1.1, 2.1, 4.1, 5.1, 6.1 Factsheets 2026

50/106

Verkiezingen Omgevingswet (beleidscyclus, Sleutelgebieden RTP, Stadsbouwmeester en Nota omgevingskwaliteit) Wat speelt er in Zwolle? A. Doorwerking Omgevingsvisie via de beleidscyclus Omgevingswet B. Planontwikkeling Sleutelprojecten uit het Ruimtelijk Toekomstperspectief C. Inzet van de Stadsbouwmeester D. Nota Omgevingskwaliteit Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? A. Beleidscyclus Omgevingswet: Met de instrumenten uit de landelijke Omgevingswet kan de overheid, waaronder gemeenten, sturen op de gewenste ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Die instrumenten zijn onder andere de Omgevingsvisie, het Omgevingsprogramma en het Omgevingsplan. De gemeente beschikt over een Omgevingsvisie uit 2021 en een aanvulling daarop het ‘Ruimtelijk Toekomstperspectief’ (RTP). Een Omgevingsplan is in ontwikkeling. Op korte termijn is het nodig om uit te werken hoe we in Zwolle gaan werken met het instrument ‘Omgevingsprogramma’, waarmee we integraal, effectief en doelmatig, uitvoering kunnen geven aan de doelen en ambities uit de Zwolse omgevingsvisie en het RTP. Volgens de wet is het college bevoegd om programma's vast te stellen. Een uit te werken vraag is onder andere hoe we de gemeenteraad betrekken bij het opstellen van Omgevingsprogramma’s.

Werken volgens de beleidscyclus van de Omgevingswet is nieuw. Die beoogt meer integraliteit en een onderscheid tussen strategisch beleid (visie) en daaruit volgend de uitvoering van beleid (omgevingsprogramma). Het vervangt de sectorale beleidsontwikkeling die nu meer gangbaar is. In de ontwerp-Omgevingsvisie is aangekondigd dat we over de inzet van Omgevingsprogramma's in Zwolle eerst een startnotitie opstellen. B. Startnotities Sleutelgebieden RTP: Het in juli 2025 vastgestelde Ruimtelijk Toekomstperspectief resulteerde in 5 sleutelprojecten: Stadsrivier, Vechtrand, Zwolle-Zuid/zuid, de Ring en Bedrijventerreinen. In 2026 stellen we voor elk sleutelgebied een startnotitie op. Daarin staan inhoudelijke en procesmatige kaders voor het opstellen van gebiedsvisies voor de sleutelgebieden. Vraagstukken die hier uit voortkomen zijn onder andere: a. Prioritering/fasering planvorming Sleutelgebieden b. Onderlinge relatie Sleutelgebieden c. Wijze van samenwerking met externe partijen (onder andere Rijk, regio, provincie, buurtgemeenten en waterschap) d. Wijze van participatie met inwoners, omwonenden en grondeigenaren. Voor het onderdeel ‘Nieuwe uitleglocaties’ (Vechtrand en Zwiolle-Zuid/zuid) is een aparte factsheet gemaakt. C. Inzet van de Stadsbouwmeester: Bij de aanstelling van de eerste Stadsbouwmeester is in 2023 in eerste instantie uitgegaan van een periode van 3 jaar.

Bij de vaststelling van de begroting 2026 heeft de raad een motie aangenomen waarbij is vastgelegd dat: - De inzet van de stadsbouwmeester voor 1 juli 2026 onafhankelijk te laten evalueren, zodat inzichtelijk wordt in hoeverre de beoogde inzet en resultaten zijn behaald. - De uitkomsten van deze evaluatie tijdig met de raad te delen, zodat bij de behandeling van de begroting 2027 een afweging kan worden gemaakt over het structureel maken, het verlengen of

51/106

Verkiezingen beëindiging van deze inzet. De evaluatie wordt in het eerste kwartaal van 2026 opgezet en uitgevoerd, zodat de resultaten van de evaluatie tijdig beschikbaar zijn. D. Nota Omgevingskwaliteit De criteria die de gemeente Zwolle toepast bij het beoordelen van de vergunningplichtige uiterlijke verschijningsvorm van gebouwen zijn nu opgenomen in de welstandsnota. De Omgevingswet (ingevoerd per 1 januari 2024) beoogt een verbreding naar sturing op omgevingskwaliteit. Dit houdt in dat de belevings-, gebruik- en toekomstwaarde van de fysieke omgeving, inclusief herkenbaarheid, maat en schaal, afwisseling tussen bebouwd en onbebouwd, en materiaalgebruik centraal zal moeten staan. Het huidige welstandsbeleid van de gemeente Zwolle is daar niet op ingericht. Daarnaast is de inhoud op onderdelen verouderd. Dit vraagt om (minimaal) een update, zodat de gemeente beschikt over de juiste beleidsregels omtrent omgevingskwaliteit. Op basis van deze regels kan vergunningverlening op dit aspect soepel verlopen. Dit kan in de vorm van een Nota Omgevingskwaliteit. Er is een beperkt budget beschikbaar gesteld, hetgeen betekent dat gezocht wordt naar een zo efficiënt mogelijke update van het kader voor Omgevingskwaliteit. De gemeente Zwolle moet over op een gemeentedekkend Omgevingsplan. De Nota Omgevingskwaliteit is een van de bouwstenen van dit Omgevingsplan.

Rond de zomer van 2026 zullen de bouwstenen, waaronder dus de Nota Omgevingskwaliteit, gereed moeten zijn om de deadline van het Omgevingsplan te halen. Naast het ‘Omgevingswet-proof’ maken van ons gemeentelijk welstandsbeleid is er behoefte aan een verbetering van het proces en samenwerking met de verschillende adviesorganen binnen het ruimtelijk domein. Denk aan (gemeentelijke) kwaliteitsteams (q-teams) en de Commissie Omgevingskwaliteit (hierna: COK). Er is een werkdocument opgesteld voor de samenwerking met de COK. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? - Vaststelling definitieve Omgevingsvisie: De gemeente beschikt over een vastgestelde Omgevingsvisie uit 2021 en een in juli 2025 vastgesteld Ruimtelijk Toekomstperspectief. De oorspronkelijke bedoeling was in 2025 een aangevulde Omgevingsvisie vaste te stellen op basis van dat RTP. De planning daarvan is gewijzigd om voorkeursrechten maximaal te benutten bij de planvorming van Vechtpoort 1 (onderdeel van Vechtrand) en Zwolle-Zuid/zuid. Dit ook in combinatie met een goed participatietraject in die gebieden. Besluitvorming door de gemeenteraad over de definitieve Omgevingsvisie volgt na vaststelling van gebiedsvisies voor Zwolle-Zuid/zuid en Vechtrand. De verwachting is dat dit in het einde van de collegeperiode kan plaatsvinden.

- Nota Omgevingskwaliteit: evaluatie van de gemaakte werkafspraken met de COK en de werkwijze omtrent kwaliteitsteams. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? - Ruim baan voor nieuwe huizen. Dat is een belangrijke ambitie in het coalitieakkoord van Jetten I. Nieuwe woningen vraagt om ruimte om deze te ontwikkelen en moet in samenhang gezien worden andere opgaven op het gebied van mobiliteit, gezonde leefomgeving, economie, etc. Om de woonopgave in te vullen is het noodzakelijk het beleid op de fysieke leefomgeving op orde te hebben. Dat wil zeggen actueel en ook gericht op de uitvoering. Zo is voor een ieder (inwoner, ondernemer, instelling etc.) helder wat waar (niet) kan. De beleidscyclus uit de Omgevingswet biedt een kapstok om eenduidig, samenhangend en integraal beleid vorm te geven voor de fysieke leefomgeving. Dit in tegenstelling tot de sectorale beleidsontwikkeling

52/106

Verkiezingen

-

waar we tot op heden vaak mee te maken hebben. Nota Omgevingskwaliteit: In het coalitieakkoord Jetten 1 staat: “We standaardiseren (duurzaamheids-)normen en zien erop toe dat alle gemeenten alle bovenwettelijke eisen aan de bouw schrappen, zodat overal hetzelfde geldt. We sturen erop dat provincies de natuurregels uniformeren zodat ze de bouw niet bemoeilijken. Gemeenten stellen een zo duidelijk mogelijk ruimtelijk kwaliteitskader vast met gestandaardiseerde regels, waarmee het werk van welstandscommissies overbodig wordt”. Deze ambitie levert spanning op met de in deze factsheet voorgestelde werkwijze met een nota Omgevingskwaliteit en ruimtelijke kwaliteitsteams.

Relevante visies/ beleidsnota’s - Omgevingsvisie ‘Ons Zwolle van Morgen’ - Ruimtelijk Toekomstperspectief - Uitleg van 6 kerninstrumenten uit de Omgevingswet (o.a. Omgevingsprogramma’s)

53/106

Verkiezingen Cultuur Wat speelt er in Zwolle? Zwolle groeit de komende jaren. Zwolle heeft een hoge dichtheid aan creatieve opleidingen. Bij Cibap en Artez wordt opgeleid voor kunst, design, ontwerp: disciplines die bijdragen aan transities en innovatie. Muziekopleidingen van Deltion en Artez zijn onderdeel van de sterke muziekketen van Zwolle. We willen talent naar de stad trekken en behouden. Een sterk cultureel aanbod is daarbij essentieel, evenals ruimte voor creatieve makers om zich te vestigen en ontwikkelen in onze stad. De ambitie, vastgelegd in atelierbeleid (2025) is uitbreiding van plekken voor maken en presenteren, inclusief broedplaatsen (groei van 79 naar 139 ateliers in 2030). In het Noorderkwartier, de Rode Hal in de Spoorzone, de Bogenhal is hiervoor ruimte ingetekend. Eind 2025 is de broedplaats NEXT van start gegaan. Geluidskunst en theatergezelschappen vragen in huisvesting specifieke aandacht. Met de groei van de stad groeit ook het belang voor een groter poppodium; Hedon vervult een belangrijke regiofunctie en is een belangrijke schakel in de keten van talentontwikkeling. In de verbinding stad en landschap, leven met water aan beide zijden van de stad, hebben we een unieke propositie voor kunst in de openbare ruimte, zoals de ontwikkeling van het Engelenpad en de verbindingen naar de binnenstad.

In de beeldende kunst hebben we een sterke keten met de Fundatie, het Langhuis, L/NK, Kunst in het Hoogkoor, Anningahof en de Koelwaterhal. Zwolle ontwikkelt zich tot een herkenbare, creatieve en toekomstgerichte Hanzestad. Zwolle 800 jaar & de Hanzedagen 2030 fungeren als springplank om deze koers verder te versnellen. Het is het moment om hèt verhaal van Zwolle neer te zetten, waarin verleden, heden en toekomst worden verbonden. In het vertellen van dit verhaal speelt Museum Anno een belangrijke rol. Cultuur dichtbij, met goede toegang tot cultuur(participatie) voor iedereen is van belang: het heeft een bewezen positief effect op sociale cohesie, gezondheid en welzijn. Met de Uitvoeringsagenda Cultuur 2025-2028 borgen we cultuureducatie en -participatie en versterken we de samenhang met het sociaal domein, zoals in de pilot community-art. De Stadkamer (bibliotheek) heeft hierin een belangrijke functie en krijgt een wettelijke taak. Ook het Academiehuis de Grote Kerk heeft een belangrijke rol in de verbinding tussen cultuur en maatschappelijke doelen. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - Ontwikkeling Rode Hal: besluitvorming over (fasering in) programmering en financiën. - Ontwikkeling Hedon: besluitvorming groei en verhuizing, voorbereidingskrediet.

- Ruimte voor makers: meer plekken voor maken en presenteren, broedplaatsen. - Gemeentelijke museale collectie (en kunstcollectie): besluitvorming met betrekking tot collectiebeheer. - Toekomstige financiering Academiehuis (onderzoek wordt afgerond begin 2026). Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? - Wettelijk verplicht bibliotheekbeleid, wet treedt in werking op door het Rijk nader te bepalen moment. - Nieuwe BIS-periode (basisinfrastructuur, 4-jarige subsidie culturele instellingen, en enkele gezelschappen en kernevenementen) vanaf 2029: voorbereiding vanaf 2027; samenhangend ontwikkeling landelijk stelsel en termijn landelijke subsidies van 4 naar 8 jaar. - Boeggolf vanaf 2029: nu worden structurele activiteiten voor BIS-theatergezelschappen en talentontwikkeling bekostigd met incidentele middelen. - Rode Hal en Hedon zullen (financiële) aandacht blijven vragen, evenals huisvesting makers en ontwikkeling gebieden Noorderkwartier, Spoorzone, Veemarkt. - Groei van de stad betekent groei van culturele voorzieningen en budgetten (zie Ruimtelijk Toekomstperspectief). - Verhuizing archief naar Deventer: besluitvorming op eenmalige verhuiskosten.

54/106

Verkiezingen Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? - Herzien van de financiering van de culturele sector om makers en instellingen langjarige zekerheid te bieden, met minder regeldruk en oog voor regionale spreiding. De structurele investering van €250 miljoen, om de stelselherziening te realiseren conform het advies van de Raad voor Cultuur, blijft uit. Zwolle krijgt nu relatief weinig landelijke middelen ten opzichte van andere steden. De aandacht voor regionale spreiding is positief, maar zonder aanvullende middelen moeten Zwolse makers nog steeds concurreren met gevestigde namen die al wel landelijke financiering krijgen. Dat vergt mogelijk een grotere investering van de gemeente Zwolle zelf in de nieuwe cultuurplanperiode. Een lobby voor meer geld en regionale spreiding blijft daarbij belangrijk. - Koesteren van cultuur in al haar vormen, met extra aandacht voor talentontwikkeling, muziekscholen en landelijke toegankelijkheid van cultuur. Zonder aanvullende investeringen geen kansen, wel een belangrijk aandachtspunt voor de kwaliteit van de wijken en buurten. En de passage geeft een haakje om hier blijvend gesprek over te voeren met alle bestuurslagen.

- Aandacht voor preventie en welzijn, gemeenschapsfonds, verenigingen en vrijwilligers en aandacht voor het beroepsonderwijs (publiek-private samenwerking, praktijkgericht onderzoek en leven lang ontwikkelen) bieden koppelkansen met sociaal domein en het sterke creatieve onderwijs. Relevante visies/ beleidsnota’s - Ruimtelijk Toekomstperspectief; - Cultureel Perspectief 2040; - Uitvoeringsagenda Cultuur 2025-2028; - Strategisch Kompas Zwolle (2021).

55/106

Verkiezingen Erfgoed Wat speelt er in Zwolle? Zwolle is een stad met een rijke erfgoedgeschiedenis. Die zien we in de vele historische gebouwen, het bijzondere bodemarchief (archeologie), het cultuurhistorisch landschap en de trots op de stad. Dit onderzoeken we door archeologisch, bouwhistorisch en cultuurhistorisch onderzoek, dit houden we in stand en dit gebruiken we bij ontwikkelingen. Ons erfgoed is een essentieel deel van onze identiteit en draagt bij aan de Zwolse (economische) aantrekkingskracht. Open Monumentendag is bijvoorbeeld een druk bezocht en tastbaar belevingsevenement. Als groeiende stad heeft Zwolle grote opgaven voor de toekomst, die zich afspelen binnen de bestaande historische stad en het landschap. Cultureel erfgoed is ons fysiek kapitaal. In de Omgevingsvisie ‘Ons Zwolle van morgen 2030’ is het behoud en de versterking van de cultuurhistorische kwaliteiten een centrale ambitie. - Recent is een topselectie van de wederopbouwperiode (1945-1965) aangewezen als gemeentelijk monument. Nieuwe thema's zoals erfgoed uit de Post-65-periode (1965-1990), agrarisch erfgoed, historische winkelpuien en archeologische onderwaterbodems volgen. De focus gaat, naast de individuele objecten, ook meer naar grotere structuren en ensembles. - Cultureel erfgoed is een belangrijke bijdrage bij de ontwikkeling van Zwolle.

Het ‘verhaal van de plek’ laat nieuwe ontwikkelingen wortelen in het Zwolse. In (gebieds)ontwikkelingen moet ons erfgoed een randvoorwaarde zijn, zodat de ontwikkelingen eigenheid en kwaliteit krijgen. - Behoud van archeologisch erfgoed behoort in situ; in de grond. Vaak is dit bij nieuwe ontwikkelingen niet mogelijk. De vondsten van archeologisch onderzoek worden in het archeologisch depot opgeslagen. De conservering van vondstmateriaal kent een achterstand. - Via de landelijke Routekaart Verduurzaming Monumenten wordt gewerkt aan het verduurzamen van monumenten met behoud van hun monumentale waarde. In Zwolle zijn hier al goede resultaten behaald, zoals bij het verduurzamingsadvies voor de zaagtandwoningen in Assendorp. Cultuurhistorie biedt ook goede adaptieve oplossingen bij klimaatverandering. - Door de Omgevingswet moet cultureel erfgoed een goede plaats krijgen in het omgevingsplan. De wet verplicht gemeenten om rekening te houden met de omgeving van monumenten (nieuwe). De huidige cultuurhistorische dubbelbestemming wordt geëvalueerd op effectiviteit. - Cultureel erfgoed wordt steeds vaker gedefinieerd in immateriële termen, zoals identiteit en maatschappelijke betekenis.

Het verdrag van Faro, dat in januari 2024 werd ondertekend, breidt de focus op erfgoed uit naar de relatie tussen de samenleving en het erfgoed, met nadruk op participatie en de verbindende kracht van erfgoed. - Het erfgoedbeleid van Zwolle, dat al zo'n 25 jaar oud is, wordt herzien. Het omgevingsprogramma erfgoed dat momenteel wordt ontwikkeld, heeft als doel een actueel programma te bieden voor zowel bovengronds als ondergronds erfgoed, gericht op de instandhouding en zorgvuldige omgang met het Zwolse erfgoed, nu en in de toekomst. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - Omgevingsprogramma Erfgoed (vaststellen in derde/ vierde kwartaal 2026) - Verduurzamingsagenda Erfgoed (vaststellen en uitvoeren) - Erfgoed in het omgevingsplan (vaststellen en uitvoeren) - Inventarisatie- en aanwijzingsproject gemeentelijke monumenten (besluiten vierde kwartaal 2026) - Cultureel erfgoed in (gebieds)ontwikkelingen (onderzoek, input leveren, ontwerpen) Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? Uitvoering het omgevingsprogramma Erfgoed en van het verdrag van Faro. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Erfgoed is geen onderdeel van het coalitieakkoord. We blijven inzetten op onze eigen koers en hoe

56/106

Verkiezingen we erfgoed inzetten voor de ontwikkeling van de gemeente. Relevante visies/ beleidsnota’s Monumentenbeleid, Archeologiebeleid

57/106

Verkiezingen Evenementen Wat speelt er in Zwolle? Zwolle groeit en moet daarom, naast woningen, ook zorgen voor voldoende en adequate voorzieningen voor haar inwoners. Dit om in staat te zijn de levendigheid, vitaliteit en brede welvaart in de stad vast te houden en te versterken. De beleidsregel “Evenementen in de open lucht 2024” geeft concreet invulling aan het Zwolse evenementenbeleid en deze beleidsregel wordt regelmatig geactualiseerd. Belangrijk handvat voor de uitvoering van het evenementenbeleid zijn het toeristisch en cultureel perspectief en bijbehorende uitvoeringsagenda. Het evenementenbeleid sluit daarop aan en in dit kader wordt intensief samengewerkt op de beleidsterreinen evenementen, cultuur en toerisme. In 2030 heeft Zwolle 800 jaar stadsrechten en is Zwolle gastheer van de Internationale Hanzedagen. De stad wil dit uitgebreid gaan vieren. Dit is een uitgelezen mogelijkheid om de ambities voor kunst en cultuur, evenementen, toerisme en citymarketing bij elkaar te brengen. Een groeiende stad met ambities op het terrein van levendigheid en brede welvaart moet ook een actueel en passend aanbod aan al dan niet culturele evenementen hebben voor zowel de eigen inwoners als de gewenste doelgroep. Er is een groeiende behoefte aan meer evenementen (groot en klein) en in het bijzonder aan kwalitatief hoogwaardige evenementen.

Belangrijk aspect hierbij voor evenementen is de wens om een additionele outdoor evenementenlocatie te ontwikkelen om in staat te zijn meer grootschalige evenementen te faciliteren en de druk over de stad te spreiden. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? Een belangrijk aspect is de zoektocht naar en besluitvorming over een passende locatie voor grootschalige impactgevende evenementen. Dit omdat de mogelijkheden voor de organisatie daarvan momenteel in Zwolle te beperkt zijn. In de groeiende stad is de ruimte echter erg schaars. Een nader onderzoek is dit jaar gestart in om de mogelijkheden hiervoor in beeld te krijgen. Indien een locatie gevonden wordt zal daarover besluitvorming moeten plaatsvinden waarbij wellicht (forse) weerstand wordt ondervonden en waarvoor een wellicht een forse financiële inspanning wordt gevraagd. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? - Groei van de stad betekent ook vaker activiteiten en evenementen. De voorzieningen moeten daarvoor dus op orde zijn en dat geldt ook voor de benodigde ambtelijke capaciteit. Er moet ook worden gewerkt aan acceptatie en draagvlak daarvoor. Gouden regel daarbij is een blijft een goede balans tussen rust en reuring, waarbij die balans sterker kan doorhellen naar reuring.

- De voorbereiding en uitvoering van Zwolle 800/Internationale Hanzedagen. - Sturing geven en uitvoering geven op een helder en sterk profiel voor de stad. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Het akkoord Jetten schenkt nauwelijks aandacht aan evenementen. Er staat alleen in dat met gemeenten afspraken zullen worden gemaakt om praktische belemmeringen, zoals evenementenregels, te verminderen. De uitvoering daarvan wachten we als gemeente af. Relevante visies/ beleidsnota’s - Evenementenbeleid - Nota evaluatie evenementenbeleid - Beleidsregel evenementen in de open lucht 2024 - Strategisch Kompas Zwolle (2021). - Cultureel Perspectief 2040; - Uitvoeringsagenda Cultuur 2025-2028;

58/106

Verkiezingen Vrijetijdbeleid en citymarketing Wat speelt er in Zwolle? Het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) voorspelt voor Nederland een forse groei van het toerisme. In Zuid-Europa wordt het heet, waardoor ons land steeds interessanter wordt. Spreiding van toerisme over Nederland is nodig om overal balans te behouden. Zwolle is als één van de Hanzesteden, dichtbij toeristische gebieden, een aantrekkelijke stad om te bezoeken. Zwolle groeit en gooit haar bescheidenheid steeds meer van zich af. De stad wordt steeds aantrekkelijker om te bezoeken, te wonen en te werken. Zwolle weet haar bezoekers maar relatief kort vast te houden, wat vraagt om uitbreiding van het aanbod buiten het centrum. Bovendien is toevoeging van toeristisch-recreatief aanbod buiten het centrum van de stad en in het buitengebied nodig voor onze inwoners, gezien de toenemende vraag naar recreatieruimte in een stad die verstedelijkt. In 2021 is daarom het toeristisch perspectief van Zwolle vastgesteld. Dit beleid is gebaseerd op 2 pijlers. 1. Het Zwolle Kompas. Zwolle wil zich meer ontwikkelen als een creatieve en ondernemende Hanzestad om de juiste bezoekers en inwoners vast te houden en te trekken (talent, kenniswerkers, pioniers, studenten) Deze inzet wordt gedaan binnen de domeinen Wonen, Werken en Vrije Tijd en Cultuur. 2.

Het belang van een aantrekkelijk aanbod en balans voor eigen inwoners. Toerisme is belangrijk, onder andere omdat de inwoners over meer voorzieningen kunnen beschikken door toeristische bestedingen. Als voorbeeld: 30% van de winkelmeters en 40% van de horecameters in Zwolle kunnen bestaan dankzij toeristische bestedingen. Voor een succesvolle inzet zijn drie ingrediënten belangrijk: 1. Een aantrekkelijk aanbod, 2. Een sterke organisatie / samenwerking in de stad en 3. Voldoende inzet op marketing communicatie / citymarketing om bezoek te trekken. Zwolle 800 jaar en de internationale hanzedagen in 2031 bieden kansen voor het toevoegen van toeristisch aanbod en het vermarkten hiervan. Zwolle besteedt een veel lager budget aan citymarketing dan vergelijkbare steden. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - Toerisme - Met de 9 samenwerkende Hanzesteden meer toeristisch aanbod toevoegen. Zwolle wil daarbij vooral “De Nieuwe Hanze” van de toekomst laten zien. - Toerisme - In 2026 zal worden gewerkt aan een nieuwe uitvoeringsagenda, behorend bij het Toeristisch Perspectief Zwolle. De vraag ligt dan voor of de inzet per wijk of gebied wordt gecontinueerd of dat deze keuzes aangepast worden.

- Citymarketing -De afgelopen jaren heeft Zwolle gebouwd aan een sterk platform met de informatievoorziening voor bewoners en bezoekers (www.visitzwolle.com). Het is nodig een paraplu boven dit platform te realiseren, om onder deze paraplu ook Zwolle als woonstad en Zwolle als werk- en investeringsstad te kunnen profileren. Dit vraagt budget. - Horeca/Retail - Beheersing overlast afhaal- en bezorgconcepten - Leisure - Een haalbaarheidsonderzoek naar outdoorlocaties moet worden afgerond. Welke overige zaken spelen in deze coalitieperiode? - De keuzes in de positionering (Zwolle Kompas) van de stad breed in de organisatie levend houden. Wie kiest, wordt gekozen. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Vrijetijdbeleid en citymarketing zijn geen onderdeel van het coalitieakkoord.

59/106

Verkiezingen

Relevante visies/ beleidsnota’s - Toeristisch perspectief - Zwolle Kompas - Two Pager Zwolle Kompas

60/106

Verkiezingen Economie Wat speelt er in Zwolle? In de aanvulling op de Omgevingsvisie is de schaalsprong die de stad zal maken beschreven. Deze schaalsprong raakt ook de economische ontwikkeling van de stad. Dit speelt zich af in een regionale context. Zwolle is het economisch hart van de regio. In juni 2025 is het geactualiseerde economisch Perspectief vastgesteld. In dat perspectief zijn drie economische opgaven benoemd. Deze opgaven gaan over: - Inspelen op de structurele krapte op de arbeidsmarkt met het onderwijs en ondernemers - Ruimte maken voor een veranderende economie - Innovatie als motor voor een weerbare economie Voor de bedrijventerreinen staan we voor de opgave om ruimte te maken voor een economie in verandering (transitie) in samenhang met een toekomstbestendige energie-infrastructuur. Daarin zetten we in op het creëren van nieuwe ruimte (Hessenpoort 4, de A 28 corridor en Marslanden Zuid) en het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen (door middel van intensivering, scherpe profilering en herstructurering).

Samenhangend met deze economische kernopgaven spelen de volgende randvoorwaarden - Infrastructuur op het gebied van mobiliteit en energie - Zwolle als attractieve stad om te wonen, te werken en te recreëren - Goede dienstverlening aan ondernemers Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - Voor bedrijventerreinen is een concept omgevingsprogramma vastgesteld. Dit vraagt ook ruimte in een groeiende stad, waarbij schaarste een gegeven is, voor werklandschappen van de toekomst. In dit kader is het aanpassen van de planologische kaders noodzakelijk en bijvoorbeeld het mogelijk maken van bouwen in de hoogte (pilot meerlaags productiegebouw). Er is besluitvorming nodig om dit conceptprogramma te vertalen naar een integrale uitvoering (al dan niet inzetten op een programmatische aanpak). - Ook het vrachtwagenparkeren en -laden vraagt om ruimte voor een structurele oplossing (onder andere op Voorst). Voor de uitvoering van het Omgevingsprogramma Bedrijventerrein en de aanpak Toekomst Bestendige Bedrijventerreinen (TBBT) willen we diverse instrumenten inzetten zoals een herstructuringsfonds en planologische kaders. - Met het kantorenbeleid creëren we randvoorwaarden voor de ontwikkeling van onze duurzame stedelijke economie (waaronder ook innovatiemilieus).

Om dat te bereiken willen we 100.000 m2 (paris proof) kantoren toevoegen ter vervanging van 120.000 m2 geplande onttrekkingen. Dit moet primair landen in de Spoorzone, rond het stadscentrum en op Voorsterpoort. Dit vraagt, gezien de ruimtedruk in die gebieden om aanvullende prioriteitstelling in de gebiedsontwikkelingen en behoud van bestaande kantoorruimte. - Om de innovatiekracht te bevorderen en ruimte te bieden aan innovatiemilieus moeten we ook gaan inzetten op de beschikbaarheid en betaalbaarheid van huisvesting voor start-ups en scale-ups. Betaalbaarheid staat op gespannen voet met hoger wordende eisen op het gebied van duurzaamheid, aantrekkelijkheid en dichtheid. De markt pakt deze ruimtevraag niet op en daarom willen we verkennen welke instrumenten we kunnen inzetten, lokaal danwel regionaal, om (meer) startups en scale-ups te faciliteren en stimuleren.” - Op het gebied van de infrastructurele randvoorwaarde dient zich besluitvorming aan over de uitbreiding van de sluizen bij Kornwerderzand en de railterminal Hessenpoort. Verder speelt de verzelfstandiging van de Port of Zwolle een belangrijke rol. - Het energievraagstuk voor bedrijven is en blijft urgent en belemmert vooralsnog duurzame

61/106

Verkiezingen

-

-

transities. Dit vraagt om sterkere samenhang aanpak energietransitie en bedrijventerreinen. Samen met ondernemers werken we aan plannen om innovatief en circulair ondernemen mogelijk te maken. Dit vraagt aandacht voor onze aanpak Ondernemersdienstverlening. Circulair ondernemen is een kernonderdeel van het economisch beleid en de hoofddoelstellingen zijn vastgelegd in de Circulaire Toekomstvisie 2024. Het 8-puntenplan voor economie versterkt deze koers. De gemeente positioneert zich hierbij als actieve partner om zo bij te dragen aan een duurzame economische ontwikkeling en de ambitie van een volledig circulaire economie. Ten aanzien van de levendige, attractieve stad is scherpere profilering nodig met een verhaal waar de stad Zwolle voor staat. Ook het aanbod (winkels, horeca, evenementen) moet hierop aangepast worden. Hiermee willen we de juiste arbeidskrachten naar Zwolle trekken en vasthouden om transities mogelijk te maken. Daarnaast draagt dit bij aan 800 jaar Zwolle. De verwachting is wel dat de druk op de fysieke winkels en de dynamiek in de winkelsector en horeca blijft doorgaan de komende jaren. Niet allen in binnenstad, maar ook in de aanloopgebieden en wijkcentra.

Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? Alle bovengenoemde onderwerpen zullen ook gedurende de gehele collegeperiode om aandacht en besluitvorming vragen. Gedurende de hele collegeperiode zal ook aandacht nodig zijn voor de rol die Zwolle kan en wil spelen binnen het samenwerkingsverband Regio Zwolle als centrumgemeente. Daarbij speelt de arbeidsmarkt van de toekomst een grote rol in de economische doorontwikkeling van Zwolle en onze kennis – en innovatiestructuur. De structurele krapte op de arbeidsmarkt vraagt niet alleen inzet op inclusiviteit maar vereist ook inzet op verhoging van de arbeidsproductiviteit. Meer werk met minder mensen is het credo. Daarbij is samenwerking met onderwijsinstellingen – waaronder ook de Universiteit Twente – en ondernemers cruciaal. De krapte op de arbeidsmarkt vraagt om goed samenspel tussen de drie terreinen Economie, Arbeidsmarkt en Onderwijs, lokaal en regionaal. In regionaal verband hebben we daarbij al veel ervaring opgedaan met de Human Capital Agenda. We zetten deze aanpak door, waarbij we ook het gesprek zullen moet voeren over eventuele prioritering van sectoren. Met onze onderwijsinstellingen beschikken we in Zwolle over een sterk fundament op het gebied van jong talent en kennisontwikkeling.

Om studenten en afstudeerder aan de stad en de regio te binden zijn meer woningen voor studenten en starters op de arbeidsmarkt nodig. We maken – in regionaal verband - onze ondernemersdienstverlening en het innovatie ecosysteem sterker en richten dat op de beweging naar een circulaire economie en de verhoging van de arbeidsproductiviteit. Op lokaal niveau blijven we daarom inzetten op de verdere ontwikkeling van het Innovatiedistrict Spoorzone Regio Zwolle en de Makersfabriek en geven we in samenspraak met de ondernemersverenigingen lokaal invulling aan onze ondernemersdienstverlening. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? De overheid kiest voor economische groei, waarbij ze inzetten op innovatie, verduurzaming en de verhoging van productiviteit. Dit sluit aan bij onze eigen thema’s. Her akkoord zet in op het versterken campussen als motoren voor startups, scale-ups en samenwerking tussen onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven. Valorisatie krijg een prominentere plek, zodat kennis vaker naar de markt wordt gebracht in de vorm van nieuwe bedrijven. Voor Zwolle is belangrijk om te markeren dat met het begrip campus locaties worden bedoeld waar een universiteit is gevestigd. Aandacht voor en (h)erkenning van de rol van innovatiedistricten is nodig. Zwolle moet blijven werken aan positionering en profilering innovatiedistrict Spoorzone regio

62/106

Verkiezingen Zwolle Het akkoord positioneert beroepsonderwijs als ruggengraat van de regionale economie. Dit biedt kansen voor de positionering van Zwolle als onderwijsstad. Er wordt gesproken over klimaattechnologie. Dit sluit aan bij de Zwolse propositie Water/klimaatadaptatie. Relevante visies/ beleidsnota’s - Omgevingsvisie | Gemeente Zwolle - Ruimtelijk Economische Bouwsteen Regio Zwolle (REB2040) www.regiozwolle.nl - Raadsbrief Duurzame Economische Ontwikkeling (maart 2024) - Concept Omgevingsprogramma Bedrijventerreinen - Concept Omgevingsprogramma Kantoren - Uitbreiding Hessenpoort 4 - Bedrijventerreinenbeleid Voorst & Voorsterpoort - Actualisatie Economisch Perspectief (vastgesteld juni 2025) - Masterplan Toekomstbestendige Bedrijventerreinen

63/106

Verkiezingen Energietransitie Wat speelt er in Zwolle? Het programma Energietransitie richt zich op het besparen van energie, het opwekken van duurzame energie, het creëren van robuuste toekomstbestendige energie-infrastructuur en het toewerken naar een aardgasvrije samenleving. Dit doen we aan de hand van de leidraad van het warmteprogramma Zwolle Aardgasvrij 2026-2036 waarin onder andere de isolatieaanpak voor verschillende doelgroepen (bijvoorbeeld lage inkomens) is opgenomen. We richten het warmtebedrijf Zwolle in, een belangrijk instrument om warmtenetten te ontwikkelen in gebiedsontwikkelingen maar ook binnen de bestaande stad kansen voor warmtenetten te benutten. Het programma Energietransitie zet zich verder in op de ontwikkeling van duurzame energiebronnen zoals windenergie, zonne-energie, groen gas, aquathermie en geothermie jagen we aan. En we zetten in op de realisatie van een robuust energiesysteem Zwolle waaronder het verzwaren en verslimmen van het elektriciteitsnetwerk. Dit alles onder de paraplu van het toekomstbeeld energiesysteem Zwolle (i.o.). Op basis van landelijke onderzoeken en een aanvullend onderzoek uitgevoerd door AEF voor de gemeente Zwolle blijkt dat het voor Zwolle niet mogelijk is om voor 2050 klimaat- of energieneutraal te zijn met de kennis van nu. Er is onder andere een gebrek aan draagvlak en wettelijk kader.

Het ambitieniveau is onderdeel van de onderhandelingen en de coalitievorming maar we benadrukken dat we gebaat zijn bij een heldere en haalbare doelstelling. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - De paraplu van het programma energie is het toekomstbeeld energiesysteem 2050. In 2026 moet richting bepaald worden in scenario’s. - Warmteprogramma Zwolle Aardgasvrij 2026-2036 met de eerste uitvoeringsagenda 2026-2030 (Warmtetransitiekaart 1) voor het opstellen van warmteplannen. Voor het opstellen (voorbereidingsfase) van een warmteplan wordt 2 jaar geraamd en voor de uitvoeringfase is dan nog 8 jaar gepland. Dekking voor de voorbereidingsfase ligt binnen het Programma Energietransitie. De Wet gemeentelijk instrumentarium warmtetransitie (Wgiw), waarin daadwerkelijke beëindiging van aardgas is opgenomen wordt op 1 januari 2027 vastgesteld. - In 2026 wordt een strategie voor de omvang van warmtekavels opgesteld. - Voor 1 januari 2027 (Wgiw) moet voor de buurten waar de voorkeursoplossing warmtenet is (Warmtetransitiekaart 1), een warmtekavel worden vastgelegd middels een collegebesluit.

- Warmtebedrijf Zwolle is opgericht en werkt aan het definitief technische ontwerp voor WKOsysteem (warmtenet) binnen de gebiedsontwikkeling Noordereiland - Vanuit de isolatieaanpak ondersteunen we kwetsbare doelgroepen, moeilijk te isoleren woningen (bijvoorbeeld vve's) met een grote isolatieopgave en buurten opgenomen uitvoeringsagenda Warmteprogramma 2026-2030, in 2026 moet besloten worden over het vervolg waaronder warm thuis. - Aanpak robuust energiesysteem Zwolle binnen programma energietransitie: Hieruit wordt divers kaderstellend instrumentarium (onder andere netbewust bouwen, batterijbeleid, kader verdelen) ontwikkeld in 2026. We ondersteunen maximaal de netverzwaring Tennet en Enexis door invulling te geven aan de gemeentelijke rol met leidend principe ‘vertraging ligt niet aan ons’. Dit vraagt de nodige capaciteit. We verslimmen gebiedsontwikkelingen en bedrijventerreinen met pilots netbewust bouwen. Dit vraagt mogelijk besluitvorming. - Impuls energieneutrale en netbewuste gebiedsontwikkelingen.

64/106

Verkiezingen Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? - Gemeentelijke positie en sturing op ontwikkeling duurzame bronnen zoals groen gas en geothermie en mate waarin we randvoorwaarden stellen. - Ontwikkeling windmolens in Haerst: we ondersteunen lokaal initiatief bij het komen tot een vergunningsaanvraag. - We zetten meer in op de realisatie van decentrale systemen bij gebiedsontwikkelingen en op bedrijventerreinen (aardgasvrij). Dit vraagt mogelijk ook positiebepaling gemeente en sturing op kaders (of doorvertaling kader Rijk). - Realisatie warmteprogramma en waaronder warmtenetten in gebiedsontwikkelingen. - Om bij woningen en bedrijven meer CO2-reductie te bewerkstelligen kunnen meer doelgroepen worden ondersteund bij het besparen van energie en gebruik van duurzame energiesystemen - Uitvoering geven aan toekomstbeeld energiesysteem Zwolle. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Twee grote vraagstukken springen er uit: netcongestie en warmtetransitie. Dit vraagt veel capaciteit, maar heeft ook grote impact op de ruimte die schaarser wordt. Directe relatie met klimaat (van gas af) en aansluitingen van voorzieningen, bedrijven en woningen. Ruimte zal ook gevonden moeten worden lokaal voor middenspanningstations en 800 trafo huisjes.

Relevante visies/ beleidsnota’s  Raadsbrief juni Grootschalig opwek en infrastructuur  Ambitiepakket energietransitie  Regionale Energiestrategie 1.0, Punt 12  Raadsbief Ontwikkeling verduurzaming bedrijven en instellingen en Raadbrief Ontwikkelingen landelijk netbeheerder Tennet voor Zwolle  Zwolse Warmtestrategie  Bouwsteen Duurzame bronnen  Bouwsteen Isolatie&Besparing  Ontwikkelkader Warmtebedrijf Zwolle  Bouwsteen Warmteplankader  Bouwsteen Samenwerking met de Stad  Warmtetranstiekaart 2026-2036  Wethoudersmemo planning en fasering Warmteprogramma Zwolle Aardgasvrij  Raadsbrief Buurtgerichte verzwaring elektriciteitsnetwerk Zwolle; evaluatie pilot Schoonhorst en communicatiestrategie

65/106

Verkiezingen Klimaat Wat speelt er in Zwolle? De klimaatverandering gaat in een versneld tempo door. De biodiversiteit en kwaliteit van bodem en (grond)water staan meer onder druk. Voor een toekomstbestendig Zwolle, met een blijvend aantrekkelijk woon- en vestigingsklimaat hebben we robuuste en gezonde (grond)water-, bodemen ecosystemen nodig. Dit is essentieel voor onze veiligheid, voedsel- en drinkwatervoorziening, gezondheid en veerkracht tegen klimaatverandering (plensbuien, hitte, droogte). Versnelde aanpassing aan klimaatverandering vereist, naast het klimaatadaptief ontwikkelen van nieuwe gebieden, meer inzet op de transformatie (bestendig maken) van de bestaande stad, in samenwerking met inwoners en ondernemers en ook waterschap en regio. Hierbij speelt ook een verandering in gedrag en acceptatie een grote rol. Sinds zomer 2024 is de Europese Natuurherstelverordening van kracht. Begin 2026 komt Nederland met een herstelplan hoe hier praktisch invulling aan te geven, dit gaat impact hebben op de ruimtevraag en woningbouwopgave. De vraag naar (drink)water zal groter worden door stedelijke uitbreiding. Het niet hoogwaardig verbruik van drinkwater zal teruggedrongen moeten worden door benutten van andere bronnen, zoals regenwater.

Deze opgaven hangen samen met de kwaliteit van bodem en (grond)water, waaronder verontreiniging met nieuwe stoffen zoals onder andere PFAS een uitdaging vormen. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? Met oog voor samenhang, speelt in het eerste jaar met name vaststellen van (sectorale) ambities, doelen en aanpak voor: - Voor klimaat en water worden de middellange termijndoelen (2050) in een vast te stellen uitvoeringsprogramma vertaald naar meer concrete korte termijn doelen, aanpak en budget. - Groene doelen en ambities zijn in visie en beleid vastgelegd. Deze moeten worden uitgewerkt tot een omgevingsprogramma en -plan. - Voor ondergrondse voorzieningen (waaronder infrastructuur) wordt gestart met een ambitiekader. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? Binnen deze collegeperiode wordt een visie / aanpak voor zoetwaterbeschikbaarheid verwacht en een actualisatie van de visie op de ondergrond. We werken deze collegeperiode aan integralere omgevings- en gebiedsprogramma's: vanuit het streven om in 2050 een klimaatbestendig te zijn, is een versnelling nodig op samenwerking en uitvoering.

Daarnaast is het voor de transformatie van de bestaande stad noodzakelijk om externe samenwerking met ondernemers, inwoners en maatschappelijke organisaties te stimuleren en te faciliteren. Daarnaast is het van belang om in (gezamenlijke) proeftuinen, zoals Assendorp en Dieze, te experimenteren met nieuwe concepten en aanpakken die (nog) niet passen in regulier beleid en werkwijzen. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Coalitieakkoord Jetten zet in op verbeteren van de waterkwaliteit en beschikbaarheid van schoon drinkwater. Voor drinkwater wordt verwezen naar het Actieprogramma beschikbaarheid drinkwaterbronnen. Water en bodem sturend is (blijft) het richtinggevende principe voor ruimtelijke ordening. In het coalitieakkoord wordt gekozen voor herstel van natuur en biodiversiteit, veelal in relatie tot stikstof en landbouw. Er wordt invulling gegeven aan de EU Natuurherstelverordening. Dat is positief voor de opgave klimaat / groen. Het is een uitdaging alle ruimtelijke opgaven onderling af te wegen en in te passen in de schaarse ruimte. Relevante visies/ beleidsnota’s - Groen groeit mee | Gemeente Zwolle, - Groen en recreatiebeleidsplan - Omgevingsprogramma bodem en ondergrond

66/106

Verkiezingen -

Het Zwolse hitte-koelteplan 2025

67/106

Verkiezingen Water Wat speelt er in Zwolle? - Zwolle is een deltastad tussen de IJssel en de Vecht, waar het Zwarte Water en de Sallandse weteringen samenkomen in de binnenstad. Door de rivieren en de open verbinding tussen IJsselmeer en de stadsgracht zijn veranderingen in het klimaat direct voelbaar. Het waterpeil van de buitendijkse binnenstad reageert direct op veel (regen)water, hoge rivierafvoeren en stormopzet in het IJsselmeer. - Door klimaatverandering loopt het huidige systeem tegen grenzen aan, wat vraagt om beslissingen over het regionaal én landelijk watersysteem: peil IJsselmeer (Zeespiegelstijging + Zoetwater), rivierafvoerverdeling (meer/ minder water over de IJssel in verband met belangen west-NL vanuit Zeespiegelstijging en verzilting) en waterhuishouding landelijk gebied. Deze beslissingen zullen de ruimtelijke omstandigheden voor wonen, werken, recreëren en natuur in Zwolle veranderen. - Vanuit groei en beheer zullen de komende 20 jaar tientallen miljarden euro’s worden geïnvesteerd in woningen/bedrijfsgebouwen en infrastructuur in overstromingsgevoelig gebied in – en rond – Zwolle. - In Zwols beleid is het uitgangspunt voor ruimtelijke ontwikkelingen no-regret aan te sluiten bij het natuurlijk bodem en watersysteem en zo robuustheid/weerbaarheid te realiseren om met klimaatverandering te kunnen blijven wonen en werken.

Voorbeelden waar dit al gerealiseerd is zijn Kraanbolwerk en Weezenlanden. In Breecamp-West (Stadshagen) en Nieuw Harculo passen we dit nu toe. - Vanuit bovengenoemde combinatie van groei- en water/klimaatopgave is Regio Zwolle NOVEXgebied geworden met focus op samenhang van opgaven Rijk en Regio. En vernieuwing: anders bouwen en ontwikkelen met als doel minder risico door extreem weer en overstromingen - Samenwerken aan een klimaatadaptieve groeiregio: met partners (provincie, gemeenten, waterschap en Rijk) stappen zetten om Zwolle toekomstbestendig te maken. Voortgang borgen van het Perspectief IJssel-Vechtdelta, waarin we met veel overheden en marktpartijen samenwerken aan systeemoplossingen voor een toekomstbestendige IJVD. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - Continuïteit borgen in de Zwolse positie op bestuurlijk vlak: in regionaal én landelijk netwerk (onder andere VNG). - Het Waterschap (WDODelta) krijgt door de Omgevingswet een grotere rol in de Ruimtelijke Ordening. Plus ze stelden een ‘Position Paper Water & Bodem’ vast, wat die rol bevestigt en versterkt. Hiervoor worden de banden met het waterschap versterkt op alle lagen van de gemeente. Deze samenwerking voortzetten om alle Zwolse ontwikkelingen soepel te laten verlopen.

En in partnerschap, zodat het belang van de inwoner voorop staat. - Vanuit Aanvulling Omgevingsvisie: het verder vormgeven aan een robuust blauwgroen netwerk in de stad in verbinding met alle andere thema’s. Plus vergroten sponswerking vanuit NOVEX. - Een beslissing over uitwerking van de gebiedsontwikkelingen, waarbij wordt geborgd dat ruimte voor het watersysteem lange termijn kan samengaan met de woningbouw aan de oost-/zuidkant van Zwolle. - Zwolle is afhankelijk van andere overheden bij beslissingen over het watersysteem. Daarom van belang om invulling te geven aan status NOVEX-gebied om samen met Regiopartners als één overheid te werken aan Delta van de toekomst.

68/106

Verkiezingen Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? - Stad: majeure beslissingen over de investering in het blauwgroen netwerk, bijvoorbeeld het ontwerp en realiseren van de Willemsvaart en Nieuwe Vecht (“Stadsrivier”). Plus de gebiedsontwikkelingen in en rond de stad, onder andere Vechtrand en Zuid/Zuid klimaat-/water/toekomstbestendig inrichten en ontwerpen). - Regio: samenwerking met waterschap en buurgemeenten over oplossingsrichting regionaal watersysteem (Weteringen en Stadsgracht) en keersluis (stormvloedkering binnenstad). - Landelijk: herijking Deltabeslissingen over IJsselmeer en de IJssel in relatie tot de belangen van Zwolle. Het effect van de besluiten moet inzichtelijk gemaakt worden en we moeten daar onze visie en/of standpunten in vormen. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Nota ruimte/ lange termijn en daarmee water en bodem sturend verwoord. Vraagt aandacht hoe dat verder vorm te geven en met wie. Waterveiligheid en schoon drinkwater idem. Aanpak voor ‘netcongestie’ water tegengaan. Samenwerkingen goed blijven doorontwikkelen. Ook Novex water blijft bestaan Relevante visies/ beleidsnota’s - De Ontwerp Omgevingsvisie, - Zwolse Adaptatiestrategie

69/106

Verkiezingen Groen en recreatie Wat speelt er in Zwolle? Groen staat onder druk. Voldoende groen in de stad is cruciaal voor Vitale Wijken (ambitiespoor 3 van de Omgevingsvisie). Uit het groen- en recreatiebeleid is de volgende ambitie geformuleerd: Met de groei van inwoners groeit ook ons groenareaal in en direct om de stad mee, om voldoende ruimte te houden voor mens, plant en dier. Dit groen is gevarieerd in soorten, met altijd een zorgvuldige keuze voor soorten die een bijdrage leveren aan natuurwaarden. Het groen is geschikt om klimaatverandering op te vangen. Het biedt ruimte voor waterberging en sponswerking van de ondergrond en geeft schaduw op routes, bij verblijfplaatsen en woningen. Groen levert een belangrijke bijdrage aan zowel de fysieke als mentale gezondheid. Het groen is robuust genoeg om recreatief medegebruik aan te kunnen. De groene structuren verbinden stad met buitengebied en bieden een robuust ecologisch netwerk. Dit netwerk kent echter nog knelpunten welke nu in kaart gebracht worden. Voor wat betreft recreatie zien we een groeiende behoefte aan groene- recreatieve zones. In het beheer proberen we hierop aan te sluiten door te sturen om meer combi-gebruik van groenerecreatieve ruimtes.

Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? Ontwikkelingen en groei - Uitwerken dilemma’s voor groene groei - In het komende jaar moeten wij integrale keuzes met een meer expliciete afweging op groen maken voor de groeiende en bestaande stad. (Stadsbrede) prioritering in samenhang met andere (ruimtelijke) opgaven is nodig. We hebben te voldoen aan de Europese Natuurherstelverordening (vastgesteld in zomer 2024). Deze wet geeft aan dat er geen achteruitgang in m2 groen in het stedelijk ecosysteem mag plaatsvinden ten opzichte van zomer 2024 én dat het aantal m2 boomkroonoppervlak in de stad niet achteruit mag gaan (tot 2030, daarna wordt groei geacht). Hoe geven we als stad hier nu invulling aan? Waar zien we ruimte voor (meer) groen in de groeiende stad en waar zien we ruimte voor kwaliteitsverbetering van groen? Bestaande stad en beheer - Uitwerken compensatiegebieden - Het bestaande groen-areaal en onze bomen staan onder druk. Dit komt door klimaatverandering enerzijds, maar ook door de groeiende stad (qua inwoners en inbreiding, waarbij ook de ruimtelijke opgaven meegroeien). We zien hierdoor behoefte ontstaan aan voldoende compensatie-mogelijkheden. We hebben voldoende groen nodig voor het klimaatadaptatief maken van de hele stad.

Beheer werkt haar bijdrage aan waardengestuurd werken uit (waardensturing ten behoeve van Vitale wijken) waarin groen één van de waarden kan zijn, zodat dit duidelijk richting geeft aan de (her)inrichting van de groeiende en bestaande stad. - Effect van toename plagen en ziekten - Daarnaast zien we een toename van plagen en ziektes. Nieuwe ziekten en plagen gaan we te lijf door de inzet van pilots. Hiermee proberen we een beheerstrategie voor de toekomst uit te stippelen, maar we kunnen nog niet altijd overzien wat dit betekent voor de beheerkosten van de toekomst. Voor zover de natuur zich laat sturen, willen we de kosten voor de bestrijding van de plaagmier voor de begroting van 2027 helder hebben. - De kosten van Groen zijn integraal onderdeel van de in 2027 aan te bieden Nota beheer kapitaalgoederen buitenruimte.

70/106

Verkiezingen Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? In de komende periode gaan we de beheertaken verder verdiepen. Dit leidt ook tot het voorleggen van keuzes. We gaan aan de slag met: - Evalueren huidig beheer en soorten keuze ten behoeve van biodiversiteit. (evaluatie volgt) - Opstellen dilemmanotitie: Behoud en groei van groen (met name bomen met voldoende boomkroon-volume) in relatie tot inbreiding / uitbreiding / netcongestie en de Europese Natuurherstelverordening. In het verlengde hiervan ook de monitoring van toe- en afname van bomen en groen; onder andere het uitwerken 2-22-200 regel. Wat betekent dit voor Zwolle? We zien hierin knelpunten waarin keuzes gemaakt moeten worden. - Overzicht opstellen natuurcompensatiegebieden, compensatiefonds oprichten en de grondclaims op kaart zetten - Herijken status diverse plaagdieren en de te nemen beheermaatregelen voor nu en de toekomst. Voorstel hiertoe volgt ook. - Invulling geven aan de behoefte aan meer waterrecreatie, in samenhang met al dan niet aanwezige natuurwaarden. Waaronder het optimaliseren van de huidige recreatieplassen, onderzoek naar een 4e recreatieplas en realisatie van meer te-water-laat-plekken (uitwerken maatregelen uit Groen- en recreatiebeleid). Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Aandachtspunten ontbreken als het gaat over groen en bouwen.

Zowel natuurinclusief als wel de benodigde ruimte die nodig is voor groen. Rondom de Natuur Herstel Wet (NHV) zijn nog veel vragen maar gaat zeker impact hebben op de ontwikkeling van de gemeente. Gezonde leefomgeving biedt aanknopingspunten om groen structureel goed in te passen en te borgen in de gemeentelijke ontwikkeling. Relevante visies/ beleidsnota’s - Groen en Recreatiebeleidsplan (inclusief bijlagen) - Omgevingsvisie en Ruimtelijk toekomstperspectief

71/106

Verkiezingen Maatschappelijke voorzieningen Wat speelt er in Zwolle? - De groei van het aantal Zwolse inwoners (globaal 10% tot 2035) verandert de toekomstige vraag naar voorzieningen (onder andere leeftijd, leefstijl en sociaaleconomische positie bepalen de behoefte aan onderwijs, kinderopvang, ontmoeting, sport, cultuur, wonen/zorg). - Ter versterking van de sociale basis van inwoners, streeft de gemeente Zwolle naar aansluiting tussen de aard / omvang van maatschappelijke voorzieningen en de veranderende stad. - De sociaal maatschappelijke vraag van de wijk, buurt of het gebied staat centraal bij de prioritering van een integraal voorzieningenaanbod. - Het uitgangspunt is efficiënt / effectief ruimtegebruik van maatschappelijke voorzieningen met meerdere functies in één gebouw. Dit leidt tot lagere kosten ten opzichte van de huidige, afzonderlijke huisvestingslasten per functie/ organisatie; - De ambitie om te groeien tot een klimaatneutraal Zwolle vraagt een behoorlijke investering in het maatschappelijk vastgoed. De (her)ontwikkeling van voorzieningen is (waar mogelijk) adaptief aan de vervangingsopgave van onderwijsgebouwen en verduurzaming van maatschappelijk vastgoed in gemeentelijk eigendom.

Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - De verdichting van de stad in relatie tot de uitvoering van de Koers Sociaal Domein én de wettelijke taken, vragen om een kwaliteitsverbetering en versterking van het aanbod van het maatschappelijk vastgoed (multifunctioneel, duurzaam, slimme constructies etc.); - In de gebiedsontwikkeling en de woningbouwopgave is niet automatisch budget beschikbaar voor een passend voorzieningenniveau dat sterk bijdraagt aan kansengelijkheid, gezond/vitaal leven en ontmoeting. Dit vraagt om besluitvorming op het gebied van: 1. Prioritering van herontwikkeling zoals: De Bestevaer, De Springplank, invulling van de voormalige Elbertschool, Jongerenvoorziening Holtenbroek (definitieve locatie ook in relatie tot het Van der Capellengebouw), businesscase maatschappelijke voorzieningen Aa-landen en ontwikkelingen Berkum; 2. De ontwikkeling van een IHP maatschappelijk vastgoed waarin de opgave voor vernieuwing en uitbreiding van maatschappelijk vastgoed in gemeentelijk eigendom in kaart wordt gebracht (analoog aan het IHP onderwijs). Hier maken we kansrijke combinaties tussen onderwijshuisvesting met een plus voor de wijk, multifunctionele accommodaties en verduurzaming van maatschappelijk vastgoed; 3.

Tijdige toekenning van voldoende financiële middelen voor vervanging en uitbreiding van maatschappelijk vastgoed aansluitend op de behoefte aan voorzieningen in een wijk/gebied. Ditzelfde geldt voor nieuwe maatschappelijke voorzieningen bij gebiedsontwikkelingen en woningbouwplannen. Omdat een normenkader maatschappelijke voorzieningen met referentiewaarden hierbij ondersteunend is, is het raadzaam om dit kader op te stellen. 4. De nabijheid van voorzieningen in kwetsbare wijken is een randvoorwaarde om inwoners te bereiken. Dit vraagt soms om meer meters dan op basis van referentiewaarde in kaart is gebracht (onderbouwd kiezen voor ‘ongelijk investeren’); 5. Het organiseren van aanvullend budget voor het verduurzamen van de gemeentelijke vastgoedportefeuille op basis van de Routekaart voor de verduurzaming. Dit blijft nodig om te voldoen aan wettelijke doelstellingen. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode?  Het tijdig investeren in een optimaal voorzieningenniveau versterkt de leefbaarheid in gemeente Zwolle. En voorkómt daarmee toekomstige kosten (door preventie,

72/106

Verkiezingen kansengelijkheid, bestaanszekerheid en gezond, vitaal leven). Bijvoorbeeld iedere tijdig ondervangen WMO-indicatie of zorgtraject levert de gemeente directe besparing op.  Besluitvorming over het IHP maatschappelijke voorzieningen gekoppeld aan het integraal huisvestingsplan onderwijs en de portefeuillestrategie voor de eigen vastgoedportefeuille.  De ontwikkeling van een Makel- en Schakelpunt voor maatschappelijk vastgoed waarbij vraag en aanbod van maatschappelijke partners zo goed mogelijk gekoppeld wordt. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Maatschappelijke voorzieningen als term komt niet terug. We zien wel de aandacht die er voor moet zijn vanuit het principe van het maken van een totale stad/ gemeente. Onderdelen als woon-zorg komen wel bij wonen terug Relevante visies/ beleidsnota’s - Programmaplan Maatschappelijke Voorzieningen - Koers Sociaal domein 2024-2030 - Informatienota Onderzoek naar Zwolse Wijkaccommodaties - Integraal Huisvestingsplan Zwolle - vraag en aanbod sportaccommodaties Zwolle - Routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed

73/106

Verkiezingen Onderwijshuisvesting Wat speelt er in Zwolle? - De gemeente Zwolle is in het vorige decennium begonnen met de vernieuwing van de oude schoolgebouwen. In de komende vier jaar vindt er vernieuwing plaats van de Aquamarijn, Koningin Emmaschool, Geert Groteschool, Parkschool, Eliëzer- en Obadjaschool en het Meander College. De middelen hiervoor zitten al in de begroting. - In december 2025 heeft de raad het Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs vastgesteld. Dit plan brengt de vernieuwingsopgave voor de periode 2030-2041 in beeld. In deze periode moeten 56 schoolgebouwen en 44 gymzalen vervangen of gerenoveerd worden. Hiervoor is een investeringsbedrag nodig van € 571 miljoen. Het huidige college heeft een eerste aanzet voor een financiële strategie voor de vernieuwingsopgave opgesteld. De componenten van deze strategie moeten de komende tijd verder uitgewerkt worden. De raad is in februari door middel van een raadsbrief over de eerste aanzet geïnformeerd. [Link naar raadsbrief in het bestuurlijke informatiesysteem wordt nog toegevoegd] - Vernieuwing van schoolgebouwen biedt kansen om de doorgaande ontwikkellijn van kinderen optimaal te ondersteunen en het onderwijs met de wijk te verbinden. Door ook maatschappelijke voorzieningen in de school te huisvesten, draagt het schoolgebouw bij aan kansengelijkheid, sociale samenhang, leefbaarheid en wijkontwikkeling.

- Vernieuwing van schoolgebouwen, die een wettelijke zorgplicht is, kan ook aangegrepen worden om ander maatschappelijk vastgoed in een wijk te vernieuwen en toe te voegen aan een nieuw of gerenoveerd schoolgebouw. - De vernieuwing van de 44 gymzalen kan gepaard gaan met een herstructurering ervan waardoor er sportzalen en –hallen ontstaan. Dit vergroot de mogelijkheden voor de binnensport en het gebruik door de wijk. - Vervanging van onderwijsvastgoed kan ertoe leiden dat er kavels vrijvallen. Deze kavels kunnen ingezet worden voor woningbouw. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - Voor de gebiedsontwikkeling die in het Noorderkwartier plaatsvindt, is het noodzakelijk dat basisschool De Springplank vernieuwd wordt. Hiervoor is het van belang dat in de begroting voor jaarschijf 2030 middelen voor deze vernieuwing worden opgenomen. - Het voorstel voor een financiële strategie voor de vernieuwingsopgave tot en met 2041 moet in de verdere loop van 2026 nader uitgewerkt worden. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? In het IHP is een lijst met de huisvestingsprojecten opgenomen. Conform deze lijst zijn de komende collegeperiode besluiten nodig over investeringskredieten voor een groot aantal nog nader te prioriteren scholen.

Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Er zijn geen aandachtspunten in het coalitieakkoord over onderwijshuisvesting. Relevante visies/ beleidsnota’s - Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2026-2041 “Samen bouwen aan sterke scholen en sterke wijken!” - Vraag & aanbod sportaccommodaties in de toekomst gemeente Zwolle - Koers sociaal domein 2024-2030 - Strategische onderwijsagenda 2022-2026 - Gebiedsvisie Noorderkwartier - Gebiedsvisie Centrum Aa-landen

74/106

Verkiezingen -

Toekomstperspectief Holtenbroek

75/106

Verkiezingen Grondbeleid Wat speelt er in Zwolle? In 2025 heeft het college de Nota Grondbeleid 2025 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Met deze nota kiest de gemeente voor regisserend grondbeleid en legt zij de basis voor de verdere ontwikkeling van het Beleidskader Grondzaken. Deze doorontwikkeling zal in de komende periode plaatsvinden. Het uitgangspunt is dat alle processen en producten die verband houden met het grondbeleid worden geactualiseerd of herzien, zodat zij beter op elkaar aansluiten en samen één samenhangend beleidskader vormen. In overleg met de gemeenteraad wordt bepaald in welke mate deze onderdelen worden aangepast en in welke volgorde. De keuze voor regisserend grondbeleid betekent waarschijnlijk een actievere rol van de gemeente op de grond- en vastgoedmarkt. De doorontwikkeling moet richting geven aan hoe deze rol wordt ingevuld, waarbij aandacht nodig is voor onder andere processen, mandaten, budgetten en verantwoordingsstructuren. De gemeente behaalt jaarlijks aanzienlijke winstnemingen uit de actieve grondexploitaties. Vooral uit de projecten Stadshagen, Hessenpoort en Oude Mars. Deze grondexploitaties naderen hun afronding en de winstnemingen zullen daarom deze periode teruglopen naar nihil.