Handelingen Raad 2 juli 2021

.” Mevrouw ACKERMANS: “Voorzitter, ik bedoel op: “Je hebt er recht op”: het feit dat zij een wethouder hebben geleverd, die mag vervangen worden. Net als je het recht hebt om af te splitsen. Net zoals je recht hebt om nieuwe Forumleden aan te brengen. Op die manier heb je het recht.” De heer VERSCHURE: “Voorzitter, het gaat ook over vertrouwen. Het coalitieakkoord blijft overeind staan. Dat kan natuurlijk te allen tijde ondersteund blijven door GroenLinks. Dat heeft niet te maken met: wij moeten in het College zitten om dit coalitieakkoord te kunnen blijven uitvoeren. Er werd gezegd: ‘financieel op orde’. Dat zijn wij nu: we zijn redelijk op orde. Maar als ik in de krant lees, dat het nu tijd is om de ambities uit het coalitieakkoord te gaan waarmaken, dan denk ik: ‘We laten de financiën weer wat los en ik maak mij hele grote zorgen óver de financiële positie van onze gemeente’. Daarnaast heb ik misschien nog een vraag aan mevrouw Werger. De VOORZITTER: “Nee, wacht even. Het wordt steeds breder. Het College is niet in beeld. Het is écht een zaak van de raad. Ik wil graag dat u het nu scherp houdt en focust.” De heer VERSCHURE: “Ik heb de focus behoorlijk, voorzitter.” De VOORZITTER: “Nee, de focus van u wordt steeds breder.”

421

De heer VERSCHURE: “Oh, nou voorzitter, de honderdtachtig graden draai en politieke armoede. Dank dat u dat ons niet aanschrijft en dat wij af en toe wel eens goede voorstellen doen, die u ook steunt als SP zijnde. Ik zie dat ook bij D66. Ik hoop, dat u dat van hen ook gaat zien. Het is geen honderdtachtig graden draai. Het is de realiteit van deze dag. De realiteit is continue wisselend. Dat is niet altijd hetzelfde. Daar heeft het mee te maken. Voorzitter, ik laat het hierbij. Anders neem ik te veel tijd in beslag en dat kan een politiek debat met een grote P in de weg staan. Mevrouw TEN HOLDER: “Dank u wel, voorzitter. Ik vind het bijzonder om te zien dat de emoties over werkdruk bij het College hier kennelijk hoog oplopen. Het lijkt alsof de wethouders al het werk zelf doen, terwijl ze misschien ook de steun hebben van een goede organisatie. Ik vind het dan ook heel bijzonder, dat deze hele raad niet ingaat op de vraag van D66 of op dit moment in de tijdelijk e situatie die nu al speelt, die drie wethouders niet gewoon een fulltime aanstelling zouden moeten hebben, omdat wij goed werkgeverschap voorstaan en mensen niet gratis en voor niks voor ons laten werken. Dan vind ik het fijn te horen, dat de bestuurlijke visie tussen GroenLinks en D66 niet zoveel verschilt. Ik hoor mijn collega zeggen over het advies van de VNG, dat zij daar ook voor staan.

Ik denk, dat ik over de intentie die D66 heeft gehad om dit debat te voeren, nog veel met collega’s in gesprek moet, omdat die kennelijk niet is overgekomen. Dank u wel.” De VOORZITTER: “Ik denk, dat u allemaal uw gevoelens en uw mening goed heeft laten horen. Ik stel voor dat we gaan stemmen. Ik zie veel mensen knikken. Gaan we dit per hoofd doen of per fractie? We gaan dit per fractie doen. We gaan stemmen over de motie. Ik begin de rij met: GroenLinks: “Tegen.” Het CDA: “Vòòr.” De VVD: “Tegen.” De Stadspartij: “Tegen.” Kies Lokaal Zutphen Warnsveld: “Tegen.” De PvdA: “Tegen.” Burgerbelang: “Vòòr.” De ChristenUnie: “Vòòr.” BewustZW: “Tegen.” D66: “Vòòr.” De SP: “Tegen.” Negen vòòr en negentien tegen. De motie is verworpen.” Besluit: Verworpen De VOORZITTER: “Is er iemand die behoefte heeft aan vijf minuten pauze? Ja. Meneer Brunsveld heeft nog een vraag.” De heer BRUNSVELD: “Deze vraag dan nog net even voor de pauze, want daar heb ik wel even behoefte aan: deze motie is verworpen. Dat is duidelijk. Wij mogen tijdens de komende raadsvergadering een stem uitbrengen op een nieuwe wethouderskandidaat. Ik verwacht wel een soort kennismakingsmoment met deze kandidaat.

Ik vraag het even aan GroenLinks of we daar even iets over kunnen afspreken? Als ik mag stemmen over iemand, wil ik hem of haar wel een beetje kennen.” De VOORZITTER: “Mag ik voordat ik mevrouw Westerik het woord geef, in ieder geval zeggen wat ik had willen voorstellen in het Presidium en dat is, dat wij ook in de openbaarheid tijdens de raadsvergadering de wethouderskandidaat de gelegenheid geven zichzelf voor te stellen. U kunt – wat mij betreft –aanvullend vragen stellen en dan wordt er gestemd. Als er andere momenten komen en zijn, mevrouw Westerik gaat uw gang.”

422

Mevrouw WESTERIK: “Dat hebben wij in het vorig Presidium ook al afgesproken, maar was u daar dan niet bij?” De heer BRUNSVELD: “In het vorig Presidium was ik zeker bij. Toen is er inderdaad gesproken over een kennismaking, maar ik concludeer nu dat die kennismaking op zeer korte termijn moet plaatsvinden. Het is nog maar een week ongeveer en er is niks concreets. Dar ben ik even naar op zoek. Dit is toch een prettig moment.” Mevrouw WESTERIK: “Ik heb inderdaad in het Presidium aangegeven, dat de beoogde wethouder bereid is persoonlijk in gesprek te gaan. Toen is dat eigenlijk verworpen en hebben we afgesproken dat niet te doen, omdat de voorzitter aangaf, dat het heel verwarrend kan zijn en laten we dat in de raad doen. Daar hoort het ook. Tóen is er afgesproken dat op 12 juli eerst een voorstel tot een gesprek in de raad zou plaatsvinden. Excuus, dat u denkt, dat wij daarin nalatig zijn geweest, want volgens mij, was het juist heel goed afgekaderd. De heer BRUNSVELD: “Dan heb ik dat inderdaad niet goed begrepen, dat de kennismaking ook echt in die raad zal zijn. Ik had begrepen, dat wij voor die tijd nog op date mochten. Als dat niet zo is, moet ik mij daar even op herpakken. Dan ga ik dat doen.” De VOORZITTER: “U mag altijd bij iedereen op de thee. Daar gaan wij niet over.” Mevrouw WESTERIK: “Voorzitter, dat verzoek was er ook uit GroenLinks. Dat lag er ook.

Dat werd tegengesproken. Die heb ik toen ingetrokken. Vanuit ons was dat echt zeker wel een mogelijkheid.” De VOORZITTER: Ik schors de vergadering voor vijf minuten. Daarna gaan wij door met de presentatie van wethouder Werger en de Voorjaarsnota.” De vergadering wordt geschorst om 10.44 uur

De vergadering wordt hervat om 10.52 uur Audiopositie 00:16:20 Track 2e uur

2.A VERVOLG AGENDAPUNT 2.A Indienen motie – Motie proces ‘Huis van de stad’ (2021-M0027) De VOORZITTER: “Als iedereen z’n stoel weer heeft gevonden, stel ik voor dat, vòòrdat mevrouw Werger het woord krijgt voor de korte presentatie, de heer Van Dijken nog even het woord krijgt, want hij was vergeten een motie in te dienen.” De heer VAN DIJKEN: “Voorzitter, dank u wel. In het begin ging het even te snel en ik was nog niet zo goed bij de les. Excuses daarvoor. Motie “Huis van de Stad’ is vooral een motie die niet gaat over het concept het idee van het Huis van de Stad, maar het gaat vooral over het gekozen proces dat men beoogt. Dat proces wil ik met deze motie proberen om te draaien. De motie wordt niet vandaag behandeld. Op 12 Juli wordt deze in stemming gebracht. Dat geeft alle raadsleden de tijd om zich er nog even duchtig over te buigen. Ik ben benieuwd naar uw reactie. Dank u wel.” Audiopositie 00:17:15 Track 1 - 2e uur

423

8 PRESENTATIE GEWIJZIGD RAADSVOORSTEL VOORJAARSNOTA 2021 DOOR COLLEGE De VOORZITTER: “Dan komen we nu bij agendapunt 8: ‘Presentatie gewijzigd raadsvoorstel Voorjaarsnota 2021 door College’. Wethouder Werger, een zeer korte presentatie over het gewijzigde voorstel.” Wethouder WERGER: “Voorzitter, dank u wel. Ik had de raad gezegd, dat wij besluiten zouden wijzigen, maar ik heb nog niet de inhoud meegegeven. Vandaar dat ik even een presentatie heb voorbereid, die kort is. Ik kijk even naar de griffier. Hij regelt de PowerPointpresentatie. We hebben op 15 juni goed geluisterd toen u als raad met elkaar de eerste bespreking had voor de Voorjaarsnota. U heeft een aantal wensen geuit, in de zin van: eigenlijk wilde u gewoon alles realiseren. Laten wij daar maar eerlijk in zijn. Wij hebben gekeken hoe wij dat dan kunnen doen. Wij hebben dat ter harte genomen en hebben daar een aantal voorstellen voor gedaan en wat aanpassingen. Even een aantal opmerkingen vooraf. Het is nog wel even belangrijk om onze spelregels af te spreken. De begroting kan op dit moment sluitend worden gemaakt, vanwege de algemene uitkering die iets hoger uitvalt. Dat is heel fijn. Dit betekent wel, dat voor 2022 – we hebben afgesproken dat we meerjarig de begroting sluitend maken – 2022 in ieder geval, ook de komende jaren.

Maar, laten wij reëel zijn, het bedrag dat wij nu krijgen vanuit de algemene uitkering blijft incidenteel. Dat betekent, dat we wel iedere keer goed moeten blijven kijken, dat we die meerjarensluitendheid wel realiseren. Dus meteen de winstwaarschuwing: realiseert u zich dat. De herverdeling van het Gemeentefonds blijft daarbij dus een aandachtspunt. Op dit moment is de begroting meerjarig sluitend conform de kaders en mét de nieuwe middelen die er zijn vanuit het Rijk, de nieuwste Voorjaarscirculaire, maar met de winstwaarschuwing incidenteel. We moeten scherp aan de wind blijven zeilen. Dan een aantal zaken voor de verschillende opties waar we het over hebben gehad:  De Oude IJsselbrug: de brug moet vernieuwd worden. Dat gaan we doen via reserves. Zoals u weet: dat doteren wij. Die reserve is onvoldoende groot op dit moment. We doen dat dus via de reserve kapitaallasten en brengen daarmee de reserve op peil. Zoals we al hebben aangegeven, is dit onvermijdelijk, want het onderhoud is ingepland en moet gebeuren. U heeft ook aangegeven dat u dat belangrijk vindt. Wat hebben we daarvoor bedacht? De keuze-opties hebben we dus veranderd. We zorgen gewoon dat we – inderdaad – jaarlijks drie ton gaan investeren. We storten dat. Het bedrag wordt dus meegenomen in de Meerjarenbegroting 2022-2025. Die ruimte ís er op dit moment in de begroting.

Het is ook een noodzakelijk iets: dus wij doen dat. Hiermee overschrijden wij geen financiële kaders, zoals u die heeft vastgelegd. Dus, deze kan gewoon door, zoals u graag wilde.  De hoogspanningsleidingen: daarover heeft u van mij een memo gekregen. Volgens mij, is dit memo – hopelijk - heel helder wat de procedures zijn, hoe dat nu verder moet gaan. De offerte komt eraan, in de zin van: we hebben ‘m. Het basisontwerp gaat gemaakt worden. De looptijd van het basisontwerp is vijftien maanden. Het basisontwerp geeft een meer gedetailleerd beeld van wat we uiteindelijk financieel nodig hebben. Die financiële noodzaak zit ergens tussen de 3,5 en 4,5 miljoen euro. Dat heeft u allemaal kunnen lezen. Dat betekent wel, dat we ons moeten realiseren, dat dit incidenteel is. Het is niet structureel. Het is incidenteel. Dat we het voorstel hebben gedaan, is omdat de raad eigenlijk bij meerdere moties al heeft aangegeven hoe belangrijk ze het vindt en dit graag wil realiseren. Dit betekent ook, dat wij ons moeten realiseren, dat wij hier iets gaan doen wat een beetje schuurt tegen de kaders die uzelf heeft gesteld. Het schuurt tegen de kaders aan, omdat wij gaan zorgen dat wij in ieder geval gaan sparen vanuit het rekeningresultaat. Dus, hebben wij geld over, dan gaan wij dat gewoon in een reserve voor die hoogspanningsleidingen plaatsen om dus inderdaad het bedrag bij elkaar te sparen.

Het betekent alleen ook wel, dat wij niet van tevoren weten of wij inderdaad tegen de tijd dat die hoogspanningsleidingen ondergronds gaan - dat duurt nog wel een aantal jaren, maar gaat op enig moment gebeuren als wij het traject ingaan – dat we niet weten of wij het totale bedrag bij elkaar hebben gespaard. Dán wordt het interessant, want dan gaat het om de

424

kaders die uzelf heeft gesteld. Dat betekent wat we voorstellen, dat het laatste stuk wat overblijft, wat we niet bij elkaar hebben gespaard, dat we dat inderdaad gaan activeren en in zestig jaar gaan afschrijven. Ik weet, dat er een amendement in de maak is of in ieder geval is ingediend, waar dan wordt gezegd om te lenen. Ik wil niet vervelend zijn, maar de enige manier om dan dat stuk geld bij mekaar te krijgen, ís door het te lenen en dus te activeren en over zestig jaar af te schrijven. Dát is de methode die we dan ook hanteren, voor de mensen die zo meteen met het amendement bezig gaan. Dit is dus incidenteel en het is dus niet helemaal conform de kaders die u heeft vastgesteld. Gezien het feit, dat u het zo belangrijk vindt, gaan wij ervanuit, dat u zegt: “Oké, doe dit op deze manier, want dan kunnen wij in ieder geval verder en kunnen wij de hoogspanningsleidingen ondergronds brengen”.  Verkeer en verkeersveiligheid (achtergrond): u heeft een aantal moties ingediend. U heeft aangevraagd om een Verkeerscirculatieplan te maken. Uiteraard terecht. Hoe gaan we daarmee om? Dit zijn toch ook zaken die niet zo incidenteel zijn, maar toch wat structureler. Het kan gewoon door jaarlijks vijf ton in een nieuwe reserve te storten, specifiek hiervoor. Want ja, als je één keer begint, het wordt over meerdere jaren ... We gaan dat dus realiseren. Hiervoor is ruimte in de begroting.

We overtreden hier geen financiële kaders die u heeft gesteld. Het kan gewoon, als u daarmee akkoord gaat. Dus, dan wordt dit ook gerealiseerd.  De Hanzehof: eventjes recapituleren: achterstallig onderhoud, het onderhoud kan voor een deel niet langer uitgesteld worden. We kijken daar kritisch naar. Is het wel nodig? Is het niet nodig? Ook zijn wij bezig om de toekomstige invulling te bekijken, ook vanuit de Cultuurnota. Er komen genoeg moties en amendementen. Wel even goed om nog te weten. Wat we hier gaan doen ... En dit is er ook eentje die tegen uw eigen kaders aanschuurt. Daarom kan ik niet anders dan het gewoon proberen zo goed mogelijk uit te leggen. Wat we nu voorstellen, is om inderdaad vanuit de meerjarenbegroting jaarlijks een bedrag te doteren. Daar maken wij een aparte voorziening van, omdat het ook heel belangrijk is om het te blijven volgen. Ik heb u al eerder aangegeven, dat De Hanzehof als geheel eigenlijk apart op de begroting moet staan, zodat we in vijf jaar tijd precies kunnen zien wat erin en wat eruit gaat: wat gebeurt er? Dan kunt u daar als raad ook heel goed op sturen. Door dit te doen en wij hebben op dit moment de ruimte, maar je bent bezig om het rekeningsaldo te gebruiken, dat betekent - net als bij de hoogspanningsleidingen - dat het zo kan zijn, dat je op enig moment niet het geld hebt om dus die bijna 9,5 ton jaarlijks te doteren.

Dat is een risico waar we rekening mee moeten houden. Dat betekent dus, dat wij daarmee mogelijkerwijs de financiële kaders overtreden die u heeft gesteld. Maar, ik moet u wel zeggen - dat is belangrijk; graag door naar de volgende sheet, want daar staat het al – het voorstel heeft een aanvaardbaar risico. Als we kijken naar wat wij hier voorstellen, zien wij uit de afgelopen jaren, dat eigenlijk ons rekeningsaldo iedere keer als gevolg van waar het Rijk incidenteel opplust altijd wel zodanig is, dat er ruimte is om dit soort zaken te doen. Dat wij dus inderdaad, omdat het steeds incidenteel is, altijd wel de financiële ruimte hebben om een dotering te doen. Wij denken dus, dat het mogelijk is om dit te doen. Wij realiseren ons wel, dat wij hiermee iets over de kaders heengaan, die u zelf heeft aangegeven. De enige die erover kan besluiten om inderdaad die kaders iets op te rekken, bent u zelf. Dus daarom het aangepaste voorstel. Wij denken, dat het verantwoord en acceptabel is. Het is aan u om er uiteindelijk over te besluiten. Toch hoop ik wel, dat u het goed vindt, omdat ik denk dat deze vier belangrijke onderdelen voor de stad grote belangrijke onderdelen zijn, waar u allemaal al zelf ook allerlei moties en amendementen voor heeft ingediend. Dat was het, voorzitter. Dank u wel.”

9

VOORJAARSNOTA 2021

Startpunt Lyan [02:01:25] vergadering – [00:00:00] opname

425

9.a

Algemene beschouwingen (eerste termijn raad) (Audiopositie 2021-07-02 Zutphen raad deel 1 00:00:06)

De VOORZITTER: “Dan gaan wij zo meteen - zoals ik met jullie heb afgesproken - de beschouwingen doen, beginnend bij GroenLinks, volgens de telling zoals we dat steeds doen. We hebben met elkaar tien minuten zonder interruptie afgesproken. Klopt dat, meneer Verschure?” De heer VERSCHURE: ”Volgens mij, was de volgorde: eerst Burgerbelang, dan GroenLinks.” De VOORZITTER: “Goed, dan heb ik dus niets meer aan dit lijstje. Dat bedoel ik niet vervelend naar de griffier natuurlijk. Dat is meer naar mezelf. We beginnen dus met Burgerbelang. Dan krijg ik zo de rest van de volgorde wel. Dus tien minuten per fractie en de eerste termijn interrumperen we niet. Zo staat het in uw eigen afspraken, die ik alleen maar even herhaal. Ja? Iedereen duidelijk? Alles duidelijk? Nou, dan is meneer Verschure van Burgerbelang als eerste.” De heer VERSCHURE: “Dank u wel voorzitter. Voorzitter, voordat ik inga op de voorjaarsnota wil ik u eerst, namens Burgerbelang - en ik denk ook wel namens de rest van de raad - bedanken voor uw inzet tijdens deze pandemie. U heeft vele uren meer gewerkt dan gebruikelijk en het zal van tijd tot tijd best vermoeiend zijn geweest. Maar tòch stond u daar iedere keer. Of het nu was in de Veiligheidsregio, of in een gesprek met de jongeren over het weer openstellen van de skatebaan in Leesten, tot het schrijven van kaarten aan eenzame ouderen.

U was er voor ons, u was er voor iedereen, u was er voor de burgers en daarvoor onze dank. Voorzitter, we gaan verder met de Voorjaarsnota. We hebben net gehoord dat we meer zakgeld krijgen. Het is te hopen dat we dat zakgeld goed gaan beheren en dat we dat niet gaan uitgeven aan leuke dingen. Voorzitter, het zal u niet verbazen dat we na deze positieve woorden aan uw adres, nu overgaan tot de ernst van de financiële dag van onze gemeente. Want staan we er eigenlijk wel zo goed voor als wordt verteld in de jaarrekening 2020? We houden een paar ton over. Echter, dit is met structureel geld niet gelukt. Het zijn ieder jaar weer meevallers die de pijn verzachten. En hoe gek het ook mag klinken voor sommige partijen: dit zijn incidentele inkomsten die ervoor zorgen dat wij het nét redden. Maar het moet ook niet één of twee jaar tegenzitten, want dan gaan we direct weer in het dieprood. Dus er is wat burgerbelang betreft nog niet echt heel veel licht aan het eind van de tunnel. Voorzitter, ik neem deze gemeenteraad graag mee naar het jaar 2020, vorig jaar. Tijdens de eerste Burap was er een tekort van 1,2 miljoen euro. En er was direct paniek: er moest meteen weer bezuinigd worden: de duimschroeven moesten aangedraaid worden en alles moest op alles gezet worden om het structureel sluitend te krijgen. Dat was vorig jaar. Dan gaan we naar dit jaar.

Eigenlijk is de financiële situatie niet gewijzigd. Bij de eerste Burap is er nog steeds een tekort van 1,1 miljoen. Echter, er is geen paniek. Ik denk dat dit toch wel een beetje de invloed is van de gemeenteraadsverkiezingen die voor de deur staan. Dus, er mag niet verder ingegrepen worden door ons als raad, want er moeten leuke dingen gedaan worden voor de stem van de kiezer. Dit is een herhaling van zetten, iedere vier jaar weer, en dit vinden wij politiek met de kleine p. Voorzitter, de voorjaarsnota is het wensenmoment van de gemeenteraad om aan te geven wat ze echt belangrijk vinden wat meegenomen moet worden in de begroting van 2022. En zoals de wethouder net al aangaf: voor alles is er waarschijnlijk een oplossing. Dus, wat doen we dan hier? De wensen worden ingewilligd en iedereen is blij. Tenminste, dat lijkt zo. Maar waar komen die miljoenen ineens vandaan? Is het structureel geld? Laten wij de wijze lessen van oud-wethouder Matser ter harte nemen en structurele uitgaven dekken met structurele inkomsten en incidentele uitgaven dekken met incidentele inkomsten. En laten we vooral niet gaan wensdenken en aannames doen over structureel of incidenteel geld van het Rijk. Eerst zien en dan opnemen. Wees realistisch. Maar wat schetst mijn verbazing:

426

gelukkig is de meerjarenbegroting 2022 tot 2025 al voor een groot gedeelte af. Ik heb een screenshot van deze meerjarenbegroting: In 2022, positief saldo: 1,9 miljoen. 2023, positief saldo: 1,6 miljoen. 2024, positief saldo: 2,4 miljoen. En 2025, een positief saldo van mijn 3,5 miljoen. Voorzitter, kloppen deze cijfers? Ik heb er een screenshot van gezien en als het dat is, hoe is het dan mogelijk dat voordat deze cijfers worden gepresenteerd worden aan de eigen directie van onze gemeente, dit al bij burgers bekend is. Wij als raad zullen wel in de krant lezen wat de meerjarenbegroting wordt. Echt, wanneer krijgt de gemeenteraad nu eens als eerste, of op z’n minst gelijktijdig met anderen inzage in deze stukken? Mochten deze cijfers kloppen, dan kunnen we helemaal naar huis, want dan is het werk al gedaan. Los van het feit dat er oplossingen zijn voor de wensen, zijn er nog steeds grote zorgen. Zorgen om De Hanzehof, zorgen om de grote werkdruk bij de ambtenaren, zorgen om het hoge ziekteverzuim, zorgen om de financiën van onze gemeente, zorgen om het aantal rechtszaken van de gemeente en zorgen om de grote drang naar windturbines. De zorgen om De Hanzehof zijn groot: het pand komt terug naar de gemeente voor een fors bedrag. Maar het is wat het is. Het is dìt of de garantstelling aanspreken. Dus linksom of rechtsom: het moet gebeuren.

(Audiopositie 00:05:31 Track 2021-07-02 Zutphen raad deel 1)

Er ligt nu eindelijk - na drie jaar - een cultuurnota. Alleen staat er nog steeds niet in wat we met dit pand gaan doen ... De raad heeft zich uitgesproken voor scenario A, wat inhoudt: slopen zeventiger jaren gedeelte, behouden van de toren, behouden van de buitensoos. Het terugkopen is stap één, maar wat als je stap twee, drie, vier, en vijf niet zet? Wat zijn dan de risico’s? Het echte plan ontbreekt nog steeds. Wat is er gebeurd met alle plannen die we de afgelopen jaren hebben gehoord? We horen niets en we moeten nu maar afwachten wat er gaat gebeuren en kopen en passant het pand ook maar even terug. Voorzitter, wij willen de wethouder helpen met meedenken. Wat als we nou eens écht doorpakken en scenario A voor de begrotingsbehandeling uitgewerkt en al in ons bezit hebben? Dan moeten we nog kijken wat we met sommige huurders van het pand doen, maar een centraal gelegen cultureel opleidingscentrum openen in onze gemeente om een gelijk speelveld te krijgen voor alle muziek- en cultuurdocenten die de gemeente rijk is, lijkt ons een goed plan. Maar nu gaan we terug naar de Coehoornsingel. Tussen theater en buitensoos maak je een mooi grand café, dat door experts geëxploiteerd gaat worden. Buiten een mooi theater of festivalterrein met de mogelijkheid tot aanmeren vanaf de Berkel. Voorzitter, volgens ons, is dit de enige manier om het theater te exploiteren.

Hiermee besparen we veel geld en kunnen we dit laten terugstromen naar de cultuursector in z’n geheel, zodat we ons als echte cultuurstad verder kunnen ontwikkelen. Uit de presentatie van de gemeentesecretaris blijkt dat de werkdruk op het gemeentehuis erg hoog is en dat er niet voldoende handjes zijn om de basisvoorzieningen uitgebreid op te stellen. Dan heb ik het over het verlenen van bouwvergunningen, paspoorten, rijbewijzen et cetera. Wij moeten als gemeente terug naar de basis: er zijn voor onze burgers, in plaats van dat de burgers ons tot last zijn voor de wet- en regelgeving. Ga terug naar de basis en zorg dat er gewerkt kan worden aan wat de burger nodig heeft en wil. Wat is de reden dat het ziekteverzuim zo hoog is bij onze gemeente? Wij moeten goed zorgen voor onze medewerkers en wat kunnen wij als raad doen om als goed werkgever te boek te staan? Wat heeft de gemeente nodig om dit verzuim terug te dringen? Wat kunnen wij hier als gemeenteraad aan doen? Daarnaast vragen wij ons nog steeds af hoeveel fte er nu daadwerkelijk ingehuurd wordt. En ik zou hier graag een keer een heel duidelijk antwoord op willen hebben. De financiële zorgen blijven groot. Mijn tenen krommen als ik de PvdA hoor zeggen dat we er alweer zijn en dat we geld vrij moeten maken om leuke dingen te gaan doen. Ook het aantal moties en initiatiefvoorstellen baart

427

ons zorgen. Er ligt een coalitieakkoord en toch presteren sommige coalitiepartijen het om een wensenlijst om te zetten in moties zonder dekking, of erger nog, allemaal initiatiefvoorstellen. Voorzitter, de keuzes die we hadden, zijn allemaal ingevuld. Wij vinden echter, dat we als gemeenteraad meer en beter inzicht moeten hebben in de rechtszaken die de gemeente voert. Er wordt zelfs een post van vier miljoen euro opgevoerd in 2022. Dus hebben wij de motie ingediend: ‘Gemeenteraad in control rechtszaken’. En dat begint al met de motie ‘Windturbineplannen binnen de gemeentegrenzen Zutphen’ om die expliciet te staken. Voorzitter, het is fijn dat ik kon beginnen. We kunnen het als gemeenteraad verder kort houden, want ik kan in ieder geval samenvatten wat er nu door de coalitiepartijen onder andere gezegd zal gaan worden. Ze zullen geld willen uitgeven wat er niet is, ze willen meer taken uitvoeren als kan, en verder willen ze alles laten zoals het is. Verandering begint hier, is echter geworden: er verandert eigenlijk helemaal niets.” De VOORZITTER: “Dank u wel voor uw eerste termijn. Dan ga ik naar GroenLinks.” Mevrouw WESTERIK: “Dank u voorzitter. Wat fijn, dat wij zo in het vizier van Burgerbelang zitten, dank u wel meneer Verschure. Voorzitter, via u richten wij ons eigenlijk tot de inwoners van Zutphen en Warnsveld, want om hen draait het natuurlijk.

De jaarlijkse Voorjaarsnota is het moment waarop wij met elkaar als raad, maar ook als College, richting geven aan de toekomst van onze stad. Hoewel we nog steeds in financieel moeilijk weer zitten, hechten wij als GroenLinks sterk aan onze eigen waarden en ambities. Net als elke andere partij willen ook wij hier samen richting aan geven en samen komen tot een gedeelde koers. Dan over naar de orde van de dag. We staan voor lastige keuzes en ik neem jullie graag mee in die van GroenLinks en in onze visie op onze stad. Maar eerst de belangrijkste thema’s uit de Voorjaarsnota. (Audiopositie 00:10:15 Track 2021-07-02 Zutphen raad deel 1)









De hoogspanningslijnen - Iedereen zal het met ons eens zijn dat gezondheid het belangrijkste is in ons leven, en als gemeente zijn we dan ook verplicht deze elke dag opnieuw voor u en onszelf te waarborgen. Daarom hebben we ons, samen met heel veel andere partijen in deze raad, ingezet om de hoogspanningslijnen écht onder de grond te krijgen. Een mooi voorbeeld hoe we in deze raad ook heel goed samen kunnen optrekken. Het is in dit stadium - wat ons betreft - van belang dat we dòòrpakken en wat de wijze van financiering betreft, wachten we graag het voorstel van het College af, zoals ook het amendement aangeeft. Verkeer - De verkeersveiligheid is in de afgelopen raad al uitgebreid behandeld en we hebben ons hier recentelijk eenduidig en heel duidelijk over uitgesproken: een vernieuwd verkeerscirculatieplan is heel hard nodig voor de langere termijn, maar voor de korte termijn geldt, dat de gemeente, dat het College eerst moet doorpakken op een paar cruciale verkeersaders, te beginnen met de Paulus Potterstraat. Dit hoorden we zojuist niet terug bij wethouder Werger. De Hanzehof - Wij vinden het voor aankoop nog veel te vroeg als de voorwaarden nog niet helder zijn rondom de subsidies en prestaties. Zie daarom ons amendement bij besluitpunt H. En wat betreft de afschrijving van pand naar overname, vinden wij, dat er eerst een duidelijker financiële onderbouwing moet komen.

Zie hiervoor ons amendement bij besluitpunt I. Voor wat betreft besluitpunt J stellen we voor om alleen voor 2022 een reëel en nauwkeurig bedrag op te nemen, omdat we verder nog niet weten hoe het daadwerkelijk zal gaan. Zie dan ons ook amendement bij besluitpunt J. We sluiten ons graag aan bij de voorganger, Burgerbelang: terwijl we inhoudelijk wel anders denken, willen ook wij eerst het complete plaatje zien. Wij als GroenLinks blijven ons richten op lokale solidariteit, lokale verbondenheid, lokale duurzame economie en lokale leefbaarheid. Lokale solidariteit. Onlangs sprak ik met iemand, die nadat hij achttien was geworden noodgedwongen naar zijn vader moest verhuizen omdat bij het bereiken van de achttienjarige leeftijd zijn moeder in een enorme armoedeval terechtkwam. Na verloop van tijd kwam hij toch weer terug bij zijn

428



 





moeder omdat het bij de andere ouder simpelweg niet ging. Hij en zijn moeder zijn nu aangewezen op de Voedselbank om elke maand rond te kunnen komen. Samen met de PvdA kijken we dook naar de armoede en schuldenproblematiek binnen Zutphen. Dat er negen ton overblijft bij de minimagelden na de bezuinigingen deed bij ons toch de wenkbrauwen fronsen. Als kind opgroeien in armoede veroorzaakt ongelooflijk veel leed, en vooral psychisch leed doordat je je zowel op persoonlijk gebied, als qua schoolprestaties niet goed kunt ontwikkelen. Je krijgt daardoor ook nog eens minder kans om te ontsnappen aan armoede en zo houden we de cirkel met elkaar in stand. Samen met de PvdA dienen we de motie ‘Doorbraak voor kinderen in armoede’ in. Daarnaast zijn er minder wijkteams door een andere manier werken met een dorpsperspectief. GroenLinks betreurt dat en zou het aantal juist willen vergroten. GroenLinks blijft hameren op het belang van inzet op collectieve hulp waarbij wij pleiten voor wijkteams als schakel tussen hulp en voorzieningen op alle treden. Wij zien inzet en focus hierbij op collectieve, preventieve voorzieningen én op het versterken van de bestaande sociale structuren in de wijk. Het maatschappelijk cement als noodzakelijk. Wij merken in de praktijk dat opbouwwerk een effectief middel is binnen preventief werken.

Wijkteams als ‘oren en ogen van de stad’ om op tijd aan de bel te kunnen trekken. Lokale verbondenheid - Wij vragen ons College oog te blijven hebben voor community building; het versterken van de lokale verbondenheid. Dit hebben we al eerder gemeld. Dit vergt een verandering in de manier van communiceren en handelen naar inwoners. Het vraagt om een gemeente die actief op zoek gaat naar het sociale cement in haar wijken en die initiatieven vanuit de stad en wijk versterkt. Inzet op sterke wijkteams en stevige buurthuizen die actief als een preventief voorveld in de samenleving staan. Dan toch even kort de cultuurnota. Dezen nota zet - wat ons betreft - veel te weinig koers op de wijken en veel te veel op die van het cultuurpaleis op de Coehoornsingel. Daar komen we bij de behandeling van de cultuurnota natuurlijk nog uitvoerig bij u op terug, maar laten we duidelijk stellen dat we niet geloven in een huis van de stad aan de Coehoornsingel. Het ‘Huis van de stad’ is wat ons betreft de stad zelf: de binnenstad en de wijkcentra daaromheen. Daarnaast blijven wij pleiten voor burgerparticipatie en burgerfora. U en ik als inwoners van deze stad zijn namelijk niet alleen gebruikers van de stad, maar ook de vakmensen en de ervaringsdeskundigen.

Ons eerder raadsinitiatief - samen met PvdA en het CDA - zijn we na bespreking in het Forum nog aan het herijken en daar komen we na het zomerreces op terug. Lokale duurzame economie - GroenLinks ziet burgerfora als een sterk middel om bij te dragen aan de noodzakelijke energietransitie. Tevens geven de huidige wijkraden al aan actief mee te willen denken en zij zien ook goede oplossingen binnen hun eigen leefomgeving voor zich. Laten we actief gebruik maken van deze energie onder onze inwoners. Nu de zoekgebieden voor de windenergie uit de RES zijn gehaald en de Raad van State voorlopig een streep heeft gehaald door de windmolens bij het Twentekanaal is er alle reden om de transitiestrategie opnieuw te overwegen. Duidelijk is, dat we als gemeente zwaar moeten inzetten op energiebesparing en op grootschalig zon op bedrijfsdaken en particuliere woningen. (Audiopositie 00:15:40 Track 2021-07-02 Zutphen raad deel 1)



Maar dat is de korte termijn. Met alleen mikken op de opwek van zonnestroom komen we er niet. Dat betekent dat we ook moeten mikken op energieopslag, op groene waterstof en op versterking van het elektriciteitsnet. Uiteraard in samenwerking met de regionale netbeheerder Alliander. Laten we ervoor zorgen dat al onze inwoners die reeds energie opwekken of dit willen gaan doen ook daadwerkelijk kunnen blijven terug leveren op het net en dit blijven terugzien op hun energierekening. Daarvoor is uitbreiding van opslag onvermijdelijk. Ook moeten we voorkomen dat de energietransitie strandt op de financierbaarheid voor mensen met een kleine beurs. Onze wethouder was daar goed mee bezig, maar dat zullen we in de komende jaren alleen nog maar moeten intensiveren. Lokale leefbaarheid - Een leefbare stad is een stad waar iedereen zichzelf kan en mag zijn. Daarom hechten wij als GroenLinks veel waarde aan artikel 1 van de Grondwet. Wij dienden onlangs samen met de VVD en CDA een motie in: artikel 1 zichtbaar op alle scholen, die we behandelen 12 juli. Ook staan wij aan de wieg van ‘Zutphen regenboogstad’. Onze fractie heeft zich hier altijd hard voor gemaakt en werkt al jaren aan kleine verbeteringen. Verbeteringen vanuit de kern, vanuit het onderwijs, de ouderen en de horeca. De afgelopen drie jaar

429

is hier hard aan gewerkt en binnen de initiatiefgroep LHBTIQ. De initiatiefgroep hoopt op 12 juli een panklaar plan van aanpak over te dragen aan het College.  Voorzitter, als het gaat om een leefbaar Zutphen dan gaat het niet alleen over jezelf kunnen zijn, maar ook over een fijne plek om te wonen, een thuis. Wonen draagt op dit moment bij aan ongelijkheid: er zijn te weinig betaalbare woningen en nieuwe woonconcepten zijn - wat GroenLinks betreft - echt nodig. Doorstromen in de eigen wijk moet makkelijker gemaakt worden: niet alleen van goedkoop naar duurder, maar ook van duurder naar goedkoper. Nieuwe woonconcepten moeten dan ook de ruimte krijgen en gestimuleerd worden. Betaalbare huisvesting komt steeds verder onder druk te staan. Vooral voor mensen die nét boven het inkomen voor sociale huur zitten, voor mensen die starten op de woningmarkt of jonge gezinnen die een passende woning zoeken. Zonder startkapitaal en/of met een studieschuld is het verkrijgen van een koopwoning, maar ook van een huurwoning niet haalbaar.  GroenLinks zou daarnaast graag zien dat er meer ouderenwoningen in de wijk worden gebouwd, zodat ouderen in hun eigen wijk kunnen doorstromen en hun woningen weer beschikbaar worden voor gezinnen en starters. Er moet haast gemaakt worden met betaalbare woningen in Zutphen.

Om dat nu al vast te leggen voor de begroting dienen we vooruitlopend op het bespreken van het gezamenlijke plan een amendement in met het PvdA, de SP, en de Stadspartij, zodat we jonge gezinnen en starters ook voor Zutphen kunnen blijven behouden.  Dan het laatste: daarnaast zorgt meer groen in de wijk ervoor dat het leven van bewoners meer kwaliteit biedt. Ook helpt het ons om ons aan te passen aan extreme weersveranderingen, zoals regen, hitte en kou. Een groene openbare omgeving, een aangename plek in de buitenlucht, nodigt uit om elkaar te ontmoeten en verkleint ook nog eens de eenzaamheid. Daarom is GroenLinks bijvoorbeeld voorstander van een klimaatpark langs de den Eltenweg, waar we de hoogspanningslijnen onder de grond willen werken. Maar natuurlijk liggen er ook op andere plekken in de stad goede mogelijkheden, bijvoorbeeld op en rond het Miroterrein. Wij zien dan ook een stad voor ons waar iedereen zich thuis voelt, zijn eigen fijne plek om te wonen, in een stad waar we oog hebben voor elkaar, iedereen mag en kan zijn hoe hij of zij zich voelt, en er gelijke kansen zijn voor iedereen. Een stad waarin we samenleven met de natuur, die voor ons de kwaliteit van leven gezonder en beter maakt. Een stad waar de wijken met elkaar verbonden zijn en de initiatieven die de stad rijk is, weer met elkaar te verbinden.

Dat is waar GroenLinks voor staat en waar wij ook de verantwoordelijkheid voor willen dragen. Nu en in de toekomst. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan wij verder met de D66, mevrouw Ten Holder. Mevrouw TEN HOLDER: Dank u wel, voorzitter. Na een korte inleiding zal ik mijn betoog aan de hand van vijf punten opbouwen. Dat zijn de punten COVID-19, bouwen en wonen, lokale democratie en participatie, duurzaamheid en energie. En natuurlijk cultuur. In de voorliggende voorjaarsnota krijgt de raad een aantal dilemma’s voorgelegd over essentiële zaken die we als raad in de afgelopen maanden vooral zelf hebben aangedragen. Daarbij kondigde het College aan, dat als de raad hiervoor kiest er bezuinigd zou moeten worden, of inkomsten verhoogd moeten worden, of de lasten verzwaard moeten worden. Twee dagen geleden is dit beeld geheeld van tafel geveegd en natuurlijk zijn wij blij dat er plotseling niet meer bezuinigd hoeft te worden. Waar D66 niet blij van wordt, is dat we ons overvallen voelen. Overvallen omdat er in de Voorjaarsnota niet geanticipeerd is op informatie die volgens ons in grote lijnen als bekend verondersteld kon werden. En we doelen dan hier op de vijf miljoen gelden voor Jeugdzorg. (Audiopositie 00:20:40 Track 2021-07-02 Zutphen raad deel 1)

Maar daar is genoeg over gezegd en we zijn blij met de presentatie, maar we hebben daar straks - denk ik - toch nog wel wat vragen over.  Nu ga ik naar het eerste inhoudelijke thema en dat is COVID-19. In tijden van nood wil D66 dat de overheid zich krachtig en dienstbaar opstelt. We willen onze geliefde gemeente na de crisis zo sterk mogelijk terug. De toekomst vereist daadkracht. Hoe groot de impact van corona op de langere termijn precies is, weten we nog niet. Welke maatregelen zijn nu nodig om sociaal en economisch herstel te stimuleren?

430





De gemeente heeft miljoenen van het rijk ontvangen voor de compensatie. En dat geld is ook hard nodig. Veel inwoners en ondernemers zijn hard getroffen door de crisis. In het onderwijs heeft een vergaande tweedeling fors toegeslagen. Vele culturele en maatschappelijke voorzieningen zitten in de problemen, de sportdeelname is fors gedaald, de openbare ruimte vergt aanpassingen, en preventieve gezondheidsmaatregelen verdienen een hogere prioriteit. We missen in de aangeboden Voorjaarsnota een voorgestelde richting van het College in dezen. Daarom wil D66 graag een herstelplan: Zutphen sterker uit de coronacrisis. Wij vragen het College om met een herstelplan te komen en dienen hiervoor een motie in, genaamd ‘Integraal en duurzaam herstelplan corona’. Ons tweede onderwerp is ‘Wonen en participatie inwoners’. De wooncrisis in Nederland slaat ook toe in Zutphen. Wat ons eerst van het hart moet, is dat er toch iets bijzonders aan de hand is in Zutphen. Na drie jaar staat nog meer dan de helft van het geld voor jongerenhuisvesting, waar we een budget voor hebben vrijgemaakt, te verzuren in een potje. Hebben we dan onvoldoende zicht op de woonbehoefte van onze jongeren? Slaan we de plank dan mis? Is de wachtlijst voor jongerenhuisvesting al opgelost? Ik denk het niet. Want als ik mijn oor te luisteren leg, dan hoor ik ook van veel jongeren dat zij vastlopen op onze woningmarkt.

Jongeren die willen gaan samenwonen, ieder een leuke baan hebben, maar geen spaargeld hebben en dus geen hypotheek kunnen afsluiten. Zij zoeken dan naar een huurwoning in het vrije segment of middensegment. Maar die zijn er nauwelijks in Zutphen en dus vertrekken zij uit Zutphen. Ook hoor ik van ouderen dat zij een ruime eengezinswoning willen verkopen, maar geen huurwoning in het middensegment nabij het centrum kunnen vinden en dus maar in hun gezinswoning blijven wonen. En dan hoor ik van makelaars dat ondanks exorbitante huurprijzen hun huurwoningen als zoete broodjes over de toonbank gaan. Alle problemen op onze woningmarkt zijn in het voorjaar in een Forum aan de orde geweest. Het College heeft daarna een helder plan van aanpak op de moties geschreven. Er komt onder andere marktonderzoek en het College wil versneld aan de slag met bouwen. Maar ik lees ook dat het College een aantal financiële knelpunten schetst om dit überhaupt voortvarend te kunnen oppakken. Mijn vraag aan het College is: Hoe gaat u de benodigde financiële ruimte daarvoor creëren? Voorzitter, ondanks de voortvarende aanpak van het College constateert D66 een heel ander knelpunt als het gaat om onze toekomstige woonopgave. We missen in de geschetste aanpak van het College een participatieparagraaf. Want dat hoort gewoon bij uw coalitieslogan: ‘Samen kleuren wij Zutphen en Warnsveld’.

Er staat nogal wat op stapel: uitbreiding of ontwikkeling van nieuwe woonwijken, bouwen op basis van huidige en toekomstige woonbehoeften, een juiste balans in het aanbod sociale huur en koopwoningen, hergebruik van bestaande panden, inwoning en mantelzorgwoningen. Kortom, een grote opgave! (Audiopositie 00:25:17 Track 2021-07-02 Zutphen raad deel 1)



Dat kan geen zaak zijn die we hier maar even samen regelen. Inwoners zullen daarin volop moeten kunnen participeren en dat betekent dat we een deel van onze verantwoordelijkheid ook delen met burgers. Inwoners willen betrokken worden bij het openbaar bestuur, maar dan wel met concrete invloed. Als raad moeten we dat ook willen toevertrouwen aan onze inwoners. D66 hoort graag hoe onze collega-fracties hier tegenaan kijken. Ons derde onderwerp is de lokale democratie. Een ander actueel thema voor D66 is het terugwinnen van het vertrouwen in de gemeentelijke politiek, want dat zijn de mensen de afgelopen jaren verloren. Onze participatieregels zijn niet altijd duidelijk voor inwoners, organisaties en bedrijven. Maar ook het uitwerken van beleidsvoornemens veroorzaakt soms verlies van vertrouwen in het gemeentebestuur. Kijk naar de windmolens in Leesten. Transparantie in besluitvorming is altijd ons uitgangspunt, maar D66 realiseert zich dat dat gemakkelijk is gezegd dan gedaan. Daarom vragen we extra aandacht hiervoor. We denken bijvoorbeeld aan het opnemen van een specifieke participatieverantwoording en raadsvoorstellen. Zodat wordt aangegeven hoe, en op welke wijze, en met welke verwachtingen en resultaten participatie van inwoners en ondernemers zal plaatsvinden of heeft plaatsgevonden. Daar-

431



naast wil D66 een voorstel doen om in de werkgroep ‘Bestuurlijke vernieuwing’, met ondersteuning van onze burgemeester en griffier, het gesprek met elkaar aan te gaan of een raadsakkoord een passend instrument voor Zutphen in de toekomst zou kunnen zijn. Het vierde thema is energie en milieu. Naast het gegeven dat D66 blij is met onze aangenomen motie ‘Vergroening en verkoeling in de stad’, betreuren wij, dat we daar waar we voor de hand liggende zaken kunnen oppakken, dat vaak nog niet doen. Dit terwijl dit College een hele kerstboom heeft opgetuigd voor milieu en duurzaamheid. We bedoelen hier de aansluiting bij het Schone Luchtakkoord. Gemiddeld leven Nederlanders negen maanden korter als gevolg van blootstelling aan luchtverontreiniging. Het vraagt geen grote investeringen van de gemeente om de gezondheidsambities uit dit Schone Luchtakkoord te onderschrijven. D66 blijft zich hardmaken voor deelname. Er kan heel klein begonnen worden. En dan natuurlijk als laatste ‘cultuur’. En het zijn, denk ik - nog vijf zinnen, voorzitter, want ik heb die tien minuten in de gaten gehouden - maar de toekomst vereist ook daadkracht in deze voortslepende zaak van onder andere De Hanzehof. En wat schetst onze verbazing? GroenLinks, het CDA en Burgerbelang - samen ook verantwoordelijk in het College - komen nu met amendementen om opnieuw een kleine stap voorwaarts te blokkeren.

Stapje voor stapje heeft dit College - wat ons betreft met een slakkengangetje - het lef gehad om na een breed door de raad inhoudelijk gesteund plan, het zogenaamd scenario A, om een eerste stap te zetten in deze Voorjaarsnota. Maar nee, dit eerste stapje voorwaarts wordt geblokkeerd met de voorliggende amendementen. Voorzitter, gezien alle gepleegde inzet, alle externe advisering, alle betrokken partijen, de beeldvorming en het imago van ons stadsbestuur naar onze inwoners, kan D66 niet anders zeggen, dan dat deze amendementen onze bestuurlijke integriteit aantasten. Dank u wel.”

De VOORZITTER: “Dank u wel. Dan gaan we nu naar de SP.” De heer DE RIDDER: “Dank u wel, voorzitter. De algemene beschouwingen zijn een moment waar politieke partijen hun jaarlijkse, nogal uitgebreide reactie, geven op de staat van de gemeente. En onze reactie begint eigenlijk bij het Nederland van het afgelopen jaar. Want de SP gelooft nu eenmaal dat Zutphen geen eiland is en dat wereldwijde en nationale ontwikkelingen ook gevolgen hebben voor de inwoners van Zutphen. Want een jaar van een pandemie, een economische recessie en landelijke politieke instabiliteit heeft ook effect gehad op onze gemeente en onze gemeenschap. Deze driedubbele crisis heeft de al grote bestaande tweedeling in onze samenleving verder vergroot. Op het vlak van economie hebben we gezien hoe de rijken nog rijker werden, werkenden de kruimels kregen, hoe hele gezinnen in onze gemeente geïsoleerd raakten doordat ouders hun werk verloren, kinderen niet meer konden sporten of naar school gingen, en dat alles wat nog voor een leuke afleiding kon zorgen op slot ging. En dan zit je thuis met een avondklok en dan ga je zien hoe groot de verschillen pas echt zijn tussen gezinnen. Heb je een afgesloten kamer om te kunnen werken? Heb je een eigen computer of iPad om al je werk op te kunnen doen? (Audiopositie 00:30:36 Track 2021-07-02 Zutphen raad deel 1)

En als je daar geen toegang toe hebt, dan zijn deze lockdowns je slechter afgegaan dan een gezin wonend aan bijvoorbeeld de Boslaan of de Boompjeswal. Waar twee auto’s voor de deur staan, waarbij thuiswerkdagen al jaren in de agenda staan. Klassenverschillen zijn nog groter en duidelijker naar boven gekomen. Het is makkelijker om thuis te werken of digitaal je les volgen als je het thuis ook goed hebt. Dit vroeg om goed politiek handelen, maar dat is niet gebeurd. Want de Nederlandse overheid had hier meer tegen kunnen doen, maar had andere prioriteiten. De multinationals kregen makkelijk steungelden van de overheid. Wanneer zij aanklopten, ging de staatsknip open. Miljarden, betaald door de belastingbetaler, gingen bij KLM en Booking gewoon in handen van aandeelhouders en bestuurders, en niet bij mensen die de tent draaiende hielden. Zelfs lokale werkgevers, zoals de Wibra, kregen staatssteun via de NLW-regeling, betaald door onze belastingcenten. En toen de deur dicht moest, kregen zij flink centen om toch hun personeel te kunnen betalen. En nu? Nu hebben zij een rechtszaak aan de broek omdat zij hun personeel onbetaald willen laten doorwerken om de gesloten corona-uren in te halen. En dan zijn we er nog niet. Daarnaast hebben

432

we ook nog de Randstadgroep, bekend van de uitzendbureaus Tempo-Team en Randstad, ook actief in onze stad. Ze zijn groot en rijk geworden door de doorgeslagen flexibilisering van de arbeidsmarkt en het werk van onze inwoners. Zij kregen 97 miljoen euro aan steun dat niet terugbetaald gaat worden, terwijl de winst wel uitgekeerd gaat worden aan aandeelhouders. Mensen aan vast werk helpen, zit er voor hen niet in. De absolute hebberigheid is duidelijk. En als je als werkende Zutphenaar je inkomen kwijtraakte, moest je door meer hoepels springen voordat je überhaupt een tegemoetkoming kreeg. Want je mocht maar fluiten naar je inkomsten als je partner meer dan 1.500 euro verdient. Dan kon je echt - vanwege die partnertoets - fluiten naar je TOZO’s en je TONK’s. En dan kijken politici verbaasd op wanneer blijkt dat mensen de politiek steeds meer wantrouwen, verafschuwen zelfs, en zich gaan afzetten tegen de overheid in het stemhokje en daarbuiten. Ik voel persoonlijk weinig sympathie voor corona-ontkenners en antivaxxers, maar wie hen afdoet als ‘dom’ ziet niet dat zij het topje van de ijsberg zijn. Coronaontkenners en anti-vaxxers hebben één ding gemeen met een veel groter deel van de samenleving: zij voelen aan alles, dat er iets niet klopt aan het dominante maatschappelijke en politieke verhaal.

In de afgelopen maanden gingen SP’ers in Zutphen de deuren langs met petities tegen mogelijke sluiting van Het Gelre en tegen de concept afvalplannen die al eerder zijn besproken. Maar de reacties die wij dan vaak horen, is dat de politieke partijen in Nederland niet meer naar hun kiezers luisteren. Geen bondgenoot meer zijn wanneer zij, een Nederlander die wat wil maken van zijn of haar leven, tegen iets aanloopt of door de mangel wordt gehaald. En ik gok dat iedereen hier in deze raadszaal wel landelijke voorbeelden kent: de toeslagenaffaire, de aardbevingsschade in Groningen, en nu dus mogelijk ook een toeslagenschandaal met betrekking tot huursubsidie. Maar ook Zutphenaren ervaren dat op een lokale schaal. Ook zij voelen zich niet vertegenwoordigd. In ons geval gaat het dan bijvoorbeeld over een ziekenhuis dat deels of geheel gaat sluiten, omdat de ziekenhuisbaas zijn ziekenhuis als een bedrijf runt en de volksvertegenwoordiging ingaan op uitnodigingen voor schimmige, besloten bijeenkomsten waar de onzalige plannen van de ziekenhuisbaas in het geniep uit de doeken worden gedaan. Of het gevoel dat je niet vertegenwoordigd wordt, dat mede ontstaat door een gigantische woningcrisis. En dat je nauwelijks een woning kan huren of kopen omdat je niet kan overbieden tegen een Randstedeling of een particuliere opkoper.

Of, als je wel een huis boven je hoofd hebt, de huren flink stijgen en onderhoud achterblijft. Of het feit dat onze afvalverwerker samen met de gemeente plannen wil doorvoeren die geen verbetering zijn, maar een versobering verpakt in mooie woorden. En hier wil ik dan graag een quote gebruiken van een vrouw die ik 19 juni bij De Waterkracht sprak – en alvast een kleine waarschuwing voor de notulist en de gemeenteraad; ik ga het woord voor woord quoten: “De mensen die dit soort rare plannetjes bedenken, wonen niet naast zo’n ondergrondse container en merken niet wat voor teringbende het is als een paar dagen het niet wordt opgehaald. Ze begrijpen echt niet wat wij als inwoners nodig hebben.” En het ergste is ook dat de politiek in steeds mindere mate de middelen heeft om die algemene vooruitgang te organiseren. Zo gaat bijvoorbeeld een buitenlandse multinational over onze buslijnen. Door jarenlange afstoten van zorgtaken zijn het de CZ’s en Zilveren Kruizen die gaan over onze ziekenhuizen en de zorg. En zo gaan particuliere verhuurders over de staat en de kosten van onze woningen. (Audiopositie 00:35:07 Track 2021-07-02 Zutphen raad deel 1)

En de oplossing om al deze tweedelingen op te lossen, is zeggenschap. Zeggenschap over wat van ons allemaal is en het organiseren van een sociaal antwoord op de vermarkting van dat wat van ons allemaal is. En doet Zutphen dan? Want laten we beginnen met het feit dat Zutphen ideologisch tegen de stroom inzwemt. Dat het marktdenken en terugtreden doet, en dat wij steeds meer dat wat van ons is in gemeenschappelijke handen aan het organiseren zijn. Want daar waar andere gemeenten ieder jaar steeds nog met particuliere zorgbedrijven in zee gaan voor twee jaar, sloopt Zutphen de marktwerking in de huishoudelijke zorg. Daar waar andere gemeenten bezig zijn met een telefoonboek vol aan jeugdzorgbedrijven die uurtje-factuurtje hanteren, gaan wij hier proberen die markt aan banden te leggen en rust te organiseren. In deze gemeente zijn wij druk bezig om het foute rendementdenken en winstbejag uit de schuldhulp te halen en zelf meer te organiseren. En daar waar op landelijk niveau 900.000 twintigers en dertigers nog in het ouderlijk huis zitten, omdat er geen betaalbare woning beschikbaar is – en ik kan uit ervaring meepraten, want ik ben er zelf één van – heeft de

433

David Evekink stichting tien betaalbare jongerenwoningen gerealiseerd door een SP-voorstel met behulp van de gemeente. En dan wil ik toch even aanhaken op wat D66 in hun betoog zei, tien minuten geleden. Dat zijn dus nu tien woningen, en op die tien woningen hebben veertig jongeren gereageerd onder de 23. En als ik dan nu hoor, dat er commentaar is dat het potje misschien nog niet leeg is, dan zie ik graag een voorstel tegemoet dat D66 meer van dat soort woningen wil gaan realiseren samen met de gemeente, want het is nogal aangrijpend. En dan wil ik het toch wel even hebben over het betaalbaar maken. Deze woningen zijn écht betaalbaar, en dan heb ik het niet over marktconform betaalbaar. En misschien is dit nog wel een druppel op ‘n gloeiende plaat, maar we zwemmen wel echt tegen de stroom in. En dit tegen de stroming in zwemmen, werpt - volgens ons - ook zijn vruchten af en verdient navolging. Uit de moties versnellen en oplossen: woningtekort aanpakken, gevolgen woningnood en een aangekondigd initiatiefvoorstel voor meer écht betaalbare woningen in Zutphen is duidelijk dat de raad deze woningnood wil aanpakken. En daarom hebben wij dus ook een amendement ingediend samen met indieners PvdA, GroenLinks en de Stadspartij. Ik ga niet de hele zin herhalen, want dan ben ik alweer een minuut kwijt, maar als ik het zo hoor, kan ik ook op de steun rekenen van D66.

Maar dit alles doen terwijl de gemeente miljoenen moest bezuinigen, is bijna een medaille waard. Maar de heer Matser – de man van dertien miljoen – en zijn verwachte opvolger, mevrouw Boswinkel, hebben nog wel flink wat werk te verrichten. Want we zijn er nog niet en dat is ook te merken in de stukken van de afgelopen maanden. Want wat zijn onze kosten geweest voor deze zwarte cijfers? Wat zijn de kosten van ons als gemeenschap voor deze zwarte cijfers? We hebben in veel onze onderlinge solidariteit gesneden om de problemen die de decentralisaties op ons bordje legde proberen op te vangen. We hebben de belasting op onze inwoners verhoogd, de OZB, de afvalstoffenheffing, gekort op maatschappelijke ondersteuning, en daarmee ook die eerdergenoemde ongelijkheid zelf versterkt. Bij de programmabegroting van vorig jaar sprak mijn fractiegenoot Müller jullie allemaal aan met de vraag: “Waar ligt bij jullie de grens? Wanneer moeten we echt onze handen eraf halen en zeggen dat het niet meer kan?” Die vraag is in ons opzicht niet verdwenen. Die is zelfs belangrijker geworden. De pandemie heeft deze sociaal-economische tweedeling alleen maar verergerd. En daarom zitten wij hier nu met z’n allen bij elkaar om het te hebben over onze visie op Zutphen en hoe de gemeente er werk van gaat maken.

Want waar hebben wij nou eigenlijk de keus in? In een Forum van een paar weken geleden zei wethouder Werger nog: “Er is geen geld voor leuke dingen.” Dat is nu met de presentatie van zojuist misschien ietwat veranderd, maar nog steeds kunnen wij de grootste keuzes waarschijnlijk niet maken. En de grote keuzes die wij wél maken, is een aankoop van zeven miljoen van De Hanzehof en een subsidie van één miljoen per jaar, zonder echt te weten wat we met het pand willen doen. En daarin schaar ik met toch wel achter de commentaren van de vorige sprekers. De kosten die wij nu alweer gaan maken, zijn voor een gebouw, dat sinds de constructie al gedoemd is te mislukken. Al sinds de zestiger jaren bleek uit onderzoek dat er te weinig draagvlak voor was in de Zutphense gemeenschap. En toch is het gebouwd. En toch is er later weer verder aan gebouwd. En toch is er een grote theatertoren aangebouwd. En ieder jaar dat we de keuze voor ons uitschuiven, des te hoger de rekening wordt. En daarom zijn wij als SP eigenlijk wel blij met de amendementen die GroenLinks en CDA samen hebben opgesteld. En natuurlijk moet ik hier wel bij vermelden dat de organisatie die De Hanzehof draaiende hield in alle opzichten écht z’n best heeft gedaan om het hoofd boven water te krijgen en er wat van te maken. Iedere vorige generatie raadsleden schoof de bittere pil voor zich uit naar een volgende generatie.

Bang om zelf de negatieve media-aandacht te krijgen voor deze zware keuze die gemaakt zal moeten worden. Jullie willen natuurlijk niet de politieke partij zijn die een theater sluit vlak voor de verkiezingen. Maar toch gaat een herhaling van facetten gebeuren in ons opzicht. En zo zal De Hanzehof nog meer financiële druk uitvoeren op ons als gemeente en op ons als gemeenschap. Inmiddels drukt De Hanzehof al voor 1,3 miljoen per jaar op de begroting, waar mogelijk dus alweer één miljoen gaat bijkomen. Dat is een molensteen om onze nek en het ziet ernaar uit dat deze raad ervoor gaat kiezen deze molensteen alleen maar groter te maken. (Audiopositie 00:40:15 Track 2021-07-02 Zutphen raad deel 1)

434

Want we hebben de afgelopen weken, maanden, alle verlanglijstjes van de politieke partijen al zien voorbijkomen: het verkabelen van hoogspanningskabels, verkeersveiligheid, het voorbereiden op de komende kosten voor een verkeersbrug, het hebben van een betere algemene reserve, en natuurlijk het aanpakken van de woningnood en de gevolgen daarvan. Al deze wensen van de partijen, van links tot rechts, worden in de weg gezeten door dit pand en haar achterstallig onderhoud. En daarom stelt de SP eigenlijk maar één vraag aan het College: Wat zou het betekenen als we dat Hanzehofpand nièt opkopen en niet meer gaan onderhouden, maar gecontroleerd failliet laten gaan, zodat De Hanzehal, de Buitensociëteit en de Muzehof kunnen blijven bestaan. Natuurlijk zullen we dan de komende jaren nog vastzitten aan kapitaallasten.” De VOORZITTER: “Bent u bijna klaar, meneer?” De heer DE RIDDER: “Ja, ik heb nog een half A4’tje en ik zal het wat sneller doen. Maar zelfs dan zouden we op de korte termijn geld overhouden voor ons. Als laatste punt wil ik het graag nog hebben over het voorstel ‘Doorbraak kinderen in armoede’ van GroenLinks en PvdA, en gezien dat we het mede-indienen is onze steun wel duidelijk. In een rijk land hoort niemand in armoede op te groeien. En als er geld vrij is om dat aan te pakken en dat niet wordt gebruikt, dan moeten we er vooral zelf het initiatief in nemen.

Dank u wel.” De VOORZITTER: “Dank u wel, meneer de Ridder. Even kijken, dan gaan wij verder met het CDA.” De heer BRUNSVELD: “Voorzitter, vandaag wil ik vanuit het CDA graag stilstaan bij de C. En dat is vandaag de C van compassie. Want als CDA-raadsleden, Forumleden, fractieleden, en ook gewone leden – want die zijn er toch echt nog steeds – hebben wij compassie met onze inwoners. Compassie met jong en oud. Dat betekent dat wij naast onze inwoners staan en niet erboven of er tegenover. Dat betekent ook aandacht voor een inclusieve samenleving. Aandacht voor een ziekenhuis met passende zorg voor alle inwoners. En met aandacht voor iedereen die geleden heeft onder de coronapandemie. Het CDA hier in Zutphen en Warnsveld staat voor betekenisvolle politiek. Of we nu deel uitmaken van de coalitie of de oppositie, dat maakt ons niet uit. Maar we willen op een positieve manier bijdragen aan de ontplooiing van onze gemeente. En we doen dat vanuit drie H’s: Hart, Hoofd, en Handen. Want we staan ervoor dat iedereen zich thuis voelt in Zutphen en Warnsveld. En dat betekent ook, dat iedereen kan wonen in een betaalbare woning, in een voor hem of haar betaalbare woning. En dan praat je over de starter en de doorstromer, de huurder en de koper, de jongere en de oudere. Dat betekent ook, dat iedereen die dat wil een wooncarrière kan maken in Zutphen.

En hier komen hart, hoofd en handen samen, want we moeten verstandige plannen maken en snel starten met het realiseren van nieuwe woningen. En ook hart, hoofd en handen komen samen in leefbare wijken en buurten. Daar waar inwoners zoveel mogelijk zelf doen, met ontmoetingscentra [en] buurthuizen in elke wijk, bedacht en draaiend gehouden door de bewoners van die eigen wijken, vrijwilligers. Er ontbreekt er nog één, dat is in De Hoven. En hoe mooi is het, als daar over een paar jaar zo’n ding staat, want wij gaan ervoor. Of zomaar nog een ander leuk initiatief wat we laatst hoorden: een beweegtuin. Een soort speeltuin voor volwassenen. Een plek voor ontmoeting in de buurt, een plek waar je in de open lucht kunt bewegen [en] kunt sporten. Hoe lekker is dat? En voor die leefbare wijken en buurten is het belangrijk dat de gemeente of een organisatie zoals Empower kan ondersteunen waar nodig. Wellicht de weg wijzen, zodat inwoners ook de juiste weg weten te bewandelen. En dat vraagt een andere manier van denken en werken. Die omslag is al bezig in Zutphen, maar die moet worden doorgezet. Want we moeten van bolwerk naar netwerk. En bij bolwerk bedoel ik niet dat prachtige gebouw onderaan de markt, maar dan bedoel ik het gemeentelijke bolwerk, hier zo aan het ’s Gravenhof. Dat geldt dan misschien wel net zo goed voor ons als raad. En in ieder geval geldt dat voor mij als raadslid.