1.1, 2.1, 4.1, 5.1, 6.1 Factsheets 2026

We zien dat de uitstroom uit de bijstand (naar werk) onder statushouders achterloopt op de rest van de bijstandpopulatie en dat er additionele dienstverlening nodig is. Hiervoor zijn in de WI2021 geen middelen. Dit valt onder de financiering van de Participatiewet. Daar zijn ook geen extra middelen voor. Tot en met 2025 is deze additionele dienstverlening steeds incidenteel gefinancierd. Zonder extra middelen wordt deze extra begeleiding van statushouders naar werk en participatie in 2026 afgebouwd. - De gemeente Zwolle heeft een tekort op de specifieke Uitkering (SPUK) voor inburgeringsvoorzieningen. Een belangrijke oorzaak is dat Zwolle relatief veel statushouders heeft die de Onderwijsroute volgen. De rijksbijdrage die wij ontvangen voor de bekostiging van de Onderwijsroute is onvoldoende. Dit tekort vangen we nu nog op vanuit de reserveringsregeling SPUK, maar het totaal van uitstaande verplichtingen voor de inburgeringsvoorzieningen heeft inmiddels het totaalbudget overschreden. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? - Onderzoek naar de uitvoering van de Inburgering heeft uitgewezen dat er een structureel tekort bestaat op de algemene uitkering voor de uitvoeringskosten van de Inburgering. De aantallen zijn in de loop der jaren fors toegenomen.

Daarbij zijn de gemiddelde uitvoeringskosten in Zwolle hoger dan het bedrag waar het Rijk mee heeft gerekend. Dit blijkt ook uit het evaluatieonderzoek van Cebeon dat in opdracht van het ministerie is uitgevoerd en dat begin 2026 verschijnt. Het tekort was de reden dat in 2023, voor de periode 2024 tot en met 2027, extra middelen beschikbaar zijn gesteld. In de nieuwe collegeperiode zal een besluit moeten worden genomen over de periode na 2027. - In de financiering gaat het Rijk uit van een inburgeringsperiode van 3 jaar. In de praktijk blijkt nu dat een beperkt aantal inburgeraars het inburgeringstraject daadwerkelijk binnen deze 3 jaar

26/106

Verkiezingen

-

-

afronden. Dit betekent dat voor deze inburgeraars het traject, en dus ook de begeleiding, nog doorloopt na het derde jaar, zonder dat daar financiering tegenover staat. In de financiering van de WI2021 is rekening gehouden met een gemiddelde periode budgetbeheer van een statushouder van 6 maanden. De praktijk is dat statushouders gemiddeld genomen langer in budgetbeheer blijven. Ook hiervoor zijn tijdelijk extra middelen door de raad beschikbaar gesteld tot en met 2027. Vanaf 2026 maakt prestatiebekostiging deel uit van de SPUK Inburgeringsvoorzieningen. Van het landelijke budget wordt 90% verdeeld op basis van inwoneraantal en 10% op basis van geleverde prestaties per gemeente. De prestatiebekostiging wordt bepaald door het aantal behaalde inburgeringsdiploma’s. Dit heeft als gevolg dat de gemeente vanaf 2026 niet meer 100% van de SPUK voor Inburgeringsvoorzieningen zal ontvangen en dat betere prestaties niet automatisch leiden tot hogere prestatiebekostiging. Dit leidt mogelijk tot financiële knelpunten in de toekomst.

Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Het verkrijgen van een verblijfsstatus en naturalisatie wordt moeilijker en wordt gebonden aan aanvullende voorwaarden. Kansrijke asielzoekers mogen na drie maanden aan het werk en statushouders krijgen direct een startbaan aangeboden. (hoe nog onduidelijk). De spreidingswet en voorrang statushouders huurwoning voorlopig gehandhaafd (tot er voldoende vaste opvangplekken zijn). De middelen voor de uitvoering van de Wet inburgering zijn al ontoereikend en worden vooralsnog niet verhoogd. Meerjarige financiering achten wij wenselijk. Relevante visies/beleidsnota’s - Uitvoeringskader Inburgering 2021 - Uitvoeringskader Inburgering 2026 moet hier nog in worden opgenomen wanneer het is vastgesteld;

27/106

Verkiezingen Beweging beschermd wonen naar beschermd thuis (Koers sociaal domein pijler: Herstellen van bestaanszekerheid) Wat speelt er in Zwolle? Achtergrondinformatie Gemeente Zwolle is centrumgemeente voor beschermd wonen. Beschermd wonen is voor volwassenen met psychische of psychosociale problemen, die (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen, ook niet met hulp van bijvoorbeeld een mantelzorger of met ambulante begeleiding van een hulpverlener. Er wordt 24/7 toezicht en begeleiding geboden. Vanuit de Norm voor Opdrachtgeverschap zijn afspraken gemaakt over de regionale samenwerking tussen gemeenten, om goede ondersteuning te kunnen bieden aan inwoners die aangewezen zijn op beschermd wonen. Deze afspraken zijn vastgelegd in een centrumregeling, die elke gemeenteraad in de regio heeft vastgesteld. Gemeente Zwolle is voorzitter van het bestuurlijk overleg Wmo, waar beschermd wonen onder valt. In de regio en in Zwolle zijn we volop bezig met de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. Dit houdt in dat Zwolle zich blijft inzitten om in de thuissituatie passende zorg voor (psychisch) kwetsbare inwoners te organiseren. Onder beschermd thuis wordt verstaan dat een inwoner met een psychische of psychosociale kwetsbaarheid zelfstandig kan wonen met (intensieve) begeleiding.

Regionale ontwikkelingen - Doordecentralisatie beschermd wonen (met als uitgangspunt: de zorg dichter bij huis organiseren en lokale gemeenten worden financieel zelf verantwoordelijk): er is nog geen duidelijkheid wanneer de doordecentralisatie van beschermd wonen daadwerkelijk gaat plaatsvinden. Met de komst van het nieuwe kabinet moet duidelijkheid worden geboden. Als de doordecentralisatie gaat plaatsvinden, heeft dit impact op de financiën. Verwachting is dat dit zowel voor de regio als voor lokaal Zwolle nadelig gaat uitpakken, in de zin dat we minder middelen gaan ontvangen. - Het organiseren van het alternatief voor begeleid wonen (nu nog onderdeel van beschermd wonen): regionaal is in 2022 besloten om met het product begeleid wonen te stoppen en is de opdracht meegegeven aan de lokale gemeente om een alternatief te organiseren. Daarnaast speelt de vraag hoe de huidige begeleid wonen locaties in Zwolle op termijn worden ingezet; voor Geclusterd Wonen Beschermd Thuis, voor beschermd wonen of voor Wlz, forensische zorg of jeugd. Lokale ontwikkelingen - Gemeente Zwolle heeft de afgelopen jaren ingezet op verschillende woonprojecten om de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis mogelijk te maken.

Zo zijn er verschillende woonprojecten binnen deze beweging gestart: Geclusterd Wonen Beschermd Thuis (GWBT), waarbij een inwoner zelfstandig woont in een community, Kamers met aandacht, Wooncoach en Fase-Z Wonen. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? Om de beweging op een goede manier te kunnen inrichten, zijn een aantal randvoorwaarden noodzakelijk die op dit moment dilemma’s vormen: - Stagnatie uitstroom beschermd wonen Op peildatum 1 juli 2025 verbleven 37 inwoners in beschermd wonen die kunnen uitstromen naar een zelfstandige woning. Zij hebben als wensgemeente de gemeente Zwolle. Dit leidt ertoe dat zwaardere en onnodig dure zorgvormen worden ingezet om een huisvestingsprobleem op te lossen waar lichtere ondersteuningsvormen passender zijn. Mogelijke oplossing kan zijn: - Het creëren van voldoende adequate en betaalbare huisvesting ten behoeve van. zelfstandig wonen en beschermd thuis Op dit moment zijn er onvoldoende geschikte woonplekken voor de doelgroep die gebruikmaakt van de verschillende woonprojecten binnen beschermd thuis, waardoor onder andere de uitstroom vanuit BW stagneert. Zie factsheet Wonen en Zorg. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? Met name het realiseren van voldoende woonplekken voor de beweging naar beschermd thuis.

28/106

Verkiezingen Daarbij ook goede door- en uitstroom uit de bestaande woonprojecten. De sociale basis versterken zodat onze inwoners ook daadwerkelijk thuis kunnen wonen. Steunpunten realiseren in de wijk waar inwoners ook buiten kantoortijden terecht kunnen. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Ook het regeerakkoord geeft geen uitsluitsel over de 'doordecentralisatie beschermd wonen'. Wel wordt aandacht besteed aan het verder scheiden van wonen en zorg, wat verstaan moet worden als een beweging naar langer thuis wonen en beperking van de mogelijkheden voor opname in een instelling/verpleeghuis. Hiervoor is een bezuiniging van 90 mln ingeboekt. Ook wordt een bezuiniging op de wijkverpleging aangekondigd. Dit alles vergroot de druk op geschikte woningen voor ouderen, woon-zorg-combinaties en extra druk op voorzieningen en ondersteuning. Relevante visies/beleidsnota’s - Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2021 - Centrumregeling beschermd wonen en maatschappelijke opvang regio IJssel-Vecht | Lokale wet- en regelgeving - Document Zwolle - 2 Lokaal uitvoeringsplan van beschermd wonen naar beschermd thuis iBabs Publieksportaal

29/106

Verkiezingen Zorg en Veiligheid (Koers sociaal domein pijler: Herstellen van bestaanszekerheid) Wat speelt er in Zwolle? Er is een groep kwetsbare inwoners met een opeenstapeling van (persoonlijke) problemen op het snijvlak van zorg en veiligheid. Als deze problemen te groot worden, kan overlast ontstaan voor de omgeving. Soms kan het leiden tot veiligheidsrisico’s. Er kan ook misbruik gemaakt worden van hun kwetsbaarheid, denk bijvoorbeeld aan uitbuiting en mensenhandel. De oorzaken en gevolgen lopen dwars door elkaar heen en zijn even divers als hardnekkig: psychische klachten, verslavingen, falende maatschappelijke integratie, hoog gevarenrisico of een combinatie hiervan, soms in combinatie met een verstandelijke beperking. De laatste jaren zien we in politiecijfers dat zowel het aantal registraties met betrekking tot sociale overlast als de beleving daarvan toeneemt. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? Vraagstukken die spelen: - In het veld van zorg en veiligheid versterken van de netwerksamenwerking naar voorbeeld van Samenspel in de wijk. Daaronder vallen ook een goede samenwerking tussen politie en zorg (triage op straat) en het werken met de aanpak voorkomen escalatie (AVE). - Versterken aanpak complexe problematiek door middel van procesregie.

- Uitvoeren van de afspraken in het project Grip op zorg om daarmee effectiever te kunnen optreden tegen overlast vanuit zorgwoningen. Besluitvorming die we verwachten op de korte termijn: - Besluit over het voortzetten van de agenda Zorg en veiligheid vanaf 2027, op welke thema’s die gericht is en de financiering. - Regionaal besluit over financiering van de regionale agenda Zorg en veiligheid vanaf 2027. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? - Zorg en Veiligheid is met nadruk ook een woonvraagstuk. Doordat onvoldoende betaalbare woonplekken beschikbaar zijn, is er stagnatie in de uitstroom van Beschermd Wonen en GGZ. Daardoor zijn er onvoldoende passende plekken voor mensen met complexe problematiek en blijven zij te lang zonder passende zorg. Of staan zij na afronding van de zorg weer op straat. Doordat er onvoldoende betaalbare woningen beschikbaar zijn, verstopt de hele zorgketen. - Projecten van de regionale agenda Zorg en veiligheid worden tot en met 2027 gefinancierd uit subsidie van ZonMW. Er is nog geen zicht op vervolgfinanciering. Er moet worden afgewogen of en hoe deze projecten worden voortgezet. - De politie heeft landelijk aangegeven minder inzet te willen plegen op zorgmeldingen. Hoe dat in Zwolle vorm krijgt en hoe om te gaan met deze meldingen is een belangrijk thema voor de komende jaren.

- Vanuit de regionale agenda Zorg en veiligheid is een aanzet gegeven voor het ontwikkelen van onvoorwaardelijk wonen in de regio IJssel-Vecht. Vanuit de Vechtdalgemeenten en Steenwijk wordt onderzocht of en hoe daar invulling aan wordt gegeven. Gemeente Zwolle heeft de meeste behoefte aan een dergelijke voorziening. Het proces naar realisatie van de voorziening zal nog een aantal jaren duren en nog vaak onderwerp van gesprek zijn. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? In het regeerakkoord staat een aantal maatregelen opgenomen over het versterken van zogenaamde bemoeizorg en daarmee voorkomen van verward gedrag. Door de invoering van nieuwe wetgeving wil het nieuwe kabinet meer regie over de schotten van verschillende wetten mogelijk maken (dit verwijst naar concept-wet Wams). De relatie met het woningtekort is groot, maatregelen die dat oplossen zijn zeer welkom. Relevante visies/beleidsnota’s - Strategisch Veiligheidsagenda 2023-2026 - Zwolse agenda zorg en veiligheid - 202206_regionale-agenda-zorg-en-veiligheid.pdf - Landelijke agenda Zorg en Veiligheid

30/106

Verkiezingen Aanpak Huiselijk geweld en mensenhandel (Koers sociaal domein Pijler: Herstellen van bestaanszekerheid) Wat speelt er in Zwolle? Huiselijk geweld In Zwolle is de afgelopen jaren steeds meer aandacht voor en kennis over de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. In deze aanpak wordt goed samengewerkt met Veilig Thuis IJsselland, Centrum Seksueel Geweld Zwolle en Kadera (vrouwenopvang). Met deze organisaties werken we, als centrumgemeente, niet alleen voor Zwolle maar ook voor de regio IJsselland (Deventer, Kampen, Raalte, Olst-Wijhe, Zwartewaterland, Dalfsen, Staphorst, Ommen, Hardenberg en Steenwijkerland). Voor de opvang van slachtoffers van huiselijk geweld en kindermishandeling werken we ook samen met de regio Twente. In totaal zijn er voor de regio IJsselland en regio Twente circa 55 opvangplekken voor slachtoffers van huiselijk geweld (één plek biedt ruimte voor meerdere personen). Landelijk heeft het Rijk per 2026 extra geld beschikbaar gesteld voor uitbreiding van opvangplekken. In samenwerking met de regio Twente werken we aan het realiseren van circa vier opvangplekken. Naast de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling is er de afgelopen jaren ook steeds meer aandacht voor seksueel grensoverschrijdend gedrag, femicide en intieme terreur.

In het kader van preventie is het belangrijk om aandacht te blijven hebben voor het bespreekbaar maken en het signaleren van deze (en andere) vormen van huiselijk geweld en grensoverschrijdend gedrag. Daarbij kan gedacht worden aan voorlichting op scholen en publiekscampagnes zoals Orange the World. Bij de doorontwikkeling van de sociale basis kan dit nog meer een plek krijgen naast alle activiteiten die nu al gebeuren op dit vlak. Daarnaast is het, in het kader van preventie, ook belangrijk om meer aandacht te hebben voor die risicofactoren die bijdragen aan huiselijk geweld, bijvoorbeeld armoede, verslaving en trauma. Mensenhandel In Zwolle en omliggende regio IJsselland zien we steeds meer vermoedens en signalen van mensenhandel. Een volledige aanpak van mensenhandel gaat over het voorkomen van mensenhandel tot aan het signaleren en stoppen, waarbij daders worden aangepakt en slachtoffers worden opgevangen en begeleiding krijgen. De meest voorkomende uitbuitingsvormen zijn: criminele uitbuiting, seksuele uitbuiting en arbeidsuitbuiting.

Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Huiselijk geweld is elke vorm van geweld (fysiek, psychisch, seksueel) gepleegd door iemand uit de huiselijke kring (partner, familielid) en kan zich thuis of elders afspelen, terwijl kindermishandeling een specifieke vorm is waarbij een kind slachtoffer is van dergelijk geweld, inclusief verwaarlozing en getuige zijn van geweld, wat ernstige schade berokkent. Vanuit de Jeugdwet zijn instanties actief als er sprake is van kindermishandeling. De overheid is verplicht kinderen te beschermen en hulp te bieden. Naast Veilig Thuis zijn er drie Jeugdbeschermingsorganisaties actief in de regio en de Raad voor de Kindermishandeling. De huidige aanpak schiet tekort door gefragmenteerde samenwerking (estafettemodel). Het landelijke programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming beoogt tijdige, passende hulp via een integrale, intersectorale en domein overstijgende aanpak (Zorg, Veiligheid, Straf). Basisprincipes: gezinsgericht, rechtsbeschermend, transparant, eenvoudig en lerend voor 0-100. In Zwolle loopt een pilot waarin casuïstiek gezamenlijk wordt besproken om gedwongen hulp te voorkomen en preventieve interventies in te zetten. Evaluatie volgt in het derde kwartaal van 2027. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? - De druk op opvangvoorzieningen, zoals de vrouwenopvang, is groot.

We zien dat bewoners van de opvang steeds langer in de opvang verblijven voordat ze uitstromen. De financiering die gemeenten vanuit het Rijk krijgen voor het bekostigen van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling (onder andere Veilig Thuis, vrouwenopvang en het Centrum Seksueel Geweld) komt daarmee onder druk te staan. Er wordt steeds meer ingezet op preventie, het zoveel mogelijk voorkomen door het eerder te herkennen en bespreekbaar te maken. Bij de uitvoering van de nieuwe aanpak van mensenhandel dienen we een keuze te maken of Zwolle de komende jaren extra wil investeren in de aanpak van mensenhandel in Zwolle en de

31/106

Verkiezingen omliggende regio. Daarnaast is het nodig om het vergunde en onvergunde sekswerk in Zwolle goed te controleren, omdat we weten dat deze branche gevoelig is voor mensenhandel. Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - Omdat de druk op opvangvoorzieningen hoog is, moeten oplossingsrichtingen hiervoor worden verkend. - Er kan een afweging plaatsvinden in hoeverre we inzetten op seksueel grensoverschrijdend gedrag, femicide, intieme terreur en de aanpak van mensenhandel (en controle op vergund en onvergund sekswerk) de komende jaren. - Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming: Landelijk besluit over oprichting van een Regionaal Veiligheidsteam (met onder andere Veilig Thuis, Jeugdbeschermingsorganisaties, Raad voor de Kinderbescherming) wordt verwacht. Dit heeft regionale gevolgen en kan leiden tot reorganisatie of nieuwe organisatievorming. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? - De verwachting is dat gedurende de gehele volgende collegeperiode de financiering voor de aanpak van huiselijk geweld in brede zin onder druk zal blijven staan. Hierdoor zullen bestuurlijke keuzes over oplossingsrichtingen noodzakelijk zijn. - Mensenhandel is een thema dat continue aandacht zal blijven vragen omdat het signaleren en aanpakken ervan een proces van de lange adem is.

- Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming: Focus op regionale samenwerking en uitvoering van Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming-projecten. Gemeente werkt toe naar sterke lokale teams, waarbij sociaal wijkteammedewerkers regie voeren bij onveiligheidscasuïstiek. Landelijk traject loopt tot 2030 en brengt nieuwe wetgeving en samenwerkingsvormen die geïmplementeerd moeten worden. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? - Geweld achter de voordeur, is te lang onderschat en verdient meer prioriteit bij hulpverlenende instanties en moet worden gezien als high impact crime. - Er komt een Nationaal Coördinator en een ketenbrede aanpak. - Professionals die een rol hebben in de aanpak van geweld tegen vrouwen krijgen adequate training over huiselijk geweld, intieme terreur en de rode vlaggen voorafgaand aan femicide. - Er wordt vaker ingezet op combizittingen in het straf- en familierecht. - Daarnaast komt er meer aandacht voor brede bewustwording over hoe met meisjes en vrouwen wordt omgegaan. Dit vergt een gesprek op school en aan de keukentafel. - Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming: De term: ‘in het belang van het kind zetten we de hervorming van de jeugdbescherming door’. Het is nog onbekend hoe de doorvertaling hiervan vorm krijgt.

Relevante visies/beleidsnota’s - Regiovisie Huiselijk geweld IJsselland 2021 - 2024 - Huiselijkgeweld IJselland - Plan van aanpak mensenhandel IJsselland 2022-2026 (geen link beschikbaar) - Landelijk Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming - Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028

32/106

Verkiezingen Onderwijs (Koers sociaal domein pijler: Kansengelijkheid) Wat speelt er in Zwolle? We bestendigen de samenwerking met onze partners in en rond onderwijs in de sociale basis volgens het leidend principe herstel van het gewone leven in het gewone leven. Wij werken samen met onze partners in en rond onderwijs en kinderopvang op basis van afspraken in de Strategische onderwijsagenda en Uitvoeringsagenda Onderwijs. Deze lopen af in 2026 en worden vernieuwd vanaf 2027. Belangrijke speerpunten zijn: - Ondersteunen van de doorlopende ontwikkellijn van kinderopvang naar onderwijs naar arbeidsmarkt. Dit doen we door: o versterken van de ketensamenwerking (kinderopvang, basisonderwijs, middelbaar onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs, Doorstroompunt-regio IJssel-Vecht, Arbeidsmarktregio Zwolle). We werken hierin ook samen met onze regionale partners in het kader van het regionaal programma Van school naar duurzaam werk; o verbreden en bestendigen van de samenwerking binnen de Campus Kind en Educatie rondom het thema interprofessioneel leren en werken; o investeren in Zwolse onderwijsgebouwen via het Integraal Huisvestingsplan (IHP) en wijkgerichte visietrajecten (Holtenbroek, AA-Landen).

We verkennen met onze partners in de wijken de mogelijkheden om het (integraal) kindcentrum te positioneren als onderdeel van een bredere maatschappelijke voorziening in de wijken; o stimuleren van gelijke ontwikkelkansen en voorkomen van achterstanden in het onderwijs. - We streven met onze partners in kinderopvang, onderwijs en zorg om een passende onderwijsplek voor iedere jeugdige in Zwolle te organiseren. - We streven met onze partners het leidend principe 'geen kind de wijk uit' na, maar dat vraagt nog om een verdere concretisering: wat betekent dat dan voor onze samenwerking en voor onze positie ten aanzien van onze partners in en rond opvang en onderwijs in de wijk? Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - Vaststellen van nieuwe Strategische onderwijsagenda voor de periode na 2026; - Duurzame visie op en organisatie van nieuwkomersonderwijs in Zwolle; - Evaluatie Uitvoeringsagenda sociale basis jeugd 2024-2026 (zie factsheet Jeugd).

Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? - Hoe kunnen we de ketensamenwerking organiseren, zodat gemeente en onderwijspartners jeugdigen op een drempelloze manier ondersteunen in hun overstap van onderwijs naar een passende (betaalde) baan?; - Hoe kunnen we met onze partners in en rond kinderopvang en onderwijs duurzaam samenwerken om onderwijskansen te stimuleren?; - Ontwikkeling van een domeinoverstijgende aanpak binnen de samenwerking onderwijs, zorg en veiligheid (zie factsheet 6b); - We continueren de uitvoering van de nieuwe Strategische onderwijsagenda na 2026. Verder zullen we blijven anticiperen op aangekondigde wijzigingen in wet- en regelgeving, zoals op het gebied van leerplicht (Wetsvoorstel terugdringen verzuim). Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? In het regeerakkoord wordt aangekondigd dat de geplande bezuiniging op het onderwijs van € 1,5

33/106

Verkiezingen miljard wordt teruggedraaid. Daarbij worden verschillende maatregelen aangekondigd over onder andere: versterken basisvaardigheden, terugdringen administratieve lasten en het investeren in leraren. Ook wordt kinderopvang bijna gratis voor werkende ouders. Verder staan er preventiemaatregelen benoemd over bijvoorbeeld het beperken van sociale media-gebruik en gezondheid. Algemene termen over inzet op preventie en normaliseren worden nauwelijks vergezeld van concrete maatregelen en geld. Relevante visies/beleidsnota’s • Koers Sociaal Domein 2024-2030 • Strategische onderwijsagenda 2022-2026 en Uitvoeringsagenda Onderwijs 2022-2026 • Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp 2023-2026 • Notitie Onderwijskansenbeleid • Meerjarenbeleidsplan Leerplicht & Doorstroompuntregio IJssel-Vecht 2026-2030

34/106

Verkiezingen Jeugd: Sociale basis jeugd, jeugdhulp, veiligheid (Koers sociaal domein pijler: Kansengelijkheid) Wat speelt er in Zwolle? Zwolle werkt samen met partners aan een sterke sociale basis om kinderen en jongeren gezond, veilig en kansrijk te laten opgroeien. De focus ligt op opgroeien, opvoeden en veerkrachtige jeugd via de Uitvoeringsagenda sociale basis jeugd en de Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp. Investeringen gaan onder meer naar jongerenwerk, preventie in jeugd-ggz, Kansrijke Start, mentale weerbaarheid op school en maatjesprojecten. Als hulp nodig is, zetten we vanuit een systemische aanpak specialistische jeugdhulp in. Die hebben we regionaal ingekocht via het Regionaal Serviceteam Jeugd IJsselland. Om schooluitval en criminaliteit te voorkomen, werken we voor jongeren met complexe problemen aan één integrale aanpak. Met het programma Preventie met Gezag werken we aan het voorkomen van afglijden van jongeren naar criminaliteit en het bieden van perspectief. Feiten en cijfers Door versterking van de sociale basis en de werkwijze Samenspel in de wijk is het aantal jeugdigen met jeugdhulp in Zwolle gedaald, tegen de landelijke trend in. Ook de intensiteit van hulp neemt af. Dit is belangrijk vanwege arbeidsmarktkrapte en financiële houdbaarheid.

Tegelijkertijd stijgen de uitgaven door prijsstijgingen en kwaliteitsverbetering bij kleinschalige woonvoorzieningen. Jaar NL % Zwolle % Aantallen Begroot Uitgegeven 2022 13,5

12,8

3444

€45,7M €44,4M

2023 13,9

12,0

3235

€49,9M €48,6M

2024 14,0

11,5

3093

€52,2M €53,8M

Vanwege de landelijke Hervormingsagenda Jeugd hebben we een taakstelling afgesproken oplopend naar € 4,8 miljoen. Daarnaast is bij de begroting 2025 een taakstelling van € 1,2 miljoen toegevoegd vanwege de brede invoering van Samenspel in de wijk. Totale taakstelling vanaf 2027: € 6 miljoen. Taakstelling is tot nu toe gerealiseerd, met uitzondering 2025 waarin door een passende aanpak voor de problematiek van enkele jongeren een overschrijding ontstond van € 1,5 miljoen. De verwachting is dat dit ook nog in 2026 speelt. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - Vaststelling concept Regiovisie Jeugdhulp IJsselland (eerste kwartaal 2026) - Evaluatie Verordening Jeugdhulp Zwolle 2025 (medio 2026) - Borging Preventie met Gezag - Evaluatie Uitvoeringsagenda sociale basis jeugd 2024-2026 - Evaluatie Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp 2023-2026 Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? - Doorontwikkeling en borging van Samenspel in de wijk en monitoring via Dashboard Jeugd. - Intensieve maatwerkaanpak voor complexe casussen (grote impact op budget). - Verwachting: piek in dure trajecten is tijdelijk, maar moeilijk te voorspellen. - Landelijk: Hervormingsagenda Jeugd → nieuwe regelgeving en standaardisatie inkoop specialistische hulp.

Verwachte impact voor Zwolle beperkt. - Rapport Commissie Van Ark (2025) → vervolgadvies in 2027 voor financieel kader vanaf 2028. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Over het algemeen zijn de maatregelen in het regeerakkoord op het gebied van jeugd en jeugdhulp vrij algemeen: beweging naar preventie, normaliseren, minder ambulante hulp. De voortzetting van de Hervomingsagenda Jeugd wordt wel genoemd maar het recentere rapport van de Cie Van Ark niet, noch welke middelen gemeenten voor dit onderwerp krijgen. Het invoeren van een eigen bijdrage wordt gezien als niet effectief (perspectief G40). Het plan voor de hervorming van de jeugdbescherming is wenselijk, maar wordt nog niet uitgewerkt om te

35/106

Verkiezingen kunnen beoordelen. Relevante visies/beleidsnota’s - Raadsbrief Eindevaluatie Proeftuin Jeugd ‘Samenspel in de wijk’ - Routekaart Jeugdbeleid Zwolle 2024 - Deel 2 Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp v2.pdf - Hervormingsagenda Jeugd (2023) - Rapport Commissie Van Ark ‘Groeipijn’ (2025) + VNG-duiding - Strategische Veiligheidsagenda 2023-2026 - Programma Preventie met Gezag

36/106

Verkiezingen Aansluiting Onderwijs met Arbeidsmarkt en Economie (Koers sociaal domein pijler: Kansengelijkheid) Wat speelt er in Zwolle? Zwolle wil de kracht en potentie van het Zwolse onderwijs meer zichtbaar maken en benutten. Er zijn 8 instellingen (4 mbo, 4 hbo): Landstede, Deltion, Cibap, Zone College, Windesheim, VIAA, KPZ en Artez en er is universitair aanbod. Onderwijs draagt bij aan een toekomstbestendige economie, sterke arbeidsmarkt en een aantrekkelijke stad met voldoende huisvesting voor studenten en jonge starters. Zwolle positioneert zich als onderwijsstad, met samenhang tussen onderwijs, arbeidsmarkt en economie. Zwolle is dé springplank naar blijvend en passend werk, in Zwolle kies je voor de toekomst. Grote opgaven zijn: 1. Vergroten van regionale aantrekkingskracht bij dalende studentaantallen; 2. Inspelen op structurele arbeidsmarktkrapte met onderwijs en ondernemers; 3. Versterken van innovatievermogen als randvoorwaarde voor brede welvaart; 4. Verbeteren van doorlopende ontwikkellijn richting duurzaam werk (regionaal programma Van school naar duurzaam werk). Dit vraagt voor Zwolle wel een beter samenspel tussen de domeinen economie, arbeidsmarkt en onderwijs (EAO). Onderwijs is de ruggengraat van onze regionale economie en een onmiskenbare schakel in een stad in verandering en een economie in transitie (zie ook factsheet Economie).

De beschikbaarheid van mensen staat onder druk, we moeten méér doen met minder mensen en willen iedereen duurzaam mee laten doen. Randvoorwaarde: sterke ketensamenwerking (VO, MBO, Doorstroompunt, Arbeidsmarktregio Zwolle). Vraag van samenleving en raad Realiseren van een samenhangende aanpak waarbij de kracht van Zwolle als onderwijsstad verder wordt uitgebouwd en benut. Onderwijs is een onmisbare schakel in opleiden van jong talent, leven lang ontwikkelen en kennisvalorisatie. Daartoe werken we samen met de onderwijsinstellingen aan een Position Paper voor nieuwe visievorming na 2026. Doel en perspectief Zwolle ziet - net als in het recent afgesloten landelijke coalitieakkoord - het beroepsonderwijs - als ruggengraat voor de regionale economie. Zwolle wil haar positie als onderwijsstad verder uitbouwen. Dat betekent aandacht voor: - De rol en plek van het beroepsonderwijs in het regionale innovatie-ecosysteem (voor Zwolle: de Spoorzone en de Makersfabriek) - Meer ruimte voor huisvesting van studenten en starters op de arbeidsmarkt.

- Overleg met de Z8 over de ontwikkeling van de onderwijsprofielen - Samenwerking me de Z8 op het gebied van de positionering van Zwolle als onderwijsstad Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? Ontwikkel een visie op Zwolle Onderwijsstad en reserveer middelen voor uitvoering. De huidige Strategische Onderwijsagenda 2022–2026 wordt in 2026 geëvalueerd. Advies: nieuwe visievorming gericht op de langere termijn voor funderend onderwijs en beroepsonderwijs/universiteit. Daarnaast betere aansluiting zoeken bij de economie en arbeidsmarkt van de toekomst. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? - Vanuit gebiedsvisies onderwijs integraler meenemen als sociale infrastructuur. - Mogelijke extra investeringen in mobiliteit, veiligheid en innovatiehubs. - Gemeente heeft geen directe verantwoordelijkheid voor beroepsonderwijshuisvesting, maar wel belang bij afstemming en sturing op onderwijsprofielen gericht op de groei van de stad en brede welvaart. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Het regeerakkoord spreekt over versterking van het beroepsonderwijs (MBO/HBO) door meer stabiele en voorspelbare financiering. Daarnaast wil het kabinet een regionaal investeringsfonds om de relatie tussen onderwijs en bedrijfsleven verder uit te bouwen.

Daarmee is de verwachting dat de

37/106

Verkiezingen keten onderwijs-arbeidsmarkt verder wordt versterkt. Relevante visies/beleidsnota’s - Strategische Onderwijsagenda 2022-2026 (specifiek thema Verbinding beroepsonderwijs, arbeidsmarkt en economie) - Uitvoeringsagenda beroepsonderwijs 2022-2026 - Regio Zwolle stapt door 2024-2028 - Agenda Zw8lse 2022-2026 - Economisch Perspectief, - Uitvoeringsnota Arbeidsparticipatie Uitvoeringsagenda Arbeidsparticipatie en Arbeidsmarkt 2025 – 2028 - Beleidsnota basisvaardigheden en uitvoeringsagenda 2025-2026

38/106

Verkiezingen Thuisondersteuning en materiële voorzieningen WMO (Koers sociaal domein pijler: Kansengelijkheid) Wat speelt er in Zwolle? Inwoners van Zwolle ontvangen maatwerkvoorzieningen als dat nodig is, waaronder thuisondersteuning, een hulpmiddel of aanpassing in de woning. Het sociaal wijkteam van Zwolle voert hiervoor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) uit. Op basis van de Wmo gaat zij met de inwoner na welke hulpvraag degene heeft en welke ondersteuning passend is. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - In het kader van de dubbele vergrijzing die ook in Zwolle speelt (zie ook factsheet Demografie, vergrijzing) focussen we ons op preventie en op het benutten van kansen op de arbeidsmarkt. Daar waar mogelijk geven we de voorkeur aan mogelijkheden in de sociale basis, zodat maatwerkvoorzieningen niet nodig zijn - De algemene maatregel van bestuur Reële prijs Wmo 2015 geeft gemeenten de wettelijke verplichting om reële tarieven te betalen aan zorgaanbieders. Dit leidt tot een druk op de tarieven van de Wmo-voorzieningen. - Een dashboard Wmo nemen we in 2026 in gebruik. We kenschetsen hiermee graag een gericht kwantitatief en kwalitatief beeld op welke wijze maatwerkvoorzieningen bijdragen aan de participatie en kwaliteit van leven van inwoners van Zwolle.

- Voor maatschappelijke participatie (onder meer vrijwilligerswerk, sociale activiteiten, dagbesteding) zetten we in op de verbinding in de keten met de mogelijkheden in de sociale basis en arbeidsparticipatie (onder meer (aangepast) werk). - We breiden de beschikbaarheid van algemene hulpmiddelvoorzieningen uit, bijvoorbeeld scootmobielen die inwoners van woonzorgcomplexen gratis kunnen lenen. Daardoor maken wij effectiever gebruik van hulpmiddelen en zijn er minder maatwerkvoorzieningen nodig. - In 2026 en 2027 starten we een aanbesteding op voor Integrale thuisondersteuning en Dagbesteding arbeidsmatige leeftijd. De verwachting is dat de tarieven omhoog gaan en de kosten dus zullen stijgen. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? Naast bovenstaande ontwikkelingen verwachten we in de collegeperiode: - De landelijke invoering van een inkomensafhankelijke bijdrage zal in deze collegeperiode plaatsvinden. - De invoering van de huidige landelijke afspraken met betrekking tot contractstandaarden, gericht op de vermindering van administratieve lasten tussen gemeenten en Wmo-aanbieders/leveranciers. - Indien nodig het actualiseren van de Wmo-verordening Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Het regeerakkoord bevat meerdere maatregelen die de uitvoering van de Wmo en de thuisondersteuning direct en indirect raken.

Het verder scheiden van wonen en zorg, langer thuis wonen én het bezuinigen op de wijkverpleging zorgen waarschijnlijk voor een toenemend beroep op gemeentelijke ondersteuning. Ook maatregelen over de hervorming van de Geestelijke gezondheidszorg staan genoemd. Anderzijds wil de regering de eigen bijdrage voor hulp bij het huishouden herinvoeren, waardoor het beroep op deze ondersteuning (met name door hogere inkomens) zal afnemen. Dit gaat echter gepaard met een uitname uit het gemeentefonds. Verder zijn maatregelen als verhoging van eigen risico en beperking van vergoedingen voor chronisch zieken van invloed op de verstrekkingen door de gemeente. Het recente Houdbaarheidsonderzoek wordt niet letterlijk genoemd, maar de (on)houdbaarheid ligt wel ten grondslag aan bovenstaande maatregelen Relevante visies/beleidsnota’s - Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) - Regels over de gemeentelijke ondersteuning op het gebied van zelfredzaamheid, participatie, beschermd wonen en opvang - Memorie van toelichting Wmo 2015 - Verordening maatschappelijke ondersteuning Zwolle 2024

39/106

Verkiezingen -

Koers Sociaal Domein Eindrapportage houdbaarheidsonderzoek Wmo 2015

40/106

Verkiezingen Maatschappelijke opvang en Oggz (bemoeizorg) (Koers sociaal domein pijler: Kansengelijkheid) Wat speelt er in Zwolle? Gemeente Zwolle is centrumgemeente voor maatschappelijke opvang (MO) en Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (Oggz). Dit houdt in dat gemeente Zwolle de regionale middelen ontvangt voor het organiseren van MO en Oggz voor de regio IJssel-Vecht*. De bemoeizorg (Oggz) en toegang maatschappelijke opvang (MO) zijn belegd bij GGD IJsselland. Vanuit een 24-uurs meldpunt pakken zij signalen op over zorgwekkende, zorg mijdende of verwarde inwoners. De achterliggende teams VIA (Vangnet, informatie en advies), Zwerfjongeren en Hygiënische probleemhuishoudens werken aan oplossingen voor complexe zorgvragen. Ook is het (verkennend) onderzoek voor verplichte Ggz belegd bij de GGD. In het eerste halfjaar van 2025 zijn met bij Team VIA 194 meldingen binnengekomen, bij team Zwerfjongeren 37 meldingen en bij Hygiënische probleemhuishoudens 36 meldingen. Aan inwoners die het niet lukt om zelf een dak boven het hoofd te vinden, bieden we samen met RIBW De Herberg, Leger des Heils, Limor en Creating Balance opvang, al dan niet met benodigde hulp en begeleiding. In het eerste halfjaar van 2025 verbleven 78 inwoners uit de gemeente Zwolle in de opvang. Voor mensen met ernstige verslavingsproblematiek biedt Tactus begeleiding, behandeling en ondersteuning.

Zowel de MO als Oggz lieten de afgelopen jaren forse stijgingen zien. Meer mensen verbleven in de opvang en ze verbleven er langer vanwege gebrek aan uitstroom. Het meldpunt zag vooral de ‘niet acute zorgmeldingen’ via politie toenemen. En ziet meer mensen met meerdere problemen (zoals combinatie psychische met verslavingsproblemen en schulden, dakloosheid, etc.). Ook uit de ETHOS-telling dak- en thuisloosheid die in april 2025 is gehouden, kwam naar voren dat 602 volwassen en 104 kinderen dak- of thuisloos zijn. Veelal verblijven deze inwoners in onconventionele woonruimtes en tijdelijke woonvormen. Zwolle heeft zich gecommitteerd aan de nationale ambitie om dakloosheid vóór 2030 uit te bannen. Naast het realiseren van passende opvang en ondersteuning is preventie hierin een belangrijke pijler. Het voorkomen van dak- en thuisloosheid gebeurt o.a. door huisuitzettingen te voorkomen en mogelijkheden voor tijdelijke huisvesting te vergroten. Bij preventie gaat het ook om het versterken van bestaanszekerheid, bijvoorbeeld door vroegsignalering en voorkomen van escalatie, zodat inwoners voldoende inkomen en stabiliteit hebben om een thuis te behouden. *Gemeenten Dalfsen, Hardenberg, Kampen, Ommen, Staphorst Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle.

Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? De hierboven genoemde stijging zorgt voor druk op de beschikbare capaciteit (van menskracht en opvangplekken) bij de ketenpartners. Een belangrijke oplossing is het inzetten op meer beschikbare en passende woonplekken, voor mensen met en zonder een complexe zorgvraag. Hier wordt met de omliggende gemeenten op ingezet. De rijksmiddelen voor MO en Oggz zijn niet toereikend en de benodigde extra middelen zijn tijdelijk via regionale voordelen beschermd wonen opgevangen. Vanaf dit jaar is er een tekort op de begroting. De (vorige) raad riep op om vóór 1 juni 2026 met een actieagenda dakloosheid te komen. Deze moet (onorthodoxe) maatregelen bevatten voor het tegengaan van dakloosheid op korte termijn. En een voorstel voor activiteiten, inclusief financiële dekking, vóór de behandeling van de begroting 2027. Eerder is al gevraagd om initiatieven voor dak- en thuisloze jongeren (jongerenhuis en bouwdepot). Over de voortgang van deze projecten wordt in 2026 gerapporteerd. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? Voor de Oggz is de wens om enkelvoudige casuïstiek in elke regiogemeente meer lokaal, door de sociaal wijkteams te laten opvangen.

Dit vraagt nog verdere verkenning, waarbij ondertussen de uitdaging is om de dienstverlening op peil te houden vanwege de toegenomen drukte en complexiteit. In 2029 wordt waarschijnlijk de ETHOS-telling naar dak- en thuisloos herhaald, als input voor (bij te stellen) beleid. Ook belangrijk is het volgen van de ontwikkeling van de Rijksmiddelen, vanwege mogelijk nieuwe wetgeving met een nieuw financieel verdeelmodel. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? In het regeerakkoord staat een aantal maatregelen opgenomen over preventie, het versterken van zogenaamde bemoeizorg en daarmee voorkomen van verward gedrag. Door de invoering van

41/106

Verkiezingen nieuwe wetgeving wil het nieuwe kabinet meer regie over de schotten van verschillende wetten mogelijk maken (dit verwijst naar concept-wet Wams). De relatie met het woningtekort is groot, maatregelen die dat oplossen zijn zeer welkom, kunnen (op termijn) invloed hebben op het beroep op de maatschappelijke opvang. Relevante visies/beleidsnota’s - Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2021 - Centrumregeling beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2025 regio IJssel-Vecht - Nader uitgewerkte visie maatschappelijke ondersteuning 2023-2027 regio IJssel-Vecht - Regionaal uitvoeringsplan maatschappelijk opvang 2023-2027 - Raadsbrief Uitkomsten ETHOS telling

42/106

Verkiezingen Sociaal Wijkteam (SWT) Inleiding De afdeling Sociaal wijkteam (verder SWT) biedt informatie, advies en ondersteuning op verschillende leefgebieden. Het SWT is er voor inwoners die er zelf niet meer uit komen en die geen oplossing vinden met behulp van hun omgeving of geen hulp vinden in de sociale basis. Het Sociaal wijkteam organiseert tijdelijke ondersteuning die een passend antwoord vindt op de échte vraag en aansluit leefwereld van de inwoner. Oplossingen voor problemen worden zo veel mogelijk gevonden in de omgeving: thuis, op school of in de wijk. De inwoner blijft zo veel mogelijk in regie met focus op gewone oplossingen voor gewone problemen. Dit wordt gedaan vanuit de vastgestelde visie: - Versterken: We doen wat nodig is; - Normaliseren: We zorgen dat meer normaal is; - Tijdelijkheid: We maken onszelf weer overbodig. Doel en werkwijze Doel van de ondersteuning is dat de inwoner zichzelf weer kan redden en zonder hulp van het SWT verder kan. Het SWT beoogt hiermee drie bewegingen te realiseren. Dit sluit aan bij de beweging naar de voorkant die we in het Sociaal domein van Zwolle willen maken: - Meer oplossen in de sociale basis - Meer eigen inzet en stevige regie door het SWT - Minder inzet en een andere rol van de specialistische zorg.

Wanneer ondersteuning met een vrij toegankelijke oplossing in de sociale basis of door het SWT onvoldoende is, dan haalt het SWT er specialistische ondersteuning bij. We blijven daarin intensief samenwerken. Samenspel in de Wijk is de werkwijze waarmee gemeente Zwolle, SWT en zorgaanbieders inwoners ondersteunen. Om hulp en steun dichtbij inwoners te organiseren was een nieuw samenspel nodig tussen partners in de wijk en het SWT. Dit samenspel is de afgelopen jaren ontwikkeld door samen te leren. Wat klein begon is nu een nieuwe manier van werken in alle wijken en in alle domeinen (jeugd, Wmo en participatie). We werken met Samenspel in de Wijk op basis van het systemisch gedachtengoed. Door anders te kijken, denken en samenwerken met partners, benaderen we hulpvragen breed en dicht bij inwoners. Onze focus ligt op duurzame oplossingen, normaliseren waar mogelijk en het versterken van bestaande relaties in en om de inwoner/ het gezin. Specialistische hulp blijkt dan niet altijd nodig. Door middel van de inzet van het SWT leveren we een belangrijke bijdrage aan de Koers Sociaal Domein Zwolle 2024-2030, waarin we streven naar een Sterke sociale basis, Bestaanszekerheid, Kansengelijkheid en een Gezond leven. (Zie ook de factsheet Koers Sociaal domein) Organisatieontwikkeling Het SWT is in 2015 gestart en vanaf 2018 een afdeling van de gemeente Zwolle.

De gemeenteraad heeft in 2022 de doelen en visie voor het SWT vastgesteld. Vervolgens is de gemeenteraad in 2023 geïnformeerd over de aangescherpte opdracht van het SWT. Het SWT werkt voortdurend aan de verdere professionalisering van de organisatie. Op basis van de aangescherpte opdracht uit 2024 is de afgelopen jaren gewerkt aan een toekomstbestendige organisatiestructuur. Onderdeel van deze professionalisering is een extra investering in kwaliteit en de wijze waarop we met data werken. Ook hebben we nieuwe rollen ontwikkeld ter versterking van uitvoering en management. Daarbij hebben we mogelijkheden gevonden om de professionalisering van onze organisatie op te vangen binnen de eigen middelen van de afdeling. En ook de komende jaren blijven we zoeken naar slimmere manieren van werken om ons werk efficiënter uit te voeren. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? In 2026 verstevigen we de samenwerking met de sociale basis, zodat inwoners voor hulp en

43/106

Verkiezingen ondersteuning nog nadrukkelijker in de sociale basis terecht kunnen voor ondersteuning. Als er meer nodig is, kan het SWT worden betrokken. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? De voorstellen van het kabinet Jetten kunnen invloed hebben op de werkzaamheden en de rol van het SWT. Een voorbeeld hiervan is het voorstel om de inzet van huishoudelijke hulp inkomensafhankelijk te maken. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Zie hierboven. Relevante visies/beleidsnota’s - Koers Sociaal Domein 2024-2030 - Rapportagemodel Monitor Koers Sociaal Domein (concept) - Trends & ontwikkelingen sociaal domein

44/106

Verkiezingen Vluchtelingen Wat speelt er in Zwolle? De huidige opgave en realisatie (tot 1 februari 2026) is als volgt: Doelgroep Opgave Realisatie Asielzoekers 647 Verdeelbesluit Meeuwenlaan: 300 opvangplekken tot 1 februari 2027. De Tippe: 400 opvangplekken vanaf medio 2027. Spreidingswet, Er wordt tijdelijke overbrugging voor de huidige bewoners waarvan 87 AMV van de Meeuwenlaan gezocht. Er zijn momenteel 45 opvangplekken voor AMV’ers zonder status. Status111 1e helft 2026 Er zijn in 2025 213 statushouders gehuisvest. In januari 2026 zijn er 13 statushouders gehuisvest en is houders + 36 van de taakstelling 2025 er voor 24 statushouders woonruimte in zicht. Oekraïense 685 InspanningsMet 720 opvangplekken voor Oekraïense ontheemden ontheemden verplichting voldoen wij aan de inspanningsverplichting. In Zwolle werken we aan een stabiel opvangklimaat. In de samenwerkingsovereenkomst met COA is afgesproken om minimaal 650 duurzame opvangplekken voor asielzoekers en AMV’ers te realiseren. Het is een dynamisch vraagstuk waarbij snel in de waan van de dag geleefd wordt, het risico daarvan is dat we niet toekomen aan duurzame oplossingen en in een crisisstand blijven werken.

Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? Zwolle voldoet niet aan de taakstelling Spreidingswet: - Vanaf medio 2027 kent Zwolle met de opvanglocatie in De Tippe en de AMV-opvanglocaties in totaal 445 opvangplekken, wat betekent dat er nog 205 plekken gerealiseerd moeten worden. De transitie van tijdelijke- en noodopvang naar structurele huisvesting: - Op dit moment worden zowel asielzoekers als ontheemden opgevangen in tijdelijke opvanglocaties. Nu de opvang van verschillende doelgroepen voortduurt zijn duurzame, structurele en flexibele oplossingen nodig. Een stabiel opvangklimaat levert zowel een positieve bijdrage aan het welzijn van de bewoners alsook aan het draagvlak in de Zwolse samenleving. Vanaf 2027 krijgen Oekraïense ontheemden een tijdelijke verblijfsvergunning van 3 jaar, wat betekent dat de noodopvang in Oosterenk zal moeten worden vervangen door een meer structurele vorm van huisvesting. - Naast vluchtelingen en statushouders zijn er veel meer aandachtsgroepen waarvoor dringend opvang en woningen moeten worden gerealiseerd, bijvoorbeeld studenten, spoedzoekers, ouderen en daklozen. Door locaties flexibel in te richten kunnen, afhankelijk van de actuele vraag, verschillende doelgroepen met vergelijkbare behoeften gezamenlijk worden gehuisvest.

In mei 2026 gaat hiervoor een specifieke regeling vanuit het Rijk in. Nieuwe huisvestingsconcepten benutten de beperkte ruimte optimaal, leiden tot een groter welzijn van de bewoners, tot meer draagvlak in de maatschappij, terwijl de kosten ten opzichte van de huidige noodopvang voor de maatschappij worden gehalveerd1. We onderzoeken mogelijkheden voor deze flexibele vorm van opvang. Taalonderwijs vanaf dag 1 is meedoen vanaf dag 1: - Het is belangrijk dat nieuwe Zwollenaren zo snel mogelijk onderdeel kunnen uitmaken van onze Zwolse samenleving, het liefst via betaald werk. Door te investeren in vroege deelname in onderwijs en werk wordt de zelfredzaamheid en integratie bevorderd en kunnen problemen worden voorkomen.2

45/106

Verkiezingen -

-

Voor Oekraïense ontheemden is inburgeren niet verplicht. Dit heeft als gevolg dat zij, voornamelijk door de taalbarrière, veelal werken onder hun niveau en beperkt participeren in de samenleving. Onderzoeken34 tonen aan dat vroege inzet op taalonderwijs en werk tijdens de opvangperiode zorgt voor een betere start en een langdurig positief effect heeft op de maatschappelijke businesscase. We onderzoeken nieuwe mogelijkheden om de participatie in de maatschappij voor asielzoekers en ontheemden te bevorderen en vorm te geven binnen Zwolle, onder andere door het onderzoeken van een Zwolse versie van Plan Einstein.

Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? We verwachten dat er de komende jaren nieuwe en veranderende wetgeving vanuit Den Haag en Brussel op ons af gaat komen. Voorbeelden zijn onder andere: - het Europees migratiepact - de Asielnoodmaatregelenwet en Tweestatusstelsel - de plannen om de voorrang op huisvesting voor statushouders te verbieden - de verblijfsstatus van Oekraïense ontheemden vanaf 20275. Het wisselvallige landelijke beleid maakt dat het noodzakelijk is om een Zwols beleid te ontwikkelen waarin we adaptief zijn en waardoor we minder afhankelijk worden van landelijke (politieke) ontwikkelingen. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? - Spreidingswet blijft voorlopig van kracht: we moeten doorgaan met het vinden van vaste opvanglocaties. - Snellere toegang tot werk voor asielzoekers: kansrijke asielzoekers mogen na 3 maanden werken en er komt extra aandacht voor vroeg taalonderwijs en begeleiding naar werk. Relevante visies/ beleidsnota’s - Raadsbrief voortgang vluchtelingen najaar 2025 - Collegebesluit koers spreidingswet - Aanpak opgave vluchtelingen 2023 – 2027 - Samenwerkingsovereenkomst Gemeente Zwolle - COA - Raadsbrief Toezegging onderzoek naar Plan Einstein

46/106

Verkiezingen Stedelijke ontwikkeling Ontwikkelprincipes en uitdagingen Wat speelt er in Zwolle? Zwolle staat voor grote opgaven: er is dringend behoefte aan woningen en ruimte voor economie, terwijl klimaatverandering, de energie- en mobiliteitstransitie en de wens voor een groene en gezonde leefomgeving steeds belangrijker worden. Ontwikkeling gebeurt met brede welvaart, sociale cohesie en de menselijke maat als uitgangspunt. Omdat de ruimte schaars is, zijn duidelijke keuzes nodig om de groei in goede banen te leiden. Zwolle ontwikkelt zich verder als hart van de groeiregio. In het centrum breidt de binnenstad zich uit richting de Spoorzone en de Nieuwe Veemarkt, waardoor een samenhangend en levendig centrumgebied ontstaat. De Singelzone blijft een voorbeeld van de combinatie van groen, water en stedelijke ontwikkeling. Ook de mobiliteitsstrategie krijgt hier vorm met onder andere centrumhubs en buurthubs, gericht op een groenere en prettigere leefomgeving. Daarnaast wordt gewerkt aan een sterke verbinding tussen stad en land, met toekomstbestendige dorpen in het buitengebied via dorpsplannen. Zwolle werkt met zes bouwstenen: Wonen, Economie, Mobiliteit, Energie, Water & Klimaat en Groen. We hebben onszelf de ambitieuze opgave gesteld om vóór 2040 ruim 20.000 woningen te realiseren, naast hoge ambities voor de andere thema’s.

Dit vraagt van de gemeente lef, daadkracht en meer dan alleen faciliteren. Om Zwolle bereikbaar, leefbaar en droog te houden, moet de gemeente de regie nemen over de stedelijke ontwikkeling, binnen de beschikbare middelen en samen met mede- en semi-overheden en andere partners in de stad en regio. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? - Herprioritering Strategische investeringsagenda (SIA)- eerste en tweede kwartaal Zwolle ontvangt rijkssubsidies voor openbare ruimte en gebiedsontwikkeling, maar deze hebben voorwaarden in de planning. In 2025 is € 27,4 miljoen toegekend, wat een deel van de kosten dekt. De gemeente moet aanvullend zelf bijdragen om de beoogde versnelling te realiseren. Hierdoor en door het wegvallen van inkomsten uit Hessenpoort is herprioritering van middelen binnen de SIA nodig, wat in het voorjaar bij de coalitieonderhandelingen tot scenario’s leidt. Hierin nemen we ook de realisatiestimulans mee (effecten, besteding). - Uitvoeringsstrategie gebieden – eerste en tweede kwartaal Ook de beschikbare capaciteit is schaars en dwingt tot het maken van keuzes over rolneming en welke gebieden prioriteit krijgen. In het RTP zijn nieuwe gebieden aangewezen voor de ontwikkeling van Zwolle.

Keuzes zullen noodzakelijk zijn om voldoende voortgang in de gebiedsontwikkeling te maken omdat niet alles tegelijk kan. Capaciteit, financiën, netcongestie etc en andere schaarse middelen stellen beperkingen. Scenario's zijn beschikbaar bij de coalitie onderhandelingen. - Tijdelijke bereikbaarheid We werken aan een stedelijke monitoring van de effecten van de verschillende uitvoeringsprojecten in Zwolle. Einddoel is een monitoring waarin we alle maatregelen en onderlinge tijdelijke effecten op bereikbaarheid kunnen monitoren en sturen. Voor de korte termijn willen we dit voor de grootste woningbouw- en mobiliteitsprojecten gaan beoordelen op de grootste knelpunten en welk handelingsperspectief hierbij geplaatst kan worden. Dit zal in het eerste/tweede kwartaal gereed zijn. Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? Er is een aantal trends en kansen die zich voordoen bij stedelijke ontwikkeling: - Er is veel focus op deregulering, bijvoorbeeld de rapportage van de commissie STOER. Voor

47/106

Verkiezingen

-

-

-

het deel dat binnen bestaande wetgeving te realiseren is, kan lokaal initiatief worden genomen. Er zal een voortdurende kritische blik zijn op risico’s, kosten en fasering. Binnen samenwerkingsmodellen wordt meer nadruk verwacht op een actieve rol van overheden om belangen binnen samenwerkingen gelijk te richten. Dit komt samen in de beleidskeuzen in grondbeleid. Actief grondbeleid geeft meer regie aan de gemeente en is nadrukkelijk te overwegen. Daarbij ligt het voor de hand ook kostenverhaal verder uit te werken voor Zwolle omdat daarmee bepaalde bovenwijkse investeringen bekostigd kunnen worden. Integrale ontwikkeling: gebiedsontwikkeling is meer dan woningbouw en gaat ook over voorzieningen, mobiliteit, klimaatadaptatie, werken, ruimte om te ontmoeten, waar ook in geïnvesteerd moet worden. Hier hebben we (ook) andere partners, zoals het Rijk voor nodig. De van het Rijk verkregen subsidies voor de gebiedsprogramma’s bevatten voorwaarden. Het voldoen aan deze voorwaarden is complex omdat van verschillende regelingen gebruik wordt gemaakt en de planning kritisch is.

Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Belemmeringen: schrappen, versoepelen, versimpelen: Parallel plannen (mogelijk voor Zwolle) Zelfde categorie: Simpelere regels voor optoppen en splitsen, etc: Dit sluit aan bij het onderdeel wijkversterking uit het RTP. Woningbouw als hefboom voor wijkversterking. Rest van stedelijke opgave komen terug in de domeinen en gebieden. Relevante visies/ beleidsnota’s - AOS (Mobiliteit) - Ruimtelijk toekomstperspectief

48/106

Verkiezingen Wonen Wat speelt er in Zwolle? We willen al onze inwoners een passend (t)huis kunnen bieden (Perspectiefnota 2025-2028). Zover is het nog niet. Ook in Zwolle kampen we met een tekort aan woningen. En dat gecombineerd met een forse groei van het aantal inwoners betekent dat de bouw van nieuwe woningen onze grootste opgave is voor de komende periode. De woondeal ‘Wonen met kwaliteit’ (december 2022) met de provincie stelt Zwolle voor een realisatie van 9000 woningen van 2024 tot en met eind mei 2030. Zwolle wil ook een (t)huis bieden aan verschillende doelgroepen zoals studenten, gezinnen, statushouders, alleenstaanden en ouderen. De veranderende demografie door vergrijzing vraagt om aanpassingen in het woningaanbod en meer ‘geschikte’ woningen. Met de nieuwe Woonvisie Zwolle ‘Ruimte voor Wonen 2017 – 2027 ’ willen we onderbouwd en in samenwerking met alle woonpartners beter kunnen sturen op onze gezamenlijke ambities voor Wonen in Zwolle. We streven de volgende doelen na: 1. Versnelling woningbouw: We verbeteren de samenwerking met provincie, markt en corporaties. We hebben de productie op peil krijgen en houden dit zo (Woondeal). 2. We monitoren en voeren regie op de woningbouw onderbouwd door data en dashboard met informatie van verschillende gremia (intern- en extern). 3.

We programmeren kwalitatief en kwantitatief over de bestaande stad en ontwikkelende stad, dit leidt tot een evenwichtige woningvoorraad voor aandachtsgroepen die toekomstbestendig is. Hiervoor stellen we een Beleidsvisie Wonen, Welzijn en Zorg (WWZ), Volkshuisvestingsprogramma (VHP), Huisvestingsverordening (HHV) en een Urgentieregeling vast. Welke zaken en dilemma’s spelen op korte termijn (eerste jaar van de collegeperiode)? Welke besluiten zijn in deze periode nodig? In het eerste jaar zijn de volgende besluiten nodig: - Huidig college/ huidige raad – eerste kwartaal 2026 - Informeren college uitvoeringsstrategie Programma Wonen en Bouwen - Nieuw college/nieuwe raad – tweede kwartaal 2026 - Informeren raad via de Woonbrief: Halfjaarlijkse update aan de raad over de woningbouwproductie en beleidsontwikkelingen. - Nieuw college/nieuwe raad – derde kwartaal 2026 - Besluitvorming Huisvestingsverordening (HHV) en Urgentieregeling. - Nieuw college/nieuwe raad – vierde kwartaal 2026 - Besluitvorming Volkshuisvestingsprogramma (VHP), Besluitvorming Beleidsvisie Wonen, Welzijn en Zorg (WWZ) Welke zaken en dilemma’s spelen tijdens de rest van de collegeperiode? - Uitwerking woonprogramma voor nieuwe woongebieden Vechtrand en Zwolle-Zuid/Zuid en de bestaande stad. - Onderbouwing van het afwijken op gebied/plot niveau van het woonprogramma. In relatie tot de totaal opgave van de stad.

- Het borgen van een breed scala van aandachtsgroepen in het woonprogramma. Met als grootste uitdaging het huisvestingsvraagstuk van ouderen met een toenemende zorgbehoefte. - Kloof tussen capaciteit en ambitie op het gebied van bouwen. - Betrekken van de woningzoekende in beleid/uitvoering. Welke aandachtspunten zijn er vanuit het coalitieakkoord Jetten I? Wonen is een van de grootste onderwerpen wat breed en uitvoerig is behandeld. Dit gaat van verruimen en afschaffen van regels, woon-zorg tot grote uitbreidingen. Heeft veel consequenties voor uitvoering van andere stedelijke functeies. Uitgebreide analyse is gemaakt. Zie…

49/106

Verkiezingen Relevante visies/ beleidsnota’s - Woonvisie, - RTP, - Woonbrief, - Raadsbrief Zwols Actieplan Blijven bouwen, - Regionale woonzorgvisie