstad soms moeilijk te verwezenlijken. Het zuidwestelijke kwadrant biedt wel mooie kansen voor vergroening en het versterken van een gezonde woonomgeving. Het uitgangspunt voor de Ossenmarkt is een gelijkvloerse inrichting van de openbare ruimte (kenmerkend voor voetgangersgebieden) met veel groen, ruimte voor fietsen en het verwijderen van straatparkeren, als vervolg op de onlangs heringerichte Voorstraat.
Plannen en ideeën • De Ossenmarkt wordt getransformeerd tot een koele, groene oase in de stenige binnenstad en krijgt een uitgesproken sfeer en karakter die past bij de iconische status van de Peperbus. • Aan de Kamperstraat wordt het historische karakter versterkt, door de straat beter toegankelijk te maken voor voetgangers en fietsers en gemotoriseerd verkeer te ontmoedigen.
‘De stad heeft (nog) meer groen nodig.’
• De Eekwal krijgt een veel groenere uitstraling, zodat het laatste bolwerk beter aansluit op de ruimtelijke structuur van de Potgietersingel en bijdraagt aan de ontwikkeling van de Singelzone.
42
4. Focusgebieden
• De ontsluitingsroute (De Eekwal) van de Nieuwe Havenbrug
dan ook een belangrijk onderdeel van de culturele loper. Bij de
naar de Kamperbrug is ongewenst en wordt ontmoedigd. Op de
herbestemming van vastgoed in het kwadrant is het uitgangspunt
Jufferenwal wordt meer ruimte voor voetgangers en verblijfskwa-
dat er ruimte geboden wordt aan culturele functies. Hiervoor
liteit toegevoegd, door de rijbaan te versmallen
wordt de samenwerking gezocht met de grote culturele instellingen
• Het aanlichten van bijzondere gebouwen of plekken wordt
verenigd in de C7. Fietsgebruik wordt gestimuleerd, hiervoor moet
verbeterd. In dit gebied is de Peperbus een belangrijk
het nijpende tekort aan fietsenstallingen in de omgeving van het
aandachtspunt binnen het Lichtplan (Led Zwolle Shine).
Bethlehemkerkplein en het Grote Kerkplein worden aangepakt.
4.1.2 Zuidoostelijke kwadrant
Plannen en ideeën
Het zuidoostelijke kwadrant ontwikkelt zich steeds meer als een
• De Koestraat wordt tot comfortabelere wandel- en fietsroute
interessant dwaalgebied met aanbod van veel unieke (kleinere)
gemaakt, door parkeerplaatsen te verwijderen en trottoirs te
winkels, cultuur in de vorm van theater, musea, galerieën,
verbreden.
Academiehuis en een scala aan horecapleinen als Luttekestraat,
• Er wordt een (bewaakte) fietsenstalling van goede omvang
Grote Kerkplein, Potgietersingel, Sassenstraat en de Nieuwe Markt.
gerealiseerd, in de buurt van het Bethlehemkerkplein en het
Als onderdeel van het versterken van de zuidwestelijke entree
Grote Kerkplein.
en om de binnenstad beter te verbinden met het Stationsgebied
• Het Grote Kerkplein wordt opnieuw ingericht als aantrek-
is de Luttekestraat onlangs heringericht. Ondernemers aan de
kelijke verblijfsplaats. De herinrichting biedt kansen om de
Luttekestraat hebben het initiatief genomen om het bijzondere
zichtbaarheid van het Academiehuis als culturele spot te
karakter van het gebied meer te profileren en te versterken.
vergroten, bijvoorbeeld met kunstuitingen.
Hiervoor is het Museumkwartier geïntroduceerd. Aan de
• Bij herbestemming van gemeentelijk vastgoed in het kwadrant,
Papenstraat zijn ter ondersteuning hiervan kleine commerciële
zoals het Celekwartier en de Wheem, wordt het toevoegen van
ruimtes ontwikkeld. Als slotstuk en daarmee een optimale
culturele functies als een belangrijk uitgangspunt genomen.
ruimtelijke verbinding met het Academiehuis, staat een aanpassing
• Het aanlichten van bijzondere gebouwen of plekken wordt
van het Grote Kerkplein op de agenda. Ook is er aandacht voor de
verbeterd. In dit gebied zijn het Academiehuis en de Fundatie
verdere culturele ontwikkelingen van de Sassenpoort.
belangrijke aandachtspunten binnen het Lichtplan (Led Zwolle Shine).
Uitgangspunt voor het zuidoostelijke kwadrant is dat het
• Het voormalig Politiebureau krijgt een nieuwe bestemming.
dwaalgebied versterkt wordt en dat uniek winkelaanbod
Hier komt een nieuw hostel met een restaurant, waar ook kleine
(speciaalzaken) en cultuur worden toegevoegd. Het kwadrant is
optredens en andere culturele activiteiten plaats kunnen vinden.
43
4. Focusgebieden
4.1.3 Noordoostelijke kwadrant
gebied de hele dag levendig is. Aan de oostzijde van het kwadrant
Het gebied ten noorden van de Diezerstraat kent een lange
bevindt zich het Ter Pelkwijkpark, de groene tegenhanger van het
ontstaansgeschiedenis en ligt ingeklemd tussen de winkelstraat en
Rodetorenplein (in het noordwestelijke kwadrant). Als entree van
de Thorbeckegracht. In het gebied was de Kleine Aa gelegen, wat
de binnenstad is de aansluiting op enerzijds het Gasthuisplein en
nog steeds zichtbaar is in de ruimtelijke structuur. De omgeving van
aan de andere zijde de Schuurmanstraat niet optimaal. Aan de
de Kleine Aa was vroeger geen rijke buurt en heeft begin jaren ’60
zijde van Groot Wezenland ligt bovendien een opgave op gebied
van de vorige eeuw een drastische metamorfose ondergaan. Er zijn
van waterveiligheid. Bij de gebiedsontwikkeling Weezenlanden
toen grote retailfuncties toegevoegd, naar het ideaalbeeld van het
Noord wordt een hub ontwikkeld, om de parkeerdruk binnen de
Amerikaanse warenhuis. In de jaren ’90 van de vorige eeuw is aan
gracht te verminderen en (op termijn) het maaiveldparkeren in de
de oostzijde het Eiland ontwikkeld. Een groot deel van het gebied
historische binnenstad volledig te verwijderen.
wordt tegenwoordig aangeduid als het Broerenkwartier en wordt getransformeerd tot een aantrekkelijk stedelijk gemengd gebied,
Groot onderhoud aan het Kerkbrugje biedt een kans om de
waar gewoond, gewerkt en gerecreëerd kan worden. Een aantrek-
aansluiting van de nieuw in te richten Schuurmanstraat beter aan
kelijk Broerenkwartier is van groot belang voor de hele binnenstad
te sluiten op de ruimtelijke structuur van de Kleine Aa en daarmee
en het Noordereiland in het bijzonder. Het doel is om dit deel van
een comfortabeler en aantrekkelijker entreegebied te ontwikkelen.
de binnenstad beter aan te laten sluiten op de ruimtelijke structuur van het Eiland en de rest van de binnenstad. Er worden woningen
Plannen en ideeën
toegevoegd, functiemenging gestimuleerd, een grote bewaakte
• De pleinruimtes Meerminneplein, Broerenkerkplein en Achter de
fietsenstalling ontwikkeld, hotelfunctie toegevoegd en de relatie
Broeren krijgen een nieuw groen karakter en voegen daarmee
met de Thorbeckegracht wordt versterkt. Ook in het noordoostelijke
een onderscheidend milieu toe aan de bestaande stad.
kwadrant liggen kansen voor structurele vergroening. Het gebied is
• In het Broerenkwartier wordt het Handelshuys gerealiseerd.
daarnaast onderdeel van de culturele loper. Er liggen verschillende
De bouwblokken van de voormalige C&A, Hudson’s Bay
kansen om het aanbod aan culturele voorzieningen te vergroten en
en Xenos worden herontwikkeld tot een eigentijds stukje
kleinschalige evenementen toe te staan op de pleinen in het gebied.
binnenstad met een hotel, circa 300 woningen in verschillende segmenten, winkels, een culturele voorziening voor de stad,
De grote betonnen blokken waarin de warenhuizen gevestigd
een ondergrondse supermarkt, een openbaar toilet en een
waren, worden aangepakt. In de gebouwen zullen zowel winkels
grootschalige, openbaar toegankelijke fietsenkelder voor
(begane grond) als appartementen komen. Met de aanpassingen
de gehele binnenstad. De functies die worden toegevoegd
aan het vastgoed worden ook meer functies toegevoegd, zoals
vergroten de bereikbaarheid en de gastvrijheid van de
wonen, buurtsuper, hotel, fietsenstalling en cultuur, waardoor het
binnenstad.
44
4. Focusgebieden
• De pleinen worden beter geprogrammeerd, waarbij het Broerenkerkplein ruimte gaat bieden aan kleinschalige evenementen. • Het huidige aanbod van culturele voorzieningen en Waanders in de Broeren wordt aangevuld met één of meerdere culturele functies. • De Nieuwstraat wordt opnieuw ingericht, waarbij de functie van ontsluitingsroute voor de binnenstad niet wordt aangetast, maar er wel meer ruimte ontstaat voor voetgangers en fietsers. Hiervoor wordt het straatparkeren verwijderd. • Er wordt een onderzoek gestart naar het optimaliseren van het entreegebied Ter Pelkwijkpark/Schuurmanstraat. • Er wordt een verkenning gestart naar het herinrichten van de Diezerstraat, zodat deze beter gaat passen bij de status van de winkelstraat in Zwolle. • Het aanlichten van bijzondere gebouwen of plekken wordt verbeterd. In dit gebied is de Broerenkerk een belangrijk aandachtspunt binnen het Lichtplan (Led Zwolle Shine).
‘Gezellig druk en knus. Heerlijke balans tussen levendigheid, groen en waterbeleving. Dat maakt Zwolle zo bijzonder.’ 45
4. Focusgebieden
4.1.4 Noordwestelijke kwadrant Het grootste deel van het noordwestelijke kwadrant bestaat uit een relatief rustig woongebied. Het Rodetorenplein is een bijzondere plek in de historische binnenstad. Ten eerste vanuit zijn betekenis als voormalige handelsplek: hier kwamen de schepen met goederen als zandsteen aan en werd het materiaal overgeslagen op de kade. Nu is het een plek die de monding van de voormalige Grote Aa markeert en waar je vanaf de Singel rechtstreeks de binnenstad in kunt kijken. Het Rodetorenplein is een evenementenplein en draagt op die manier bij aan cultuur in de stad. Sinds een aantal jaar bevindt zich zomers een stadsstrand op het Rodetorenplein. Met name de Nieuwstraat en de Steenstraat vergen een kwaliteitsimpuls omdat ze een belangrijke rol spelen in de ontsluiting van het gebied en bijdragen aan de uitstraling. Uitbreiding van de activiteiten en evenementen die gedurende het jaar plaatsvinden op het Rodetorenplein, geeft de plek meer culturele lading en draagt bij aan een aantrekkelijke binnenstad.
Plannen en ideeën • Wanneer een aantal bouwontwikkelingen in het Broerenkwartier zijn gerealiseerd, wordt de Nieuwstraat opnieuw ingericht. • Op termijn wordt de Steenstraat een uitnodigende en groenere uitstraling gegeven, met behulp van geveltuinen. • Het aanlichten van bijzondere gebouwen of plekken wordt verbeterd. In dit gebied is de stadsentree bij de Rodetorenburg een belangrijk aandachtspunt binnen het Lichtplan (Led Zwolle Shine). Met behulp van verlichting wordt de bezoeker over het water meegenomen de binnenstad in. • De culturele lading van het stadsstrand op het Rodetorenplein wordt vergroot met een nieuw, duurzaam concept. Het duurzame karakter komt terug in het hergebruik van materialen en door de keuze in aanbod van eten en drinken. Scholen worden betrokken bij de programmering van het stadsstrand, evenals culturele organisaties. Zo wordt er een kunstwerk gebouwd van afval uit de stadsgracht.
46
4. Focusgebieden
4.1.5 Thorbeckegracht
Plannen en ideeën
De Thorbeckegracht is onderdeel van de hiervoor beschreven
• De Thorbeckegracht wordt een aantrekkelijker gebied om te
gebieden. De Thorbeckegracht heeft een bijzondere positie
verblijven en ondernemen. Daarbij is het nodig om meer ruimte
in de stad en cultuurhistorische waarde door de sterke
te geven aan voetgangersgebied met terrassen, bloeiende
verwevenheid met de ontstaansgeschiedenis van de Hanzestad. De
beplanting en een doorgaande bomenstructuur. Parkeerplekken
Thorbeckegracht kent een duidelijke tweedeling: aan de zuidzijde
worden daarom verwijderd.
bestaat de oever voor een groot deel uit een groene inrichting
• Er wordt verkend of er een nieuwe brugverbinding nodig is aan
en deels uit een oude laad- en loskade waarop tegenwoordig
de westkant van de Thorbeckegracht, ter hoogte van de Stelling,
wordt geparkeerd (Buitenkant). Aan de noordzijde is de prachtig
in aansluiting met het Rodetorenplein.
op de zon gelegen kade ingericht voor verkeer. Langs het water
• De omgeving van de Thorbeckegracht wordt meer in het teken
wordt geparkeerd, er is een brede rijbaan aanwezig en voor de
van recreatie gezet, met naast terrassen op sommige plekken
voetganger valt bijna niet te lopen op het smalle trottoir langs de
ook aanmeerplaatsen voor bootjes en het realiseren van een
gevel. De continue bomenrij die aan beide zijden van de gracht
drijvend zwembad in de zomer.
stond, is grotendeels verwijderd toen de bomen ziek werden.
• Het aanlichten van bijzondere gebouwen of plekken wordt verbeterd. De gevels langs de Thorbeckegracht krijgen aandacht
De Thorbeckegracht is de ideale plek om een aantrekkelijke
binnen het Lichtplan (Led Zwolle Shine).
flaneerstrook te ontwikkelen, met terras aan het water. Een plek waar contact gemaakt kan worden met het water waaraan Zwolle ontstaan is en waar boten langsvaren en kunnen aanmeren. Met de ontwikkeling van het Kraanbolwerk is een aanzet gegeven voor een nieuwe inrichting van de kade aan de noordzijde. Het groen aan de zuidzijde van de gracht kan versterkt worden door een meer aaneengesloten parkachtige inrichting te realiseren, met doorgaande wandelroutes van de Thorbeckegracht, via de Buitenkant naar het Rodetorenplein. Via het Broerenkerkplein kan een sterke verbinding met het Broerenkwartier gelegd worden.
‘Een groot diner voor alle Zwollenaren. Langs de gracht.’
47
4. Focusgebieden
Beeld ruimtelijke structuur van de Binnenstad.
48
4. Focusgebieden
4.2 Singelzone De Singelzone is de plek waar de oude stad zich verschanste achter een stevige verdedigingslinie. Tussen de historische binnenstad en de uitbreiding van het centrum met nieuwe voorsteden, die nu herkenbaar zijn als de omliggende wijken binnen het Stadshart, ligt de Singelzone. De zone wordt gekenmerkt door de oude vestingmuur, de bolwerken en de poorten zoals de Sassenpoort. De Singelzone is de schakel tussen de verschillende omliggende wijken, die ieder een eigen karakter hebben. Zo bevinden zich aan de zuidzijde woongebieden met villa’s en aan de noordzijde is er juist veel bedrijvigheid. De Singelzone is de groene entree tot de binnenstad en een belangrijke verbinding met het landschap van de regio. Het stadse en het regionale watersysteem komen samen in het water dat door de Singel stroomt, wat de Singel een belangrijke plek maakt voor waterbeheersing en het klimaatbestendig maken van Zwolle als deltastad en -regio. De binnenstad ligt buitendijks, wat betekent dat de buitenkant van de Singel de dijk is, met onder andere een waterkering ter hoogte van het Maagjesbolwerk. Om ook stappen te zetten in de energietransitie, is er in de Singelzone fysieke ruimte nodig voor bijvoorbeeld transformatorhuisjes en leidingstroken. De ontwikkeling van de Singelzone zet de toon voor dit ontwikkelprogramma.
Hier komen niet alleen alle deelgebieden van het Stadhart bij elkaar, de Singelzone draagt in belangrijke mate bij aan het realiseren van de centrale ambitie om het Stadshart van de toekomst te realiseren en voldoet aan de ambities zoals gesteld in alle vijf de ontwikkelprincipes. Een deel van de gebiedsontwikkeling van de Singelzone is onderdeel van de gebiedsontwikkeling van de andere focusgebieden, met name waar het gaat om het realiseren van aansluitingen op de Singelzone.
49
Om de Singel te transformeren tot een (stedelijk/ kunnen stellen we de Singel voor als een wordt. In de toekomst gaat de Singel meer groen) verblijfsgebied zullen de oevers een blauwe long: een ‘binnendelta’ die mee-ademt fungeren als een langzame ring-route, drager van afwisseling worden tussen harde en zachte met het klimaat en waar de oevers zo zijn verschllende (sportieve) recreatieve routes. Deze ingrepen. Prettige verblijfsgebieden worden ingericht dat ze de binnestad en de schillen routes verknopen aan en langs de singel vervolgens afgewisseld met meer rustige en groene stukken. beschermen bij hogere grondwaterstanden en met routes door de schillen en het omringende landschap, zodat het systeem op meerdere lagen piekbuien. wordt. 7. Singel als ecologische verbindingszone de integrale aanpak van de Singelszone te beschrijven, wordt deze vanuitverrijkt zeven gezichtspunten bekeken. De singel Om aangezet als belangrijke Op de lokale schaal gaat de Singel een blauwe drager maakt de stad bovendien 6. Singelpark met zachte en harde oevers belangrijke rol spelen als ecologische klimaatadaptief en zorgt voor verkoeling en Om een klimaatadaptieve drager te worden, die verbindingszone; een gebied waar middels luwe/ ecologische verknoping.
reageert op hitte/droogte en nattere perioden, ecologisch ingerichte oevers inheemse soorten zullen de oevers van de singel deels heringericht herbergen en waarlangs soorten kunnen migreren. 2. Singel verbonden met de omringende moeten worden. Deze ecologische verbindingszones verknopen landschappen en (stads)parken op de grotere schaal met de omringende De Singel is een belangrijke schakel tussen Om de Singel te transformeren tot een (stedelijk/ landschappen en versterken zo de aanwezige verschillende landschappelijke dragers in en groen) verblijfsgebied zullen de oevers een structuren en verbindingen. rondom de stad: de ‘groene vingers’ zoals afwisseling worden tussen harde en zachte Park Wezelanden, de stadsparken maar ook ingrepen. Prettige verblijfsgebieden worden de omringende (nationale) landschappen van afgewisseld met meer rustige en groene stukken. IJssel, Vecht, Zwarte Water en Nationaal Park Weerribben-Wieden, deals Weteringen en de die 7. Singel ecologische verbindingszone 1. De Singel ‘binnendelta’ 2. D e Singel verbonden met de 3. DealsSingel als ecologische uitlopers van Salland en de Veluwe.
Op de verbindingszone lokale schaal gaat de Singel een meebeweegt met het klimaat omringende landschappen en belangrijke rol spelen als ecologische Om de toekomstige wateropgave aan (stads)parken Op lokale schaal gaat de Singel een Deze verbindingen vragen in de huidige situatie verbindingszone; een gebied waar middels luwe/ te kunnen, wordt de Singel gezien als belangrijke rol spelen als ecologische De Singel is een belangrijke schakel tussen ecologisch ingerichte oevers inheemse soorten (deels) om versterking. De Singel vormt het blauwe ader: een ‘binnendelta’ die verbindingszone; een gebied verschillende landschappelijke dragers in herbergen en waarlangs soorten kunnenwaar migreren. schakelpunt een tussen deze routes.
4. Focusgebieden
singel
meebeweegt met het klimaat en waar
oevers zode zijnstad: ingericht dat ze de 3. Singel alsdepoort naar gebiedsspecifi eke entrees binnenstad en de omliggende wijken Elke schil heeft zijn eigen karakter; als beschermen bij hogerenet grondwaterstanden de stadsstraten die op het Het centrum uitkomen.van de Singel en piekbuien. verstevigen De Singel vormt daarbij een poortfunctie als belangrijke blauwe drager maakt de naar de binnenstad, en tevens een transitie stad klimaatadaptief, zorgt voor verkoeling van snel naar langzaam (transitie naar en ecologische verknoping. Om de Singel voetgangersgebied). De verschillende ‘poorten’ te transformeren tot eenek; verblijfsgebied naar de singel toe zijn gebiedsspecifi van zullen de oevers afwisselend hard en zacht groen tot uitgesproken en stedelijk.
“Hele Singel fietsvriendelijk/autoluw/ auto te gast maken, openbaar groen middels cologisch ingerichte oevers en rondom de stad: de ‘groene vingers’ Deze ecologische verbindingszones verknopen op de inheemse grotere schaal met de omringende soorten kunnen groeien+ en zoals waar Park de Weezenlanden, de Zwarte je kunt sporten en ontmoeten en versterken zo de aanwezige waarlangs soorten kunnen migreren. Waterzone en de stadsparken, maar ook landschappen structuren en verbindingen. Deze ecologische verbindingszones de omringende ” echte(nationale) kunstlandschappen van IJssel, Vecht, Zwarte Water en Nationaal
worden op de grotere schaal verknoopt
Park Weerribben-Wieden, de Weteringen en
met de omringende landschappen en
de uitlopers van Salland en de Veluwe. Deze
versterken zo de aanwezige structuren en
Ontwikkelprogramma Centrum-Binnenstad Zwolle verbindingen. verbindingen worden versterkt.
worden. Verblijfsgebieden waar altijd iets te
4. Singel alsbeleven drager valt, van worden cultuur en afgewisseld met meer ontwikkeling rustige en groene stukken. Van oudsher is de (binnen)singel een drager van cultuur. Ook in de toekomst kan de Singel deze rol versterkt gaan vervullen, als drager
4. De Singel als groene economische motor
50
Langs de Singel liggen veel statige panden, die veelal de verbinding met de Singel zijn kwijtgeraakt. Doordat het water veel meer een verblijfsgebied wordt, zullen steeds meer ondernemers ervoor kiezen om zich langs de Singel te vestigen. Niet alleen de panden, maar ook de aantrekkelijke Singel worden unieke vestigingsvoorwaarden.
79
“Hele Singel fietsvriendelijk/autoluw/ auto te gast maken, openbaar groen waar je kunt sporten en ontmoeten + echte kunst ”
de stadsstraten die op het centrum uitkomen. De Singel vormt daarbij een poortfunctie naar de binnenstad, en tevens een transitie van snel naar langzaam (transitie naar voetgangersgebied). De verschillende ‘poorten’ naar de singel toe zijn gebiedsspecifiek; van groen tot uitgesproken en stedelijk.
5. Singel als knooppunt van recreatieve routes In de huidige situatie is de singel vooral een route die deels wordt gebruikt, maar vooral doorkruist wordt. In de toekomst gaat de Singel meer fungeren als een langzame ring-route, drager van verschllende (sportieve) recreatieve routes. Deze routes verknopen aan en langs de singel vervolgens met routes door de schillen en het omringende landschap, zodat het systeem op meerdere lagen verrijkt wordt.
6. Singelpark met zachte en harde oevers 5. De Singel als poort naar de stad: Om een klimaatadaptieve drager te worden, die gebied specifieke entrees reageert op hitte/droogte en nattere perioden, Elke entree zijn eigen karakter, net zullen de oevers vanheeft de singel deels heringericht de stadsstraten die op het centrum moetenals worden. uitkomen. De Singel vormt daarbij een Om depoortfunctie Singel te transformeren tot een (stedelijk/ naar de binnenstad en groen)faciliteert verblijfsgebied zullen de oevers een de transitie van doorgaand afwisseling worden tussen harde en zachte autoverkeer naar voetgangersgebied. ingrepen. Prettige verblijfsgebieden worden De verschillende ‘poorten’ naarstukken. de Singel afgewisseld met meer rustige en groene toe zijn gebied specifiek; van groen tot mma Centrum-Binnenstad Zwolle 7. Singel als ecologische verbindingszone uitgesproken stedelijk. Op de lokale schaal gaat de Singel een belangrijke rol spelen als ecologische verbindingszone; een gebied waar middels luwe/ ecologisch ingerichte oevers inheemse soorten herbergen en waarlangs soorten kunnen migreren. Deze ecologische verbindingszones verknopen op de grotere schaal met de omringende landschappen en versterken zo de aanwezige structuren en verbindingen.
4. Focusgebieden
4. Singel als drager van cultuur en ontwikkeling Van oudsher is de (binnen)singel een drager van cultuur. Ook in de toekomst kan de Singel deze rol versterkt gaan vervullen, als drager van cultuur en (stedelijke) ontwikkeling. Zo wordt de Singelroute een aaneenschakeling van bijzondere plekken en functies. 78
Ontwikkelprogramma Centrum-Binnenstad Zwolle
6. D e Singel als knooppunt van recreatieve routes
7. De Singel als drager van cultuur en economie
In de huidige situatie is de Singel een route
Van oudsher is de (binnen)singel een
die wordt gebruikt, maar vooral wordt
drager van cultuur. De doorlopende Singel
doorkruist. In de toekomst gaat de Singel
met nog gave bolwerken heeft op zichzelf
meer fungeren als een langzame ringroute,
al veel cultuurhistorische waarde. In de
met meer ruimte voor voetgangers en
Singelzone wordt extra ruimte gemaakt
fietsers. Doorgaand verkeer neemt de
voor cultuur, in de vorm van bijvoorbeeld
buitenring, waardoor de Singel veiliger,
musea, muziekgelegenheden exposities,
groener en aantrekkelijker wordt.
kunstuitingen en evenementen. Daarbij
Verschillende sportieve en recreatieve
trekt een vernieuwde Singelzone ook
routes komen bij elkaar in de Singelzone,
ondernemers die een groene, attractieve
wat mogelijkheid biedt om bijvoorbeeld een
en actieve buitenruimte belangrijk vinden.
hardlooprondje langs de Singel te maken. Deze routes worden verbonden met de omliggende wijken van het Stadshart en het omringende landschap.
51
4. Focusgebieden
Plannen en ideeën • Er wordt een plan gemaakt voor de hele Singelzone, van gevel tot gevel. Hierbij is onder andere aandacht voor de continuïteit en een aaneengesloten netwerk van wandelingen aan beide zijden van de Singel. Voor de langjarige ontwikkeling van de Singelzone worden de zeven gezichtspunten omgezet in een investeringsprogramma. In de ontwikkeling van de Singelzone wordt gestart met de zuid- en oostzijde. • De kop van de Assendorperstraat wordt momenteel heringericht en is onderdeel van de Singelzone. Ook wordt voor de korte termijn ingezet op de herinrichting van de Van Roijensingel. • Onderdeel van de Singelzone zijn de verbindingen over het water. Er wordt onderzocht in hoeverre de huidige bruggen aansluiten bij de ambities van dit programma, bijvoorbeeld het meer ruimte geven aan voetgangers en fietsers. Het Kerkbrugje is een van de aandachtspunten hierin. • In de inrichting van de Singelzone krijgen de historische toegangswegen naar de oude binnenstad nadrukkelijke aandacht om de historische entrees verder te versterken. • De Schuttevaerkade wordt heringericht als groene plek en verbinding naar het Oostoeverpad. • De continuïteit van de Singelzone wordt versterkt en meer uitnodigend gemaakt door een park te creëren in het Noorderkwartier.
‘Een groene Singelzone geeft lucht aan de stad.’ 52
4. Focusgebieden
Beeld ruimtelijke structuur van de Singelzone.
53
4. Focusgebieden
4.3 Noorderkwartier
Door het Noorderkwartier als focusgebied te nemen, wordt de
Het Noorderkwartier is gepositioneerd aan de rand van de
binnenstad uitgebreid naar het noorden en wordt betekenis gegeven
binnenstad en beslaat zowel het Noordereiland als een deel van
aan Diezerpoort, dat altijd een ondergeschikte positie gehad heeft
de wijk Dieze-West, wat het tot een contrastrijk gebied maakt.
in vergelijking met bijvoorbeeld de Stationsbuurt. Het vormen van
Dieze-West is een levendige volksbuurt met een balans tussen
een nieuw gezicht van Dieze-West en toevoegen van functies aan
het stads- en het dorpsgevoel en een actief verenigingsleven.
de wijk draagt bij aan de aantrekkelijkheid van de stad. Er wordt
Winkelcentrum Diezerpoort heeft een belangrijke functie voor de
voor dit gebied maximaal ingezet op functiemenging tussen wonen,
wijk, maar heeft een gesloten uitstraling. De bijbehorende parkeer-
maatschappelijke en commerciële functies. Zo komt er ruimte voor
garage biedt kansen om parkeren in het gebied weg te halen van
een (nieuwe) basisschool, cultuur en kleinschalige werkgelegenheid.
de straten en te centreren in een hub. Nieuwbouwprojecten, zoals
Het Noordereiland vormt een van de locaties die kan bijdragen
de bebouwing aan de Menno van Coehoornsingel en aan het
aan het toevoegen van woningen in het Stadshart. Daarbij wordt
Assiesplein, hebben het Noorderkwartier een impuls gegeven, die
de voorkeur gegeven aan een combinatie van appartementen en
past bij een belangrijke entree aan de noordkant van het Stadshart.
grondgebonden woningen. Het Noordereiland biedt tevens de ruimte om de Singelzone te vervolmaken en om zo de bewoners
Het Noordereiland werd vroeger gekenmerkt door bedrijvigheid
een groene leefomgeving te bieden. Een belangrijk aandachtspunt
langs de kade van de Thorbeckegracht. Daarnaast was het met
is het realiseren van een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte
name een werkgebied met verf- en gasfabrieken. De voormalige
voor het hele gebied, die eraan bijdraagt dat het fijn wonen is in het
vrouwengevangenis, waar nu het exclusieve Librije’s Hotel in is
Noorderkwartier en waarin het groen onderdeel is van de aanpak
gevestigd, vertegenwoordigt nog een periode van ver daarvoor.
van de gevolgen van klimaatverandering.
Het Noordereiland heeft een bijzondere mix van wonen, werken, horeca, theater, architectenbureaus en interieurwinkels. De luxe woningen op het Kraanbolwerk (voormalige verffabriek), theater De Spiegel en De Librije maken het Noordereiland een aantrekkelijke plek om te bezoeken. Toch wordt er maar een beperkt deel van de kwaliteit van het Eiland benut. Trottoirs zijn op veel plekken slecht beloopbaar. Auto’s staan geparkeerd langs de Thorbeckegracht en beletten het uitzicht op het water. De ontwikkeling van de Katwolderpleingarage is bedoeld ter vervanging van de parkeergarage op het Noordereiland, maar de Noordereilandgarage is
‘De kleurrijke bedrijvigheid van Dieze nog dichter bij de binnenstad brengen.’
vooralsnog nog steeds in gebruik.
54
4. Focusgebieden
De Omgevingsvisie zet in op een systeem van mobiliteitshubs buiten de Singel; binnen de Singel is straks geen ruimte meer voor bezoekersparkeren voor de binnenstad. In het kader van het actualiseren van de parkeerbalans zal gezocht worden naar alternatieve parkeeroplossingen om het maaiveld zoveel mogelijk vrij te kunnen spelen van geparkeerde autos’s. Hierbij wordt onderzocht onder welke randvoorwaarden de parkeergarage op het Noordereiland gesloten kan worden, zodat dit fraaie verdedigingebolwerk als onderdeel van de gebiedsontwikkeling van het Noorderkwartier herontwikkeld kan worden. Goede bereikbaarheid van de binnenstad, zowel voor bewoners als bezoekers, blijft het uitgangspunt. Het Noorderkwartier mag een rauwer randje behouden, dat terugkomt in de combinatie van oud en nieuw (hergebruik bestaande gebouwen), ruimte voor starters en startups, voor cultuur en voor experimenten. Samen met de grondeigenaren, inwoners en ondernemers van het gebied wordt verder invulling gegeven aan het Noorderkwartier van de toekomst.
Indicatieve schets ontwikkeling Noorderkwartier.
55
4. Focusgebieden
Impressie toekomstbeeld Noorderkwartier.
56
4. Focusgebieden
Plannen en ideeën • De overgang van de Vestingstad naar de middeleeuwse binnenstad wordt nadrukkelijk vormgegeven door herinrichting van de Dijkstraat en de Stenen Pijp. Dit worden gastvrije stadsentrees, vormgegeven vanuit samenhang tussen de gebieden binnen en buiten de stadsgracht. • Verbinding met de Singelzone wordt gerealiseerd door het continueren van de stadsgevel langs de Burgemeester Drijbersingel, het verkennen van het aanleggen van een park op het Noordereiland en het leggen van groenverbindingen tussen Park De Hogenkamp en de Singelzone via groene parkstraten, buurtparkjes, binnentuinen en geveltuinen. Op de Burgemeester Drijbersingel (stadsstraat) en de Diezerkade wordt meer ruimte geboden aan voetgangers en fietsers, de verblijfskwaliteit vergroot en de oriëntatie versterkt door de plek als entreegebied vorm te geven. De Diezerkade wordt verder ontwikkeld tot een aantrekkelijke en uitnodigende verbinding met de Diezerpoortenplas. • Er zal worden onderzocht hoe Hedon en de Spiegel een betere fysieke verbinding kunnen krijgen, dit wordt meegenomen in de bredere verkenning van bruggen over de Singel. • De ruimte die het Noordereiland biedt om buitenprogramma toe te voegen wordt benut, bijvoorbeeld door het realiseren van een buitenpodium door De Spiegel en Hedon.
Daarnaast biedt het gebied een programma dat de binnenstad versterkt en uitnodigt om van het Noordereiland over te steken naar het gebied buiten de Singel, bijvoorbeeld door het toevoegen van een culturele trekker. • Haaks op de door te trekken stadsgevel worden ruimtelijke verbindingen met Diezerpoort gemaakt, om de achterliggende wijk optimaal te verbinden met de Singelzone. Nieuwe wandelroutes en wellicht een nieuwe brug over de Achtergracht versterken de relatie tussen het Noordereiland en het Noorderkwartier.
57
4. Focusgebieden
• Er wordt onderzocht hoe de parkeerbalans in het gebied het beste vorm kan krijgen. De parkeergarage Noordereiland, het verwijderen van straatparkeren aan de Thorbeckegracht en een opwaardering van de parkeergarage Diezerpoort tot mobiliteitshub worden daar in ieder geval in meegenomen. • Naast transformatie van de parkeergarage, wordt opwaardering van het winkelcentrum Diezerpoort, bijvoorbeeld door een meer open karakter te realiseren door middel van een levendige plint, onderzocht. • Op termijn kan er, naast de Burgemeester Drijbersingel, een nieuwe stadsstraat ontstaan van de Van Wevelinkhovenstraat tot aan de kruising met de Bisschop Willebrandlaan. • Er wordt in de eerste plaats ingezet op handhaven, inpassen en doorontwikkelen van het bestaande vastgoed. Deze transformaties bieden kansen om leegstand tijdelijk op te vullen met culturele voorzieningen en om samen met inwoners en ondernemers te bepalen welke mix van functies kan bijdragen aan het verhaal van de plek.
4.4 Roelenkwartier Het Roelenkwartier, gepositioneerd aan de westelijke rand van het Stadshart, is een stedelijke leefomgeving met een grote diversiteit aan functies. Er wordt gewoond in hoge dichtheden en het is tevens een innovatieve werk- en leeromgeving, specifiek ook voor jongeren. Met studentenhuisvesting is ingezet op een nieuwe ruimtelijke structuur met een multifunctioneel en groen maaiveld. De ligging aan het Zwarte Water, dat het landelijke buitengebied direct verbindt met de historische binnenstad, is van grote meerwaarde voor de woonkwaliteit en biedt kansen voor uitbreiding van het groenblauwe karakter van het gebied. In het Roelenkwartier bevindt zich ook het zorgcluster Pannenkoekendijk, met zorg- en woonvoorzieningen voor met name (landurig) verslaafden. Het Roelenkwartier wordt gekenmerkt door de combinatie van wonen,
Indicatieve schets ontwikkeling Roelenkwartier.
58
4. Focusgebieden
onderwijs, zorg, werken en cultuur op een dynamische plek, waar
Plannen en ideeën
ook de rauwe kanten van de stad zichtbaar zijn.
• De verbinding met de Singelzone en met het nationaal landschap IJsseldelta wordt verstevigd door de oevers van het Zwarte Water
Een nieuwe gebiedsontwikkeling in het Roelenkwartier vraagt om een mix, waarbij de hoofdfunctie werken blijft en deze
toegankelijk te maken voor fietsers en wandelaars. • De Roelenweg wordt een nieuwe stadsentree, waar een nieuwe
gecombineerd wordt met wonen en andere functies. De ligging
stadsstraat ontstaat met actieve plinten. De overgang van een 50
aan de oever van het Zwarte Water nodigt uit tot het creëren
km/h weg naar een 30 km/h weg wordt zichtbaar gemaakt.
van functies gericht op sport, gezondheid en ontmoeting. In lijn
• De Zwarte Waterzone wordt verder vormgegeven door het oeverpad
hiermee wordt de leefbaarheid en gezondheid van het gebied
van de Zwarte Waterzone een vervolg te geven en door te trekken
vergroot door het verminderen van het aantal autobewegingen in
tot aan de oever van de Schuttevaerkade. Dit maakt de verbinding
het gebied, vergroenen van straten en het introduceren van nieuwe
met het landschap zichtbaar en nodigt uit om van het landschap te
groenblauwe verbindingen. Door Dieze-West en Kamperpoort een
genieten. Van de Roelenweg tot aan het Zwarte Water wordt, aan
gezicht te geven aan het Zwarte Water ontstaan nieuwe verblijfs-
de hand van een campusmodel, de relatie gelegd tussen de studen-
en ontmoetingsplekken. De ligging van het Roelenkwartier, in
tenhuisvesting en de oevers van het Zwarte Water. Er wordt een
directe verbinding met het deltalandschap, maakt het gebied ook
aantrekkelijke kade gerealiseerd met horeca.
een goede proeftuin om te experimenteren met oplossingen voor
• Er wordt een gebouwde parkeervoorziening ontwikkeld, centraal in
klimaatverandering en de energietransitie. De unieke combinatie
het plangebied, die een stadshub huisvest en die het mogelijk maakt
van onderwijs en bedrijvigheid vraagt om stimulering van kleine
om parkeren op straat op verschillende plekken te verminderen.
tot middelgrote bedrijven en duurzame vormen van samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven in het gebied.
• Naast sloop en nieuwbouw, wordt ingezet op het handhaven, inpassen en door–ontwikkelen van bestaand vastgoed. • Herprofilering van de Schuttevaerkade zal plaatsvinden. Vergroening van de straten en een 30 km/h zone zullen hier onderdeel van zijn. Op termijn zou de Hofvlietburg heringericht kunnen worden als wandel-
‘De ligging aan het Zwarte Water biedt kansen voor verbinding met de natuur en het landschap.’
en fietsbrug, dit wordt meegenomen in de bredere verkenning van het inrichtingsprofiel van bruggen in het gebied. • Op de lange termijn wordt onderzocht of er een nieuwe brug naar de Kamperpoort aangelegd kan worden (via bestaande landhoofden). Ook wordt hierin het heropenen van het Smalle Gat meegenomen en het realiseren van een Waterfrontpark. Zo wordt de relatie met de andere kant van de A28 versterkt.
59
4. Focusgebieden
Impressie toekomstbeeld Roelenkwartier.
60
4. Focusgebieden
4.5 Willemsknoop/Stationsbuurt De Willemsknoop/Stationsbuurt is gepositioneerd aan de zuidwestelijke rand van het Stadshart. Het is een gebied waarin wonen en werken samenkomen en dat als doorstroomgebied een belangrijke schakel vormt tussen de Spoorzone en de historische binnenstad. De gedempte Willemsvaart tussen de Veerallee en de stadsgracht is een centrale drager in het gebied. De omgeving wordt gevormd door de wijken Kamperpoort, de Stationsbuurt,Veerallee en de westelijke rand van de Spoorzone, het Willemskwartier. Het gebied heeft een belangrijke entreefunctie naar het stadscentrum en wordt gekenmerkt door een toenemende dichtheid en mix van centrumfuncties zoals scholen, restaurants en dienstverlening. De gedempte Willemsvaart is deels ingevuld met een parkeervoorziening, het Emmadek. De openbare ruimte wordt gedomineerd door autoverkeer en intensieve verbindingen voor het openbaar vervoer (Kamerperlijntje en vrije busbaan) en heeft weinig verblijfskwaliteit.
61
4. Focusgebieden
De herinrichting van het Stationsplein en de Stationsweg, met veel aandacht voor de wateropgave en groen, heeft de verblijfskwaliteit een impuls gegeven. Het vormt hier de start van het STOMP-principe, dat wordt doorgezet bij de herinrichting van de Oosterlaan, Westerlaan en Burgemeester Van Roijensingel. Verdere vergroening is de belangrijkste ontwikkeling waar het gebied om vraagt. Er wordt ingezet op het creëren van een klimaatbestendige openbare ruimte. Het herstellen van de voormalige Willemsvaart speelt hierin een belangrijke rol, doordat het een forse bijdrage doet aan het versterken van het watersysteem. Bovendien biedt het heropenen van de Willemsvaart kansen om de ruimtelijke verbinding tussen de stad en het Engelse Werk, en daarmee het IJssellandschap, te versterken. Op de plek van de Willemsvaart kan een knooppunt ontstaan, dat de Spoorzone verbindt met de Kamperpoort en Nieuwe Veemarkt en de binnenstad en is daarmee van belang op een gebiedsoverstijgend schaalniveau. Dat maakt het mogelijk het water en haar begeleidende groen van IJssel tot de oude Vesting als element in te zetten. Daarmee ontstaat een entree waar de auto meer te gast is en waar verbindingen tussen Kamperpoort en de Stationsbuurt kunnen worden hersteld.
Een waardige entree van de stad, die de huidige statige bebouwing een enorme opwaardering zal geven en een impuls kan zijn voor de nieuwbouw van woningen en andere functies. De complexiteit van deze ontwikkeling is groot en vraagt daarom om een gefaseerde aanpak, waarbij elke deelontwikkeling bijdraagt aan het einddoel.
Voormalige Willemsvaart.
62
4. Focusgebieden
Plannen en ideeën • Met het herstellen van de Willemsvaart wordt de Singel verbonden met het Engelse Werk en daarmee de stad met het landschap. • De Veerallee wordt afgewaardeerd als directe doorgaande autoverbinding met het centrum. De Rieteweg zal deze rol overnemen. • De realisatie van een centrumhub bij de Nieuwe Veemarkt, als vervangen en compensatie voor het Emmadek, wordt verkend. • Er wordt ingezet op het toevoegen van meer groen, door de realisatie van een park aan de Deventersestraatweg. Kleinschalige transformatie van woonstraten en het stimuleren van bewoners om hun tuinen van meer groen te voorzien, dragen eveneens bij aan het vergroten van de leefbaarheid en klimaatbestendigheid. Voorbeeld daarvan is het transformeren van particuliere parkeerplaatsen bij de villa’s langs de Van Roijensingel en de Stationsweg naar groen, om zo bij te dragen aan de wateropgave en aan de lommerrijke uitstraling van het gebied. • Er wordt onderzoek gedaan naar het uitbreiden van de Stadkamer en hoe de huidige parkeeroplossing hierbij past.
63
4. Focusgebieden
+
+
EXPO
+ +
hub cafe kiosk
horeca
WO
exibition
R K
te huur bakery
pop-up
shop
shop
PL IN T
te huur
A
PLINT
kiosk
WO
Bovenstaand aanzicht toont hoe het Stadshart van Zwolle zich kan doorontwikkelen
R K bakery
naar de toekomst, vanuit de verbinding met het verleden. Elk deel van het Stadshart kent zijn eigen aanpak, met aandacht voor de waarden van dat gebied. Hierbij is nadrukkelijke aandacht voor de balans tussen ontwikkeling en behoud.
64
shop
D
C
B
horeca
PLINT
PLINT PLINT
hub
+
5. Samen halen we het beste uit de stad
5. Samen halen we het beste uit de stad
Ons Stadshart van Morgen is een ambitieus ontwikkelprogramma, gericht op het realiseren van een toekomstbestendig Stadshart. Samen werken we toe naar een Stadshart dat hoort tot de top 5 van beste binnensteden in Nederland. Een Stadshart dat in balans is; dat talent aantrekt, een gevarieerd woningaanbod heeft en waar altijd iets te beleven valt, maar waarin ook aandacht is voor gezondheid, leefruimte en groen. Een Stadshart dat groeit met behoud van de belangrijkste kenmerken en kernwaarden van Zwolle. 5.1 Ons Stadshart maken we samen Samenwerking zit in ons DNA. Het is de kracht van Zwolle dat we nieuwe ideeën samen ontwikkelen en uitdagingen samen aangaan. Samenwerking is dan ook de basis voor het realiseren van een toekomstbestendig Stadshart. Door de samenwerking te zoeken en continu in gesprek te zijn en blijven met inwoners, ondernemers, culturele instellingen, eigenaren, ontwikkelaars en initiatiefnemers zorgen we ervoor dat de doorontwikkeling van het Stadshart zoveel mogelijk bijdraagt aan het woon- en werkplezier van de Zwollenaren, ook als keuzes voor het algemeen belang om een compromis vragen. In de aanloop naar dit ontwikkelprogramma zijn onder de vlag van ‘Jouw Stukje Zwolle’ gebiedsateliers, thematafels, online sessies en zelfs een boottocht door de grachten van Zwolle georganiseerd.
Ook stonden er stands op verschillende plekken in de stad en bij Hogeschool Windesheim, waar een-op-een gesprekken
In de totstandkoming van dit ontwikkelprogramma zijn
gevoerd werden en enquêtes werden afgenomen. Ook gedurende
verschillende participatiemomenten geweest. Om de
de uitvoering van het ontwikkelprogramma staat een duurzame
zichtbaarheid te vergroten is deze roze olifant gebruikt. Dit
verbinding met alle doelgroepen in de stad bovenaan.
heeft onder andere mooie één-op-één gesprekken opgeleverd.
66
5. Samen halen we het beste uit de stad
Voor de ontwikkeling van verschillende gebieden, thema’s en projecten in het Stadshart wordt een participatieaanpak op maat ontwikkeld en uitgevoerd, waarbij ‘Jouw Stukje Zwolle’ steeds als herkenbare paraplu terugkomt.
Rol van de gemeente De gemeente kiest haar rol zorgvuldig, om het ontwikkelproces zoveel mogelijk een gezamenlijk proces te laten zijn. De gemeente kiest in sommige gevallen voor een faciliterende rol. Dit betekent dat de gemeente andere
Samenwerking:
Prioritering
Rol gemeente:
Uitvoeringsprogramma adaptief en
• Faciliterende rol
flexibel. Prioritering op basis van:
• Samenwerkingspartner van
1. Bijdrage aan en impact op de
marktpartijen • Initiatiefnemer / regisseur
centrale ambitie 2. Bijdrage aan de ambities gesteld van de vijf invalshoeken
partijen in staat stelt om een ontwikkeling ter hand te nemen. De gemeente
3. Gebiedsoverstijgende bijdrage
stimuleert dan samenwerking, ruimt bureaucratische blokkades op en
4. Momentum en dynamiek
denkt mee over financiering. Een voorbeeld hiervan is het ZwolleFonds,
5. Haalbaarheid
een succesvol samenwerkingsverband van ondernemers in de binnenstad, waarmee diverse projecten en activiteiten gezamenlijk worden opgepakt. De ondernemers zijn hier in de lead en de gemeente ondersteunt en faciliteert waar mogelijk. De gemeente treedt ook op als samenwerkingspartner van marktpartijen. Dan participeert de gemeente in de planvorming en investeert zelf ook in gebieden. Voorbeeld hiervan is de samenwerking met ontwikkelaars en ondernemers in het Broerenkwartier. Ontwikkelaars investeren hier in vastgoedontwikkeling, waarbij de gemeente investeert in fietsparkeren, openbare ruimte, het versterken van een cultuurcluster en placemaking. De eerste resultaten hiervan zijn al zichtbaar in de herontwikkeling van de Weeshuispassage. Een ander voorbeeld van samenwerking is de gebieds-