Handelingen Raad 20 september 2021

583

zeggen dat wij dan geen oog hebben voor de huidige inwoners en voor NIMBY-gevoelens. Je weet wel: ‘Not In My BackYard.’ Die horen we veel, maar we willen ze niet oplossen door dan maar JIMBY the roepen, ‘Just In My neighbours’ BackYard’: dan maar bij de buurman in de achtertuin. Ik begrijp heel goed dat die RES bewust stuurt op bewezen oplossingen: grootschalig zon en grootschalig wind. Maar, het nadeel van de discussie over die RES is eigenlijk de volledige samenhang van de trias energetica die uit het oog wordt verloren. Want, daar gaat het om besparen en nog een keer besparen. Maar, wat je niet nodig hebt, hoef je niet op te wekken. Ten tweede, het gebruik van duurzame energie: wind, zon, water en, als het dan toch nog moet op een bepaalde plek, kolen of aardgas zo slim mogelijk inzetten. Een goede en belangrijke vraag die bij ons naar boven komt, is: ‘Wat is nou nog de RES?’ De waarde van de ‘R’ van regionaal? Want, volgens ons, is er eigenlijk geen sprake meer van een regionaal verhaal. Ik heb dit ook aangegeven in het Forum en ik herhaal dat hier graag. Want, de gemeente Zutphen heeft – bijvoorbeeld – een zoekgebied voor wind, waar vooral de inwoners van Lochem niet blij mee zijn. Maar, die hebben daar niks over te zeggen. De gemeente Brummen heeft een zoekgebied voor windmolens waar vooral, in ieder geval een gedeelte van de inwoners van Zutphen niet blij mee is.

Maar die inwoners hebben daar niets over te zeggen. Dus, hoezo regionaal? Er is eigenlijk geen sprake van een RES, maar meer van een ZES. De Zutphense energiestrategie. En dan is er misschien ook nog sprake van een LES in Lochem, een VES in Voorst. Een BES in Brummen. Maar, in Zutphen is dat dan de ZES. Dat is misschien ook wel zo, een zesje ... We doen ons best, maar het houdt nog niet helemaal over. En door alleen maar te praten over die RES, en grootschalig zon en grootschalig wind, bouwen we nooit aan het gewenste en benodigde draagvlak voor duurzame energie. Dat draagvlak is juist zo belangrijk. De ambitie hebben wij als CDA ook om het lokaal eigenaarschap te vergroten met minimaal vijftig procent. Maar, hoe bouwen we nu aan draagvlak als bijvoorbeeld initiatiefnemers van Windpark IJsselpark, dolgraag verder willen met hun plannen ondanks uitspraken van de Raad van State en daarom maar over de gemeente heen gaan en dan bij de provincie - die is ook wel het bevoegd gezag - maar daar toch vragen om de procedure van de realisatie van drie windmolens in behandeling te nemen? Voorzitter, dan lees ik in De Stentor van vrijdag 10 september ... een van de initiatiefnemers zegt - en dan citeer ik dat even – (citaat) “We weten dat het pijn doet, maar we hebben een verantwoordelijkheid naar onze nieuwe generatie.

We hopen dat ze – de buurtbewoners – na de schok zichzelf terugvinden en het gesprek met ons willen aangaan.” Dat is het einde van het citaat. Maar, als dit op deze manier de basis is van participatie, dan moeten we nu stoppen. Dit is een heilloze en - wat ons betreft - een doodlopende weg. Ook gezien de jurisprudentie van, onder andere ook, Delfzijl om allerlei maatschappelijke ontwikkelingen en onrust - in het voordeel van het CDA Zutphen-Warnsveld - om het zoekgebied voor windenergie ten noorden van Zutphen te schrappen. Hiervoor hebben wij een amendement ingediend, samen met D66, de Stadspartij en Burgerbelang. Want, als we doorgaan op deze weg wordt het alleen maar een enorme, grote, juridische strijd, met als enige winnaars: de advocaten. Ik roep alle partijen in deze raad op, die ook inwonersparticipatie belangrijk vinden, om deze oproep te steunen en tegen IJsselwind te zeggen: “Dit is niet de juiste route. Tot hier en niet verder!” Het kan ook zijn: “Nee is ook een antwoord.” Dat kunt u uitspreken door dit amendement te steunen. Ik heb voor nu ook nog een vraag aan de wethouder.

Wethouder, of misschien ook wel het College, wat vindt u van de stappen die IJsselwind nu zet? Wat heeft u, bijvoorbeeld, IJsselwind geadviseerd om te doen? Stoppen met inspanning op dit gebied of te zeggen: “Ja, gaat u dan maar naar de provincie”? En het tweede, ook wel een ingewikkeld punt voor het CDA, dat betreft de grootschalige zonneweides op landbouwgrond. Wij overwegen dat aan de ene kant landbouwgrond nodig is voor extensivering van de landbouw. Ten tweede, in alle eerlijkheid, hectares zonnepanelen maken het landschap nou ook niet per se mooier of meer divers. Ten derde, moeten we ook zuinig zijn op de beperkte uitloopgebieden die wij in onze gemeente hebben. Zutphen is qua oppervlakte klein, maar wel fijn. En ondanks het feit dat het natuurlijk

584

echt wel ingewikkeld is om alternatieven te ontwikkelen, zijn wij van mening dat de zoekgebieden voor zon in de Overmars en de Leestense Broek van tafel moeten. Ook dat staat in ons amendement. Nu moet ik wel zeggen dat de inwonerbetrokkenheid bij het zonnepark toch wel groot is. Want, 655 inwoners hebben een petitie getekend dat de Overmars niet aanbevelingswaardig is als zoekgebied voor de ontwikkeling van zonneparken. Dit soort gelijkgestemde signalen stijgt ook op vanuit Leesten. Het lijkt ons - wat dat betreft - verstandig om onze energie op andere onderwerpen te richten. Zoals échte inwonerbetrokkenheid, besparen en zon op het dak. Gelukkig zet de RES 1.0 wel in op het gebruik van de zonneladder en meer zon op het dak: een prachtige ontwikkeling. Ook hierbij toch nog een vraag aan de wethouder: er zijn nu eigenlijk meerdere zonneladders in omloop. Onder andere in de natuur- en milieufederaties, maar ook in een van onze Cleantech regio. Maar, u bent het met het CDA eens, dat het eigenlijk eenduidiger is om één zonneladder te hebben en wij realiseren ons ook heel goed dat meer zon op het dak geen sinecure is. Ik ben ook blij dat de wethouder in het Forum heeft aangegeven, dat Zutphen - of misschien ook wel de wethouder, dat weet ik niet - dat er een Taskforce ‘Zon op het dak’ in voorbereiding is.

Ik hoop dat de wethouder ook vandaag nog even kan aangeven wat daarvan de vorderingen en de ontwikkelingen zijn?’ En daarbij roepen wij ook echt op om te kijken hoe we ook wat minder gunstig gelegen agrarische daken kunnen benutten. Dat zijn daken die verder weg liggen van, bijvoorbeeld, een verdeelstation. En ook de mogelijkheid om toch bijvoorbeeld een geluidswal zoals in Lochem, of nee niet in Lochem, in Leesten, te kunnen benutten voor zonnepanelen. Hoe zouden we dat nou toch kunnen doen? Tot slot, voorzitter, wil ik graag nog even stilstaan bij dat amendement van de ChristenUnie en GroenLinks over het afwegingskader. Ondanks het feit dat wij van mening zijn dat de huidige zoekgebieden voor zonnepanelen van tafel kunnen, of moeten, zijn we wel absoluut vóór het amendement, want ook wij zien, dat het belangrijk is om een afwegingskader te hebben voor nieuwe initiatieven. Ook met nieuwe techniek. We zijn het ermee eens, dat inwoners vroegtijdig betrokken moeten worden. Het is belangrijk dat ze ook op financieel gebied meedenken en dat de biodiversiteit wordt verbeterd. Dus, wij zullen het amendement absoluut steunen, ondanks dat we vinden dat de huidige zoekgebieden van tafel moeten. Kortom, we gaan ervoor om van die zes echt een CD8 te maken. Dank u wel.” De VOORZITTER: “Dank u wel. Dan gaan we naar GroenLinks.” De heer LOGEMANN: “Ja, dank u wel voorzitter.

Ook van mijn kant allereerst dank voor het schriftelijk antwoord dat wij hebben ontvangen op onze technische vraag tijdens het Forum. Maar, dan over naar de rest van de amendementen. Na een zomer vol berichten over extreme hitte en heftige bosbranden, over rampzalige overstromingen en na alle media-aandacht op het IPCC-rapport van alle kwaadaardige gevolgen van het opwarmen van de aarde, nemen wij vandaag een belangrijk besluit, zoals in deze periode trouwens alle Nederlandse gemeenten in hun regio’s doen. Een besluit wat onze bijdrage wordt aan het afremmen van de opwarming van de aarde: de ontwerp RES 1.0. Samen geven we vorm aan het Nationaal Klimaatakkoord. Wie de ontwerp-RES vergelijkt met het eerdere concept dat wij driekwart jaar geleden bespraken, dan valt een groot aantal verschillen op: minder zoekgebieden voor wind en veel meer nadruk voor zon op het dak. Bedrijfsdaken vooral. Ook is er meer aandacht voor de financiële deelneming van bewoners in de opwek van zon en wind, in het jargon: ‘De financiële participatie.’ Met deze koersverleggingen kan de GroenLinksfractie geheel instemmen. Meer specifiek voor Zutphen, is GroenLinks positief over de keuze om Leestense Broek, Lochemseweg en de Voorsterklei te laten afvallen als zoekgebieden voor wind. Die locaties kunnen maatschappelijk gezien, absoluut niet door de beugel.

Tenslotte, hebben wij aangegeven dat wij begrip hebben voor het besluit van het College om voorlopig géén ambtelijke energie te steken in de procedure rond de windmolens van IJsselwind en het Waterschap. Deze standpunten uit het Forum staan - wat ons betreft - ook vandaag nog overeind. Nieuw is, dat er nu twee amendementen voorliggen: één voor D66, de Stadspartij, het

585

CDA en Burgerbelang, die alle Zutphense zoekgebieden wil schrappen. En één van de ChristenUnie die voor complete initiatieven in die zoekgebieden een afwegingskader wil. Duidelijk is dat de twee amendementen elkaar bijten, ondanks de heer Brunsveld die zegt voor allebei te gaan stemmen. Maar, wat ons betreft is dat een lastige. Een afwegingskader heeft immers geen waarde als je geen zoekgebieden meer hebt, maar dat terzijde. Twee is het amendement van D66, het CDA, de Stadspartij en Burgerbelang. Dat gaat ons veel te ver. Het zou erop neerkomen dat Zutphen straks naar het RES-overleg gaat met de boodschap: “Zutphen doet niet mee. Ons aandeel in het bod van de Cleantech regio is nul.” De GroenLinks-fractie vindt dat een niet te verkopen signaal waarvoor wij ons zouden moeten schamen. Eerlijk gezegd, snappen wij de groene partijen niet, zoals D66 en de Stadspartij, dat zij hierin het voortouw nemen. Hebben ze dan niets meegekregen van de urgentie van het klimaatprobleem? De oproep van ‘n groot aantal jongerenorganisaties voor de Nederlandse klimaatmissie van vorige week spreekt ons veel meer aan. Zij spreken zich op een ongekend duidelijke manier uit voor een scherpere reductie van broeikasgassen en een actievere houding in de energiepolitiek.

Ik citeer: “Wij missen het gevoel voor urgentie terwijl inmiddels duidelijk zou moeten zijn dat er veel meer actie nodig is.” Onder die jongerenorganisaties, bevinden zich ook de jonge democraten van D66 en Perspectief van de ChristenUnie. Partijen die nu in Zutphen met het voorstel komen om ... De VOORZITTER: “Meneer Siemes heeft een interruptie.” De heer SIEMES: “Hartelijk dank. Ik wil toch even benadrukken dat de jongerenorganisaties deze oproepen delen met de centrale overheid en niet naar de gemeenten als verantwoordelijke hiervoor.” De VOORZITTER: “Dank u wel. Meneer Logeman, gaat u verder.” De heer LOGEMANN: “Als u die oproep goed heeft gelezen, dan GAAT het over de urgentie van klimaatmaatregelen en dan leven we in Zutphen niet op een eiland. Dan zitten we in een totaal van maatregelen van alle overheidsniveaus, inclusief de gemeente. Dus, wat dat betreft, zou het heel goed zijn als partijen ook naar hun jongerenorganisaties kijken en hun oproep ter harte nemen. Ik ga verder, voorzitter. Natuurlijk leidt het aanwijzen van zoekgebieden tot moeilijke keuzes. Zeker als de omwonenden zich daar heftig tegen verzetten. Maar, onze gemeenteraad heeft al drie keer besloten dat het gebied Eefde-West geschikt is voor drie grotere windmolens. Mijn fractie zal vandaag geen andere conclusie trekken.

Er is natuurlijk een argument en wij begrijpen de onrust in het gebied, maar hier geldt dat de overheid, dus ook de gemeente, er juist voor is opgericht om het individuele belang af te wegen tegen het algemeen maatschappelijk belang. En dat is het belang om klimaatrampen ook in ons land te voorkomen en ook de volgende generaties een veilige en gezonde toekomst te bieden. Wat in elk geval geen reden is om nu een streep te halen door het zoekgebied Eefde-West, zijn de uitspraken van de Raad van State, hoewel anderen dat soms anders interpreteren. Anders dan het amendement suggereert - het amendementen van D66, CDA en anderen - heeft de Raad van State géén uitspraak gedaan over de vraag of Eefde-West geschikt is voor windmolens. Integendeel, de Raad van State laat die keuze duidelijk, nadrukkelijk, over aan de gekozen volksvertegenwoordigers. Dus, aan de gemeenteraad. Wél heeft de Raad van State het bestemmingsplan verworpen. Maar, dat was op procedurele gronden en is in beginsel reparabel. In die andere uitspraak van de Raad van State, over het windmolenpark bij Delfzijl, zei de Raad van State dat de normstelling over, onder andere, geluidshinder en slagschaduw, eerst een milieubeoordeling moet ondergaan voordat ze mogen worden gebruikt.

Die twee uitspraken zijn dus allerminst een definitief “Njet!” voor windmolens in Zutphen, maar laten de uitkomst afhangen van een milieubeoordeling die nog moet plaatsvinden. Het is veel te voorbarig om nu al het zoekgebied om juridische redenen te schrappen.

586

Daar komt bij dat door zoekgebieden te schrappen, we dus ook geen ruimte houden voor technologische ontwikkelingen die minder schadelijk zijn voor de directe omgeving. Zoals stillere windmolens of lagere windmolens met dezelfde capaciteit. Ook dát uitsluiten van technologische innovatie is een merkwaardig standpunt voor een partij als D66. En dan, wat beloof je de bewoners van Eefde-West eigenlijk met zo’n uitspraak om een zoekgebied te schrappen? Niets. We weten immers dat de provincie in IPO-verband bezig is met een normenkader wat wél aan de Europese wetgeving voldoet. En dat de provincie dit eigen gebied goed in de kijker heeft. We kunnen hier in Zutphen wel zeggen dat we geen windmolens willen, maar daar heeft de provincie totaal geen boodschap aan. We kunnen als gemeente maar beter aan tafel zitten en meepraten. De tijd dat de gemeente de regie volledig in eigen handen had, is helaas gepasseerd. Het andere amendement van de ChristenUnie, en inmiddels mee-ingediend door GroenLinks, spreekt ons veel meer aan. Dit amendement verbindt voorwaarden aan initiatieven die mogelijk gaan komen. Voorwaarden met betrekking tot de landschappelijke inpassing, de betrokkenheid van de inwoners - ook bij de ontwerpfase - en financiële participatie van Zutphense burgers. Niet een ‘tenzij’, zoals in het amendement van D66 en CDA, maar een ‘Ja, mits’ ten aanzien van de zoekgebieden.

Dat is de positieve manier waarop wij met initiatieven voor zonnevelden willen omgaan, ook om te voorkomen dat externe projectontwikkelaars er met onze groene ruimte vandoor gaan. Dit amendement steunen wij dan ook. Voorzitter, GroenLinks wil een partij voor de toekomst zijn. Ik heb het hier eerder gezegd: ‘Het zijn de volgende generaties die de gevolgen van het klimaat vooral keihard zullen voelen. Generaties waarvan de eersten reeds geboren zijn. Wijzelf, zoals we hier aan tafel zitten, zijn de laatste generatie die de opwarming nog een halt kunnen toeroepen. Zoals de jongerenorganisaties ons manen: “Zet in op een andere koers, zorg voor de noodzakelijke wetgeving, hoge investeringen en de wil om in één keer grootschalig te veranderen. Voorkom een rampzalige klimaatverandering.”’ En daar sluiten wij ons als fractie graag bij aan. Dank u wel.” De VOORZITTER: “Dank u wel, meneer Logeman. Dan ga ik naar de SP.” De heer DE RIDDER: “Ja, dank u wel, voorzitter. Verduurzaming is iets wat de hele bevolking aangaat. Iedereen is gebaat bij ‘n lagere energierekening en een goed geïsoleerde woning. Maar, wat nu op bijna ieder niveau gebeurt, qua bestuur, is dat verduurzamen een individuele taak is geworden.

Jij als individu moet in een elektrische auto gaan rijden, jíj als individu moet zonnepanelen op je dak gaan installeren, jíj als individu moet een warmtepomp gaan installeren in je woning. Nou ja, die roep tot individuele acties zien we terug in het landelijke beleid via subsidiepotjes. Teslasubsidies voor dure elektrische auto’s en bijvoorbeeld een belastingvoordeel op sommige zonnepanelen. Maar, hierdoor maak je van de strijd voor groene energie ook een vermogensstrijd. Want, wie rijk is, mag groen zijn. Dan hebben we gelukkig de RES. De regionale strategie om toch als gemeenschap te zorgen voor onze eigen groene energievoorziening: de voorziening waar iedereen baat bij heeft. Hopelijk begrijpen jullie nu wel een beetje dat dat een beetje ironisch is. Want, we zien de steun voor verduurzaming, mede door dit soort strategieën, alleen maar krimpen. Mensen zien hun eigen mooie buitengebied veranderen in zonnevelden zonder daar echt inspraak over te hebben, over waar de energie naar toe gaat. En dat er nog steeds zoveel insprekers zijn wanneer dit onderwerp wordt geagendeerd, is dan ook geen verrassing. Daarom zou de RES eigenlijk anders moeten werken. Want, in de geschiedenis, wanneer er een algemene vooruitgang is, kreeg je gewoon de aansluiting. Dan hebben we het over een rioolaansluiting.

Dan hebben we het over water, dan hebben we het over internet, dan hebben we het over ... Nou, u kunt het bedenken. Wat we nu zien, is dus dat die verduurzamingsstrijd, in plaats van dat het algemeen wordt geregeld, dat het individu wordt aangesloten ... En nu hebben we dus een RES, een energiestrategie, waarbij vooral inwoners tegen de haren in wordt gewreven, bijvoorbeeld met zonnevelden waarvan ze niet weten hoeveel en hoe groot het zonneveld wordt, wat door gemeenschapsgeld betaald wordt en dat ze niet weten waar de energie naartoe gaat. Want, de energie gaat zeker niet direct op hun eigen energierekening in mindering komen. Daarom hebben wij als SP ook wel zeer grote kritiek op de plannen voor de zonnevelden en hadden wij eigenlijk gehoopt dat het amendement nog opgesplitst zou worden. Maar, hierin moet

587

ik ook GroenLinks gelijk geven, misschien ietwat, wat minder de politieke zending van de klimaatverandering. We hebben hier als raad al meerdere jaren over gedebatteerd. Over de windmolens in ieder geval. Voor ons is die strijd in de politieke arena eigenlijk al een beetje voorbij. De keuze daarvoor is al gemaakt en laten we er dan in ieder geval voor zorgen - ik kijk even naar de indieners van het amendement met betrekking tot grootschalige zoekgebieden - om het amendement te splitsen. Want, dan heb je misschien nog meer kans dat wij één van de twee gaan steunen. Als laatste punt, wil ik dan meedelen dat wij eigenlijk best wel blij zijn dat er in de RES staat, dat ze meer naar de zonnepanelen op woningen aan het kijken zijn. Maar, dan zit je nog steeds met het feit dat de inwoner er zelf eigenlijk weinig baat bij heeft, weinig terugziet op zijn energierekening. En dat het eigenlijk wel hoog tijd is, dat zo’n RES eindelijk daadwerkelijk voor inwoners, individueel, op de rekening gaat regelen en desnoods moet de gemeente dat zelf maar eens een keer gaan doen. Dank u wel.” De VOORZITTER: “Dank u wel. Dan ga ik naar D66.” De heer RUTTEN: “Dank u wel, voorzitter. D66 is er uiteraard een groot voorstander van om een zo’n groot mogelijke inspanning te plegen op de energietransitie. Maar, we willen dat wel in een kader gezet hebben.

Het uitgangspunt bij ons is: Zutphen heeft een heel klein gebied en daar zijn de mogelijkheden uiterst beperkt. De participatie van de burger moet gewaarborgd zijn en zonder die waarborging en zonder die instemming van de burger moeten we het niet doen. De heer Brunsveld heeft het heel goed uitgelegd, wat ons betreft. Wat ik nog wil benadrukken, is dat de grootschalige windenergie, dat we daar niet aan moeten beginnen. Want, de hoogste rechter heeft gezegd: “Jongens, dit was niet in orde.” Dan moeten we niet nog eens een keer proberen om dat weer recht te gaan zetten. De burger heeft daarvan heel veel last gehad en die moeten we niet nog verder in de kou laten staan. Overigens, in praktische zin, moeten normen ontwikkeld worden die getoetst moeten worden op de haalbaarheid. Daar gaat twee of drie jaar overheen. Ondertussen gaat de tijd voort, er komen hogere windmodelens en de kans dat het haalbaar wordt, dat de normen de mogelijkheden bieden om daar windenergie in te richten, die lijken uiterst beperkt. Voor de zonneparken zeggen we ook ... De VOORZITTER: “Interruptie van meneer Logeman.” De heer RUTTEN: “Ja.” De heer LOGEMANN: “Ja, dank u wel. Ik zou de heer Rutten dan willen vragen of het dan niet logisch is om dan juist die zoekgebieden wél in stand te houden? Het gaat niet om concrete trajecten op dit moment.

Het gaat gewoon om zoekgebieden waar op termijn dus die technologische innovatie zou kunnen landen.” De VOORZITTER: “Meneer Rutten.” De heer RUTTEN: “Nou, wij vinden dat we dat juist niet moeten doen om recht te doen aan de participatie, hè? Aan de gevoelens van de mensen die daar jaren mee te maken hebben gehad en laten we nu maar de keuze maken van: ‘Nee, ook juist ten behoeve van die mensen.’” De VOORZITTER: “Oké. Interruptie van de VVD, mevrouw Van Dijk.” Mevrouw VAN DIJK: “Ja, ik heb even een andersoortige opmerking. Ik zou de heer Rutten willen vragen om in de microfoon te spreken.” De VOORZITTER: “Ja. Oké.” De heer RUTTEN: “Dan zal ik ‘m wat dichter naar me toe halen. Zo is het beter?

588

Ja, ten aanzien van de grote zonneparken, hè ... dan leveren we vruchtbare landbouwgrond in en daar zijn wij zeker geen voorstander van. Daarbij speelt ook dat participatie en de inschatting of mensen daarmee zouden instemmen. Die achten wij verwaarloosbaar. Tot zover. Dank.” De VOORZITTER: “Dank u wel. Dan ga ik naar Burgerbelang.” De heer SIEMES: “Dank u wel. Ik kwam tot de conclusie, dat ik hier wel urenlang over kan praten, maar ik heb wat opgeschreven wat iets korter wordt, hoop ik. Eens even kijken ... Ja, ik denk dat het twee jaar geleden was, dat tijdens een Forum aan de raad werd gevraagd om iets mee te geven aan de Cleantech regio over de RES. Ik weet dat ik toen vroeg, richting de Cleantech regio, namens Burgerbelang, om Zutphen een beetje tegen zichzelf in bescherming te nemen. We hadden al de nodige ervaring dat onze vriendelijke gemeente vaak iets te hard van stapel kan lopen en zichzelf vastdraait in torenhoge ambities en felgekleurde vergezichten. Maar helaas, wederom pakte Zutphen in de eerste instantie groot uit. Onze gemeente met een oppervlakte van vier procent van de regio zou in 2030 meer dan veertig procent van de windenergievoorziening voor haar rekening nemen ... Dat bleek een overdreven en toch wel zinloze ambitie te zijn.

Vervolgens kwamen natuurlijk de onderzoeken naar zoekgebieden voor windparken en zonnevelden en kwamen de dromen in botsing met de realiteit. De korte conclusie was: er is in Zutphen geen plek voor grootschalige, duurzame energiewinning. De lange conclusie is: ‘Zutphen moet nu toch echt een keer ophouden met het trekken aan een dood paard. Want, laten we wel wezen. Dit is een decentralisatie van duurzame energie-opwekking en deze decentralisatie is bij voorbaat al mislukt. Want, van de drie woorden: ‘regionale energie strategie’ vallen er in ieder geval twee al af. Er is geen strategie en er is al helemaal geen regionale samenwerking. Sterker nog: de RES plaatst buurgemeenten tegenover elkaar, waarbij de grens - merkwaardig genoeg - de meest geschikte plek is voor windturbines. Zoals we ook al hebben kunnen lezen, is Lochem best wel boos op ons. Dan heb ik toch liever een goede buur dan iemand in Den Haag die dat gewoon wegpoetst. De boodschap is: “Wij moeten dit achter ons laten. Het is zonde van de tijd, zonde van het geld, en zeker zonde van de frustratie.” Dat is zowel aan de kant van de omwonenden, die al jaren een ongelijke strijd leveren, als voor de mensen die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben, want die lopen nu ook tegen de rechter en de realiteit aan. U mag best weten dat wij als politieke partij hier ook gefrustreerd over zijn.

Want, wij besteden ontzettend veel geld aan adviesbureaus, juridische adviesbureaus, advocaten, fte’s van eigen ambtenraren, onderzoeksbureaus, aanvullende onderzoeksbureaus ... En dat allemaal om tegenstribbelende omwonenden tegen te werken. Wij zouden willen dat, bijvoorbeeld, verkeersveiligheid en het sociaal domein deze extra aandacht krijgt. Het is vooral ook zonde omdat er nu op dit moment geweldige stappen worden gezet door de centrale overheid én door burgers. Den Haag gaat miljarden uittrekken voor de noodzakelijke energietransitie. Dat is allemaal al uitgelekt. De jongeren protesteren, inderdaad. Maar, die protesteren niet voor drie zinloze windmolens in Zutphen, maar die strijden tegen klimaatonrecht. Dat is een veel breder perspectief wat wij als gemeente zeker kunnen toejuichen, maar waar je op landelijk niveau niet veel mee kan. Dat is tegen Schiphol, dat is tegen Tata Steel: dat zijn allemaal vervuilers waar wij niet tegen opboksen. Zeker niet met onze drie windmolentjes. Ik woon zelf in de Hoven. Ik zie hoe om mij heen de daken worden bedekt met zonnepanelen. Ik heb ze zelf natuurlijk ook. Dat is trouwens allemaal natuurlijk ook zonder subsidie, om dat nog even mee te geven. Mensen leveren elektriciteit terug aan het net en mensen maken plannen om elektrisch te gaan rijden. Ook zonder subsidie.

De bewustwording is er dus en mens en politici kunnen en willen duurzaam verder. Waarom blijven wij dan investeren in jarenlange weerstand? De RES stelde ons een vraag en wij kunnen ‘m eigenlijk in eerlijkheid een goed antwoord geven: “Nee, er is in Zutphen geen plek voor grootschalige wind- of zonneparken.” Wij staan open voor alternatieven. Dat heeft u ook wel hier gehoord. Dat zult u zo dadelijk ook van andere partijen horen, denk ik. Wij dragen graag ‘n steentje bij, maar wij kunnen niet meer bieden dan wij hebben. Zeggen dat wij zoekgebieden hebben, is enerzijds de schijn ophouden

589

en anderzijds een goedkeuring van het: ‘Gooi-maar- over-de-schutting beleid’ van het kabinet Rutte. Want, we hebben allemaal onze bedenkingen geuit over decentralisaties, het verplaatsen van grote verantwoordelijkheden naar de gemeenten voor veel minder geld. Bij dit onderwerp kunnen we nu eindelijk zeggen: “Nee, wij kunnen dat niet en wij hebben andere zaken aan ons hoofd.” Het enige waar we nu “Ja” op zouden zeggen, als we zouden instemmen met name met punt vier, is een kostbaar …” De VOORZITTER: “Ik heb een interruptie van de PvdA.” De heer MANDERS: “Ja, dank u wel, voorzitter. Ik hoor het betoog aan en dan denk ik bij mezelf: “Maar, wat is de boodschap van Burgerbelang aan de jongeren voor de toekomst hier in Zutphen?” U zegt eigenlijk: “Doe maar lekker niks. Laat anderen het maar over ... Tata Steel, IJmuiden, lekker ver weg. Hebben wij er geen last van.” Ik vind dat een zwak bod. Wat is uw antwoord? De VOORZITTER: “Meneer Siemes, gaat uw gang.” De heer SIEMES: “Als wij een Tata Steel zouden hebben, dan zouden we daar zeker tegen in het verweer komen. Ik snap niet - eerlijk gezegd - dat de PvdA wil ontkennen dat de grootste vervuilers van Nederland er niet toe zouden doen. Ik zou het liefst willen zeggen, dat als de jeugd zich daarvoor interesseert - wat ze ook deden, ze gingen met bussen naar Den Haag toe. Niet naar Zutphen.

Ze gingen in bussen naar Den Haag om een ander klimaatbeleid af te dwingen. De jongeren zien duidelijk blijkbaar dat het een landelijk fenomeen is, een Europees fenomeen, meer dan een dorpsfenomeen zoals wij het op deze manier proberen aan te pakken. Dus, daar is zo uw vraag mee beantwoord. Maar, tot slot, want ik was eigenlijk bijna aan het eind. Wat als we “Ja” zeggen? Dan zeggen we dus “Ja” op een kostbaar en langdurig traject ... De VOORZITTER: “U krijgt een interruptie van GroenLinks.” De heer LOGEMANN: “Ja, dank u wel, voorzitter. De rest gaat ook over de vraag van wat te doen, als we zo meteen geen gas meer uit het Groninger Gasveld halen? Hoe we dan aan de elektriciteit komen wat we dan nodig hebben voor allerlei elektrische auto’s, waar de heer Siemes vòòr is, en allerlei andere ... inductiekookplaten, allerlei andere elektrisch apparaten. Ik heb de heer Siemes wel gehoord over een aanklacht tegen allerlei vervuilende industrieën. Dat is prima. Dat kunnen we natuurlijk ook delen. Maar, hoe denkt de heer Siemes aan voldoende elektriciteit te komen voor alle dingen die we dan in de toekomst graag willen?” De VOORZITTER: “Ja. Meneer Siemes?” De heer SIEMES: “Ja, ik was nog niet in de gelegenheid om de heer Logeman te feliciteren met zijn verjaardag. Dat doe ik bij dezen. Maar, het lijkt ook alsof hij toch wel wat is vergeten in de tijd.

Want, toen hij jong was, had iedere gemeente inderdaad een eigen oliemaatschappij of een eigen energieopwekstation, of een eigen kolencentrale die de peertjes in alle fabrieken aan de gang hield. Maar, dat is niet meer. Wij gaan juist naar centralisatie van energieopwekking. Dus, het is een raar verhaal om nu in een keer drie windmolentjes neer te zetten. Als het nu om huizen gaat ... Trouwens, we zijn nu allemaal al bezig met – zoals ik ook al aangeef – zonnepanelen op daken, zon op het dak. Iedereen is er zelf mee bezig ...” De VOORZITTER: “GroenLinks heeft weer een interruptie.” Mevrouw WESTERIK: “Ik snap het, de heer Siemes, dat we een politiek verschil kunnen hebben. Maar, ik zou toch wel de toon, maar ook het respect, naar mijn fractiegenoot toch wel wat hoger willen vragen. Ik vind de toon die u nu uitspreekt ... Dat bevalt me niet zo. Dus, laten we het debat

590

gewoon even eerlijk voeren. U mag van mening verschillen, maar u hoeft niet te kleineren en heel erg terug te gaan in de tijd ...” De VOORZITTER: “Dat lijkt me voldoende zo. Meneer Siemes.” De heer SIEMES: “Dank u wel, ik zal erop letten. Maar, volgens mij, was ik al door mijn betoog heen. Voor de eerste tranche althans.” De VOORZITTER: “Fijn, dank u wel. Dan ga ik naar de VVD. Ik maak iedereen erop attent dat dit de maiden speech is van meneer Hissink.” De heer HISSINK: “Oh jee, dat komt goed uit. Dank u voorzitter. Ja, wij als VVD hebben echt een stevige discussie gevoerd over de RES 1.0, zoals die nu voor ons ligt. Maar, als wij “Nee” zeggen tegen de RES, dan zijn we de regie kwijt van het hele programma. Wij willen lokaal de regie blijven voeren. Daarbij zijn er klimaatdoelen gesteld en wij als VVD willen hier ons steentje aan bijdragen. Ja, ik heb het al vaker gezegd en volgens mij, is het ook tegenwoordig een populair iets: niets doen, is geen optie, wat de VVD betreft. De RES, zoals die nu voor ons ligt, 1.0, is verbeterd met onder andere de zonneladder, wat ons zeer deugd doet. Zon op daken, ook de gezondheidsparagraaf zit er nu in verwerkt, evenals de participatie van de inwoners. Dit kan de energietransitie vooruithelpen.

Wat ook vooruithelpt, is zelf meer energie opwekken door bijvoorbeeld de geschikte daken die we hebben - onder andere de agrarische daken en industriedaken - te bedekken met zonnepanelen. Maar, ook alternatieven zoals waterstof en de stroming van de IJssel te gaan benutten. En ook, volgens ons het grootste punt: de besparing van energie. Daar zit nog zeker heel veel rek in en wat je bespaart, hoef je ook niet op te wekken. Dus, dat zal een heel stuk schelen. Dus, wat de VVD betreft, zullen wij de RES 1.0 steunen. Nu hebben we nog een amendement, of twee amendementen, liggen. Als eerste, geen grootschalig zoekgebied voor wind- en zonneparken. GroenLinks gaf het al aan, als we dit zouden aannemen dan valt de hele RES, ook wat ons betreft, gewoon helemaal weg. Dus, daar kunnen we niet mee instemmen. Daarbij, er staat grote zonneparken. Nou, op incourante stukken zou best zonnepanelen op kunnen liggen, wat ons betreft. Dus, daar is best wel ruimte voor en als je dit amendement zou steunen, wordt alles afgesloten, wat dat betreft. Dus, wij steunen dat amendement niet. Het amendement van de ChristenUnie. Ja, dat vinden wij eigenlijk wel een mooi amendement. Maar, we wilden eigenlijk ook wel graag van het College weten wat de wethouders vinden van dit amendement? In principe staan wij hier positief tegenover, maar ik wil toch het College daar nog even over horen.

Dank u wel.” De VOORZITTER: “Dank u wel. Meneer Brunsveld.” De heer BRUNSVELD: “Voorzitter, mag ik de heer Hissink nu een een vraag stellen? Hij is klaar met zijn speech, denk ik.” De VOORZITTER: “Dat mag.” De heer BRUNSVELD: “Meneer Hissink, gefeliciteerd, welkom in deze raad. Fijn dat u er bent. We hebben even gehoord wat u net heeft gezegd, hè? Wat u namens de VVD heeft verteld. En we praten hier over een RES, een regionale energiestrategie, tenminste, dat is nog steeds de titel. Spreekt u wel eens uw collega’s van de VVD in Lochem? Zij horen ook bij de RES en ik heb het idee dat zij wat afwijkende standpunten hebben over, in ieder geval, de windmolens die daar zijn. De tweede vraag, ik stel ‘m ook meteen, want dan kunt u daar misschien ook meteen antwoord op geven. Waarom bent u zo bang dat wij de regie kwijtraken als wij tegen een gedeelte van de RES zouden stemmen?

591

Waar baseert u dat op?” De VOORZITTER: “Meneer Hissink.” De heer HISSINK: “Ja, dank u, voorzitter. Allereerst, ik praat regelmatig met de VVD Lochem, maar wij maken ieder onze eigen afweging daarin en wij hebben deze afweging daarin gemaakt. Maar, wij hebben regelmatig contact. De tweede vraag gaat over de regie kwijtraken, dat was het. Als wij ‘Nee,’ zeggen tegen de RES - dat kunnen er meer doen - dan zegt de Provincie, of dan zegt het Rijk: ‘Nou, dan pakken wij het gewoon op.’ Dan hebben wij niks meer te vertellen en dan zegt het Rijk gewoon: ‘Wij plempen hier een aantal windmolens neer, bij wijze van spreken.’ De VOORZITTER: “Siemes.” De heer SIEMES: “Heeft u daar voorbeelden van, dat een gemeente niet drie windmolens wilde plaatsten en dat de provincie daarop ingreep? Of is het ooit aangekondigd, dat in het kader van de RES de provincie het over zou nemen?” De VOORZITTER: “Meneer Hissink.” De heer HISSINK: “Volgens mij, zijn er nog geen voorbeelden van, want de RES is nog niet eens aangenomen. Dus dan kunnen daar ook nog geen voorbeelden van zijn. Maar, dus ... Nee. Ik heb nog geen voorbeelden, maar die zullen daar misschien in de toekomst wel voor komen en daar willen wij niet aan meedoen.” De VOORZITTER: “Duidelijk. Wij gaan verder. Nog een vraag van de Stadspartij?” De heer PELGRIM: “Meneer Hissink, ik heb nog even een vraag.

U zegt: ‘Wij raken de regie kwijt, de Provincie gaat het doen als Zutphen niet meedoet met de rest.’ Maar, ‘de rest’ is van de Cleantech regio. Dat is een groot geheel. Dus, als één gemeente niet meedoet, dan wordt die gemeente aangesproken in de RES? Hoe kijkt u daar tegenaan?” De VOORZITTER: “Meneer Hissink.” De heer HISSINK: “Ik denk zeker dat we daarop aangesproken worden als we daar niet in meegaan. Nu hoeven we niet ergens bang voor te zijn, maar ik denk dat wij gewoon de regie zelf in handen willen houden en daar zullen wij met de rest in meestemmen. Positief.” De VOORZITTER: “Dank u. Mevrouw Ackermans.” Mevrouw ACKERMANS: “Ja, ik hoor de hele tijd dat wij de regie uit handen raken. Maar, ik heb eigenlijk het idee dat wij als makke schapen meelopen en er eigenlijk helemaal geen regie is?” De VOORZITTER: “Meneer Hissink.” De heer HISSINK: “Dank u voorzitter. Die was voor mij bedoeld, denk ik ... Maar, nee hoor, volgens mij niet. We horen heel veel mensen hier in de zaal roepen dat ze het er niet mee eens zijn, dus we zijn geen makke schapen. Wij vinden dit een heel goed begin / initiatief en wij willen daarin meestemmen.” De VOORZITTER: “Prima. Ik dank u voor uw bijdrage. Dan ga ik door naar de ChristenUnie. Meneer Logeman.”

592

De heer LOGEMANN: “Dank u wel, voorzitter. Ik kan me voorstellen dat het goed is als de wethouder zo meteen nog eens ingaat op de rol van de provincie in dezen omdat daar kennelijk bij veel raadsleden vragen over zijn.” De VOORZITTER: “Voorlopig zijn we nog even bezig met de eerste ronde, die ligt bij de raad. De ChristenUnie.” De heer VAN DIJKEN: “Dank u voorzitter. Als kleine jongen heb ik nog veel met de kolenkit gesjouwd. Vanuit het groene hok achter in de tuin naar de kamer. Als je niet oppaste, kwam je zelf nog onder het kolenstof. Toen ... gebruikten we misschien vijftig procent van de energie die we nu gebruiken. Onze samenleving kan niet meer zonder betrouwbare energievoorziening. Elk moment van de dag verbruiken we in of buiten de deur een groot aantal kilowatt. Onze energieverslaving is bijna beangstigend, voorzitter. Waar eindigt het? Wanneer is er een punt bereikt van: ‘Genoeg is genoeg!’ Ook vanuit de ChristenUnie zijn we ons bewust dat doorgaan op de oude voet niet langer kan. De houdbaarheid van de schepping van de aarde, zo u wilt, en daarmee de samenleving komt hoe langer hoe meer onder druk te staan als we nu niet handelen. We moeten af van een energievoorziening die nog voor negentig procent is gebaseerd is op fossiele brandstoffen. Daar zitten we nu voor bij elkaar en daarom is er een RES 1.0.

Die RES 1.0 wordt in 2023 gevolgd door een RES 2.0 en ik denk nog wel een 3. Maar naast de ommezwaai die de RES beoogt op het aansluiten van duurzame energiebronnen, is er onzes inziens meer aandacht nodig voor de inperking van het energiegebruik. Wat je niet gebruikt, hoef je immers ook niet op te wekken. Dat scheelt hopelijk weer een windmolen of twee. Vorige week of de week daarvoor is in de Tweede Kamer een motie aangenomen van de ChristenUnie en D66 om op een andere manier inwoners aan te zetten tot het isoleren van hun woningen. Men krijgt een soort tegoedbon in plaats van subsidie achteraf. Een goede aanzet om meer te besparen. Hierbij dan ook een oproep aan het College en de Cleantech bestuurders om bij de RES 2.0 méér dan nu het geval is - inwoners en bedrijven aan te zetten tot besparing. De ChristenUnie zal instemmen met de eerste drie besluitpunten, voorzitter. Het vierde besluitpunt is een gotspe. Niet uit te leggen. Niet aan de inwoners van Eefde die doorprocederen tot de Raad van State, niet aan de rest van Zutphen en niet aan mij als raadslid. Hoe verwacht het College draagvlak voor de andere maatregelen volgende uit de RES te krijgen als op dergelijke wijze met haar inwoners wordt omgegaan? Het vertrouwen van de burger in de politiek is al niet zo hoog en wordt hier nog meer ernstig geschaad. Besluitpunt vier zet me wel aan het denken.

Hoe kon het College met droge ogen een dergelijk besluit voorleggen aan de raad? Waar schort het aan? Empathisch vermogen? Het schortte in elk geval aan draagvlak, dat is duidelijk. Een van de belangrijkste oorzaken van het ontbreken van draagvlak, was mijns inziens ook een goed afwegingskader. Een afwegingskader helpt initiatiefnemers, burgers, raad en College om toekomstige trajecten en initiatieven zorgvuldig te beoordelen. Voor liefhebbers: het voorbeeld van Zevenaar op energieparticipatie.nl. Dan is nog de reden dat de ChristenUnie samen met GroenLinks een amendement indient voor het opstellen van een gedegen Zutphense afweging. In een afwegingskader gaat het niet alleen om ruimtelijke, technische en landschappelijke kaders, maar het gaat ook om de wijze waarop wij de participatie organiseren. Last but not least, de bescherming van de mensen met kleine of te kleine beurs in onze stad. Het kan toch niet zo zijn, dat alleen mondige en financieel krachtige burgers de vruchten plukken van de energietransitie. Met een goed doorwrocht afwegingskader hadden de bewoners van Zutphen-Noord en Eefde naar alle waarschijnlijkheid geen rechtszaak aangespannen. Voorzitter, het is begrijpelijk dat belemmeringen voor windenergie rond de Veluwe - vanwege de wespendief, dat weet u vast allemaal nog wel - dat Cleantech ons nu bijna dwingt om naar het

593

oosten te kijken. Zutphen is echter op de kaart een postzegel, met bijna geen buitengebied. Daar passen, mijns inziens, ook geen windmolens op. Breder gezien, voorzitter, is het de vraag of het kwetsbare Achterhoekse landschap überhaupt wel molens van 250 meter of hoger kan velen. De ChristenUnie zal het amendement dan ook steunen dat oproept af te zien van zoekgebieden voor windenergie. Ik had gehoopt dat het twee amendementen zouden zijn: één voor zonne-energie en één voor windenergie. Want, als het gaat over zonne-energie ... Gelukkig wordt in de RES meer verwacht van zonne-energie. Zutphen heeft echter weinig buitengebied, maar in verhouding wel veel dakoppervlak. Ik mis in de RES een strategie om voor zonne-energie meer in te zetten op daken van commercieel en niet-commercieel goed. Er wordt uitgegaan van het opofferen van landbouwgrond, want dat is eenvoudiger. En dàt op het moment dat boeren aangeven meer willen te extensiveren. Insprekers hebben aangegeven het kleine buitengebied dat Zutphen heeft alstublieft zoveel mogelijk te ontzien. De ChristenUnie sluit zich daarbij aan. We gaan samen met vastgoedeigenaren en ondernemers aan tafel zitten en leggen de raad volgend jaar een strategie voor om meer zonne-energie op daken op te wekken. Denk hierbij niet aan elektriciteitsopwekking, maar denk ook eens aan het opwekken van thermische energie.

Mogelijk is hierbij voor een aantal bedrijven sprake van een win-win-situatie. Vorige week kwam er nieuws naar buiten dat Liander met de uitbreiding van de netcapaciteit ver achterloopt bij de ontwikkeling. Er is meer vraag dan ons net aankan. In de RES lees ik met zoveel woorden dat Liander al slagen om de arm houdt. Ik zeg niet dat we moeten wachten tot Liander zijn zaakjes op orde heeft, maar het kan ook niet zo zijn, dat de energieopwekking - wind of zon - vooruitloopt op zo’n capaciteitsuitbreiding van Liander. Ook hiervoor is de vaststelling van een goed afwegingskader wellicht van groot belang. Ik ben ook benieuwd hoe het College hier tegenaan kijkt. Dank u voorzitter.” De VOORZITTER: “Dank u wel meneer van Dijken. Dan gaan we naar de PvdA. Meneer Manders. Oh, eerst een interruptie. Meneer Pelgrim.” De heer PELGRIM: “Ja, dank u voorzitter. Ik heb eigenlijk een vraag aan de heer van Dijken. U heeft het over een afwegingskader, maar wie gaat dat afwegingskader maken? Doen we dat samen met de inwoners of doen we dat top-down? Wie maakt dat afwegingskader? Spreken we dat ook samen met onze inwoners af?” De VOORZITTER: “Meneer Van Dijken.” De heer VAN DIJKEN: “Nou, het lijkt mij voor de hand liggend, dat je een afwegingskader in ieder geval participatief opstelt; dus samen met de inwoners. Dat lijkt mij voor de hand liggend.” De VOORZITTER: “Ja, dank u wel.

Dan gaan we naar de PvdA.” De heer MANDERS: “Nou, ik had eerst nog een vraag aan de heer van Dijken. Dat heeft te maken met een uitspraak die hij net deed met betrekking tot het amendement van het CDA en D66. U steunt dat, maar steunt u dan alleen het windverhaal of ook het zonneverhaal? Anders gaat u in principe tegen uw eigen verhaal in?” De heer VAN DIJKEN: “Nee, ik stem ... Voorzitter?” De VOORZITTER: “Meneer Van Dijken.” De heer VAN DIJKEN: “Dank u, ik steun alleen het windverhaal. Het zonneverhaal steun ik niet.” De VOORZITTER: “Dank u wel. Dan is nu het woord aan de PvdA.”

594

De heer MANDERS: “Ja, dank u wel voorzitter. Ook dank aan ieders inbreng die ik tot nog toe heb gehoord. Ik zou het zonde vinden om alles te gaan herhalen, maar de PvdA steunt bij voorbaat de RES die op dit moment voorligt. Het is een strategie die op dit moment met 1.0 begint en met piketpalen die alleen maar zegt dat je mag aanbieden om wind- en zonne-energie op te wekken en ook nog beperkt op zonnegebied, want niet alle daken mogen meegerekend worden. De volgende stap is de 2.0, en zoals meneer Van Dijken al zei: de 3.0 die er in 2030 aankomt. Al die technieken die in de komende jaren ontwikkeld gaan worden, kunnen daarvoor ingezet gaan worden. Op dit moment nog niet, want dat werd niet gevraagd. Dus, wij gaan niet horen zeggen ... De VOORZITTER: “Interruptie van meneer Siemes.” De heer SIEMES: “Oh, ik denk juist: zou u niet liever dan willen afwachten tot die RES 2.0 technieken er al zijn en om dan goedkeuring af te geven? Hoor ik u nu zeggen dat u in dit stadium liever andere windturbines zou hebben? Dat had u ook al eerder aangegeven. Waarom wachten dan niet op RES 2.0 en 3.0 zodat de techniek tegelijk komt met de dan genummerde RES?” De VOORZITTER: “Meneer Manders.” De heer MANDERS: “Nou, voorzitter.

Omdat wij de vraag beantwoorden die op tafel ligt, namelijk: ‘Wat kunnen wij wél aanbieden?’ En wij zeggen, dat de strategie is om op dit moment windgebieden en zonnegebieden aan te wijzen. Hetzelfde heeft ook te maken – bijvoorbeeld - met de zonnewijzers die aangewezen zouden kunnen worden, waarbij een boer niet gedwongen wordt om zonnepanelen op zijn veld te krijgen, maar gevraagd wordt of hij hieraan mee wil werken. Er wordt op dit moment geen enkele boer gedwongen om mee te werken aan zonnepanelen op het veld. Er wordt zelfs voor betaald. Dat is een keuze van de boer. Er wordt op dit moment goed voor betaald. Dat is de keuze van de boer. Dus, we geven alleen maar een strategiegebied aan en daar gaan wij het met de PvdA mee eens zijn. Ik weet niet of u het heeft meegekregen, maar de laatste weken en maanden zijn de gasprijzen gigantisch aan het stijgen. De oorzaak daarvan is dat sommige gezinnen komend jaar bijna 500 euro meer moeten gaan betalen voor het gas. Dus, de strategie is nodig om mensen te dwingen sneller over te gaan op isolatie, isolatie, isolatie, en minder energieverbruik. Daar helpt deze RES bij, in onze optiek. Het is een keuze, meneer Siemes, en dat màg.” De VOORZITTER: “Meneer Siemes heeft een interruptie.” De heer SIEMES: “Dank u wel. Isolatie daar zeggen wij nu geen “Ja” tegen. Punt vier zegt niks over isolatie. Daar gaat het eigenlijk om.

Dus, wilt u nu zeggen dat de RES wél iets over isolatie zegt?” De VOORZITTER: “Meneer Manders?” De heer MANDERS: “Nee, de RES heeft een vraag gesteld en die hebben wij beantwoord. Hetzelfde geldt - dat hoor ik andere mensen zeggen - dat we ook andere energiebronnen kunnen gaan aanboren in de toekomst. Ik ben zelf met de motie energieneutrale IJsselkade gekomen waarbij we energie uit het water zouden halen. Die motie is nog steeds niet volledig beantwoord, maar goed daar gaan we nog eens op terugkomen. Dus, er zijn nog veel mogelijkheden. Maar, dat vraagt de RES op dit moment niet. Ze vraagt om antwoord op wind en zon en het antwoord van ons is, dat wij die steunen. Dank u wel.” De VOORZITTER: “Dank u wel. Dan ga ik naar de Stadspartij.”

595

De heer PELGRIM: “De Stadspartij die wil in ieder geval de transitie en de energietransitie zoals die nu staat ... De uitgangspunten, daar staan we achter. Alleen energietransitie in deze omgeving, in deze mooie groene omgeving, daar hebben we echt toch moeite mee. Onze inwoners hebben ook veel dingen laten horen. Zij hebben we in ieder geval gesproken, maar ze voelden zich niet gehoord. Vandaar de 650 handtekeningen in De Hoven, of de Leestense Broek en Eefde-West. We doen het samen met de inwoners. Dat is in ieder geval wat ook Brenninckmeijer in zijn rapport zei van maart 2021 over klimaat en energietransitie: “Is er geen draagvlak, dan lukt deze energietransitie en klimaatverandering niet”. Waar wij als Stadspartij voor staan, voor een groene omgeving, en die groene omgeving die willen we ook graag zorgvuldig bewaren voor onze volgende generaties. Door zonnepanelen te plaatsen in grote oppervlaktes voor windenergie tasten we onze groene omgeving aan, maar ook de gezondheid van mensen. Wij willen inzetten op de zonneladder. De daken, de alternatieve energiebronnen, de opslag ... en daar gaat deze RES nog niet over. Maar, grootschalige zoekgebieden in Zutphen voor wind en zon, dàt vinden wij niet passen in deze kleinschalige omgeving.

Daarnaast even naar dat initiatief, het afwegingskader en het toetsen van initiatieven, zoals de ChristenUnie en GroenLinks dat hebben ingediend. Ja, daar kan ik deels wel in meegaan, want de nette vraag die ik aan de heer van Dijken al stelde, is: ‘Hoe komt dat afwegingskader tot stand?’ Als we dat samen met onze inwoners opstellen, dat afwegingskader, dan kan ik me daar wel in vinden. Maar, als we het weer vanuit de bestuurderskant opstellen ... Ja, dan gaan onze inwoners daar weer tegen optreden en tegen protesteren. Dus, laten we het ...” De VOORZITTER: “Interruptie van GroenLinks.” De heer LOGEMANN: “Wat mij betreft, mag de heer Pelgrim eerst zijn verhaal wel afmaken. Maar, ik zal wel een vraag willen stellen.” De VOORZITTER: “Nee, u krijgt nu een interruptie.” De heer LOGEMANN: “Goed, dan ook aan de heer Pelgrim de vraag, hoe hij denkt aan voldoende energie te komen als de zoekgebieden voor grootschalige wind- en zonne-energie in zijn visie worden afgestoten en we ons alleen kunnen beperken tot zon op dak. We weten allemaal met elkaar dat dat strikt onvoldoende is om in de energiebehoefte te voorzien als we de fossiele energie uitfaseren.” De VOORZITTER: “Gaat uw gang meneer Pelgrim.” De heer PELGRIM: “Ja, meneer Logeman. Maar, er zijn ook andere vormen. We kunnen ook een warmtenet gebruiken en restwarmte gebruiken voor opwarming.

We kunnen op de manier ook water inzetten om met kracht met water in ieder geval ook energie op te wekken. We kunnen in ieder geval ook, wat ook op dit moment gebeurt ... Waterstofcentrales ... in ieder geval de verwarming met waterstof sturen ...” De VOORZITTER: “Interruptie van de ChristenUnie.” De heer VAN DIJKEN: “Ja, dank u voorzitter. Kijk, wat van belang is straks - ik dank de heer Pelgrim voor zijn inbreng - maar wat van belang is, is dat we ook in dat afwegingskader een zonneladder opnemen om duidelijk af te stemmen wanneer je waar zonne-energie opwekt. In die zonneladder hoort mijns inziens thuis dat je eerst nagaat in hoeverre je zonne-energie op daken kunt opwekken. Dát moet meer worden uitgebuit dan nu het geval is. De VOORZITTER: “Dank u wel. Gaat u verder.”

596

De heer PELGRIM: “Ja, daar kan ik mij in vinden. Dat zou in het afwegingskader kunnen staan, dat eerst zon op daken ... voordat we zulke hele grote zonneparken aanleggen. Maar, zon op daken daar staan wij ook als partij achter. Dank u wel.” De VOORZITTER: “Dank voor uw inbreng. Dank u wel. Dan ga ik naar BewustZW, meneer Jansen.” De heer JANSEN: “Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, we hebben in het Forum al uitvoerig stilgestaan bij dit onderwerp. Ik heb toen ook al een aantal uitspraken gedaan, dat wij als fractie zeker voorstander zijn van windenergie, want wat is er mooier dan niet-zichtbare energie zichtbaar maken? Dat doe je inderdaad met windturbines. We zijn er ook zeker voorstander van om meer zonnepanelen als zodanig ook in Zutphen in te zetten. Maar, Zutphen is - zoals ik al vaker heb gezegd een postzegel ten opzichte van heel Nederland. Dan kun je, je afvragen of het wel past in Zutphen op het grondgebied en ook nog in de vrijmazigheid naar participatie en ook in belangen en eigendommen ... Nou, vult u het maar in. Wij denken dat, dat niet kan. Ook wat we hier nog even hebben besproken over het op handen zijn van de plaatsing van drie windturbines in Eefde-Zuid. Eefde-West moet ik zeggen.

Daar heb ik toen ook van gezegd: “Stòp met dat proces! De rechter heeft daar een uitspraak over gedaan, ga niet verder en zet het stil.” Maar, ik heb de Wethouder ook gevraagd en haar ook erop aangesproken, dat de raad eerder een besluit heeft genomen - in meerderheid moet ik zeggen - tot plaatsing van drie windturbines in Eefde-West. Hoe verhoudt zich dat nu ten opzichte van de uitspraken van de rechter? Is dat zo, dat de rechter daarmee heeft gezegd dat ook het raadsbesluit nietig is verklaard? Ik heb het er nog niet uitgehaald, maar ik ben in dat opzicht geen jurist. Ik heb het College dit al als zodanig gevraagd, maar daar kwam toen geen antwoord op. Ik vind dat van belang, want als dat zo is, dan betekent dat dus dat als het raadsbesluit in het ene geval nietig is verklaard, dat we moeten kijken of het in het RES wordt meegenomen. Als het nietig is verklaard ... Ja, dan praten we hier in combinatie met het RES nog over een ontwikkeling waarover al lang besloten is hier in de gemeenteraad. Mocht het zo zijn, wat de uitslag is ... Ik hoor het hopelijk van het College vanavond nog. Ik denk het niet, maar ik ben benieuwd. Ja, de best beschikbare technieken. De BBT zoals het vaker wordt gezegd in milieukundig opzicht, is natuurlijk altijd aan de orde en zal in mei ook zeker zijn intrede doen.

Maar, wat ik vorige week ook van mijn installateur heb gehoord die de cv-ketel kwam onderhouden. Die zegt: “Ja, u heeft een ketel van vóór 2010.” Ik zeg: “Ja, wat houdt dat dan in?” De komende drie jaar wordt er twintig procent waterstof toegevoegd aan het gas. Dat houdt in dat alle ketels van vóór 2010 vervangen moeten worden, want die kunnen die transities dus niet aan. Ik geeft het even mee voor degene die het niet weet: alles wat daarna nog aan ketels hangt, dat is een ander effect. Dus, het heeft wel degelijk effecten, ook in sociaal opzicht, ook naar de personen en iedereen die in Zutphen woont. Ook de SP roep ik op. Er zijn heel veel effecten in de keten, waar we met elkaar misschien wat mee moeten. Ik weet nog niet wàt, maar er komt iets op ons af wat ook heel veel mensen raakt die het misschien niet kunnen betalen. Want, ik zeg altijd maar zo: Duurzaamheid is te koop. En als je geld hebt, kun je duurzaamheid inzetten. Je kunt een Tesla kopen, je kunt je woning energieneutraal maken, als dat kan, en zo kun je wel door. Maar, Zutphen als zodanig is te klein. We pleiten ervoor, dat is niet het onderwerp hiervoor, in de RES ook opgenomen: meer energie van de daken afhalen. En ik zeg het al vaker hier in de raad. Al jarenlang. We hebben hier twee levensaders door Zutphen lopen, dat is de IJssel en de Berkel.

En gelukkig is het al een aantal jaren zo dat we meer naar de IJssel kijken. Maar, de Berkel is er op zich nog steeds, hoewel daar ook even wordt gedacht aan energiewinning, maar dat is heel kleinschalig. Er is veel meer te doen en te halen uit de IJssel. Dat zou één punt kunnen zijn. Dat zou ook een extra pluspunt kunnen zijn als we als Zutphen hier in een meerderheid besluiten niet voor de windturbines te gaan, maar goede alternatieven ook aan te bieden aan de stuurgroep, om het zo te zeggen. Dan hebben we ook wat te bieden. Dus, niet bot “Nee” zeggen. Maar bied het bestuur dat daar zit dan ook alternatieven. Dat kunnen we op deze manier doen.

597

Als ik kijk naar het amendement dat er ligt: geen grootschalige zoekgebieden ... Ja, op zich ben ik het er wel mee eens. Maar, volgens mij, gaat het niet ver genoeg. Want, er staat in ... Ja, dat is een beetje politiek bedrijven ook, maar dat bedoelden de opstellers waarschijnlijk niet. “Geen grootschalige mogelijkheden voor Zutphen”’ Ja, wat betekent nou ‘grootschalig’? Zijn het er vijf, zijn het er tien? Is het er één? Dat kan wel in de documenten staan, maar in het amendement hier ... Ik zou zeggen, geef dat helder aan. Wat vindt u als raad hier wat grootschalig is? Laat dat als zodanig niet zweven. Maak het helder. Van: ‘Joh, wat ons betreft is het nul.’ Nou, dan schrijven we met elkaar op in het amendement dat het nul is en dan laten we dat niet als een soort achterdeur, zo zie ik het dan toch maar weer, zo is het niet bedoelt, dat zeg ik er dan toch maar bij, als een soort achterdeur om zo de stuurgroep weer ruimte te geven. Ik hoor graag wat de opstellers daarvan vinden. Even naar de ladder. Afwegingsladder. Ja, in het kader ... Ik heb altijd iets bijzonders met ladders. Ja, niet alleen om op te klimmen. Maar, wat ik altijd vind als je zo’n ladder in natuurkundig opzicht oploopt, dan stijgt die ladder in een bepaalde mate en daar komen maatregelen uit.

Maar wat als je er nou niet boven uitkomt? Ga je dan terug naar beneden en loop je opnieuw? Hoe gaat dat nou? Is dat een loop die je doorloopt? Of is het zo van: ‘Nee, je hebt het boven niet bereikt: dus, het gaat niet door en het gaat helemáál niet door? Dat staat hier niet in. Misschien is daar iets van te zeggen en misschien kan het College daar iets mee ... wat het College daarvan vindt, hoor ik ook nog graag te horen. Voorzitter, ik denk dat ik op dit moment alleen de participatie ... Ja, de participatie heb ik al genoemd. Voor dit moment heb ik de punten genoemd. Ik heb nog wel één ander punt. Het is mij ter ore gekomen - en ik moet daar voorzichtig mee zijn, maar goed ik maak het toch openbaar - dat de provincie ook hier in de gemeente Zutphen een boer, en zeker één boer heeft gesproken om de gronden te verkopen in het kader van waar we het nu over hebben. Ik kan niet achter de inhoud verdere informatie geven. Dat mag ik niet en doe ik ook niet. Maar, ik vond dat wel zorgelijk en wilde dat toch hier melden. Dat ik dat echt zorgelijk vind dat dat klaarblijkelijk op een of andere manier gebeurt. Dan kun je zeggen: “Ja, daar kunnen we niks mee met elkaar”, maar, in het verleden zag je wel dat als een bestemmingsplan werd goedgekeurd dan reden de Mercedessen altijd maar buiten en overal rond, zeiden ze dan. Maar, ik weet niet hoe dat in dit geval is.

Misschien valt iets daar iets van te zeggen. Misschien weet het College daar iets meer van. Dan mag het hier verteld worden, wat mij betreft. Maar, als u het beter vindt om dat niet te doen, dan ... Dat laat ik het aan het College over. Voorzitter, dat was mijn eerste bijdrage voor de eerste termijn. De VOORZITTER: “Dank u wel. Dan is iedereen die dat wilde aan bod geweest en vraag ik de wethouder om haar positie in te nemen.” Reactie College (Audiopositie 02.05.23) Wethouder BOSWINKEL: “Dank u, voorzitter. Met name naar aanleiding van de laatste vragen, zou ik u willen verzoeken of ik kort kan schorsen om even het een en ander te overleggen en te kijken wat ik op korte termijn voor informatie kan achterhalen daarover.” De VOORZITTER: “Ja. Ik schors tien minuten.” De vergadering wordt geschorst. De vergadering wordt hervat. (Audiopositie: 02.11.11)

De VOORZITTER: “Dan wil ik de wethouder vast vragen om te gaan staan: of u uw plek wilt innemen.”

598

(...) De VOORZITTER: “We gaan door en ik vraag aan de wethouder om te beginnen met het beantwoorden van de vragen, die aan het College zijn gesteld.” Wethouder BOSWINKEL: “Dank u, voorzitter. Ik begin even met de reden dat ik ook de schorsing aanvroeg. Het verschil tussen de uitspraak van de Raad van State en het bestemmingsplan wat daarmee vernietigd is en al dan niet het zoekgebied van grootschalige windenergie in de RES, dat zijn twee verschillende dingen. De reden dat de Raad van State het bestemmingsplan heeft verworpen, gaat erover dat er een aantal onvolkomenheden in het plan van IJsselwind zit en die waren dermate dat ze hebben gezegd: ‘Wij verwerpen het bestemmingsplan en mocht u hier nog mee verder willen dan zult u helemaal terug naar de tekentafel moeten.’ De huidige aanvraag voldoet niet, hebben ze gezegd.” De VOORZITTER: “Meneer Jansen, wilt u wat vragen?” De heer JANSEN: “Ja, voorzitter. Even een verheldering gewenst. Is het zo, dat datgene wat de Raad van State heeft vernietigd de basis is geweest waarop uiteindelijk de raad heeft besloten? Of is het in de keten - zeg maar - een later document dat in proces is gebracht? Als dat het geval is, dan is daarmee ook het raadsbesluit vernietigd, want dan is de rechtsgrond eruit.” De VOORZITTER: “Wethouder.” Wethouder BOSWINKEL: “Dank u, voorzitter.

Het bestemmingsplan waar u hier toentertijd uw goedkeuring op heeft gegeven, was een bestemmingsplan wat was aangepast op basis van de aanvraag van IJsselwind. Dat is dus door de Raad van State verworpen. Dat staat los van de vraag of dit al dan niet een zoekgebied is in de RES. In de RES staat een aantal ruimtelijke randvoorwaarden dat nu als basis is genomen zijn voor het onderzoek of iets een zoekgebied is voor grootschalig wind of zon.” De VOORZITTER: “Ik zou het toch wel fijn vinden als de wethouder even haar verhaal mag afronden. Heeft u nog een verduidelijkende vraag?” De heer JANSEN: “Ja, voorzitter. Want, ik vind dit van groot belang op hetgeen wat ze zojuist heeft gezegd. Het voorbereidingsdocument is de basis geweest waarop het bestemmingsplan door de gemeenteraad is vastgesteld. Want, dat zegt u letterlijk volgens mij? Als dat zo is, dan is het zo, dat in ieder geval vanuit de raad achteraf een onjuist document aan de basis is gelegd voor een raadsbesluit. Dat betekent volgens mij dat het raadsbesluit dan ook vernietigd is.” De VOORZITTER: “Nou, dat is meer iets voor de griffier, denk ik. Dus, ik stel voor dat de wethouder even doorgaat met de inhoud en dat de griffier daar even zijn hoofd over buigt.” Wethouder BOSWINKEL: “Ja, er werd mij nog niet gevraagd of ik wat wilde zeggen.