704169 - Bijlage 1 - concept-Omgevingsvisie (80 procent)
Tekst van het document
afvoeren van water. Nieuwe plannen moeten bijdragen aan
landelijk gebied, stimuleren we actief maatregelen met een
maatschappelijke vraagstukken. De invulling en profilering
het vasthouden van voldoende (schoon) water voor bomen,
positief effect op de biodiversiteit. Dat doen we onder
als cultuurstad gaan we verkennen en nader omschrijven.
planten en dieren. Ook betekent dit dat het grondgebruik
andere door:
De vernieuwing van de Hanzehof biedt ruimte voor een
volgend is aan de condities van ons bodem- en
eigentijds cultureel en maatschappelijk cluster dat goed
watersysteem. Hiermee werken we als gemeente aan
13 KARAKTERISTIEKE ELEMENTEN OP ONDER ANDERE HET GEBIED VAN LANDSCHAP, STEDENBOUW EN ARCHITECTUUR UIT DE PERIODE 1965 - 1990
→ Als gemeente zetten we in op het behoud en vergroten
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
‣
‣
herstel van groen-blauwe dooradering van het
drager vormen voor ontwikkelingen. Hierin houden we vast
buitengebied, passend bij de cultuurhistorische
aan de gebiedsindeling bestaande uit de landgoederen-
in op het vergroten van de natuur in en rondom het
landschapsstructuren door stimuleren van de aanleg
en natuurzone, agrarische zone, groene stadsrandzone
agrarisch gebied.
van groene erven, lijnelementen in de vorm van
en IJsselzone.14 → Met het oog op de toekomstbestendigheid van het
singels, struweelranden, ruigtestroken, greppels en ‣
Aan de buitenranden van de gemeente Zutphen
landelijk gebied faciliteren we als gemeente de huidige
versterken van groen-blauwe dooradering in de
aan de oost- en westzijde, verbonden met de
landbouwtransitie zo optimaal mogelijk. De focus ligt hierbij
wijken en buurten ddoor het stimuleren van de
buurgemeenten, kent het buitengebied agrarisch
op het stimuleren van innovatieve, duurzame en
aanplant van bijvoorbeeld bomen en struiken.
gebruik dat verweven is met natuur (bos- en
optimaliseren van de omstandigheden voor flora en
landgoederen, kampen en essenlandschap enerzijds
fauna in de openbare ruimte door te zorgen voor
en kronkelwaarden anderzijds) en kleinschalige
voldoende voedsel, bescherming en verbinding.
recreatie.
sloten. ‣
‣
Concreet maken we daarbij gebruik van onze bermen,
‣
E C
Direct rondom het stedelijke gebied van Zutphen
watergangen, sloten en landschapselementen zoals
onderscheiden we een zone met een mozaïek van
bomen. Op basis van de competenties van een
landgoederen, stads- en moestuinen, (natuur)
gebied worden gebiedsgerichte maatregelen
speel- en recreatieplekken, klompenpaden,
getroffen.
afwisselende agrarische activiteiten, bed &
N O
→ Groen-blauwe longen: we verbinden de groen-blauwe
groen, lommerrijk en afwisselend landschap. Een
kwaliteiten van het buitengebied met de binnenstedelijke
landelijk gebied waar het voor de stadsbewoners
groenstructuren. Deze groen-blauwe longen bieden ruimte
aantrekkelijk is om te recreëren, dichtbij huis. Maar
voor bewegen, ontspannen, stadslandbouw en ontmoeten
ook een gebied waarin het agrarisch gebruik veel
Ze zijn vanzelfsprekend klimaatadaptief, zetten fors in op
meer verweven is met verstedelijking en woon-
het verbeteren van de waterkwaliteit en dragen bij aan het
werkfuncties en inwonersinitiatieven op het gebied
vergroten van de biodiversiteit. We zetten in op
van kleinschalige landbouw.
C
zoekgebieden voor aanvullende groen-blauwe structuren
‣
Buiten deze groene stadszone ligt de agrarische
zodat op gemeenteniveau een volledig netwerk ontstaat.
zone. Het gebied wordt grotendeels agrarisch benut
Deze zogenoemde groen-blauwe longen doen dienst als
en biedt de basis voor goed functionerende,
ademruimte in de stad en zorgen voor een verbinding van
economisch rendabele en natuurinclusieve bedrijven.
Warnsveld, de wijken en binnenstadsrand van Zutphen. Bij
We hechten er daarbij wel belang aan dat de
het toevoegen van groenstructuren heeft collectief groen,
gezondheid van omwonenden niet geschaad wordt
waar iedereen van kan genieten, voorrang op particulier
door de activiteiten van de agrarische bedrijven. In
groen.
het landelijk gebied bieden we geen ruimte aan de ontwikkeling van grootschalige activiteiten, met
→ De balans tussen de verschillende functies in het buitengebied van de gemeente sluit aan bij de eigenschappen van ons landschap die een belangrijke
14 AFKOMSTIG UIT DE VISIE LANDELIJK GEBIED ZUTPHEN (2015)
T P
natuurinclusieve vormen van landbouw, passend bij de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten van het gebied. Bij initiatieven voor uitbreiding of wijziging van agrarische bedrijven wegen we het effect van de
breakfasts, theetuinen, etcetera, ingebed in een
48
De nieuwe visie voor het landelijk gebied zet sterker
uitzondering van ruimte voor duurzame energieopwek in de aangewezen zoekgebieden.
ontwikkeling op de directe omgeving, onder andere op het gebied van gezondheid, integraal af. Waar nodig denken we samen met agrariërs na over alternatieve vormen van bedrijfsvoering.
→ Agrariër als mede-landschapsbeheerder: we zien agrariërs als belangrijke landschapsbeheerders en willen samen met hen inzetten op het versterken van het natuurlijke systeem met agrarisch natuur-, bodem- en waterbeheer.
CONTEXT, OPGAVEN EN KANSEN: → De natuur en de bijzondere landschappelijke ligging aan
hoogwater van de IJssel brengt een overstromingsrisico
uiterwaarden, moet fors omlaag. Vanuit het Nationaal
de rivier de IJssel en in het beekdal van de Berkel vormen
met zich mee. Tegelijkertijd zullen periodes van droogte
Programma Landelijk Gebied (NPLG) moet de gemeente
voor inwoners en ondernemers belangrijke kwaliteiten van
vaker voorkomen, met nadelige effecten op onder andere
samen met de provincie, waterschappen, regiogemeenten,
de gemeente.15 Het afwisselende rivierenlandschap, de
de waterkwaliteit, natuur en akkers en gewassen. Tijdens
maatschappelijke partners, grondeigenaren en
landgoederen en de aanwezigheid van groen en water in
warme zomers zijn bepaalde doelgroepen zoals kinderen
de stad en het dorp kenmerken de Zutphense
en senioren extra kwetsbaar voor hittestress. De omgang
leefomgeving. Tegelijkertijd staan de natuur en het
met de extremere weersomstandigheden vergt
landschap onder druk. Zo kampt het landelijk gebied met
aanpassingen in het grondgebruik en van de openbare
droogte en biodiversiteitsverlies. Dit is ook op Zutphense
ruimte en bebouwing.Dit geldt zowel voor de
schaal voelbaar. Om de kwaliteit en aantrekkingskracht van
woonomgeving en werklocaties als in het landelijk gebied.
het landschap te beschermen, zijn investeringen in behoud
In het bijzonder is daarbij aandacht nodig voor het
en versterking van de bestaande natuurlijke en
toewerken naar een robuust watersysteem.
landschappelijke kwaliteiten van belang.
E C
N O
→ De historische binnenstad van Zutphen trekt jaarlijks veel
→ De stad Zutphen, het dorp Warnsveld en het landelijk
bezoekers. Momenteel kent de gemeente een vrij beperkt
gebied zijn rijk aan cultuurhistorie: de vestigingwerken,
aanbod voor verblijfsrecreatie, dat voornamelijk in de stad
torens, kerken en hofjes zijn kenmerkend voor de
geclusterd is. Door een groeiend inwonertal en een
Daarbij is gelijktijdig aandacht nodig voor andere ruimteclaims die in het landelijk gebied spelen.Bijvoorbeeld op het gebied van woningbouw, het inpassen van de energietransitie, de omgang met vrijkomende agrarische bebouwing, het bewaken van de cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten en een toenemende recreatiedruk. We staan hier voor: een gebiedsgerichte aanpak waarin natuurherstel samen met het stikstof-, klimaat-, landbouw- en woningbeleid wordt opgepakt.
Dit kader schetst op hoofdlijnen de belangrijkste context van opgaven en kansen voor deze kernambitie. In de Atlas
gemeente. Inwoners zijn trots op het historisch erfgoed dat
toename van bezoekers neemt de recreatieve druk in de
Zutphen 2040 staat een uitgebreidere uiteenzetting van de
de gemeente kenmerkt en zien deze kwaliteit graag
gemeente Zutphen in de toekomst toe. Dit biedt kansen om
trends, opgaven en kansen die de toekomst van de gemeente
de rol van recreatie als verdienmodel te verstevigen.
Zutphen beïnvloeden.
C
behouden. In sommige gevallen staat behoud van
cultuurhistorische kwaliteiten op gespannen voet met
Belangrijk aandachtspunt daarbij is in een gezonde
andere thema’s zoals klimaatadaptatie, verduurzaming, de
spreiding over de gemeente en aandacht voor de balans
groeiende vraag naar woonruimte of een groei van het
tussen recreatiemogelijkheden en het beschermen van de
aantal bezoekers. Er ligt een opgave om juist op zoek te
leefbaarheid en van aanwezige waardevolle
gaan naar koppelkansen en daarbij te investeren in de
cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten.
beleefbaarheid van het erfgoed.
→ Het landschap en het stedelijk gebied van de gemeente
→ Er spelen veel ontwikkelingen in het landelijk gebied. De Rijksoverheid wil vóór 2030 de natuur versterken, de
Zutphen is aan klimaatverandering onderhevig. De kans
waterkwaliteit verbeteren en meer doen tegen
op wateroverlast neemt toe doordat piekbuien in de
klimaatverandering. Onder meer de stikstofuitstoot in de
toekomst vaker en heviger zullen voorkomen, Ook
buurt van beschermde natuurgebieden, zoals de
15 DIT IS EEN VAN DE UITKOMSTEN UIT DE ENQUÊTE ‘ZUTPHEN SPREEKT’ DIE IS AFGENOMEN ONDER INWONERS VAN DE GEMEENTE ZUTPHEN. DE TOTALE RESULTATEN ZIJN HIER TE VINDEN.
49
T P
grondgebruikers op zoek naar oplossingen per gebied.
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
5CE
T P
N O
Zes gebiedsgerichte uitwerkingen
C
50
Zutphen is een veelzijdige gemeente met een variëteit aan gebieden. In dit hoofdstuk worden de drie kernambities voor Zutphen in 2040 vertaald naar ruimtelijke keuzes voor de verschillende type gebieden binnen de gemeente.
T P
We onderscheiden zes deelgebieden: → Binnenstad → Stationsomgeving
E C
→ Bestaande en nieuwe woonwijken → Warnsveld → Werklocaties (De Mars, Revelhorst, gemengde gebieden) → Landelijk gebied
N O
C 51
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
5.1
BINNENSTAD
Als hart van Zutphen biedt de binnenstad een uiteenlopende
aandacht voor het behouden van een goede balans in een
(regionale) culturele- en onderwijsvoorzieningen,
leefbare binnenstad. We zijn ons ervan bewust dat meer
dienstverlening, commerciële functies en horeca. Ook bevindt
woningen ook zorgen voor meer inwoners en
zich verspreid over de binnenstad een aanbod aan woningen:
verkeersstromen. We zorgen voor een goed evenwicht tussen
van monumentale panden en herenhuizen tot appartementen
inwoners, bezoekers en verkeer, maar ook tussen stenen en
en woningen boven winkels. Deze variatie aan functies geeft
groen en blauwe structuren. We zoeken oplossingen die zowel
de binnenstad van Zutphen een stedelijke dynamiek.
gaan over beleven, levendig als leefbaar.
cultuurhistorische en monumentale kwaliteiten van Zutphen
3.
zijn op veel plekken volop zichtbaar en beleefbaar. Het is de
binnenstad van Zutphen aangewezen als beschermd
uitdaging dit erfgoed en de historische structuren te benutten
stadsgezicht. Voor bouwen, verbouwen of slopen in een
als basis voor de (ruimtelijke) ontwikkeling van een
beschermd stads- en dorpsgezicht gelden andere regels dan
Vanwege het bijzondere cultuurhistorische karakter is de
N O
dynamische en levendige binnenstad.
voor bouw– of verbouwplannen in gebieden zonder deze
aanwijzing. In de ruimtelijke ontwikkeling van de binnenstad
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040:
houden we rekening met de uitgangspunten van het
beschermd stadsgezicht om zo de cultuurhistorische identiteit
1.
De binnenstad van Zutphen vormt een aantrekkelijk,
C
te behouden en in te zetten bij ontwikkelingen.
levendig en dynamisch stadshart met een hoge kwaliteit aan stedelijke voorzieningen zoals winkels, culturele
4.
Ook voor de binnenstad streven we naar een veilige en
voorzieningen, woningen en horeca. De binnenstad is een plek
gezonde leefomgeving. We hebben aandacht voor de fysieke
om cultuur te beleven en te maken.
omgevingsveiligheid, maar investeren ook in sociale veiligheid
2.
Op locaties in en aan de randen van de binnenstad (zoals
Houtwal, Klein Vaticaan en Polsbroek) verkennen we de
T P
E C
Tegelijkertijd is de binnenstad rijk aan historie en erfgoed. De
en het tegengaan van overlast. Dit doen we samen met inwoners en ondernemers.Op het gebied van gezondheid willen we waar mogelijk bedrijven die bijdragen aan een
mogelijkheden voor het toevoegen van extra woningen door
gezonde leefstijl voorrang geven boven bedrijven die bijdragen
verdichting en transformatie. Daarnaast bieden we
aan een ongezonde leefstijl. In de komende jaren onderzoeken
maatwerk voor het creëren van extra wooneenheden in
we de mogelijkheden die hiertoe zijn of ontstaan.
bestaande gebouwen in de binnenstad. Onder andere blijven
52
we inzetten op wonen in aanloopstraten naar het centrum en
5.
wonen boven winkels. We onderzoeken de mogelijkheden om
name de binnenstad en de stationsomgeving vooralle
We vinden het van belang dat de voorzieningen in met
de parkeernorm voor nieuwe woningen omlaag te brengen. Bij
inwoners bereikbaar en toegankelijk zijn. De ontwikkeling
Figuur 11 Impressie van het DNA van de gemeente Zutphen: foto’s
woningbouwontwikkelingen en verdichting hebben we veel
van rode lopers zorgt voor sterke verbindingen tussen en
ingezonden door deelnemers van de vragenlijst ‘Zutphen Spreekt’.
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
De cultuurhistorische kwaliteit van het erfgoed en de
versterken van de kwaliteiten van de oude vesting (de grens
-waar nodig- door de woonwijken, werklocaties en het hart van
8.
de stad. In de binnenstad zelf hebben we aandacht voor
historische structuren in de binnenstad van Zutphen vormen
van de oude binnenstad) op het gebied van groen - en
fysieke toegankelijkheid. Denk bijvoorbeeldaan
een basis voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. De
waterbeleving, beweging, ontspanning en ontmoeting.
rolstoelvriendelijkheid, bereikbaarheid voor hulpdiensten en
historie van de stad moet voor inwoners en bezoekers
verkeersveiligheid.
zichtbaar en beleefbaar zijn om ze ook voor de toekomst te
13. Groen-blauwe longen verbinden het buitengebied met
behouden. We zetten hierbij in op het benutten en versterken
binnenstedelijke groenstructuren. De verschillende
van het gebouwde culturele erfgoed zoals de stadsmuur,
historische vestinggordels in de binnenstad zijn onderdeel
6.
In de historische binnenstad zien wij in de toekomst
beperkte ruimte voor de auto. Met het oog op leefbaarheid en
T P
bastions en grachten, linies en het rivierfront.
belevingswaarde koersen we op een autoluwe binnenstad.
inprikkers komen bij elkaar bij de historische entrees van de
We kiezen voor een hoogwaardige verblijfskwaliteit met
We onderzoeken onder meer de nodige parkeergelegenheden
9.
aan de randen van de binnenstad. En we bieden een
bijpassende verblijfs- en ontmoetingsplekken zoals
aantrekkelijk alternatief voor het autogebruik door sterke
horecagelegenheden, detailhandel en passende
verbindingen en faciliteiten voor langzaam verkeer
overnachtingsmogelijkheden. Hierbij bewaken we het behoud
(bijvoorbeeld de rode lopers). We hebben oog voor het
van draagvlak voor meer specialistische winkels en
behoud van noodzakelijke autoverbindingen en zorgen samen
voorzieningen die het karakter van Zutphen kenmerken,
met ondernemers en andere betrokken partijen voor de
Bijvoorbeeld op het gebied van ambacht, biologische waren,
E C
N O
randvoorwaarden voor behoud van bedrijvigheid. Tegelijkertijd voorzien we ook ruimte buiten de binnenstad voor
esoterie en lokale producten uit het landelijk gebied.
bedrijvigheid die niet goed aansluit bij het autoluwe karakter
10. We investeren in sterke verbindingen naar de binnenstad
van de binnenstad, bijvoorbeeld op plekken in gemengde
van hoge ruimtelijke kwaliteit. In het bijzonder gaat onze
milieus (wonen, werken, recreatie). 7.
C
We zetten in op het versterken van Zutphen als compacte
aandacht uit naar het opwaarderen van de entreegebieden Stationsstraat en de Houtwal.
stad en kiezen voor het mengen van ruimtelijke functies. We
11. We benutten de recreatieve potentie van de IJsselkade
zien de binnenstad van Zutphen, de stationsomgeving en
(rivierfront) en de Berkel als plekken waar inwoners en
Noorderhaven als gebieden met ieder een eigen identiteit, die
bezoekers van de binnenstad kunnen ontspannen en elkaar
elkaar door goede fysieke verbindingen en programmering
ontmoeten. De IJsselkade biedt bescherming tegen
aanvullen.Hier kunnen inwoners en bezoekers voorzieningen
hoogwater, maar zien we ook als een verkoelende uitloop van
en kwaliteiten in deze gebieden benutten. We zetten in op een
de stad. Met een goede routing vanuit de binnenstad wordt de
natuurlijke en aantrekkelijke noord-zuidverbinding in de vorm
van het water beter beleefbaar gemaakt.
van wandel- en fietsroutes. Zo vormt het spoor minder een barrière in het hart van de stad. Ook verkennen we het
12. De binnenstad moet een aantrekkelijke plek zijn voor
verplaatsen van verkeersstromen door het verleggen van de
inwoners, ondernemers en bezoekers. Door vergroening
binnenstadsring.
werken we aan het versterken van de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte en het verminderen van hittestress. In het bijzonder hebben we aandacht voor het benutten en
16 ZIE OOK BINNENSTADSVISIE ZUTPHEN (2012)
53
van deze ‘groene inprikkers’. De vesting en de groene binnenstad en bijbehorende historische wegen en bruggen.16 We zetten in op herstel van de vestinggordels en de verdedigingslinies en verbinden de parken (Boompjeswal, Vogelpark) rond de binnenstad door het vergroenen van bijvoorbeeld de Paardenwal, de Berkelzone en de Martinetsingel. We verbinden deze parken zoveel mogelijk met andere groenstructuren, zoals het Emerpark.
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
5.2
STATIONSOMGEVING elkaar kunnen treffen en samenwerken. Zo faciliteren we een
De stationsomgeving vormt een belangrijke schakel tussen de
leren en verblijven. In deze gemengde woonmilieus is ruimte
innovatiemilieu waar ondernemers in onder meer de
binnenstad en het noorden van Zutphen. De zone kenmerkt
voor stedelijke, vernieuwende architectuur en hoogteaccenten
maakindustrie, creatieve industrie en dienstensector profijt van
zich door een combinatie van historische en moderne
in bebouwing. Vanwege de goede bereikbaarheid van de
hebben.
elementen en heeft veel potentie om zich te ontwikkelen tot
stationsomgeving verkennen we de mogelijkheden om in deze
dynamische omgeving. Op het gebied van onderwijs kent de
zone lagere parkeernormen te hanteren.
T P
zone met de aanwezigheid van Aventus, de Techniekfabriek en 3.
functie. Het treinstation en het naastgelegen busstation maken
een mobiliteitsknooppunt door de intensiteit aan functies
het gebied een belangrijk mobiliteitsknooppunt. Voor
rondom het station te vergroten. Ook zetten we in op een
bezoekers van buiten de gemeente vormt de stationsomgeving
makkelijker gebruik van verschillende modaliteiten (overstap
het visitekaartje van Zutphen. De stationsomgeving omvat de
trein, bus, fiets, (deel)auto) en een goede bereikbaarheid
beide zijden van het station, het gebied ten zuiden van het
vanuit het omliggende landelijk gebied.
In de stationsomgeving faciliteren we de ontwikkeling van
E C
N O
Kleine Linie, en het gebied rond het Baudartius gebouw.
4.
We willen de ervaren barrière verminderen tussen
Noorderhaven en de binnenstad. Onder andere met het oog
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040: 1.
C
In de stationsomgeving van Zutphen, het gebied langs het
op hierop zetten we in op het verleggen van de centrumring
54
het aanwezige cultuuraanbod. De vernieuwing van de Hanzehof biedt aanknopingspunten voor een eigentijds cultureel en maatschappelijk cluster. We verkennen de mogelijkheden voor het ontwikkelen van een cultuurcorridor die als aantrekkelijke en herkenbare route een verbinding slaat tussen de binnenstad en de Hanzehof. 8.
Bij ruimtelijke ontwikkelingen rondom de spoorlijn hebben
we aandacht voor de gevoeligheid van nieuwe functies op het gebied van fysieke veiligheid en geluidsoverlast van
door de Marstunnel naar De Mars en het verminderen van
treinverkeer. Zo houden we rekening met bestaande
autoverkeer op het stationsplein en de IJsselkade.
risicocontouren voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Ook
spoor tot aan de Hanzehof en rondom het station van Zutphen zetten we in op een intensivering van wonen én werken.
5.
Hier zien we kansen voor het versterken van de stedelijke
van de stationsomgeving als regionale plek om elkaar te
economie, waarbij de interactie tussen bedrijven, onderwijs- en
ontmoeten en samen te werken. Hierbij verkennen we de
onderzoeksinstellingen, cultuur, inwoners en bezoekers
mogelijkheden voor het opwaarderen van de kwaliteit van de
Investeringen in het verblijfsklimaat versterken het imago
centraal staat. Met van het station als OV-knooppunt biedt de
openbare ruimte op het Stationsplein en de Stationsstra. Ook
stationsomgeving kansen voor vestiging van de dienstensector
bieden we ruimte voor flexibele werkplekken die bijdragen aan
in een gemengd stedelijk milieu (wonen, werken, recreëren).
het dynamische karakter.
2.
6.
We bieden in de stationsomgeving ruimte aan de
Vanwege de gunstige ligging van de stationsomgeving
zien we kansen voor het doorontwikkelen en versterken van
het Kompaan College een belangrijke maatschappelijke
spoor tot en met de Hanzehof, de wijk Noorderhaven, de
7.
In de stationsomgeving ontmoeten onderwijs en
woonopgave door verdichting en transformatie.Jongeren die
bedrijvigheid elkaar en is er ruimte om de dwarsverbanden
in de gemeente willen blijven wonen en studenten zijn hierbij
op te zoeken en te innoveren. De stationsomgeving wordt een
een belangrijke doelgroep. We kiezen we voor gemengde
levendige en fysieke uitwisselingsplek waar ondernemers,
woonmilieus waar wonen gecombineerd wordt met werken,
leerlingen, studenten, mbo-onderwijsinstellingen en overheden
houden we de ontwikkelingen rondom intensivering van het goederenvervoer nauwlettend in de gaten.
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
5.3
BESTAANDE EN NIEUWE WOONWIJKEN het oog op de toenemende vergrijzing is deze van groot
De gemeente Zutphen heeft verschillende woonwijken - met
een gedifferentieerd woningaanbod met een mix aan
belang voor het welzijn van onze inwoners. In bepaalde wijken
elk hun eigen ontstaansgeschiedenis, identiteit en eigenheid.
doelgroepen en prijsklassen. We streven naar woningbouw
versterken we bestaande wijkharten, in wijken waar veel
oplossingen waarmee inwoners in hun eigen buurt of wijk
nieuwe woningen worden toegevoegd faciliteren we de
Dit hoofdstuk beschrijft de gebiedsspecifieke keuzes voor de
T P
kunnen blijven wonen.
ontwikkeling van een nieuw wijkhart. Voor elke woonwijk vormen de bestaande sociale (infra)structuren en de
bestaande Zutphense woonwijken en nieuwe woonlocaties. De We zetten in op diverse uitbreidingslocaties tot 2040 die
gebiedsgerichte uitgangspunten voor Warnsveld zijn terug te
3.
vinden in Hoofdstuk 5.4.
goed aansluiten op het bestaande stedelijke weefsel: De
E C
Hoven (Noord en op de grens met Brummen), omgeving
Kerkepad en Bronsbergen. We verkennen mogelijke kansen
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040:
om ten noorden van de Kerkhofweg op kleine schaal en in 1.
De schaalsprong die we als gemeente willen maken,
vertaalt zich onder meer in het vergroten van het
lage dichtheden ruimte te bieden aan ‘wonen in het groen’. Het landschap is hier evenals bodem- en watersystemen leidend.
N O
woningaanbod in bestaande en toekomstige wijken. Bij
Ook verkennen we mogelijkheden voor woningbouw aan de
inbreiding, transformatie en uitbreiding zetten we ons in om
zuidkant van De Hoven. Met de direct omliggende gemeenten
met woningbouw een bredere meerwaarde voor de
overleggen we over het toevoegen van extra woningen.
samenleving te genereren. Daarbij gaat het om het
We zetten in op het toekomstbestendig maken van de
het wijkhart. De invulling van het wijkhart wordt verder bepaald in samenspraak met de inwoners en met aandacht voor de maatschappelijke opgaven, aanwezige doelgroepen en de wisselwerking met functies elders in de gemeente. 6.
In de woonwijken zetten we in op een optimale
bereikbaarheid van het wijkhart. Vanuit het principe van de ‘15minuten stad’ worden wijkharten gekoppeld aan een (kleinschalig) mobiliteitsknooppunt dat (vraaggestuurd) openbaar vervoer dichtbij de inwoners brengt. Rode lopers
verduurzamen van woningen of vastgoed, het verbeteren of
4.
toevoegen van groene kwaliteit, het vergroten van de
huidige woningvoorraad, zowel koop- als huurwoningen.
en aantrekkelijke doorfietsroutes naar de binnenstad en
klimaatbestendigheid en het versterken van de leefbaarheid in
We kiezen voor een gebiedsgerichte aanpak en beginnen met
andere delen van de gemeente.
de wijken. Om deze hoge ambitie ook echt te realiseren,
de buurten Helbergen, Zeeheldenbuurt, Voorsterallee-kwartier,
C
maken we gebiedsgerichte uitvoeringsprogramma’s. 2.
De verstedelijkingsopgave krijgt vorm door gerichte
inbreiding in bestaande wijken zoals. Waterkwartier, De
vormen binnen het verstedelijkt gebied een netwerk van veilige
Als gemeente faciliteren we elektrische mobiliteit.We
Looërenk & Woud en Overkamp. In 2040 is er in alle
7.
woonwijken een besluit genomen over alternatieven voor
zetten daartoe in de woonwijken ook in op een toereikende
aardgas, zodat we in 2050 als gemeente van het gas af zijn.
laadinfrastructuur, zowel voor de auto als de fiets.
Hierbij volgen we een uitwerking passend bij de wijk zoals We werken aan een gezonde leefomgeving en richten
Stoven, Noordveen, Zuidwijken-De Brink. Hierbij denken we
vastgelegd in het warmtetransitieplan. Met het oog op
8.
aan herstructurering, woningsplitsing, transformatie van
klimaatverandering kiezen we voor het toevoegen van groen
deze omgeving beweegvriendelijk in. We bieden ruimte voor
woningen. We zetten in op het benutten van koppelkansen
in de bestaande woonwijken voor verkoeling en het voorkomen
groen-blauwe dooradering in de woonwijken, die ervoor zorgt
met de aanpak van de energietransitie, opgave voor
van wateroverlast.
dat de woonomgeving klimaatadaptief en natuurinclusief is ingericht. De groen-blauwe longen tussen de woonwijken
CO2-reductie en met het verbeteren van de kwaliteit van de
55
aanwezige sociaal-maatschappelijke opgaven de basis voor
Ons streven is dat elke wijk in 2040 een wijkhart heeft
openbare ruimte. Inbreidingsprojecten pakken we op in
5.
samenwerking met de bewoners. De kwaliteit van de woon- en
met een ontmoetingsplek en een zorgpunt. Hiermee werken
hebben naast klimaatadaptatie en natuurontwikkeling een functie op het gebied van onder andere ontmoeting,
leefomgeving staat hierbij centraal. We zetten in op wijken met
we aan het verstevigen van onze sociale infrastructuur. Met
ontspanning of sport en spel. De aanwezigheid van rode
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
lopers binnen deze groen-blauwe longen stimuleert inwoners
ontstaan daarbij knelpunten Denk aan een verminderde
in wijken om vaker te kiezen voor fietsen en wandelen.
kwaliteit van het oppervlaktewater (met risico’s voor het waterleven en de volksgezondheid). We kiezen voor gerichte
9.
herinrichting van watergangen en het benutten van
In navolging van de recente ontwikkelingen in het
Emerpark (ecologisch stadspark) zien we kansen om de
mogelijkheden voor afkoppeling, bijvoorbeeld het loskoppelen
beleving van groen en water te versterken in de zone langs
van de afvoer van regenwater van het riool. Zo investeren we
de Berkel en de N348. De directe omgeving van de Berkel
in het verbeteren van de waterkwaliteit en -kwantiteit in de
kent verschillende karakteristieken. Dit vraagt om een
woonwijken.17
T P
gebiedsgerichte aanpak waarin de Berkel als groen-blauwe long wordt ingericht met aandacht voor de kwaliteiten van de omgeving. Voor de zone langs de Den Elterweg, als
E C
zoekgebied voor een stadsklimaatpark, liggen kansen om water en natuur meer ruimte te geven. We willen van het Emerpark een groot en samenhangend stadspark maken met kwaliteit en grotere beleefwaarde. We verkennen of we het stadsklimaatpark fysiek kunnen verbinden met het Emerpark
N O
en hoe we de Den Elterweg hierin kunnen integreren. 10. Bij nieuwe ontwikkelingen stellen we een veilige en gezonde leefomgeving voor al onze inwoners als
randvoorwaarde. Hierop volgen we de geldende normen op
C
het gebied van luchtkwaliteit, geuroverlast, geluidsoverlast en omgevings veiligheid.
11. Het bodem- en watersysteem is sturend bij het bepalen van de mogelijkheden bij het toewijzen van toekomstige
locaties voor woningbouw. We geven onze uitleglocaties zó vorm dat ze blijven passen bij onze uitgangspunten van de
compacte stad, en we zo veel mogelijk duurzaam en circulair bouwen.
12. Het water in de Zutphense woonwijken is sterk afhankelijk van aanvoer van het water vanuit de Berkel. Tijdens droge perioden is er geen of beperkte inlaat van water, waardoor er onvoldoende water om de waterstanden in de woonwijken te handhaven. Met name in de wijken Leesten en Zuidwijken
56
17 VOORKEURSSCENARIO ZUTPHEN STROOMT WATERSCHAP RIJN EN IJSSEL (2020)
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
5.4
WARNSVELD
Het dorp Warnsveld, aan de oostkant van de gemeente
doorstroming op de woningmarkt. In het bijzonder hebben we
Zutphen, staat bekend als een pittoresk dorp omringd door
aandacht voor geschikte woningen voor inwoners met een
bosrijke natuur. Hoewel Warnsveld grotendeels vergroeid is
zorgvraag in Warnsveld.
T P
met Zutphen, heeft het toch zijn eigenheid weten te behouden. We zetten in op het toekomstbestendig maken van de
Warnsveld kent een rijke geschiedenis die teruggaat tot de
3.
vroege middeleeuwen. Sporen van deze geschiedenis zijn
huidige woningvoorraad, zowel koop- als huurwoningen.
terug te vinden in de historische dorpskern. Daarnaast
Ook voeren we in Warnsveld het gesprek over alternatieven
bevinden zich in Warnsveld ook modernere elementen, zoals
voor aardgas. Hierbij volgen we een uitwerking passend bij
het winkelcentrum De Dreiumme. Warnsveld kenmerkt zich
Warnsveld zoals vastgelegd in het warmtetransitieplan. Met
door een grote sociale verbondenheid en heeft een actief
het oog op klimaatverandering kiezen we voor het toevoegen
verenigingsleven. In de omgeving van Warnsveld is het
van groen in de bestaande woonwijken voor verkoeling en het
agrarische karakter van het dorp zichtbaar en is de
voorkomen van wateroverlast.
E C
N O
cultuurhistorie van het landschap beleefbaar op diverse landgoederen.
4.
Vanwege het bijzondere cultuurhistorische karakter is
Warnsveld aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Voor
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040: 1.
C
dorpsgezicht gelden andere regels dan voor bouw– of
We faciliteren kleinschalige woningbouw om te voorzien in
verbouwplannen in gebieden zonder deze aanwijzing. In de
de lokale woonbehoefte. We zien daarbij hoofdzakelijk kansen
ruimtelijke ontwikkeling van Warnsveld houden we rekening
voor inbreiding en transformatie. In het bijzonder zetten we in
met de uitgangspunten van het beschermd dorpsgezicht om
op de transformatie van werklocatie Lage Weide naar een
zo de cultuurhistorische identiteit te behouden en in te zetten
gemengd gebied met ruimte voor werken, wonen en,
bij ontwikkelingen.
onderwijs. En op inbreiding van woningen nabij voorzieningencluster De Dreiumme.
2.
57
bouwen, verbouwen of slopen in een beschermd stads- en
Ons uitgangspunt is dat woningbouw moet bijdragen aan
5.
Ook in Warnsveld investeren we in het op peil houden en
versterken van het aanbod aan basisvoorzieningen. De Dreiumme is voor het dorp een kansrijk wijkhart. In samenwerking met inwoners, ondernemers en
een grotere diversiteit van de woningvoorraad. We zetten
maatschappelijke organisaties werken we aan de
met name in op het ontwikkelen van betaalbare woningen
instandhouding en versterking van deze plek als
voor starters. Met het toevoegen van woningen voor ouderen
ontmoetingshart. Hiernaast willen we ook het culturele leven in
nabij de aanwezige voorzieningen stimuleren we de
Warnsveld instandhouden en verrijken.
18 VOORKEURSSCENARIO ZUTPHEN STROOMT WATERSCHAP RIJN EN IJSSEL (2020)
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
6.
Met de aanwezigheid van (vraaggestuurd) openbaar
watergangen en het vergroten van de wateraanvoer vanuit het
vervoer en de ontwikkeling van uitnodigende rode lopers
Twentekanaal werken we toe naar een robuust
faciliteren we de bereikbaarheid De Dreiumme als van
watersysteem met goede waterkwaliteit.18
(kleinschalig) voorzieningencluster voor alle inwoners van Warnsveld. De rode lopers zorgen ook voor een optimale verbinding voor langzaam verkeer met de binnenstad van Zutphen. 7.
T P
Op werklocatie Lage Weide zetten we stappen in de
transitie naar gemengd gebied met wonen, werken en voldoende ruimte voor vergroening. Samen met ondernemers
E C
en maatschappelijke organisaties verkennen we de mogelijkheden voor het toevoegen van (natuurinclusieve) woningbouw.Dit in combinatie met het behoud van publieksgerichte bedrijvigheid en onderwijs. 8.
N O
De aanwezigheid van groen en de Berkel, de rijke
cultuurhistorie en het dorpse karakter maken Warnsveld uniek binnen de gemeente Zutphen. De landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten vormen bij nieuwe
ruimtelijke ontwikkelingen een belangrijk uitgangspunt. Dit
C
betekent dat we oog hebben voor het behoud van het dorpse
karakter en zoeken naar aansluiting bij de maat en schaal van het dorp. 9.
Met de verbinding van bestaande groenstructuren door
groen-blauwe longen investeren we in een leefbare en
gezonde woonomgeving. Deze groen-blauwe longen leveren een positieve bijdrage aan de biodiversiteit en
klimaatadaptatie Ook benutten we zo het recreatief
potentieel van de Berkel en de groenrijke omgeving voor inwoners en bezoekers van Warnsveld. 10. Inwoners van het dorp Warnsveld ervaren, net als in
enkele andere gebieden binnen de gemeente, problemen met betrekking tot de waterkwaliteit. Met herinrichting van
58
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
5.5
WERKLOCATIES
Ongeveer de helft van de Zutphense werkgelegenheid bevindt
het aanbieden van werkervaringsplekken, van
om herstructurering en transformatie te combineren met een
zich op de werklocaties, ofwel de bedrijventerreinen en de
praktijkonderwijs tot en met hbo-niveau.
impuls aan de ruimtelijke kwaliteit.
binnenstad. Ongeveer een vierde van de werkgelegenheid (zzp-ers) is verspreid door Zutphen te vinden.De zorgsector,
2.
goed voor 25% van de werkgelegenheid, bevindt zich
voor toekomstbestendige bedrijvigheid op orde zijn. Zo
grotendeels buiten de werklocaties en heeft een aantal
ondersteunen en faciliteren we de beweging naar innovatie,
concentraties.
circulaire bedrijfsvoering en de energietransitie bij
E C
ondernemers. De werklocaties in de gemeente Zutphen vormen een belangrijke schakel in de lokale en regionale economie. In
3.
totaal telt de gemeente Zutphen momenteel vier
Revelhorst door inbreiding, transformatie en geleidelijke
bedrijventerreinen: De Mars, De Revelhorst, De Lage Weide
uitbreiding. Binnen onze gemeente is De Mars het
en De Stoven. Elk van deze bedrijventerreinen kent zijn eigen
bedrijventerrein waar (regionale) bedrijvigheid zich
economisch zwaartepunt. Bedrijventerrein De Mars is één van
concentreert met ruimte voor zwaardere milieucategorieën en
de grootste bedrijventerreinen met de zwaarste milieucategorie
grootschalige detailhandel. Binnen de doorontwikkeling
in de regio en heeft een eigen haven, industrie en
kunnen we aanvullende voorwaarden op het gebied van
grootschalige detailhandel.
We zetten in op verdere ontwikkeling van De Mars en
N O
C
Hoewel de binnenstad van Zutphen ook een belangrijke
gezondheid stellen om mogelijke negatieve
6.
We zetten stevig in op verduurzaming van de
bedrijventerreinen in de gemeente. Als partner van bedrijven in de energietransitie willen we voldoende ruimte faciliteren voor energieopslag en duurzame energiebronnen. Ook onderzoeken we hoe we ruimte kunnen bieden aan innovatie op het gebied van circulariteit. 7.
Met het oog op de transitie naar duurzame mobiliteit
gaan we voor een toereikende laadinfrastructuur op de werklocaties, zowel voor de auto, vrachtauto als voor de fiets. Met de ontwikkeling van twee mobiliteitsknooppunten met een aanbod aan deelmobiliteit, regionale (snel)fietsroutes en lokale rode lopers stimuleren we werknemers om te kiezen voor het OV of de fiets als alternatief voor de personenauto.
gezondheidseffecten voor omwonenden te voorkomen.
Op de overige bedrijventerreinen binnen de gemeente
8.
Op de verschillende werklocaties investeren we in
samenwerking met ondernemers in vergroening van de
werklocatie in onze gemeente vormt, komt deze niet aan de
4.
orde in dit onderdeel. De gebiedsgerichte uitgangspunten voor
onderzoeken we samen met de aanwezige ondernemers de
openbare ruimte en daarmee in de verblijfskwaliteit door in
de binnenstad zijn terug te vinden in Hoofdstuk 5.1
mogelijkheden voor een verkleuring naar publieksvriendelijke
samenwerking met ondernemers investeringen te doen in
bedrijvigheid. Dit met het oog op aangrenzende
vergroening van de openbare ruimte. Hiermee anticiperen we
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040 WERKLOCATIES
woningbouwambities. We spannen ons in om het principe: het
op de gevolgen van klimaatverandering en zorgen we voor
ALGEMEEN:
juiste bedrijf op de juiste plek samen met het bedrijfsleven
een fijne werkomgeving.
1.
te bestendigen.
We zetten in op clustervorming en faciliteren en initiëren
samenwerking tussen onderwijsinstellingen, het
5.
bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen die hieruit
benutten we het momentum om gelijktijdig investeringen te
Bij herstructurering en transformatie van werklocaties
voortvloeit. Hierbij gaan we voor innovatie, het behouden en
doen in andere maatschappelijke opgaven. Bijvoorbeeld op
versterken van het onderwijsaanbod en werkgelegenheid en
het gebied van klimaatadaptatie, gezondheid en de energietransitie. We maken werk met werk en streven ernaar
59
T P
Als gemeente zorgen we ervoor dat de randvoorwaarden
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
4.
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040 DE MARS:
‣
Via diverse sporen zetten we in op verduurzaming van
De Mars. We ondersteunen bedrijven in de zoektocht naar De lokale en regionale functie van De Mars verstevigen we via
verduurzaming van hun energiegebruik. Het winnen van
de volgende ontwikkelrichtingen:
zonne-energie op geschikte bedrijfsdaken is daarbij een eerste
onderhoud aan de Oude IJsselbrug voor bevaarbaarheid en doorvaarbaarheid van de IJssel.
‣
De realisatie van de randvoorwaarden voor verduurzaming van de mobiliteit voor vrachtverkeer.
stap. Maar we staan ook open voor alternatieve vormen zoals 1.
waterstof. Daarnaast verkennen we samen met het
6.
het gebied van maakindustrie. Met aanwezigheid van
We koesteren de positionering van De Mars in de regio op
bedrijfsleven hoe we de aanwezige restwarmtebronnen
vervoersstromen op De Mars. We investeren in nodige
bedrijvigheid met zwaardere milieucategorieën kent De Mars
optimaal kunnen benutten voor verduurzaming van de
een duidelijk profiel en levert het bedrijventerrein veel banen
gebouwde omgeving. Met de ontwikkeling en inpassing van
op binnen de gemeente. De maakindustrie zorgt ook voor een
een smart energy hub zorgen we ervoor dat energie die in het
minder conjunctuurgevoelige basis voor de Zutphense
gebied wordt opgewekt of aanwezig is, ook lokaal benut kan
economie en biedt relatief veel werkgelegenheid aan mensen
worden. Bij het verkennen van zulke nieuwe mogelijkheden
met een vmbo- of mbo-opleiding.
van duurzame energieopwek en -opslag hebben we
Bij het toevoegen van bedrijvigheid zoeken we samen met
voor fysieke veiligheid.
het bedrijfsleven en adviserende organisaties zoals de GGD,
N O
de omgevingsdienst, de veiligheidsregio en de waterschappen
5.
naar een goede balans tussen het beschermen van de
regionale bereikbaarheid van De Mars. Samen met het
benodigde milieuruimte voor bedrijven en het zoveel mogelijk beperken van de milieubelasting, fysieke
veiligheidsrisico’s en gezondheidseffecten op de omgeving
C
Als gemeente spannen we ons in voor een verbeterde
bedrijfsleven zetten we, in op: ‣
ingrepen op het gebied van verkeerscirculatie en doorstroming van De Mars. Vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid verkennen we de mogelijkheid voor een betere scheiding van verkeersstromen en de realisatie van wandelpaden, met name voor de verbinding met het station. 7.
We verkennen samen met ondernemers hoe de
Industriehaven optimaal gebruikt kan worden. We toetsen de economische en maatschappelijke haalbaarheid en meerwaarde van mogelijke ingrepen. Vanzelfsprekend onderzoeken we de gevolgen van de groei van vrachtverkeer op milieukundig vlak en voor het gebruik van de wegen en de openbare ruimte van De Mars.
het in regionaal en intergemeentelijk verband
verkenen van de mogelijkheden voor een derde brug
8.
vermindering van de belasting van bedrijfsafvalwater op het
over de IJssel. We kijken daarbij vooruit naar de
bijvoorbeeld hitte, werken we aan vergroening en verkoeling
watersysteem. Tegelijkertijd inventariseren we waar bedrijven
langere termijn. Vanzelfsprekend zal hiervoor
van De Mars. Samen met het bedrijfsleven en partners treffen
qua milieuzonering niet op de juiste locatie zitten. Een welke
gedegen onderzoek moeten plaatsvinden. Met
we maatregelen in de openbare ruimte en op het eigen terrein,
fysieke schuifruimte er binnen de gemeente is.
aandacht voor een goede landschappelijke inpassing
zoals het aanplanten van groen.
met nieuwe technieken. We kijken daarbij ook naar
3.
De beschikbare ruimte voor extra bedrijvigheid op De
Mars is schaars. We verkennen in afstemming met het
zullen verschillende opties verkend worden. Aanvullend kijken we naar de randvoorwaarden die we moeten invullen om de bestaande Oude
bedrijfsleven de benodigde extra ruimte en zetten in op een meersporenaanpak van inbreiding, transformatie en
IJsselbrug af te waarderen; ‣
geleidelijke uitbreiding naar Eefde-West. Hoe deze uitbreiding precies vorm krijgt, wordt de komende jaren verder
de doorontwikkeling van het treinstation als mobiliteitsknooppunt;
‣
de ontwikkeling van (snel)fietsroutes, die naast een
verkend. Bij inbreiding, transformatie en uitbreiding zijn
betere bereikbaarheid ook gezonde keuzes
optimaal ruimtegebruik en het toekomstbestendig maken van
stimuleren voor woon-werkverkeer;
het terrein randvoorwaarden.
60
T P
E C
nadrukkelijk aandacht voor het beperken van eventuele risico’s 2.
De toename van bedrijvigheid heeft gevolgen voor de
Met het oog op een prettige verblijfskwaliteit, ook tijdens
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040 DE REVELHORST: De economische potentie van de Revelhorst verstevigen we
een prettige verblijfskwaliteit voor werknemers en bezoekers.
verplaatsing van bedrijvigheid naar De Mars en/of de
Op het gebied van verduurzaming vormt zon-op-dak op de
Revelhorst.
Revelhorst het uitgangspunt.
via de volgende ontwikkelrichtingen:
2. 5.
1.
Het bedrijventerrein De Revelhorst biedt potentie voor
het zoveel mogelijk samenbrengen van duurzame opwek,
deze gebieden. Dat betekent onder andere meerlaags bouwen
intensivering van zijn economische functie door het
opslag en verbruik. Voor de opwek van duurzame energie
met slim gebruik van plinten en het faciliteren van wonen
concentreren van bedrijvigheid. het concentreren van
vormt zon-op-dak op de Revelhorst het uitgangspunt. Om een
bedrijvigheid in de (maak)industrie. In afstemming met het
antwoord te bieden op de knelpunten in
bedrijfsleven onderzoeken we de benodigde extra ruimte en
elektriciteitsvoorziening en belasting van het net, verkennen
kiezen we voor inbreiding, transformatie en geleidelijke
we ook hier met het bedrijfsleven mogelijkheden voor de
uitbreiding in oostelijke en zuidelijke richting. Bij inbreiding en
ontwikkeling van een smart energy hub.
toekomstbestendigheid uitgangspunten. Ook op de Revelhorst
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040 GEMENGDE
zetten we ons in om milieubelasting en negatieve
GEBIEDEN:
gezondheidseffecten zoveel mogelijk te beperken.
N O
Op verschillende kleine werklocaties in de gemeente zien we
2.
Bij het onderzoeken van mogelijkheden voor uitbreiding in
potentie om deze locaties te transformeren (‘verkleuring’) naar
oostelijke en zuidelijke richting zoeken we naar koppelkansen
gebieden met een mix van gebruiksfuncties. In eerste instantie
met de zone Zutphen-Emmerikseweg (ZE) in buurgemeente
verkennen we de mogelijkheden voor verkleuring voor de
Bronckhorst. Uitgangspunt is het behoud van voldoende
bedrijventerreinen Lage Weide en De Stoven, en voor het
C
groene ruimte als verbinding tussen de IJssel en het
broekgebied op de grens van Zutphen en Bronckhorst. 3.
Met de ontwikkeling van een mobiliteitsknooppunt
rondom het knooppunt N314/N348 investeren we in de
grensgebied tussen De Mars (zuid) en Noorderhaven. Daarbij zien we de volgende ontwikkelrichtingen: 1.
Op de kleine werklocaties zien we kansen voor de transitie
naar een gemengd gebied waar publieksvriendelijke
bereikbaarheid van de Revelhorst. Bij het mobiliteitsknooppunt
bedrijvigheid gecombineerd kan worden met woningen een
vind je een divers aanbod aan modaliteiten (bus, fiets, (deel)
(kleinschalige) detailhandel. In samenwerking met het
auto). Een rode loper vormt een betere verbinding voor
aanwezige bedrijfsleven inventariseren we de mogelijkheden
langzaam verkeer tussen het bedrijventerrein en de
om deze ‘verkleuring’ in gang te zetten. Kijkend naar de
woonwijken.
milieuruimte van de bestaande bedrijvigheid op de locaties, is een groot deel van de aanwezige bedrijven in de basis goed te
4.
In samenwerking met het bedrijfsleven investeren we in
T P
E C
transformatie zijn optimaal ruimtegebruik en
61
In navolging van onze ambitie voor compacte
verstedelijking kiezen we voor functioneel ruimtegebruik in
Op het gebied van verduurzaming zijn we voorstander van
combineren met andere functies zoals wonen. Op geschikte
het treffen van klimaatadaptieve maatregelen op De
locaties staan we positief tegenover initiatieven voor menging
Revelhorst. We stimuleren vergroening van de openbare
van functies op kavelniveau. Tegelijkertijd zijn we bereid
ruimte en het eigen terrein en werken daarmee samen aan
ondernemers te ondersteunen bij het verk ennen van
boven winkels of andere bedrijven. De openbare ruimte biedt ruimte voor ontmoeting in een groene omgeving, in aansluiting op de groen-blauwe longen. 3.
Op het gebied van mobiliteit worden de gemengde
gebieden multimodaal ontsloten. De aanwezigheid van rode lopers faciliteert de keuze voor wandelen of fietsen. Met de nabijheid van een mobiliteitsknooppunt is ook de verbinding met het openbaar vervoer in orde.
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
5.6
LANDELIJK GEBIED
Het landelijk gebied in de gemeente Zutphen kent een lange
door te zoeken naar een goede, structurele en duurzame
ontstaansgeschiedenis en herbergt nog steeds bijzondere
invulling van de vrijkomende agrarische gronden en
cultuurhistorische waarden. Het oude landschap is gevormd
bebouwing.
door de rivieren de Berkel en de IJssel. Al vroeg werd het gebied bewoond op de hogere delen langs de rivieren en de
In 2015 stelde de gemeenteraad van Zutphen de ‘Visie
hogere gronden in de overige delen van het landschap. De
landelijk gebied Zutphen’ vast. De uitgangspunten zijn de basis
rivieren waren belangrijk voor de handel en Zutphen groeide
voor de uitwerking van het landelijk gebied in deze
uit tot een belangrijke Hanzestad. Het landschap in het
omgevingsvisie. De visie op het landelijk gebied wordt in het
oostelijk deel van de gemeente kent een meer agrarisch
verlengde van de omgevingsvisie op een aantal thema’s
landschap met landgoederen, kampen en essen. Het
geactualiseerd: landbouw, klimaat (waterbeschikbaarheid en
landschap is dynamisch en verandert mee met de
-kwaliteit), cultuurhistorie/erfgoed en biodiversiteit.
landelijk gebied rondom Zutphen en Warnsveld een gevarieerd
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040:
N O
gebruik van agrarische bedrijvigheid, recreatie, andere vormen van ondernemerschap, natuurbehoud, cultuurhistorie en
1.
De landschappelijke kwaliteiten en karakteristieken
incidentele bewoning. Het landelijk gebied vormt nu ook een
van het landelijk gebied hanteren we als uitgangspunt voor
belangrijk uitloopgebied voor recreërende bewoners van de
nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. We zorgen voor een vitaal
stad en de regio. Door een groei van het inwoneraantal zal het
en aantrekkelijk landelijk gebied waar alle gebruikers werken
belang van het landelijk gebied als uitloopgebied alleen maar
binnen de draagkracht van natuur, klimaat, water en bodem.
toenemen.
Hierin houden we vast aan de gebiedsindeling bestaande uit
C
T P
E C
veranderende behoefte en vraag. Tegenwoordig kent het
de landgoederen- en natuurzone, agrarische zone, groene
Het landelijk gebied ondergaat momenteel een aantal grote
stadsrandzone en IJsselzone (zie voor de beschrijving van
veranderingen. Hoewel het relatief beperkt agrarisch wordt
deze zones Hoofdstuk4.3).
gebruikt, zal de transitie die de agrarische sector doormaakt
62
bepalend zijn voor de ontwikkeling van het buitengebied. De
2.
agrarische sector in Nederland staat voor een transitie naar
toekomstbestendige agrarische sector die de positie in
een meer duurzame en klimaatrobuuste bedrijfsvoering.
onze samenleving behoudt via de provinciale en regionale
Daarnaast nam de afgelopen jaren het aantal bedrijven - in lijn
processen rondom het landelijk gebied. Hierover is nog veel
met de landelijke trend - gestaag af. Het gebrek aan opvolging
onzeker en onduidelijk. We koesteren agrarische bedrijvigheid
speelt daar een rol in, maar ook de onzekerheid en
vanuit economisch, landschappelijk en recreatief belang.
onduidelijkheid rond het (economische) toekomstperspectief
Hierbij faciliteren we bestaande agrariërs in hun transitie naar
van agrariërs. Het is daarom een belangrijke opgave om de
toekomstbestendige landbouw en bieden daarbij waar mogelijk
landschappelijke kwaliteit van het buitengebied te behouden,
ruimte voor innovatieve, duurzame en natuurinclusieve
We zetten ons in voor transitie en ontwikkeling naar een
Figuur 14 Impressie van het DNA van de gemeente Zutphen: foto’s ingezonden door deelnemers van de vragenlijst ‘Zutphen Spreekt’.
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
vormen van landbouw. Hierbij zijn de kenmerken van
7.
bodem- en watersystemen leidend. We dragen de
landelijk gebied. De verschillende landschappelijke zones
We versterken de dragers en verbindingen in ons
gezamenlijke verantwoordelijkheid dat de kwantiteit en
rondom Zutphen worden onderling verbonden door
kwaliteit van de drinkwatervoorraad op peil blijft (agrarisch
verschillende dragers in het landschap. Het gaat dan om
natuur- en waterbeheer).
wegen, rivieren en beken. De IJssel, Berkel en de Vierakkersche Laak vormen ruimtelijk en ecologisch
3.
We zetten in op het benutten van kansen van
belangrijke dragers van het landelijk gebied van Zutphen. Zij
vrijkomende agrarische bebouwing. Bij agrarische
verbinden de stad met het landelijk gebied en worden de
bedrijfsbeëindiging zoeken we samen met de agrariër actief
komende jaren versterkt door de aanleg van groen-blauwe
naar een passende en duurzame invulling van de vrijkomende
longen. Deze hebben ook een betekenis als ecologische
agrarische bebouwing en gronden. We zien kansen om op
verbinding voor flora en fauna.
invulling met kleinschalige recreatie en bedrijvigheid,
8.
duurzaam lokaal geproduceerd voedsel, duurzame energie
verbindingen (recreatieve routes) tussen het verstedelijkt
opwek, wonen en zorg. Ook het slopen van opstal behoort tot
gebied en het landelijk gebied. Onderdeel van de groen-
de mogelijkheden. Hierbij zien we kansen voor het (her)
blauwe longen zijn de Zutphense rode lopers. Deze verbinden
ontwikkelingen.
het landelijk gebied met de wijken en binnenstad. 9.
4.
Met groen-blauwe longen leggen we uitnodigende
N O
gebruiken van sloopmaterialen bij nieuwe andere
In ons landelijk gebied bieden we géén ruimte voor
De afgelopen decennia kon vanuit het Twentekanaal via
de Berkel de stad Zutphen en het omliggende landelijke
nieuwe grootschalige activiteiten die een negatieve impact
gebied van water worden voorzien. Hierdoor is droogval
hebben op hun omgeving vanuit gezondheids- dan wel
minder vaak voorgekomen. Met de verwachte
milieukundig perspectief. 5.
C
We kiezen voor concentratie van de bestaande
klimaatverandering zal de behoefte aan water toenemen en
een zware wissel trekken op het huidige watersysteem. Voor
het gebied zetten we in op het verkleinen van de wateraanvoer
kassencomplexen bij De Hoven, met een verbetering van de
door in het landelijk gebied zelf het water beter vast te
landschappelijke, economische en sociale kwaliteit. Hierbij
houden. Dit betekent verondieping en herprofilering van
houden we rekening met de impact van deze bedrijvigheid op
watergangen waarbij wordt ingezet op het herstel van natte
de aanwezige flora en fauna.
natuur in dit gebied. Dit biedt kansen voor natuurontwikkeling
6.
en kan ook de landbouw dienen.19
We bieden ruimte aan nevenactiviteiten bij agrarische
bedrijven en ondersteunen initiatieven die landbouw koppelen
10. Binnen de groenblauwe longen in het landelijk gebied
aan kleinschalige (verblijfs)recreatie, duurzaamheid en
investeren we in het verbeteren van de kwaliteit van het
natuurontwikkeling.
oppervlaktewater. Zo wordt ruimte geboden voor meandering van de Berkel. Naast versterking van de
63
19 VOORKEURSSCENARIO ZUTPHEN STROOMT WATERSCHAP RIJN EN IJSSEL (2020)
T P
E C
deze manier ons buitengebied te verrijken door een nieuwe
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
waterkwaliteit zorgt de toevoeging van landschapselementen
nieuwe energie-initiatieven in onze gemeente. Op de korte
rondom beken voor betere condities voor flora en fauna.
termijn verkennen we de potentie van Het Overmarsch en Zutphens Broekgebied als locaties voor collectieve opwek van
11. We blijven werken aan weerbaarheid tegen droogte in
zonne-energie.
het landelijk gebied en zetten daarbij onze samenwerking in de Achterhoek voort. Samen met onze partners sturen we op
15. In al onze ontwikkelingen in het landelijk gebied voldoen
uitvoering van concrete maatregelen en ontwikkelen we
we aan de milieueisen voor lucht-, licht-, geluid,
handelingsperspectieven die aansluiten bij kenmerken van het
omgevings veiligheid, bodem- en waterkwaliteit. Bij
gebied. Daarbij proberen we droogte-aanpak zoveel mogelijk
initiatieven voor uitbreiding of wijziging van agrarische
te combineren met andere opgaven.
bedrijven wordt het effect van de ontwikkeling op de directe
T P
omgeving integraal afgewogen. Daarbij hebben we aandacht
E C
12. We zetten in op het beschermen van onze
voor de mogelijke gezondheidseffecten die ontwikkelingen met
natuurgebieden (Natura 2000, Gelders Natuurnetwerk). We
zich meebrengen. Dit kan in de komende jaren tot aanvullende
willen de natuurwaarden versterken en hebben hierbij in het
eisen leiden.
bijzonder aandacht voor de bossen van het Warkense Veld, ’t Starink, in de Broeklanden, de natte natuurgebieden zoals
N O
de IJssel met haar uiterwaarden en de bijbehorende
rivierdynamiek, de oude meander van de IJssel richting Empe, het beekdal van de Berkel en de omgeving van de
Onderlaatsche Laak. Dit zal de nodige inspanning vragen om zorg te dragen voor rustgebieden enerzijds en ruimte voor recreatie anderzijds.
C
13. We benutten de recreatieve potentie van ons
buitengebied en versterken de beleefbaarheid van de
aanwezige landschappelijke, natuurlijke en cultuurhistorische kwaliteiten voor inwoners en bezoekers. In overleg met
omliggende gemeenten bieden we ruimte aan initiatieven die het recreatieve aanbod van het landelijk gebied van Zutphen vergroten en versterken, en passen bij het karakter en de fijnmazigheid van het landschap.
14. In het buitengebied bieden we ruimte voor duurzame energieopwek die aansluit bij de maat en schaal van het landschap. Het afwegingskader zon op land en het omgevingsplan landelijk gebied vormen het uitgangspunt voor
64
Figuur 15 Impressie van het DNA van de gemeente Zutphen: foto’s ingezonden door deelnemers van de vragenlijst ‘Zutphen Spreekt’.
6CE
N O
C 65
T P
Uitvoering
Met deze omgevingsvisie zetten we samen met inwoners, ondernemers, partners en organisaties koers naar de toekomstige leefomgeving van de gemeente Zutphen. We hebben in beeld gebracht welke kansen en opgaven we zien voor 2040, en hoe we hier nu en in de toekomst op willen
T P
anticiperen. Het uitvoeren van onze visie kunnen we niet alleen. In dit hoofdstuk beschrijven we onze rol als gemeente en formuleren we de uitgangspunten voor samenwerking met andere partijen. Ook gaan we in op het instrumentarium van
E C
de Omgevingswet, de afspraken die we maken over monitoring en evaluatie en de financiering van de ambities.
N O
C 66
6.1
SAMENWERKING
Deze visie voor de gemeente Zutphen in 2040 hebben we opgesteld met uitgebreide participatie met de samenleving. De
DE OMGEVINGSVISIE ALS AFWEGINGSKADER VOOR
uitwerking doen we ook graag samen met de omgevingsvisie
INITIATIEVEN
T P
nodigen we de samenleving en onze partners uit om samen de geschetste ambities tot uitvoering te brengen. Veel
De omgevingsvisie geeft overzicht en inzicht in de vele
ontwikkelingen starten met een initiatief van inwoners,
uitdagingen en opgaven waar we in de gemeente Zutphen
bedrijven en instellingen. Als gemeente willen wij ruimte bieden
voor staan. Het vormt een uitnodiging aan iedere inwoner,
voor initiatiefnemers die investeren in een toekomstbestendige
ondernemer en organisaties om hierover mee te denken en de
leefomgeving en verantwoordelijkheid nemen voor de
ambities samen te brengen met eigen acties en keuzes.
E C
ruimtelijke ontwikkeling.
De omgevingsvisie verduidelijkt welke thema’s we meewegen Als gemeente dragen wij de verantwoordelijkheid om ruimte te
in ons gemeentelijk beleid en onze beslissingen. Op de
bieden aan initiatieven. Daarbij nemen wij regie op aansluiting
besluitvorming over initiatieven die zijn voorzien in de
bij de omgevingsvisie. De omgevingsvisie vormt dus het
voormalige regelgeving onder de Wro, zoals de
N O
afwegingskader. Dit kan betekenen dat we kritisch zijn op
initiatiefnemer de volgende drie vragen: 1.
Draagt de ontwikkeling of het initiatief bij aan de doelen
van de kernambities en sluit het aan op de gebiedsgerichte uitwerkingen en in welke mate? 2.
Is er sprake van een negatieve en/of positieve impact
op de kwaliteiten van de leefomgeving, zoals verwoord in deze omgevingsvisie?
initiatieven die weinig of nauwelijks bijdragen aan de gestelde
We bieden ruimte aan nieuwe ontwikkelingen en nodigen
doelen, maar ook dat we initiatieven die goed passen binnen
initiatiefnemers uit om met hun ruimtelijke ontwikkelingen
gedragen door de directe omgeving en wat zijn daarvoor de
onze visie extra kracht bij willen zetten. Hierbij denken en
actief bij te dragen aan de gestelde doelen. Hierbij staan de
redenen?
C
handelen we vanuit mogelijkheden en verbinding. Het
uitgangspunt voor onze houding is dan ook ‘ja, mits’ in plaats van ‘nee, tenzij’. De criteria voor onze ‘mits’ werken we op
basis van deze visie nader uit binnen het instrumentarium van de Omgevingswet (hoofdstuk 6.2).
67
bestemmingsplannen, heeft deze visie geen directe gevolgen.
een initiatief of ontwikkeling stellen we onszelf en de
kenmerken en identiteit van onze gemeente altijd voorop. Bij
3.
In welke mate wordt het initiatief of de ontwikkeling
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
‘van bovenaf’. We kunnen hier naar de lokale context invulling
SAMENWERKING IN DE REGIO
aan geven. We zien meerwaarde in nauwe samenwerking en Veel van de ruimtelijke en maatschappelijke opgaven die op
afstemming met de provincie Gelderland, waarbij we onze
ons afkomen overstijgen onze gemeentegrenzen. Regionale
krachten bundelen als het gaat om het vinden van slimme
afstemming en samenwerking is daarom van groot belang. Dit
oplossingen voor complexe, gebiedsoverstijgende opgaven
is niet nieuw voor Zutphen. Zo is de gemeente onderdeel van de regio Stedendriehoek, een samenwerkingsverband van
REGIE WAAR NODIG OF GEWENST
overheden, ondernemers en onderwijs uit de regio. In de regio spelen diverse belangrijke regionale ontwikkelingen, zoals op
De gemeente Zutphen werkt - zoals we gewend zijn - samen
het gebied van verstedelijking. Ook werken we al jaren samen
met inwoners, organisaties en andere overheden aan onze
met buurgemeenten en andere regionale partners, zoals de
fysieke leefomgeving. Hierbij ontlenen wij als bestuursorgaan
GGD, de waterschappen, de veiligheidsregio en de
altijd ons bestaansrecht aan het democratisch proces. De
omgevingsdienst. Als gemeente sturen we actief mee in het
betrokkenheid van inwoners, ondernemers en organisaties bij
integraal oppakken van opgaven en kansen. In de toekomst
de leefomgeving waarderen wij en stimuleren we maximaal.
zal deze regionale samenwerking naar verwachting verder
We zien deze partijen als medeverantwoordelijk in het zorg
toenemen, bijvoorbeeld in de doorvertaling van regionale