Beleidsplan jeugd versie 19-5-2021

Zutphen 2021 - 2024

28 / 62

7. Prestatie indicatoren Wat willen we bereiken over 4 jaar en hoe gaan we dat meten? De effecten van versterking van de pedagogische samenleving en preventie zijn op korte termijn moeilijk te meten. Zijn kinderen in Zutphen door onze inspanningen meer gelukkig en gezond? Voorkomen we door preventie en vroegtijdige ondersteuning de noodzaak voor jeugdhulp op termijn? Daarom gaan we samen met het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) een macro monitor ontwikkelen, waarmee we inzicht krijgen op de inhoudelijke beweging naar meer preventie, met als doelen het verhogen van het welbevinden van de inwoners van de gemeente Zutphen en het verbeteren van de financiële situatie van de gemeente zelf. Daarnaast willen we weten of ouders en jongeren tevreden zijn over de dienstverlening van Team Jeugd en de kwaliteit van de ingezette zorg en ondersteuning. We gaan hier een creatief instrument op ontwikkelen en dit jaarlijks meten. Sommige initiatieven op preventie en op transformatie van jeugdhulp zijn echter wel direct meetbaar. Onderstaand is aangegeven waar we naar toe willen en hoe we dat gaan meten. Wat 1. Versterken Pedagogische samenleving Daling % kinderen/jongeren met jeugdhulp (min 10%) Minder kinderen/jongeren met jeugdhulp

Minder uitgaven jeugdhulp totaal

Indicator

Nulmeting

Ambitie 2024

%

11,1% (2020) 1678 (2019)

10 %

16.600.000 (2020)

14.900.000

Aantal unieke clienten met jeugdhulp per jaar (met betaling). Uitgaven per jaar aan zorg in natura en PGB

1500

2. Preventief aanbod Daling aandeel voortijdig schoolverlaters

% voortijdig schoolverlaters

1,9%

1,8%

Daling aandeel jeugdwerkloosheid

% werkloze jongeren

3%

2,5%

Aantal indicaties jeugdhulp per jaar door toegang Aantal indicaties jeugdhulp per jaar door huisartsen

Nulmeting 2021

Nog te bepalen

Nulmeting 2021

Nog te bepalen

3. Toegang/eerste lijn Minder verwijzingen naar geïndiceerde jeugdhulp door de toegang. Minder verwijzingen naar geïndiceerde jeugdhulp door huisartsen.

Zutphen 2021 - 2024

29 / 62

4. Intensieve jeugdhulp Verschuiving van zware naar lichte vormen van jeugdhulp (categorieën: meer/minder begeleiding complex, minder behandeling JGGZ-EPA, minder enkelvoudige ernstige dyslexie, minder verblijf residentieel, meer verblijf pleeggezinnen, gezinshuizen) Toegenomen veiligheid: Afname van hermeldingen bij Veilig Thuis Minder kinderen met jeugdbeschermingsmaatregel

Totale daling kosten van de betreffende productcategoriën

Nulmeting 2020

Nog te bepalen

(in absolute aantallen) (nulmeting in 2021) % jeugdigen tot 18 jaar per jaar

Nulmeting in 2021

-30%

1,5%

1,3%

De voortgang op deze indicatoren vermelden we in de reguliere rapportages aan college en raad en op de website https://zutphen.incijfers.nl

Zutphen 2021 - 2024

30 / 62

8. Ontwikkelagenda In hoofdstuk 5 zijn onze ambities weergegeven. De agenda om de beoogde resultaten te bereiken ziet er als onderstaand uit. De uitvoering doen we niet alleen, maar samen met onze partners. In de bijlagen is per thema aangegeven met wie we samenwerken, wat we willen bereiken en wat we (gaan) doen. Projectplan/voorbereiding Uitvoering

Doel en actie Versterken pedagogische samenleving 1 Met onderwijs en kinderopvang ‘normaliseren’ duiden en vorm geven. 2 #Opladers uitvoeren en monitoren 3 Interne cultuuromslag naar ‘normaliseren’ vormgeven. Werkproces, training en intervisie. 4 Speelbeleid uitwerken 5 Verbinding met sport, kunst en cultuur concretiseren 6 Jongerenwerk neerzetten (plan maken en uitvoeren met organisaties en jongeren samen) 7 Macro monitor samen met NJi opzetten en uitvoeren Preventie Opvoed-opgroeiondersteuning: 8 Uitvoering Preventieplan en kansen Blauwdruk Preventie 9 Integraal plan eerste 1000 dagen kind opstellen en uitvoeren 10 Integraal plan omgaan met echtscheiding opstellen en uitvoeren 11 Monitoring overdracht JGGZ 0-4 jaar en 4 jaar en ouder (in gesprek met Yunio, GGD, scholen) 12 Netwerkbijeenkomsten faciliteren 13 Hulpwijzer Fase 2 (portal voor professionals) ontwikkelen en Hulpwijzer actueel houden. Kinderopvang: 14 Beleidsplan Sluitende keten VVE - inzet middelen OAB 15 BSO+ monitoren en uitbouwen (Passend) onderwijs: 16 Uitvoeren en evalueren pilots jeugdhulp in onderwijs 17 Monitoren vervolg jeugdhulp in onderwijs 18 Evaluatie OZC Zutphen 2021 - 2024

2021

2022

2023

2024

31 / 62

19 21

22 23 24

25 26 27 28 29 30

31 32 33 34 35 36

37 38 39

40 41

42

Aanpak dyslexie – samen met onderwijs (notitie en uitwerking) Cluster 4 school: huisvesting en interprofessionele samenwerking Voorkomen schooluitval en jeugdwerkloosheid: Uitvoeren en evalueren pilots Aanpak startend verzuim VO Concretiseren maatregelen VSV plan 20202040 Stedendriehoek Integraal plan jongeren. Goed afgestemd landschap onderwijs-werk-hulp voor jongeren ontwikkelen inclusief de samenwerking voor de overgang van 18- naar 18+. Versterking eerste lijn Vormgeven lichte hulpverlening Evalueren en borgen samenwerking onderwijs Evalueren en borgen samenwerking met huisartsen Intern versterken systeemgericht en integraal werken. Werkproces, training en intervisie.

Samenwerking jeugdbeschermingsketen optimaliseren Cliënttevredenheid meten en nieuw instrument ontwikkelen Intensieve jeugdhulp Kwalitatief goede en betaalbare zorg Optimalisering regionale inkoop en inkoop vanaf 2024 voorbereiden Regiovisie ontwikkelen Lokaal strategisch partnerschap uitwerken Lokaal contractmanagement-budgetplafonds Toezicht en handhavingsplan uitvoeren Afbakening Jeugdwet - Verordening en beleidsregels aanpassen Voor ieder kind een thuis Begeleiding project #opladers Werving pleeggezinnen, gezinshuizen (Regionaal) expertteam voor complexe problematiek Veiligheid eerst Versterken ketensamenwerking zorg en veiligheid lokaal en regionaal Investeren in optimalisatie van de gemeentelijke rol in de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. De overdracht van meldingen van Veilig Thuis aan de gemeentelijke toegangsteams Jeugd en Wmo, gebeurt via één integraal gemeentelijk loket.

Zutphen 2021 - 2024

32 / 62

43 44

45 46

Integrale aanpak Interactieve (netwerk) bijeenkomsten over de thema’s jeugd – armoede - echtscheiding Intern integrale aanpak versterken op complexe casussen en 18-/18+, en doorbraakmethode Gezamenlijke verantwoordelijkheid Samenwerkingsstructuur en -overeenkomst uitwerken. Ontwikkelagenda/Lokaal educatieve agenda opstellen samen met o.a. onderwijs en kinderopvang

Zutphen 2021 - 2024

33 / 62

Bronnen/referenties AEF, Stelsel in groei, een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg, 2020 Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming, 2020 Gemeente Zutphen, Jeugd Preventie Netwerk Zutphen, Preventieplan ‘’Echt doen wat nodig is’, 2019 Gemeente Zutphen, Strategische Visie Sociaal Domein Zutphen, 2020 Gemeente Zutphen, Collegebesluit afwegingskader algemene voorzieningen sociaal domein, 8 december 2020 Gemeente Zutphen, Raadsbesluit kaderstelling beleidsplan jeugd 2021-2024, 13 juli 2020 Graas, Dorien e.a. Stichting Beroepseer. Echt doen wat nodig is. Pleidooi voor kleinschalige effectieve Jeugdhulp, 2018 Gezonde gewoonten in een gezonde omgeving; nota lokaal gezondheidsbeleid gemeente Zutphen 2020-2025 KPMG, Basisfuncties voor lokale teams in kaart. 30 september 2019 Nederlands Jeugd Instituut (NJi en VNG, Oorzaken toenemend gebruik jeugdhulp, 2020 Nederlands Jeugd Instituut (NJi), Opvoeden en opgroeien, 2020 Significant, landelijke Benchmarkanalyse Jeugdhulp (Significant), 2019 Veilig Thuis, Regiovisie Aanpak Huiselijk geweld 2020-2023 en de daarbij behorende uitvoeringsagenda. Zilveren Kruis, jb Lorenz, GGZ regiobeeld regio Oost Veluwe / Midden IJssel 2020 www.waarstaatjegemeente.nl www.zutphen.incijfers.nl www.mijnopladers.nl www.hulpwijzerzutphen.nl www.zorgregioMIJOV.nl

Zutphen 2021 - 2024

34 / 62

Bijlagen

Bijlagen

35 / 62

Bijlage 1: de stem van ouders en jongeren Lorydana Lorydana Büyükbaş (26) komt oorspronkelijk uit Zutphen en heeft een heftige jeugd achter de rug. Inmiddels ondersteunt ze zelf jongeren in de regio als ervaringsdeskundige (ED) bij TeamED. “Ik kom uit een ontwrichte thuissituatie en ben heel onveilig opgegroeid bij ouders die zich met criminaliteit bezighielden. Daardoor werd ik al snel uit huis geplaatst en kwam ik in allerlei jeugdzorginstellingen terecht.” Lorydana belandde als jongere zelf in de criminaliteit. “Binnen de jeugdzorg kwam ik in contact met andere jongeren die ook uit moeilijke thuissituaties kwamen en zich met verkeerde dingen bezighielden. Op die manier gaat het dan snel fout.” Daarbij speelde volgens haar ook een rol dat ze vaak het gevoel kreeg dat er door hulpverleners en politie te snel een stempel op haar werd geplakt. “Ik werd op een gegeven moment vooral gezien als crimineel, in plaats van als kind met verslaafde ouders. Als niemand vertrouwen aan je geeft, dan ga je daar als jongere ook wel naar handelen. Ik had een bepaalde woede in me door hoe het thuis ging en dat werd vaak van buitenaf versterkt door de negatieve manier waarop ik werd benaderd. Niemand kan iets met woede en dus krijg je een negatief stempeltje opgeplakt.

Toen ik een jaar of elf was, was er niemand die verder keek dan dat agressieve gedrag van mij.” Sinds ongeveer vier jaar is het Lorydana gelukt om uit die negatieve spiraal te komen en inmiddels volgt ze ook de mbo-opleiding Sociaal-maatschappelijk dienstverlener. Deze zomer hoopt ze af te studeren. “De belangrijkste verandering was dat ik op een gegeven moment iets aandurfde, na jaren zonder vertrouwen. Ik heb me aangemeld bij TeamED, aanvankelijk met heel veel angst en negatieve gedachten. Maar ik heb daar iets gevonden dat ik leuk vind en waar ik ook goed in ben: het begeleiden van jongeren. Dus dat heeft heel goed uitgepakt, ik ben heel blij dat ik die stap heb gezet.” Bij Team ED zetten ongeveer 15 ervaringsdeskundigen op vrijwillige basis hun eigen ervaring met (jeugd)hulpverlening in om jongeren binnen de jeugdzorg te ondersteunen. “Ik ga bij veel jongeren langs, vaak gewoon om een praatje te maken, vragen te beantwoorden en soms ook om te bespreken wat ze nu willen met hun leven.” Door hun eigen verleden staan de ervaringsdeskundigen vaak heel dichtbij jongeren, vertelt Lorydana. “We proberen ze voor zichzelf op te laten komen en hun weg te vinden bij alle instanties, maar bijvoorbeeld ook te helpen met het vinden van een woning als dat nodig is. Alles om ze te helpen bij het volwassen worden.

Dit zijn jongeren die vaak geen netwerk hebben waar ze door worden ondersteund.”

Bijlagen

36 / 62

Mirjam en Eva Mirjam van Ast heeft de jeugdhulpverlening jarenlang van dichtbij meegemaakt. Haar 16jarige dochter Eva maakte 16 januari 2019 een einde aan haar leven, terwijl ze op dat moment op een gesloten afdeling in de OG Heldringstichting in Zetten verbleef. Eva had een stoornis in het autistisch spectrum en kende sombere periodes. Sociaal en emotioneel had ze soms moeite om mee te komen op school en in het contact met anderen. Vanaf haar dertiende kon Eva een paar dagen in de week bij een gezinshuis in Vorden terecht en sinds haar zevende jaar kreeg ze gedurende verschillende periodes ambulante behandeling bij Dimence. Dat ging moeizaam, vertelt Mirjam. “Eva vond dat het aan de buitenwereld lag en dat ze zelf geen probleem had.” Op een gegeven moment krijgt ze onder toezicht van een psychiater ook antidepressiva voorgeschreven. Na een eerste suïcidepoging in de zomer van 2018 stemmen Eva’s ouders uiteindelijk wanhopig in met een gedwongen plaatsing in Zetten, ook omdat er op dat moment binnen de GGZ geen plek beschikbaar is waar minder vrijheidsbeperkingen worden opgelegd. Daar gaat het begin 2019 dus vreselijk mis. In de hulpverlening aan haar dochter ging veel verkeerd, reconstrueert Mirjam achteraf. “Eva heeft door wachtlijsten lang moeten wachten op de juiste hulp en was in een heftige omgeving als Zetten helemaal niet op haar plek.

Er is ook geen goede overdracht tussen hulpverleners geweest, met Eva’s autismespectrum werd daardoor te weinig rekening gehouden.” Mirjam en Eva’s vader merkten bovendien dat het vaak ontbrak aan goede communicatie en transparantie vanuit de hulpverlening richting ouders. “Steeds wisselende contactpersonen, verschillende mensen die indiceren; daar gaat heel veel bij mis binnen de hulpverlening. Hoge werkdruk speelt daar absoluut een rol in, dat heb ik zelf wel gezien bij instellingen. Maar de bureaucratie ook, dat zie je natuurlijk in de hele zorgsector. Daardoor houden mensen te weinig tijd over om zich echt eindverantwoordelijk te voelen, het is soms een beetje een doorschuifsysteem geworden.” Inmiddels denkt Mirjam graag mee over wat er anders en beter kan in de jeugdhulpverlening. Doordat ze in de Stentor over Eva vertelde wordt ze ook vaak door andere ouders benaderd over hun ervaringen met hulpverlening aan jongeren. “Het gaat mij ook om alle Eva’s die er nu nog zijn. Ik zie het als een soort eerbetoon aan Eva om daaraan te kunnen bijdragen.” Mirjam worstelt regelmatig met de vraag wat er anders en beter kan bij hulp aan jongeren die zijn vastgelopen. “Hoe kun je hulpverlening aan jongeren aan de voorkant anders inrichten? Dat is natuurlijk een heel grote, lastige vraag.

Zorg voor jeugd is ook geen wetenschap, die beleidsmatig ingekleurd kan worden door meneren en mevrouwen achter bureaus. Resultaten kunnen niet enkel worden afgemeten aan statistieken.” In elk geval heel belangrijk, wat Mirjam betreft: goed luisteren naar jongeren zelf, naar hun ouders en hun omgeving en niet te snel gedrag van jongeren problematiseren door er een stempeltje op te plakken. “Zorg dat jongeren en ouders zich gehoord voelen. Hun stem, verhaal en ‘needs’ meenemen maakt beleid inclusief en vollediger. Zorg voor 'onze' kinderen bestaat uit het bieden van kaders, veiligheid, perspectief en vertrouwen. En het belangrijkste is luisteren. Luisteren naar hen, snappen hoe de huidige maatschappij in elkaar zit en hoe zij zich daarbinnen bewegen. Waar lopen jongeren tegenaan? De vertaalslag weten te maken naar de individuele behoefte.” Om jongeren te bereiken is laagdrempeligheid ook heel belangrijk, denkt Mirjam. “Ik heb laatst een heel mooi gesprek gehad met Dorine Ruter van stichting Lokaal, dat in wijkcentrum Waterkracht zit. Daar komen veel jongeren die niet zo snel zelf ergens over aan de bel zullen trekken. Door een veilige situatie te creëren komen daar toch dingen aan het licht. Ook als je geen professionele hulpverlener bent kun je jongeren in zo’n setting op weg helpen door ze de juiste route te wijzen.

Er speelt onder jongeren best veel, maar het is soms lastig om dat aan het licht te krijgen. En Corona bemoeilijkt dat ook nog eens, daardoor verdwijnen jongeren van de radar. Maar die laagdrempeligheid als bij de stichting Lokaal is heel belangrijk, een buurtfunctie.”

Bijlagen

37 / 62

Niels en Selena Niels (19) en Selena (16) zitten allebei in de jongerenraad van jeugdzorginstelling Pactum. “Dat is een groep jongeren die nog in een woongroep zitten, of zoals ik in het verleden met jeugdzorg te maken hebben gehad”, vertelt Niels. “We proberen er aan bij te dragen dat het voor jongeren die nu in een woongroep zitten een prettigere tijd is. Ik ben zelf bij de jongerenraad gegaan omdat er best veel mis was met de woongroep waar ik zat en dat wilde ik graag veranderen.” Niels komt uit Zutphen en verbleef op zijn zestiende een jaar in de woongroep van Pactum in Zutphen. “Toen ik een jaar of veertien, vijftien was wilde ik graag bij de populaire jongens horen. Door verschillende dingen die ik thuis heb gedaan, waar ik verder liever niet op in ga, verslechterde de band met mijn moeder. Toen ben ik van mijn moeder naar mijn vader gegaan, mijn ouders zijn gescheiden. Via mijn vader ben ik uiteindelijk in de jeugdzorg terechtgekomen, omdat we wilden voorkomen dat er hetzelfde zou gebeuren als bij mijn moeder thuis. Inmiddels gaat het weer goed met me en woon ik gelukkig weer bij mijn moeder. Naar een woongroep gaan is voor mij wel iets geweest dat ik nodig heb gehad in mijn ontwikkeling.

Ik denk dat ik anders niet stevig in mijn schoenen had gestaan en vrij weinig of geen contact meer met mijn moeder zou hebben.” Selena heeft sinds haar veertiende met jeugdzorg te maken en woont momenteel in de woongroep van Pactum in Zutphen, waar Niels eerder ook verbleef. “Ik heb vanaf mijn achtste of negende jaar met jeugdzorg te maken. Mijn ouders hebben een vechtscheiding gehad en daarom is er jeugdzorg bij gekomen, om te zorgen dat het met de kinderen ook goed zou blijven gaan. Dat was op dat moment niet zo. Ik heb eerst een tijdje bij mijn moeder gewoond, maar dat ging niet goed. Daarna ben ik bij mijn vader gaan wonen, waar het wel een hele tijd goed ging. Tot mijn dertiende of veertiende, toen heb ik zelf de keuze gemaakt om tegen mijn voogd te zeggen dat ik niet meer bij mijn vader wilde wonen. Dat was puur omdat er toen heel veel ruzies waren en ik nog wel het contact met mijn vader wilde houden. Anders was dat niet heel lang meer goed gegaan. Ik ben toen naar een woongroep gegaan en daar zit ik nu nog.

Met die keuze ben ik op zich nog steeds wel blij, maar ik zie in de woongroep ook veel dingen die beter zouden kunnen.” Belangrijke issues waar de jongerenraad van Pactum zich mee bezighoudt: de vele verhuizingen van woongroep naar woongroep waar jongeren mee te maken hebben en de overgang van minderjarigheid naar meerderjarigheid, die voor jongeren vaak veel te groot is. Niels: “Op het moment dat je 18 wordt moet je eigenlijk zo snel mogelijk wegwezen. Daar moet veel meer tijd voor zijn, voor die overgang.” Maar waar jongeren in woongroepen misschien nog wel het meeste tegenaan lopen is het gebrek aan tijd bij de groepsleiding om daadwerkelijk met de jongeren zelf bezig te zijn, weten Niels en Selena. “Je wordt vaak als een nummertje behandeld en niet als een persoon”, merkte Niels zelf. “Het contact tussen leiding en jongeren is meestal slecht. Als je niet goed in je vel zit en een luisterend oor nodig hebt is dat er vaak gewoon niet.” Dat wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door de papieren rompslomp waar hulpverleners in de jeugdzorg mee te maken hebben. Selena: “Daardoor is er weinig tijd om met de jongeren bezig te zijn. Zelfs als je een simpele vraag hebt is er vaak gewoon geen tijd voor en wordt gezegd: wacht maar even tot na de overdracht. Dat duurt soms wel een uur of langer, terwijl wij ook dingen willen kunnen doen.

Maar wij hebben geen andere mogelijkheid, omdat we daar wonen.”

Bijlagen

38 / 62

Carole en Jessica, moeders van Sofia en Levi Carole Nekkers en Jessica Meijer hebben allebei een kind met ADHD, autisme, een ontwikkelingsachterstand en een lichte verstandelijke beperking. Zowel Sofia (9) van Jessica als Levi (6) van Carole gaan naar het speciaal onderwijs op de Anne Flokstraschool. De beperkingen van hun kind hebben een hele grote impact op het gezin en op hun omgeving, vertellen Carole en Jessica. “Wat voor anderen heel simpel is, is voor ons een hele onderneming. Alles moet voorspelbaar zijn, je bent continu aan het vooruit denken over eventuele onverwachte situaties die zich voor kunnen doen. Zomaar even spontaan iets doen zit er voor ons niet in”, legt Carole uit. Vanwege die situatie hebben de twee gezinnen veel met jeugdhulpverlening en daarmee ook met de gemeente te maken. De beide Zutphense moeders hebben meer met elkaar gemeen, want onafhankelijk van elkaar schreven ze een brief aan het ministerie van Volksgezondheid (Carole) en aan de gemeente Zutphen (Jessica) over de negatieve ervaringen die ze hebben met jeugdconsulenten en de hulpverlening aan Sofia en Levi. De rode draad: allebei willen ze graag samen met hun partner de ruimte krijgen om veel zelf voor hun kind te zorgen, maar hebben het gevoel daarbij soms tegen bureaucratische en financiële muren op te lopen.

Passende ambulante hulpverlening ter ondersteuning is vaak moeilijk te vinden en daarom nemen Carole en Jessica en hun echtgenoten liever zelf de zorg voor hun kind op zich. Voor Jessica is vooral de steeds terugkerende papieren rompslomp rond het aanvragen van een Persoonsgebonden budget (PGB) als informele zorgverlener een grote frustratie. “Vanaf 2016 ontvangt mijn dochter PGB, maar elk half jaar moet ik een nieuw plan schrijven voor een nieuwe aanvraag. Dat gaat niet zonder slag of stoot; de ene keer wordt het zo toegewezen en de andere keer moet je er enorm veel moeite voor doen om dingen te bewijzen.” Jessica zit bepaald niet te wachten op al die extra belasting, in een situatie waarin de belasting op haar en haar gezin toch al hoog is. “Ze weten wat er met mijn dochter aan de hand is, dat verandert echt niet. Zo’n PGB-plan, daar gaat zoveel tijd in zitten.” Het contact met de gemeente over hulpverlening loopt voor beide gezinnen via de jeugdconsulenten. Daar waren in het verleden veel wisselingen van de wacht en is volgens Carole en Jessica weinig ervaring met zwaardere casussen als die van hun zoon en dochter. Jessica: “In deze regio is er ook heel weinig aanbod aan passende professionele hulpverlening. Als er al wat is, dan hebben we er vaak weinig aan. Als ouders zijnde ben je vooral druk met de hulpverleners leren wie het kind is en hoe je daarmee om kunt gaan.

Dat kost al heel veel tijd en vervolgens vertrekken ze meestal weer snel. Hulpverleners weten vaak niet om te gaan met onze kinderen.” Carole en haar man zitten nu ruim een jaar in een bezwaarprocedure over een PGB-aanvraag die is afgewezen voor de zogeheten bovengebruikelijke zorg die ze aan Levi geven. Daar is sprake van als de voor het kind noodzakelijke zorg boven de zorg uitgaat die een kind van dezelfde leeftijd zonder beperkingen redelijkerwijs nodig heeft. Carole: “Er is steeds veel strijd over de vraag wat bovengebruikelijke zorg is. Wij vinden dat heel pijnlijk en zouden ook wel willen dat ons kind alle normale dingen kan doen die andere kinderen doen. Maar dat gaat vaak gewoonweg niet. Alles ligt steeds heel erg op een weegschaal: is het wel echt noodzakelijk of niet? Wij doen veel uitgaven voor hulpmiddelen en vormen van begeleiding die lang niet altijd worden vergoed. Zolang we zelf thuis voor Levi kunnen zorgen willen we dat gewoon blijven doen. Het is wel je eigen kind en daar wil je toch het liefst zo lang mogelijk voor blijven zorgen.”

Bijlagen

39 / 62

Bijlage 2: kaders 2.1 De Jeugdwet Gemeenten hebben wettelijke taken op het gebied van ondersteuning aan kinderen en jongeren met name gericht op preventie, gezondheid, voorschoolse voorzieningen en leerplicht. Met de komst van de Jeugdwet (2015) zijn de gemeenten ook verantwoordelijk geworden voor geïndiceerde, meer curatieve jeugdzorg en kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. Het ging daarbij om het overdragen van verantwoordelijkheden en budgetten van het Rijk, de provincie en de zorgverzekeraars naar de gemeenten (transitie). Maar vooral ook om een vernieuwing van het stelsel door dit eenvoudiger en klantvriendelijker in te richten (transformatie) en dichter bij de inwoners te organiseren. De transitie is een verantwoordelijkheid van het Rijk en wordt voornamelijk ingevuld via wetgeving; de invulling van de vernieuwing is een taak van de gemeenten. De Jeugdwet beschrijft de volgende doelen voor jeugdhulp:  

   

Inzet op preventie en vroegsignalering van opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen; Het demedicaliseren, ontzorgen en normaliseren van jeugdhulp door het opvoedkundig klimaat te versterken in gezinnen, wijken, buurten, scholen en voorzieningen als kinderopvang en peuterspeelzalen; Het bevorderen van de opvoedcapaciteit van de ouders; Het inschakelen, herstellen en versterken van het eigen probleemoplossend vermogen van de jeugdige, zijn ouders en zijn sociale omgeving (eigen kracht); Het waarborgen van de veiligheid van de jeugdige in de opvoedsituatie waarin hij opgroeit; Het aanbieden van integrale hulp aan gezinnen (één gezin, één plan, één regisseur).

Meer informatie: www.rijksoverheid.nl

2.2 Andere wetten Naast de Jeugdwet hebben we ook te maken met onder andere:   

 

de Wet publieke gezondheid verantwoordelijk voor de jeugdgezondheidszorg; de Wet kinderopvang; de Wet leerplicht en RMC-regelgeving voor één doorlopende aanpak van leerplicht (jeugdigen van 5 tot 18 jaar) tot en met bestrijding van voortijdig schoolverlaten (tot 23 jaar); de Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (Wet OKE); de Wet passend onderwijs.

2.3 Strategische visie Sociaal domein Zutphen De visie luidt: ‘Zutphen, een sterke inclusieve samenleving!’ De missie: ‘van zorgen voor naar zorgen dat’.

Bijlagen

40 / 62

De leidende principes in de strategische visie zijn: Principe 1: Een verantwoordelijke samenleving In Zutphen houden mensen rekening met elkaar en kijken ze naar elkaar om. Iedereen kan naar vermogen werken, leren of anderszins van betekenis zijn. Inwoners, partners en de gemeente werken in samenhang aan een sterke samenleving die het mogelijk maakt dat sociale verbanden ontstaan en blijven. Principe 2: Focus op preventie In Zutphen gaan mensen uit van wat wél en wat zelf kan. Talenten en kwaliteiten zijn zichtbaar en worden benut. Daardoor worden veel (oorzaken van) problemen al voorkomen. Door preventieve activiteiten zorgen we dat kleine zorgen geen grote zorgen worden. Want je ergens zorgen over maken betekent niet per definitie dat er professionele zorg nodig is. Principe 3: Zo dichtbij mogelijk Om bij te dragen aan een sterke, inclusieve samenleving is het nodig dat inwoners, partners en de gemeente elkaar kennen en weten te vinden. Mensen voelen zich het best in hun eigen vertrouwde omgeving. Daarom zijn de mogelijkheden voor contact, activiteiten en ondersteuning zo dichtbij mogelijk georganiseerd. Principe 4: Effectief en efficiënt Als (tijdelijke) ondersteuning nodig is nemen inwoners, partners en de gemeente samen de verantwoordelijkheid om dit zo effectief en efficiënt mogelijk te doen.

Oftewel: er wordt gedaan wat echt helpt om waar mogelijk de regie in eigen hand te houden of krijgen.

Bijlagen

41 / 62

Bijlage 3: uitvoering versterken pedagogische samenleving Doel: komen tot een gezamenlijke verantwoordelijkheid van opgroeien en opvoeden van kinderen, ouders, de school en de gemeenschap. We gaan uit van inclusiviteit: elk kind kan zichzelf zijn ongeacht zijn achtergrond of geaardheid. We willen een cultuuromslag naar opvoeden doen we samen, een beweging van medicaliseren naar normaliseren. Daarmee willen we voorkomen dat kleine problemen uitgroeien tot grote problemen. Het onderwijs zien we als centrale plek voor verandering.

Samen met      

de samenwerkingsverbanden passend onderwijs de schoolbesturen, scholen, ouders de organisaties met voorschools aanbod preventiepartners, zorgaanbieders sportverenigingen, kunst- en cultuursector

Wat we willen bereiken 1.

2.

We streven naar een gezamenlijke inzet op het belang van de school als oefenplaats en ‘medeopvoeder’: van zorgperspectief naar het versterken van het pedagogisch klimaat. We vinden het wenselijk dat vragen van kinderen, ouders en leerkrachten over opvoeden en opgroeien laagdrempelig worden beantwoord in plaats van geproblematiseerd. Dat vraagt ook om het versterken van de informele netwerken in de scholen. Evenals een directe verbinding met het voorschoolse aanbod en met organisaties in de wijk. We zorgen dat kinderen en jongeren hun talenten kunnen ontplooien en kansen krijgen. Laagdrempelige voorzieningen zoals speeltuinen, sportverenigingen, kunst- en cultuur zijn daarvoor essentieel.

Wat we (gaan) doen 1.

Bijlagen

Opstellen van een ontwikkelagenda van en met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs, de schoolbesturen en de kinderopvangorganisaties Met deze partners delen wij de visie dat elk kind de kans moet hebben om zich in een doorgaande lijn naar vermogen te kunnen ontwikkelen. We concretiseren deze visie naar wat we afzonderlijk en samen kunnen betekenen om het pedagogisch klimaat op de scholen te versterken. Welke kansen en vraagstukken liggen er? We leren van eigen projecten en van ’good practises’ van andere gemeenten. Wat zien wij; wat is ‘normaal’ maar wordt nu ‘gemedicaliseerd’? Wat is nodig om het pedagogisch klimaat te versterken? Waar is dan inzet (op) nodig en door wie en wanneer?

42 / 62

2.

3.

4.

5.

Bijlagen

Uitbouwen van het project #opladers #opladers is een project om een beweging te realiseren waarin het normaal is om vragen rondom opgroeien en opvoeden meer met elkaar te delen, hulp aan te bieden en te vragen (www.mijnopladers.nl). #opladers wil in eerste instantie ouders stimuleren om op natuurlijke ontmoetingsplekken het gesprek met elkaar aan te gaan. We beginnen op de basisscholen. Maar we willen ook op andere natuurlijke ontmoetingsplekken deze beweging tussen ouders stimuleren. Zodat het heel normaal wordt om bijvoorbeeld op de kinderopvang, de sportvereniging of bij een speeltuin vragen rondom opvoeding onderling te delen, hulp aan te bieden en te vragen. Werken aan een cultuuromslag naar normaliseren Ook intern werken we aan een cultuuromslag naar ondersteuning op basis van ‘normaal’ opvoeden en opgroeien, minder hulpafhankelijkheid en minder medicaliseren. Dat doen we door training en intervisie van medewerkers, door richtlijnen, door uitbreiding van laagdrempelige algemene voorzieningen en door afbakening van geïndiceerde jeugdhulp. Opzetten van beleid en acties voor wat betreft spelen, sport, kunst en cultuur Speelbeleid gaan we uitwerken. De verbinding met buurtsportcoaches, sportverenigingen, scoutingorganisaties en kunst en cultuursector wordt nadrukkelijker gezocht.

Activiteiten voor jongeren Samen met de Zutphense organisaties gaan we een duurzaam aanbod ontwikkelen. Daarbij willen we jongeren uitdrukkelijk betrekken. Daarbij denken we bijvoorbeeld aan jongeren vanuit de doelgroep LHBTI, jonge mantelzorgers, de jongerenadviesraad, jongeren via ontmoetingsplekken en de jongerenstraatcoaches.

43 / 62

Bijlage 4: uitvoering preventie en vroegsignalering Doel: We willen voorkomen dat kinderen in jeugdhulp terecht komen door stevige basisvoorzieningen als onderwijs en kinderopvang. En een doorlopende keten van opvoed- en opgroeiondersteuning van voor de geboorte tot 23 jaar.

Samen met De kernpartners binnen het Jeugd Preventie Netwerk Zutphen (JPNZ):  GGD  Yunio  Humanitas  Perspectief Zutphen  Samenwerkingsverband Passend Onderwijs PO IJssel Berkel  Samenwerkingsverband Passend Onderwijs VO Regio Zutphen / Onderwijszorgcentrum  Kinderopvangorganisaties  MEE oost  Diverse (vrijwilligers)organisaties Naast deze kernpartners zijn er veel andere actieve organisaties die ook op buurt- en wijkniveau veel betekenen voor het versterken van de pedagogische samenleving en preventie.

Wat we willen bereiken Het doel van preventie is het voorkomen van problemen, maar ook vergroten van de kracht van jeugdigen, hun ouders en de samenleving. Daarmee is er ook een overlap met het versterken van de pedagogische samenleving. Samen werken we aan een aanbod op het gebied van preventie dat:  zorgt voor het vergroten van kracht, kennis en vaardigheden van kinderen en jongeren;  ouders versterkt in hun opvoedvaardigheden;  vroegtijdige signalering mogelijk maakt;  (het verergeren van) problemen voorkomt;  waardoor geïndiceerde zorg niet (meer) nodig is. We streven naar een doorlopende keten van activiteiten en ondersteuning voor alle leeftijdsgroepen, goed afgestemd, met aandacht voor overdrachtsmomenten en zonder onnodige dubbelingen. De daarbij behorende waarden zijn samenwerking, respect en vertrouwen.

Bijlagen

44 / 62

Wat we (gaan) doen We faciliteren een doorlopende keten van preventieve activiteiten op de volgende thema’s. De inzet op deze thema’s wordt in de onderstaande paragrafen uitgewerkt:  Opvoed- en opgroeiondersteuning (4.1)  Jeugdgezondheidszorg (4.2)  Peuteropvang, voor- en vroegschoolse educatie, BSO+ (4.3)  (Passend) onderwijs (4.4)  Voorkomen van schooluitval/jeugdwerkloosheid (4.5)

4.1 Opvoed-opgroeiondersteuning Samen met Kernpartners JPNZ

Wat we willen bereiken Een afgestemd en onderscheidend aanbod aan voorliggende voorzieningen voor opvoed- en opgroeiondersteuning.

Wat we (gaan) doen Samen met onze sociale partners hebben we het Preventieplan ‘’Echt doen wat nodig is’ opgesteld (2018-2019). In 2020 is dit plan opnieuw onder de loep genomen om te kijken wat we kunnen versterken. De inventarisatie is gedaan door middel van een uitvraag bij alle partijen en prioriteiten zijn gesteld door het Jeugd Preventie Netwerk Zutphen (Blauwdruk preventie jeugd, Zutphen 2021). Kansen Versterken samenleving Laagdrempelige ontmoetingsplekken voor jongeren en gezinnen (divers). Maatschappelijk betrokkenheid jongeren: stageplekken, vrijwilligerswerk specifiek gericht op jongeren, jongerenwerk Meer ondersteuning in overstap naar 18 jaar. Inclusief laagdrempelige ondersteuning bij financiën en/of financiële problemen, ondersteuning bij dagbesteding en wonen. Vrij toegankelijk aanbod zoals activiteiten in weekenden en vakanties voor alle kinderen (ook gezinnen in armoede). Versterken samenwerking netwerkpartners Integraal aanbod laaggeletterdheid, ketenaanpak. Integraal aanbod voorlichting kinderen/ jongeren en ouders: workshops voor ouders/ kwetsbare ouders(thema’s; gedrag en levensfasen, positief ouderschap) voorlichting faalangst social media gamen drugsgebruik, alcohol, roken opvoedvoorlichting Bijlagen

Integrale thema’s Jeugd, Wmo Jeugd, onderwijs, leerplicht, veiligheid Jeugd, inkomen, veiligheid Jeugd, inkomen

Voorschools aanbod, onderwijs, jeugd Jeugd, onderwijs, gezondheid, veiligheid

45 / 62

voorbereidingstraining voor ouders van kinderen met ASS op vervolgonderwijs pesten hoogbegaafdheid loverboycircuit Integraal aanbod kinderen in echtscheidingssituatie. Een integraal plan rondom gezinnen in armoede Een integraal plan rondom de 1ee 1000 dagen van het kind. Gezond opgroeien voor kinderen, ketensamenwerking: Voeding en voedingsmiddelen, water drinken Bewegen Omzetten van zorg in natura naar een algemene voorziening Integraal groepsaanbod, bijvoorbeeld via theater, creatief en/of sport: faalangsttraining, weerbaarheidstraining rots en water training sociale vaardigheden suïcide preventie omgaan met pesten hoogbegaafdheid Buitenschoolse opvang met een plus vormgeven in de buurt

Jeugd Jeugd, veiligheid, gezondheid, inkomen, Gezondheid, jeugd Gezondheid, jeugd, sport, onderwijs

Jeugd, onderwijs, sport en cultuur

Onderwijs, jeugd

4.2 Jeugdgezondheidszorg Samen met      

Yunio (consultatiebureau 0-4 jaar) GGD (vanaf 4 jaar) Verloskundigen Kraamzorg Huisartsen Pop-poli Gelre ziekenhuizen

Wat we willen bereiken 1. Een doorlopende lijn We streven naar een goed sluitende keten van verloskundigen, Yunio (0-4 jaar) en GGD (vanaf 4 jaar) en met het bredere netwerk zodat er goed wordt samengewerkt om kwetsbare kinderen en gezinnen te ondersteunen. Jeugdgezondheid is meer dan alleen het consultatiebureau. De GGD ziet ook na het vierde jaar alle kinderen en monitort vanuit deze contactmomenten de gezondheid van kinderen en signaleert hierbij ook de kwetsbare kinderen. In samenwerking met de scholen en daar waar nodig met het jeugdteam. De laatste jaren wordt steeds meer ingezet op veerkracht en weerbaarheid. Dit wordt vanuit verschillende disciplines opgepakt. Dus niet alleen de jeugdarts en jeugdverpleegkundige heeft hier een rol in maar ook de gezonde schooladviseur en de adviseur gezondheidsbevordering.

Bijlagen

46 / 62

2. Vaccinatie van alle kinderen Een van de speerpunten in het Preventieplan Jeugd is het bevorderen van vaccinatie. Het blijkt dat in Zutphen relatief veel ouders hun kinderen niet laten vaccineren. Dit brengt gezondheidsrisico’s met zich mee. 3. Preventie roken, alcohol, drugsgebruik, overgewicht Vanuit het gezondheidsbeleid zijn er preventieactiviteiten die gericht zijn op jeugd, bijvoorbeeld roken, alcohol, drugsgebruik of gezond gewicht. Daarvoor verwijzen we naar de nota lokaal gezondheidsbeleid (Gezonde gewoonten in een gezonde omgeving; gemeente Zutphen 2020-2025): “we zorgen voor voorlichting over alcohol en drugsgebruik en werken aan handhaving van de leeftijdsgrens uit de Drank- en Horecawet”

Wat we (gaan) doen 1. Integrale ketenafstemming We stellen een plan op voor de samenwerking van alle partners die ondersteuning kunnen bieden voor de eerste 1000 dagen van een kind. We blijven via de reguliere overleggen de warme overdracht van Yunio naar de GGD en naar de scholen monitoren. 2. We voeren campagne om de vaccinatiegraad te verhogen. De samenwerkende partners voeren campagne voor vaccinatie van babies en kinderen. 3. Preventieaanbod Tactus preventie biedt een basispakket aan preventieactiviteiten op het gebied van verslaving aan in Zutphen. Alle scholen voor voortgezet onderwijs in Zutphen kunnen gebruik maken van het preventieaanbod. Waar nodig werken we samen met de politie, jongerenwerk en scholen om overlast door jongeren vanwege drugsgebruik en handel aan te pakken. Daarnaast breiden we het preventieaanbod voor gezonde voeding en leefstijl uit.

4.3 Kinderopvang Samen met  

Acht aanbieders van peuteropvang en voor- en vroegschoolse educatie; Graafschapbibliotheken, Yunio, Taalhuis.

Wat we willen bereiken 1. Peuteropvang  Elk kind naar een voorschoolse voorziening om daarmee sociale vaardigheden op te doen en voorbereid aan de basisschool te beginnen.  Peuteropvang fysiek en financieel zo laagdrempelig mogelijk. 2. Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) in het kader van Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) Het OAB heeft tot doel onderwijsachterstanden, waaronder taalachterstanden, van kinderen vroegtijdig te signaleren en te bestrijden. Het beleid richt zich op kinderen van 2,5 tot 6 jaar en hun ouders. Het doel van de inzet is om de kinderen met zo weinig mogelijk achterstand te laten instromen in het basisonderwijs. Daarmee worden kansen op het succesvol doorlopen van de basisschool vergroot.

Bijlagen

47 / 62

3. Kinderopvang sociaal medische indicatie Ontlasten van gezinnen waar om sociaal medische redenen kinderopvang gewenst is. 4. Buitenschoolse Opvang met een plus We willen een tussenvorm realiseren tussen een reguliere BSO en een specialistische BSO in Zutphen en in Warnsveld.

Wat we (gaan) doen 1. Reguliere peuteropvang Uitvoeren subsidieregeling peuteropvang en voorschoolse educatie gemeente Zutphen. 2. Voor een vroegschoolse educatie (VVE)  Maken en uitvoeren van een beleidsplan VVE;  Coördinatie voor plaatsing bij een kinderopvangorganisatie en verbindende schakel voor de warme overdracht van voorschoolse- naar schoolse begeleiding (groep 1 en 2);  Taalvaardigheid van kinderen en ouders versterken. Ouders nog beter betrekken. Samenwerking met Graafschapbibliotheek, Taalhuis, Yunio en andere organisaties verstevigen om samen tot een integrale aanpak te komen. 3. Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI) Afstemming tussen Yunio (indicaties) en jeugdconsulenten over passende inzet. 4. Registratie, Toezicht en Handhaving Kinderopvang De gemeente heeft een wettelijke taak om de registratie, toezicht en handhaving goed uit te voeren. Intern moeten we hier de capaciteit voor op orde houden. De A-status willen we behouden. 5. Buitenschoolse opvang plus (BSO+) We realiseren een BSO+ in Zutphen en in Warnsveld. De pilot BSO+ is erop gericht om kinderen met een extra hulpvraag naschoolse opvang te bieden op een reguliere BSO, waarbij ze op een leuke, gestructureerde manier na schooltijd en in de schoolvakanties hun vrije tijd zinvol invullen en zij de sociaal emotionele vaardigheden vergroten.

De ‘stamgroep’ voor deze kinderen is kleiner dan de normale groepsgrootte op de BSO, de leidsters zijn geschoold en er is meer begeleiding.

4.4 (Passend) Onderwijs Samen met    

Primair onderwijs: het Samenwerkingsverband (SWV) Passend onderwijs IJsselBerkel Voortgezet onderwijs: het Samenwerkingsverband (SWV) Passend Onderwijs Regio Zutphen De schoolbesturen primair en voortgezet onderwijs De andere, bij de samenwerkingsverbanden betrokken gemeenten

In de Ondersteuningsplannen van SWV IJsselBerkel (2018-2022) en SWV Regio Zutphen (2018-2022) is de basis gelegd om te komen tot goede afstemming tussen gemeentelijke taken (o.a. jeugdhulp) die aansluiten op de uitdagingen van (passend) onderwijs. Schoolbesturen in de gemeente Zutphen weten elkaar en andere bestuurlijke partners zoals de gemeente, kinderopvang en jeugdhulp - te vinden. Het Masterplan onderwijshuisvesting, het Jeugd Preventie Netwerk Zutphen en de stuurgroep Jeugd zijn daar goede voorbeelden van. Bijlagen

48 / 62

Wat we willen bereiken 1. Passend onderwijs Met de samenwerkingsverbanden delen wij de visie dat elk kind de kans moet hebben om zich in een doorgaande schoollijn naar vermogen te kunnen ontwikkelen. Vanuit ‘passend onderwijs voor ieder kind’ ondersteunen wij het streven naar een inclusieve samenleving waarbij alle kinderen binnen het reguliere onderwijs zowel onderwijs als noodzakelijke zorg krijgen, ongeacht hun achtergrond en/of beperking. “Regulier waar het kan, speciaal waar het moet”. Dat vraagt om het opzetten, versterken en verankeren van de interprofessionele samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp. Met focus op het versterken van het pedagogisch klimaat. Dichtbij het kind en de ouder(s). 2. Belemmeringen door overlap wetgeving wegnemen Vaak is er sprake van een ‘grijs gebied’: is er sprake van een jeugdhulpvraag of een onderwijsvraag? We (h)erkennen dat in voorkomende gevallen dit onderscheid niet te maken is. De vraag wie er verantwoordelijk is voor (de bekostiging van) de ondersteuning van kinderen werkt belemmerend in de samenwerking en bovenal zijn kinderen (en ouders) hier niet bij gebaat. 3. Grip op doorverwijzingen dyslexiezorg in de gemeente Zutphen Volgens de Jeugdwet zijn gemeenten vanaf 2015 verantwoordelijk voor ernstige enkelvoudige dyslexiezorg (EED) voor jeugdigen in de basisschoolleeftijd.

De prevalentie van het aantal jeugdigen met een EED indicatie in de gemeente Zutphen ligt hoger dan het landelijk gemiddelde. Schoolbesturen, het samenwerkingsverband en de gemeente Zutphen zijn het eens dat de inzet van geïndiceerde begeleiding bij EED/dyslexie aanpak niet in de plaats mag komen van goed leesonderwijs op school. 4. Leerlingenvervoer We regelen passend vervoer voor kinderen die daar volgens de verordening voor in aanmerking komen. We monitoren de verandering in vervoersbewegingen in relatie tot de nieuw te realiseren Cluster 4 school in Zutphen.

Wat we (gaan) doen 1. Versterken samenwerking primair onderwijs en jeugdhulp Het SWV IJsselBerkel voert, samen met de betrokken gemeenten, sinds 2019 drie pilots Jeugdhulp in primair onderwijs uit. De pilots worden gemonitord en geevalueerd en leiden in 2022 tot een voorstel voor vervolg.  Regulier basisonderwijs: 5 pilotscholen in Zutphen Een jeugdhulpverlener werkt samen met ouders en leerkrachten om kinderen met gedragsproblematiek die (tijdelijk) wat extra's nodig hebben te ondersteunen en zo veel mogelijk te ‘normaliseren’. Daarmee voorkomen we jeugdhulp.  Gespecialiseerd onderwijs: 2-3 pilotscholen in Zutphen We zetten indicaties voor individuele jeugdhulpvoorzieningen op school om naar een algemene voorziening. Eén of een beperkt aantal zorgaanbieder(s) levert de ondersteuning op school. Dit zorgt voor snellere en betere ondersteuning en meer rust op school voor alle kinderen. Binnen deze pilots inventariseren en elimineren we de belemmeringen in het ‘grijze gebied’.  Integraal arrangeren: werkprocessen optimaliseren In deze pilot worden werkprocessen van het onderwijs en de gemeenten (de toegang) geïnventariseerd en geanalyseerd. Dit levert een rapportage op, waarin bestaande processen van doorverwijzing en het toekennen van hulp zijn doorgelicht en succesfactoren, knelpunten en adviezen worden gegeven.

Bijlagen

49 / 62

2. Versterken samenwerking voortgezet onderwijs en jeugdhulp met inzet van onderwijszorgsteunpunten (OZS) en het Onderwijs Zorg Centrum (OZC) Alle scholen voor voortgezet onderwijs hebben een Onderwijszorgsteunpunt (OZS). Het OZS heeft deskundigheid op het gebied van leerontwikkeling, didactiek, gedrag en sociaal-emotionele ontwikkeling. Het kan signaleren, helpen bij het verhelderen van de vraag, adviseren, ondersteunen en begeleiden. Gezinsgeneralisten maken onderdeel uit van de OZS-en. Betrokken gemeenten leveren een financiële bijdrage aan de (jeugd)zorg in de OZS. Het Onderwijs Zorg Centrum (OZC) is een buitenschoolse voorziening, bedoeld voor ondersteuning en begeleiding van leerlingen met problemen in een zo preventief mogelijk stadium. Indien nodig biedt het OZC (tijdelijke) opvang en begeleiding aan leerlingen die op de eigen school problemen ondervinden en voor wie de ondersteuning die de school kan bieden, ontoereikend is. Binnen het OZC werken onderwijs en zorgpartners samen in een geïntegreerd team dat adviseert en de daadwerkelijke ondersteuning uitvoert. Deze samenwerking van jeugdhulp en scholen wordt (2020-2022) door schoolbesturen en het samenwerkingsverband regio Zutphen tegen het licht gehouden.

Bespreking en afstemming van ontwikkelingen en aanpassingen die nodig zijn om de kwaliteit van het onderwijs en de ondersteuning aan leerlingen te verbeteren is georganiseerd in een OOGO (op overeenstemming gericht overleg). 3. Aanpak dyslexie Met het SWV IJsselBerkel en scholen voor primair onderwijs in de gemeente Zutphen komen we tot een werkwijze waarbij het voorkomen en vroegsignaleren van taalachterstand centraal staat en waarmee de noodzaak voor het indiceren van dyslexie trajecten wordt teruggedrongen. We stemmen af met het SWV regio Zutphen/voortgezet onderwijs, dat een eigen dyslexiebeleid kent. Achtergrondinformatie Onderwijs Uitgangspunt binnen de wet Passend onderwijs (2014) is dat het onderwijs zijn doelstellingen realiseert in nauwe verbinding met andere sectoren, zoals met gemeenten voor jeugdhulp en de kinderopvang. Het hoofddoel van de wet Passend onderwijs is dat voor alle leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften thuisnabij/toegankelijk onderwijs wordt gerealiseerd, waarbij zij gericht worden ondersteund in het behalen van onderwijsdoelen.

Samengevat luidt het geheel van doelstellingen als volgt: Geen kind thuis(zitter): Ieder kind ontvangt (passend) onderwijs: …dat zo regulier mogelijk van karakter is…; …en bovendien thuisnabij beschikbaar is…; …waarbij leerlingen een ononderbroken ontwikkelingsproces kunnen doormaken…; …met passende en op maat extra ondersteuning waar nodig…; …dat met minder bureaucratie wordt georganiseerd…; …door (meer) handelingsbekwame professionals…; …en leidt tot demedicaliseren van het onderwijs. In de eerste periode na de wetswijziging is veel aandacht uitgegaan naar de inrichting van de samenwerkingsverbanden (SWV). Zij hebben als wettelijke taak om een (samenhangend) dekkend netwerk van ondersteuningsvoorzieningen te realiseren. De wijze waarop zij dit doen is vastgelegd in een ondersteuningsplan, waarover zij - voorafgaand aan bestuurlijke vaststelling - op overeenstemming georganiseerd overleg (OGOO) voeren met de gemeente(n).

Bijlagen

50 / 62

4.5 Voorkomen schooluitval en jeugdwerkloosheid Samen met      

Team Jeugd (inclusief leerplicht en RMC trajectbegeleiders) Samenwerkingsverband VO regio Zutphen / Onderwijszorgcentrum (OZC) Scholen voortgezet onderwijs Zutphen GGD (jeugdarts) VSV-Stedendriehoek (Ferm) Lokale / sociale partners zoals Walhallab, Dagelijks Bestaan, Stichting Lokaal, Perspectief Zutphen, Cornerstone

Het voorkomen van verzuim en schooluitval is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (RMC), onderwijs en gemeenten. Zutphen hoort bij de RMC regio Stedendriehoek, van waaruit wordt samengewerkt aan het terugdringen van het aantal voortijdig schoolverlaters (VSV).

Wat we willen bereiken Het VSV-plan 2020-2024 is het kader waarbinnen de komende periode regionaal/subregionaal en lokaal wordt gewerkt. Doelstellingen zijn: 1. Laagdrempelig ondersteunen van jeugdigen in een stressvolle situatie. 2. Voorkomen van schooluitval, bij voorkeur al bij startend verzuim ingrijpen: geen enkel kind of jongere zit langer dan 4 weken aaneengesloten thuis. 3. Succesvol teruggaan naar onderwijs van niet naar schoolgaande jongeren. 4. Toeleiden van jongeren die niet werken en geen opleiding volgen naar passend werk of ‘leren’/'ontwikkelen' Onze ambitie is om alle kwetsbare leerlingen in beeld te hebben, op school of daarbuiten.

Wat we (gaan) doen 1. Ontwikkelen en uitvoeren van een samenhangend plan op het gebied van jeugd en jongeren uit Zutphen richting school of werk We verstrekken subsidie aan een aantal organisaties die jongeren in een kwetsbare situatie laagdrempelige ondersteuning bieden. Het aanbod van deze organisaties is onderling sterk onderscheidend en aanvullend op de uitvoering van onze wettelijke taken. Met deze partners werken wij aan een integraal plan jongeren. Het actieplan Aanpak Hangjeugd zal hier ook onderdeel van zijn. 2. Verbeteren samenwerking jeugdconsulenten, leerplicht en RMC Als er sprake is van verzuim / voortijdig schoolverlaten is er vaak ook sprake van onderliggende problematiek. In de praktijk van team leerplicht is steeds vaker sprake van complexe problematiek. De RMC-trajectbegeleiders zijn, evenals de jeugdconsulenten, onderdeel van team jeugd. De samenwerking binnen het team en met de consulenten Wmo en Gelre werkt! willen we verbeteren. Onder andere door het aanpassen van werkprocessen, een betere warme overdracht, meer mogelijkheden tot gegevensdeling en heldere afspraken over casusregie. 3. Stimuleren en faciliteren van activiteiten voor het voorkomen van schoolverzuim binnen het voortgezet onderwijs in de vorm van pilots De huidige pilots Heel Intensief Terug (HIT) en ‘met LEF weer perspectief’ worden geëvalueerd en waar gewenst verder uitgerold.

Bijlagen

51 / 62

4. Concretiseren maatregelen VSV-plan 2020-2024 regio stedendriehoek In het VSV programma 2020-2024 van de RMC regio stedendriehoek zijn een viertal maatregelen opgenomen, namelijk:  ondersteuning van het onderwijs,  aansluiting bij jongeren,  het versterken van de pedagogische civil society  doorstroom voor jongeren in kwetsbare positie. Ook voorziet het VSV-plan in een plusvoorziening; een combinatieprogramma van zorg/hulpverlening, onderwijs en (indien nodig) arbeidstoeleiding. Wij richten ons zoveel mogelijk op het versterken en verbreden van bestaande lokale activiteiten en voorzieningen.

Bijlagen

52 / 62

Bijlage 5: uitvoering versterking eerste lijn Doel: Een goed georganiseerde eerste lijn waarbij de toegang weet wat zijn taken en verantwoordelijkheden zijn, met deskundigheid, casus- en procesregie en een brede blik. Waar goede samenwerking is met huisartsen en met het onderwijs. Ondersteuning en zorg wordt alleen ingezet als het echt nodig is. Zo licht als mogelijk. Intensief en duurzaam als het moet.

5.1 Team Jeugd Team Jeugd is één van de vijf teams van het sociaal domein. Dit is een integraal team met beleidsadviseurs, gedragsdeskundigen, consulenten jeugd, consulenten leerplicht/RMC, consulenten SMI, consulenten leerlingenvervoer en backoffice medewerkers. Door al deze mensen bij elkaar te positioneren is er een goede verbinding tussen beleid en uitvoering. De afgelopen jaren is het team en de transformatie versterkt door:  het op orde brengen van de formatie;  één teamleider die sturing geeft aan dit team met ondersteuning van coördinatoren;  de basis op orde te brengen (systemen, monitoring);  de uitvoering van diverse pilots in het kader van betere zorg voor minder geld (onder andere door samenwerking huisartsen, onderwijs, zorgaanbieders).

Samen met    

Zorgaanbieders Organisaties met een preventief aanbod Andere verwijzers waaronder huisartsen, Gecertificeerde Instellingen (jeugdbescherming) en Veilig Thuis SWV-en passend onderwijs

Wat we willen we bereiken 1. Doen wat nodig is We willen passende ondersteuning inzetten, doen wat nodig is, normaliseren, licht als het kan, zwaar als het moet. Zo dichtbij mogelijk. 2. Laagdrempelige en kwalitatief sterke toegang naar jeugdhulpvoorzieningen Mede op basis van landelijk onderzoek komen we op de volgende basiskwaliteiten voor het (toegangs)team Jeugd:  Jeugdhulpverleners met SKJ registratie, onder supervisie van een gedragsdeskundige;  Kwaliteiten om een goede triage uit te voeren (normaliseren, eigen kracht en netwerk, mogelijkheden voorliggend veld, kennis zorgaanbieders);  Expertise op LVB, JGGZ, Jeugdhulp en aanpak complexe casussen met veiligheidsrisico’s;  Stevige kennis van het voorliggend veld in Zutphen; Bijlagen

53 / 62

 

Deskundigheid om lichte hulpverlening uit te voeren; Een brede blik: we kijken niet alleen naar het kind, maar naar het hele gezin/netwerk en weten de collega’s te vinden als er bredere problematiek aan de hand is;  Casus- en procesregie bij complexe casussen;  Efficiënte en zorgvuldige werkprocessen;  Monitoring en evaluatie. 3. We zijn een lerende organisatie met blijvende aandacht voor verbeteringen Dit helpt ons om onze dienstverlening te verbeteren en met aanbieders te werken aan kwaliteit van zorg.

Wat (gaan) we doen 1. Lichte hulpverlening laagdrempelig organiseren  We gaan een onderscheid maken in lichte vrij toegankelijke hulpverlening en geïndiceerde specialistische zorg. Daarmee dringen we het gebruik van geïndiceerde zorg voor relatief lichte opvoedvragen terug. De afbakening en inrichting van lichte hulpverlening gaan we nader onderzoeken.  De samenwerking jeugdconsulenten - huisartsen borgen we in een structurele werkwijze.  De pilots jeugdhulp in onderwijs gaan we evalueren, dit leidt tot structurele afspraken voor het vervolg en voor de samenwerking met de jeugdconsulenten.  We kennen de voorliggende organisaties; we schalen vanzelf op en af wanneer nodig.  We werken met een brede blik en systeemgericht. Bij multiproblematiek werken we nauw samen de collega’s binnen het sociaal domein. 2. We groeien toe naar een team met voldoende capaciteit en kwaliteit om complexe casussen en/of casussen met veiligheidsrisico’s aan te kunnen We zien dat er een steeds groter beroep wordt gedaan op de jeugdconsulenten om te acteren op crisissituaties en casussen met een hoge complexiteit en veiligheidsrisico’s. Dit komt ook door een verschuiving van taken van andere organisaties (Veilig huis, jeugdbescherming) naar ‘de voorkant’.

Daarvoor gaan we:  casus- en procesregie en monitoring en evaluatie versterken door werkprocessen nog beter in te richten;  de samenwerking met jeugdbeschermingsorganisaties en keten veiligheid nader uitwerken aan de hand van structurele afspraken en evaluatie van casussen (zie ook veiligheid). 3. We evalueren en ontwikkelen  Clienttevredenheid meten we - jaarlijks - op creatieve manieren. Niet alleen de kwaliteit van zorg en ondersteuning, maar ook onze eigen dienstverlening. Aanbevelingen volgen we op.  We blijven investeren op deskundigheidsbevordering, intervisie en coaching. De uitdaging voor Team Jeugd is ruimte voor de professional om een goede afweging te maken over wat een gezin echt nodig heeft. Dat vraagt om kritisch doorvragen en het hanteren van een afwegingskader (zie ook hoofdstuk 6). Het kan ook leiden tot het afwijzen van aanvragen voor jeugdhulp en tot een toename van bezwaren en klachten. Daarnaast is meer kennis van privacywetgeving essentieel. Binnen het sociale domein gaat het bij uitstek om verwerking van persoonsgegevens. Daarbij moeten we voorkomen dat medewerkers ‘bevriezen’ en niet meer durven handelen. ‘Niet handelen’ is ook ‘handelen’.

Bijlagen

54 / 62

Basisfuncties voor lokale teams In opdracht van de VNG en het Ministerie van VWS heeft KPMG eind 2019 een routekaart opgesteld voor het doorontwikkelen van lokale (jeugd)toegang teams3. Dit heeft de volgende inzichten opgeleverd:    



het is nodig aan de voorkant voldoende inhoudelijke expertise beschikbaar te hebben; lokale teams horen zicht te hebben op de individuele en collectieve vraagstukken van de wijk; lokale teams leveren ook zelf (kortdurende) concrete ondersteuning; er is een goede visie nodig van de gemeenten op de inrichting van de toegang/ lokale teams (ontwikkeld in dialoog met partijen in de wijk), om keuzes af te dwingen en uitlegbaar te maken naar alle betrokkenen; beperk het aantal aanbieders en bouw de samenwerking op. Zo leg je ook de basis voor gezamenlijk leren en verbeteren.

Op basis van deze inzichten zouden overal in Nederland minimaal vijf basisfuncties op lokaal niveau geregeld moeten zijn: 1. Veilige leefomgeving: houd altijd oog voor een veilige leefomgeving van de inwoner; 2. Tijdig signaleren van de vraag: door verbinding te maken met de wijk: investeer in preventie; wees aanwezig daar waar de doelgroep is, zodat vragen gehoord worden. Maak verbinding met de wijk en werk ‘outreachend’; 3. Vindbare en toegankelijke hulp: wees toegankelijk en vindbaar en voer een goede triage uit; 4. Handelen met een brede blik: verhelder de vraag, plan van en met het huishouden en verleen ondersteuning, beleg de regie, maak duidelijke afspraken en houd een vinger aan de pols; 5. Leren en verbeteren: verzamel inzichten, ga erover in gesprek en durf te veranderen. VNG en VWS zetten in op de implementatie van deze basisfuncties. Het samenvoegen van de toegang en licht jeugdhulp sluit aan op deze basisstappen.

3 KPMG, Basisfuncties voor lokale teams in kaart. 30 september 2019

Bijlagen

55 / 62

5.2. Samenwerking Huisartsen Samen met Alle huisartsen (groeps)praktijken in Zutphen.

Wat we willen bereiken Door samenwerking van jeugdconsulenten en huisartsen kunnen we meer passende ondersteuning aan kind en gezin bieden. En mede daardoor hebben we meer sturing op het budget voor jeugdhulp. In 2017 is de samenwerking van een jeugdconsulent in één huisartsenpraktijk gestart. Dit is als project uitgerold naar huisartsenpraktijken in alle wijken in Zutphen. Uit de tussentijdse evaluatie (Proscoop, 2020) blijkt dat de samenwerking effectief is en leidt tot:        

Goede samenwerking Laagdrempelig en regelmatig contact Hulpvraag kind en gezin beter in kaart Meer tijd voor kind en gezin Sneller hulp kunnen inschakelen door korte lijnen Zorg op de juiste plaats Ontlasting werkdruk artsen Besparing op zorgkosten doordat er meer lichte hulpverlening en minder specialistische ondersteuning wordt ingezet.

Wat (gaan) we doen? 1. De pilot wordt een structurele werkwijze vanaf 1 januari 2022. 2. Met de zorgverzekeraar gaan we in gesprek om de samenwerking mede te financieren.

Bijlagen

56 / 62

Bijlage 6: uitvoering intensieve jeugdhulp Doel: We werken samen met zorgaanbieders aan tijdige, passende en kwalitatief goede ondersteuning voor kinderen met (complexe) problematiek. We willen dat er voor ieder kind een thuis is. De veiligheid van kinderen staat voorop.

6.1 Kwalitatief goede en betaalbare zorg Samen met 

 

Acht gemeenten in de Regio Midden IJssel Oost Veluwe (Apeldoorn, Brummen, Epe, Hattem, Heerde, Lochem, Voorst, Zutphen) waar we jeugdhulpvoorzieningen mee inkopen Zorgaanbieders Aanbieders algemene voorzieningen

Wat we willen bereiken 1. Optimaliseren van de regionale inkoop We willen kinderen met complexe problematiek tijdige, passende en kwalitatief goede ondersteuning kunnen bieden. Daarvoor zoeken we de samenwerking met zorgaanbieders die aansluiten op deze vraag. Jeugdhulp kopen we in via een open raamovereenkomst en een inspanningsgerichte manier van bekostigen. Uniek in het land is dat we één regionale overeenkomst hebben voor Jeugd en Wmo (www.zorgregiomijov.nl). Aanbieders die voldoen aan (kwaliteits)criteria kunnen zich inschrijven op de raamovereenkomst en worden betaald voor de geleverde zorg. Hoewel de huidige wijze van inkoop veel keuzevrijheid voor onze inwoners biedt zien we ook nadelen in het grote aantal aanbieders en de hoge administratieve lasten. We willen samen met de regiogemeenten kritisch blijven op onze wijze van inkoop en een optimaliseringsslag maken om te komen tot strategisch partnerschap, meer innovatie en kostenefficiëntie. Waarbij goede hulp voorop blijft staan. De raamovereenkomst is verlengd tot 31 december 2023. Naast het verbeteren van de huidige werkwijze oriënteren we ons ook op de inkoop vanaf 2023. 2. Transformatie lokaal We willen een beweging inzetten om te komen tot normaliseren en de inzet van lichtere vormen van zorg en ondersteuning waar mogelijk.