704169 - Bijlage 1 - concept-Omgevingsvisie (80 procent)
Tekst van het document
de Vierakkerse Laak. Op deze manier komt er meer groen
aanwijzen van enkele uitbreidingslocaties aan de randen,
en water in bebouwd gebied. Deze groen-blauwe longen
die op kwalitatief passende wijze worden ingevuld. Een
bieden letterlijk ademruimte in een gezonde leefomgeving:
schaalsprong in inwoners vraagt ook om voldoende
ruimte voor bewegen, ontspannen, ontmoeten en
werkgelegenheid. We kiezen voor uitbreiding rond de
stadslandbouw. Want een groeiende bevolking vraagt om
bedrijventerreinen De Mars en de Revelhorst. En voor
voldoende groene zones in en om het stedelijk gebied. De
betere benutting van de beschikbare ruimte. Daarnaast
groen-blauwe longen zorgen voor klimaatadaptieve
zetten we in op clustervorming om aantrekkelijk te blijven
gebieden in het stedelijk gebied, bieden ruimte voor het
voor onze onderwijsinstellingen. Om de schaalsprong
verbeteren van de waterkwaliteit en dragen bij aan mee
mogelijk te maken, ontsluiten we onze gemeente optimaal
biodiversiteit. De haarvaten vanuit deze groenblauwe
door onder meer mobiliteitsknooppunten en goede
longen reiken tot in de wijken, buurten en woonstraten.
we naar (technologische) mogelijkheden voor de
C
benodigde energietransitie in de bebouwde omgeving en verzwaring van het elektriciteitsnetwerk.
T P
E C
N O
infrastructurele aansluitingen binnen de regio. Ook zoeken
28
V.
De ontwikkeling van de gemeente Zutphen gaat snel en is
rondom de stad is voor stadsbewoners aantrekkelijk om te recreëren, dichtbij huis. In dit gebied is agrarisch gebruik verweven met verstedelijking, woon-werkfuncties en inwonersinitiatieven. Buiten deze groene stadszone ligt de agrarische zone. Deze wordt grotendeels agrarisch benut en biedt een basis voor goed functionerende, economisch rendabele en natuurinclusieve bedrijven met aandacht voor de gezondheid van omwonenden. Aan de buitenranden kent het landelijk gebied agrarisch verbruik, verweven met natuur en kleinschalige recreatie.
N O
E C
C Figuur 7 Visiekaart en bijbehorende legenda voor de gemeente Zutphen 2040
29
T P
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
4 EPT
C N
Drie kernambities voor Zutphen 2040
O C
30
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
De gemeente Zutphen in 2040 is een aantrekkelijke en
Werken aan een toekomstbestendig Zutphen kan niet
Voor een gezonde leefomgeving te stellen bestaande wet- en
gezonde gemeente, met een sterke stad en wijken, een
zonder de thema’s gezondheid en (fysieke) veiligheid.
regelgeving eisen en normen aan geur, geluid, water, bodem,
vitaal dorp Warnsveld en een verbindend en beleefbaar
Sterker nog, richting 2040 vormen ze de basis en
licht- en luchtkwaliteit.Nieuwe ontwikkelingen moeten hieraan
landschap. We benutten ons erfgoed als uitgangspunt en
randvoorwaarden waar vanuit we als gemeente denken
voldoen. Bij de inrichting van onze leefomgeving kiezen we
inspiratie voor toekomstige ontwikkelingen en bouwen
en handelen. Op het gebied van veiligheid hebben we
voor ontwikkelingen die een gezonde en veilige leefomgeving
voort op onze zorgzame samenleving. In 2040 blinkt
aandacht voor thema’s zoals brandveiligheid,
versterken en gezondheidsschade en veiligheidsrisico’s zoveel
Zutphen uit in stedelijk wonen in een compacte stad, waar
omgevingsveiligheid, risicobeheersing en
mogelijk voorkomen. Ook houden we rekening met
de menselijke maat centraal staat. Een plek met zichtbaar
crisisbeheersing. Daarbij gaat het onder andere over het
aanvullende (lokale) regelgeving op het gebied van
veel cultuur historie en groen, waar de bezoeker zich altijd
anticiperen op de gevolgen van klimaatverandering.
welkom voelt.
Samen met onze ketenpartners werken we aan een
T P
leefomgeving die bijdraagt aan een goede kwaliteit van leven. Waarin de samenleving bekend is met de
Om dit beeld in 2040 te bereiken maken we een aantal keuzes. Want we moeten zorgvuldig met onze ruimte omgaan. in de toekomst, onder andere op het gebied van wonen,
N O
en economie. Deze verschillende opgaven zijn nauw
verbonden en beïnvloeden elkaar. Duidelijk is dat afzonderlijke ruimteclaims niet zomaar eenvoudig naast elkaar in te passen zijn binnen de gemeentegrenzen. We moeten op zoek gaan
naar slimme verbindingen. Bij nieuwe ontwikkelingen kiezen
C
we voor meervoudig ruimtegebruik. Ook bouwen we zo veel mogelijk voort op de kenmerken en kwaliteiten van onze
omgeving. Zo hanteren we de kwaliteit van het bodem- en
landelijke juridische mogelijkheden en/of wetenschappelijke inzichten daartoe aanleiding geven.
E C
eventuele risico’s en weet hoe te handelen.
Dat blijkt wel uit de complexe opgaven en transities van nu en duurzaamheid, voorzieningen, gezondheid, klimaat, landbouw
gezondheidsbescherming en omgevingsveiligheid, als nieuwe
watersysteem als sturend uitgangspunt. Daarnaast zetten we ons cultuurhistorisch erfgoed in als inspiratie en houvast voor toekomstige ontwikkelingen.
De keuzes die we maken beschrijven we in onze drie integrale kernambities. Deze vormen het fundament voor de omgevingsvisie van de gemeente Zutphen:
31
1.
Zutphen bloeit:een gezonde stadse en dorpse leefomgeving met sterke sociale verbondenheid.
2.
Zutphen onderneemt: een vitale en duurzame economie die slim verbonden is.
3.
Beleven in Zutphen: Historische Hanzestad van de 21e eeuw in een groen-blauwe jas.
Figuur 8 Impressie van het DNA van de gemeente Zutphen: foto’s ingezonden door deelnemers van de vragenlijst ‘Zutphen Spreekt’.
4.1
ZUTPHEN BLOEIT: EEN GEZONDE STADSE EN DORPSE LEEFOMGEVING MET STERKE SOCIALE VERBONDENHEID
N O
E C
C 32
T P
zichtbare fysieke leefomgeving (stapelen van stenen), maar
ook bijvoorbeeld openbaar vervoer. In de grotere
ook inzetten op de sociale leefomgeving (sociale basis).
wijkharten is aanvullend wat detailhandel zoals een
Deze ‘sociale basis’ bestaat uit een netwerk van informele
(supermarkt, drogist, bakker) en/of (woon-)
sociale verbanden (buurten, groepen, verenigingen,
werklocaties. Hiermee stimuleren we een bloeiende
netwerken, families) aangevuld en ondersteund vanuit de
buurteconomie. De wijkharten zijn te vinden in De
→ Voldoende voorzieningen verspreid over de gemeente in wijkharten.
lokale overheid, organisaties, diensten en voorzieningen.
Hoven, Noorderhaven, Noordveen, Warnsveld,
Dankzij dit netwerk kunnen inwoners participeren in sociale
Waterkwartier, Zuidwijken en Leesten. We kiezen
→ Groei van het aantal inwoners naar 55.000 tot 60.000 inwoners in 2040, te bereiken door een forse toevoeging van woningen voor diverse doelgroepen, met aandacht voor betaalbaarheid en specifieke doelgroepen: jongvolwassenen en ouderen.
relaties op een manier die hun welzijn, capaciteiten en
DEZE KERNAMBITIE IN HET KORT: → Sterke sociale basis voor alle inwoners. Stimuleren van een leefbare, sociaal verbonden en inclusieve samenleving door versterking van de sociale infrastructuur en een oriëntatie op collectieve voorzieningen.
→ Nieuwe locaties voor woningen in het verstedelijkt gebied (inbreiding) met verdichting en ruimte voor hoogteaccenten passend bij de Zutphense schaal en het stadssilhouet. (Torenstad 2.0). → Investeren in natuurinclusieve en klimaatadaptieve woonmilieus, waarbij bodem- en watersysteem sturend zijn.
E C
een compleet palet aan voorzieningen. Voorzieningen moeten voor al onze inwoners nabij en laagdrempelig
zijn. Hierbij kiezen we voor een samenspel in spreiding en gebruik van voorzieningen in stads- en wijkharten:
N O ‣
Het dynamisch stadshart van Zutphen biedt een
compleet en hoogwaardig voorzieningenniveau met
→ Versterken lokale bereikbaarheid vanuit het principe ‘15-minuten stad’: goed verbonden doorfietsroutes (rode lopers), mobiliteitsknooppunten en ruimer aanbod aan deelvervoer.
horeca, huiskamervoorzieningen en eventueel
C
wijkharten toe tevoegen op plekken waar veel nieuwe
diverse (regionale) culturele- en
onderwijsvoorzieningen, commerciële functies, werkplekken.
‣
specifiek aandacht voor de nabijheid van woningen voor oudere en/of mindervalide inwoners.
→ De inrichting van de omgeving om ons heen kan mensen helpen om gezonde keuzes te maken. Bij de ontwikkeling van de leefomgeving richten we ons daarom op het bijdragen aan alle aspecten van positieve gezondheid.5 Hierbij zien we gezondheid als het vermogen van mensen om zich aan te passen en zelf regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven.
Elke wijk heeft een wijkhart met een passend niveau
→ We erkennen dat iedere wijk in de gemeente Zutphen
aan voorzieningen. In principe is in elk wijkhart een
anders is. Per wijk bekijken we gebiedsgericht welke
ontmoetingsplek en een zorgpunt 4, aangevuld met
ingrediënten nodig zijn6 voor sterke sociale infrastructuur.
dagelijkse voorzieningen zoals cultuur, detailhandel,
We zetten in ieder geval in op de volgende onderdelen:
dienstverlening, primair onderwijs, andere zorg- en welzijnsfuncties, sport, (vraaggestuurd) openbaar
‣
We hebben uitnodigende en goed bereikbare
vervoer en eventueel werk. Met wijkhart bedoelen we
sport- en cultuurvoorzieningen. We hebben een
de fysieke plekken die onderdeel zijn van de sociale
diversiteit aan culturele en sportverenigingen, die
infrastructuur zoals bibliotheken, scholen, winkels,
binnen de gemeente een belangrijke bijdrage leveren
leefomgeving die bijdraagt aan een sterke sociale basis
parken, horeca, moestuinen, sportclubs, cultuur,
op het gebied van positieve gezondheid en sociale
voor alle inwoners. We willen niet alleen investeren in de
bewonersinitiatieven en religieuze gebouwen. Maar
verbondenheid. Door cultuur en sport leer je
ONZE AMBITIES RICHTING 2040:
→ In Zutphen helpen we elkaar. We kiezen voor een
3 ‘STERKE BELEIDSINTERVENTIES, STERKE SOCIALE BASIS’ MOVISIE, 2021 4 HUISARTS, APOTHEEK, (MENTAAL) GEZONDHEIDSCENTRUM, BUURTZORGHUIS, ETC. 5 DE BENADERING POSITIEVE GEZONDHEID GAAT UIT VAN 6 DIMENSIES VAN GEZONDHEID, TE WETEN: DAGELIJKS FUNCTIONEREN, LICHAAMSFUNCTIES, MENTAAL WELBEVINDEN, ZINGEVING, KWALITEIT VAN LEVEN EN MEEDOEN. (IPH, HTTPS://WWW.IPH.NL/POSITIEVE-GEZONDHEID/WAT-IS-HET/). 6 VIA O.A. EEN SOCIALE WIJKANALYSE
33
ervoor om bestaande wijkharten te versterken en woningen worden gebouwd. Hierbij hebben we
→ We vinden het belangrijk dat iedereen toegang heeft tot
→ Op weg naar een toekomstbestendige bestaande woningvoorraad: kwaliteitsverbetering en verduurzaming voor de koop- en huursector.
→ Investeren in een veilige, gezonde, groene en beweegvriendelijke leefomgeving die de mentale en fysieke gezondheid van inwoners bevordert.
T P
individueel potentieel verbetert.3
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
vaardigheden waardoor je instaat bent om te gaan
het inrichten van de overgang van openbare ruimte
met de complexiteit van het leven, samen sterker te
naar privéruimten. We zetten onder andere in op
staan en netwerk te vormen. Daarom investeren we
collectieve voorzieningen zoals collectief groen en
hierin. Onze verenigingen hebben een sterke
openbare recreatiemogelijkheden. Zo kunnen
organisatiekracht en zijn nauw verweven met de
inwoners elkaar in hun dagelijks leven tegenkomen,
lokale gemeenschap. De gesubsidieerde cultuur- en
zonder dat ze de moeite moeten nemen om naar een
sportorganisaties werken nauw samen met de
voorziening te gaan. Dit doen we om sociale
verenigingen. We zetten steeds meer in op
verbinding, zelfredzaamheid en het ontstaan van
multifunctionele sportaccommodaties en verbreding
gezamenlijkheid te stimuleren binnen onze
van de bestemming. ‣
‣
E C
van de zorg zal in de toekomst vaker een beroep
worden gedaan op mantelzorg. Tegelijkertijd zien we
voordeur.
een afname van het potentieel aantal mantelzorgers
We stimuleren talentontwikkeling en vinden het
en van beschikbare vrijwilligers. Veel mantelzorgers
belangrijk dat inwoners worden uitgenodigd om
zijn zelf ook steeds meer senior. De mantelzorg kan
N O
kennis en vaardigheden op te doen. Daarbij gaat het
een zware belasting geven. Als gemeente
bijvoorbeeld om mensen die moeite hebben met
ondersteunen we mantelzorgers door hen tijdelijk of
lezen en schrijven, financiën en digitale vaardigheden.
gedeeltelijk te ontlasten en het bieden van mantelzorg
Maar ook om het ontwikkelen van talenten door
zo veel mogelijk te faciliteren.
C
Voorzieningen en wijkharten zijn belangrijke
‣
Figuur 9 PM: Positieve gezondheid. Een ruimtelijke vertaling, nadere toelichting nog in te vullen (Stichting Institute for Positive Health)
De gemeente heeft volop aandacht voor inclusiviteit en diversiteit in de samenleving. We willen dat alle
→ Voor een toekomstbestendig woningaanbod zijn extra
Zutphenaren de kans hebben om mee te doen in de
woningen nodig. De gemeente maakt daarom een
versterken, zijn vrijwilligers onmisbaar. Als gemeente
samenleving en zich verbonden voelen met elkaar en
schaalsprong. Hierbij kiezen we voor groeien met kwaliteit
ondersteunen we hen. Hierbij is het essentieel dat het
hun leefomgeving.
en verkennen in regionaal verband hoe deze groei vorm
aanbod van ontmoetingsplekken aansluit bij de
34
Door toenemende vergrijzing en extramuralisering
inwoners, jong en oud, om sociale verbondenheid
ontmoetingsplekken. Om deze te behouden en
‣
‣
met elkaar te organiseren. Voor én achter de
middel van kunst, cultuur, sport of onderwijs. ‣
T P
woonbuurten.
Samen met zorg- en welzijnspartners stimuleert de en
‣
De gemeente Zutphen kent een lange traditie van
krijgt. Dit doen we met name om de slagingskansen van
veranderende bevolkingssamenstelling in de buurten
inwonersparticipatie. Initiatieven uit de samenleving
starters en jongvolwassenen te vergroten, in te spelen op
en de veranderende behoeften. Dit betekent onder
die bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving
de toenemende woonvraag van ouderen doorstroming te
andere dat ontmoetingsplekken elkaar in sommige
waarderen we en faciliteren en stimuleren we daarom
faciliteren én om woningen te bieden aan huishoudens die
gevallen aanvullen. De invulling van
graag. Cultuur kan bij uitstek mensen verbinden,
in Zutphen willen komen wonen en werken. Ook maken we
ontmoetingsplekken vindt plaats in nauwe
eenzaamheid bestrijden en bijdragen aan het
de schaalsprong om het (financiële) draagvlak van onze
samenspraak met inwoners en maatschappelijke
wij-gevoel in de wijken. We geven inwoners de ruimte
voorzieningen te vergroten en zo ook onze centrumpositie
organisaties uit de buurten.
om eigen projecten/initiatieven op het gebied van
binnen de regio te behouden.
Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen streven we naar
cultuur te ontwikkelen. Hiervoor kan kunst in de
een inrichting van de openbare ruimte die spontane
openbare ruimte een heel geschikt middel zijn. Ons
→ In 2040 zijn we een gemeente van zo’n 55.000 tot 60.000
en informele ontmoeting stimuleert. Dit geldt ook bij
uitgangspunt voor inwonersinitiatieven is ‘ja, mits’.
inwoners. Tot 2030 voegen we 2.340 woningen toe aan
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
onze woningvoorraad en tot 2040 voegen we ongeveer
meervoudig ruimtegebruik. We kiezen voor een torenstad
2.700 woningen toe. Hierbij ligt het accent voor de korte
2.0 met hoogbouw die past bij de Zutphense schaal8, de
termijn (tot 2030) op woningen in het betaalbare segment
cultuurhistorische uitstraling en het stadssilhouet. Hierbij
zodat voor een zo groot mogelijke groep mensen een
zetten we in op een zorgvuldige afweging in ruimtelijke
woning in de gemeente Zutphen bereikbaar wordt.7 We zijn
kwaliteit en onderzoeken we plekken waar hoogteaccenten
ons ervan bewust dat het toevoegen (en behouden) van
mogelijk zijn en tot zijn recht komen. We betrekken
betaalbare woningen in de praktijk een uitdaging is. We
inwoners hierbij en stellen de kwaliteit van de woon- en
onderzoeken in de uitwerking van deze visie aan welke
leefomgeving centraal. Met het oog op klimaatverandering,
knoppen we kunnen draaien om hierop te sturen. Daarbij
gezondheid en het versterken van de biodiversiteit kiezen
bieden we ruimte voor een breed aanbod aan
we voor het toevoegen van groen in bebouwd gebied.
T P
woningsoorten, met als uitgangspunt dat aanbod nauw aansluit op de vraag. Tegelijkertijd kijken we (met name
Hoven-Noord, De Hoven op de grens met Brummen,
aantrekkelijk mogelijke woningmarkt te blijven. Bij dit
omgeving Kerkepad, rondom Bronsbergen en op kleine
proces werken wij nauwlettend aan het weer in evenwicht
schaal en in lage dichtheden op Klein Graffel. Tegelijkertijd
brengen van wijken waar de samenstelling van de
bieden we extra ruimte aan groen en is er ruimte voor
N O
woningvoorraad, inkomensgroepen, zorgdoelgroepen en
aanvullende (nieuwe) woonmilieus. De natuurwaarden en
leefstijlen uit balans is. Met de direct omliggende
cultuurhistorische waarden van het landschap zijn vooraf in
gemeenten overleggen we over het toevoegen van extra
kaart gebracht. Ze dienen als betrouwbare en inspirerende
woningen bij Eefde, Empe- Voorst en rondom De Hoven.
uitgangspunten voor de verdere ontwikkeling. We geven
C
35
8 9
E C
afronden van het verstedelijkt gebied. Denk aan De
prijsklassen en woonmilieus om een zo divers en
→ We gaan ruimte voor woningbouw benutten zowel binnen
7
→ Op uitleglocaties kiezen we voor het aantrekkelijk
voor de periode na 2030) naar een breder palet
onze uitleglocaties zó vorm dat ze passen bij onze
uitgangspunten van de compacte stad en bodem- en
het bestaand verstedelijkt gebied (inbreiding) als aan de
watersystemen sturend zijn. We bouwen zo veel mogelijk
randen (uitleglocaties). Binnen het bestaand verstedelijkt
duurzaam en circulair en meervoudig ruimtegebruik is het
gebied zetten we in op verdichting: de stationsomgeving,
uitgangspunt. Dat wil zeggen dat bestaande kenmerkende
binnenstad, de Bufferzone, Waterkwartier (oa.
natuurwaarden worden versterkt en er bewust ruimte voor
Zeeheldenbuurt), De Stoven, Noordveen, Zuidwijken-De
biodiversiteit wordt gecreëerd op, aan of in het gebouw of
Brink en enkele zoeklocaties in Warnsveld (waaronder
de (openbare) omgeving, zodat er meer diverse planten- en
Lage Weide). We zetten in op het ontwikkelen van kleinere
diersoorten kunnen leven. Zo ontstaat een betere
woonruimtes en kavels en stimuleren geclusterde en
leefomgeving voor mens en dier, bijvoorbeeld door groene
collectieve woonvormen. We verkennen hoe we de
daken en gevels, bomen op balkons en wadi’s. Maar ook
bestaande woningvoorraad en ander vastgoed optimaal
door wat meer alledaagse aanpassingen zoals het planten
kunnen benutten voor nieuwe woningen. Bijvoorbeeld door
van bomen, bosjes, struiken en hagen als nest- en
optoppen, transformatie, slimme verkaveling en
schuilgelegenheden voor dieren.9 We zijn ons ervan bewust
DE DEFINITIE VAN ‘BETAALBAAR’ WORDT INDIEN NODIG GEÏNDEXEERD EN LEGGEN WE VAST IN ONS LOKALE WOONBELEID; OMGEVINGSPROGRAMMA WONEN C.Q. VOLKSHUISVESTINGSPROGRAMMA. DEZE ZUTPHENSE SCHAAL WORDT NOG NADER GESPECIFICEERD. NATUURINCLUSIEF BOUWEN (WUR, 2022) HTTPS://WWW.WUR.NL/NL/SHOW-LONGREAD/NATUURINCLUSIEF-BOUWEN-WORDT-DE-STANDAARD.HTM
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
dat deze uitgangspunten een uitdaging kunnen zijn met het
sloop. Dit met het oog op het benutten en doorontwikkelen
realiseren van onze ambitie voor meer woningen in het
van aanwezige erfgoedwaarden
willen de rode lopers zo veel mogelijk laten aansluiten bij historische routes/zichtlijnen etc. ‣
betaalbare segment. We zetten ons in omhierin een goede → Onze wijkharten in Zutphen en Warnsveld zijn onderdeel
balans te vinden.
inbreiding, transformatie en uitbreiding van ons
van de ‘15- minuten stad’. Dit concept gaat ervan uit dat
stedelijk gebied streven we er naar dat langzaam
alle dingen die belangrijk zijn in het dagelijks leven te voet
verkeer prioriteit krijgt in de inrichting van de
de slag met de bestaande wijken. Dit doen we in
of per fiets (of scootmobiel) bereikbaar zijn binnen 15
openbare ruimte en infrastructuur. Daarbij gaat het
samenwerking met onze woonpartners. Er ligt een urgente
minuten van huis: onderwijs, zorg, werk, winkels, OV,
opgave in kwaliteitsverbetering en verduurzaming. Daarom
ontspanning, maar ook openbaar groen. Dit doen we op de
zetten we in op het toekomstbestendig maken van de
volgende manieren:
→ Naast onze ambitieuze nieuwbouwprojecten gaan we aan
T P
‣
E C
Waar mogelijk wordt een wijkhart gekoppeld aan een
gebiedsgerichte aanpak en beginnen met de buurten
(kleinschalig) mobiliteitsknooppunt. Hiermee
Helbergen, Zeeheldenbuurt, Voorsterallee-kwartier,
verbinden we voorzieningen aan deelmobiliteit om
Looërenk & Woud en Overkamp. De doelstelling voor de
gebruik te maken van (vraaggestuurd) openbaar
gemeente is om in 2050 van het gas af te zijn. In navolging
vervoer.
N O
van het warmtetransitieplan werken we er naartoe dat in grote delen van de gemeente in 2040 een besluit is genomen over het afsluiten van aardgas. Voor de
‣
In nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen rondom
(toekomstige) mobiliteitsknooppunten brengen we de parkeernorm omlaag. Ook bij nieuwe
historische binnenstad en het landelijk gebied is tegen die
gebiedsontwikkelingen elders in de gemeente
tijd gestart met een haalbaarheidsonderzoek naar
verkennen we de mogelijkheden van een lagere
C
duurzaamheid betreft dit ook het faciliteren van
inwoners met een rollator, rolstoel en/of scootmobiel. We faciliteren initiatieven op het gebied van collectief en kleinschalig vervoer. Zo komt er een diversiteit
huurwoningen. In de energietransitie kiezen we voor een
alternatieve warmtebronnen. Naast investeringen in
niet alleen om fietsers en voetgangers, maar ook om
‣
huidige woningvoorraad, zowel koop- als
aanpassingen naar levensloopbestendige woningen.
‣
aan vervoersopties voor elke inwoner in de gemeente Zutphen. Hiermee maken we betaalbaar vervoer voor alle doelgroepen mogelijk.
‣
Volgens het STO(M)P principe10 stimuleren we wandelen, fietsen en het openbaar vervoer. Met dit ordeningsprincipe kunnen slimme mobiliteitsoplossingen een integraal onderdeel uit maken van onze gebiedsontwikkeling en zetten we de mens centraal.
‣
Bij de keuze voor de auto als vervoermiddel
parkeernorm. Dit vanuit het beoogde gebruik van
stimuleren we deelconcepten en elektrisch rijden
meer deelvervoer.
door voldoende laadmogelijkheden binnen de
In het bestaand stedelijk gebied kiezen we voor de
gemeente aan te bieden.
Woningen dus die voor meerdere levensfasen geschikt zijn
ontwikkeling van veilige ‘doorfietsroutes’ zonder
en een antwoord kunnen bieden op demografische trends
beperkingen tussen de woongebieden, het centrum
→ In ons woning- en voorzieningenaanbod hebben we extra
zoals vergrijzing.
van Zutphen én het buitengebied. We noemen deze:
aandacht voor jongvolwassenen, ouderen en inwoners
rode lopers. Hiermee slaan we twee vliegen in één
met een zorg- en ondersteuningsvraag. Met het oog op
klap. Naast een snelle verbinding dragen deze
de leefbaarheid en veerkracht in woonwijken zetten we in
en circulair mogelijk. En we kiezen voor het versterken van
fietsverbindingen bij aan een gezonde leefomgeving
op een mix van verschillende doelgroepen in de wijken.
de identiteit en kwaliteiten van de omgeving. We volgen
door het stimuleren van beweging. Rode lopers zijn in
Nieuwe woningen worden toegevoegd nabij belangrijke
hierin in beginsel de wettelijke landelijke richtlijnen en Het
principe onderdeel van de ‘blauw-groene longen’ en
basisvoorzieningen en mobiliteitsknooppunten.
Nieuwe Normaal (de standaard voor circulair bouwen).
vormen prettige routes in een groene structuur. We
→ Bij het toevoegen van woningen bouwen we zo duurzaam
Waar mogelijk kiezen we voor herbestemming boven
36
We bieden veel ruimte voor langzaam verkeer.Bij
10 DE DEFINITIE STO(M)P STAAT VOOR STAPPEN, TRAPPEN, OPENBAAR VERVOER, MOBILITY AS A SERVICE EN PRIVÉ AUTO. (GOUDAPPEL, HTTPS://WWW.GOUDAPPEL.NL/ NL/THEMAS/NIEUWE-MOBILITEIT/STOMP-ORDENINGSPRINCIPE)
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
‣
‣
‣
We hebben in het bijzonder aandacht voor een
lichaamsbeweging te bevorderen en het verblijven
laagdrempelig voorzieningenaanbod voor
aantrekkelijk te maken. Ruimtelijke ordening speelt hierin
jongeren. Denk aan uitgaansgelegenheden, specifiek
een essentiële rol. We bieden mogelijkheden om te
sport- en cultuuraanbod, evenementen en
bewegen, spelen, ontmoeten en ontspannen in de
ontmoetingsplaatsen voor jongeren. Op het gebied
openbare ruimte. Dit draagt bij aan een gezonde leefstijl en
van uitgaan hebben we in het bijzonder aandacht
gezond gedrag. We bieden toegankelijke en bereikbare
voor het bewaken van de balans tussen beleving en
voorzieningen en hebben hierbij aandacht voor mensen
leefbaarheid.
met een verminderde mobiliteit (toegankelijke paden,
Eenzaamheid onder inwoners willen we zo veel
rustpunten in openbare ruimte etc.). Waar mogelijk willen
mogelijk tegengaan met voldoende
wij de vestiging van bedrijven die passen bij een gezond
ontmoetingsmogelijkheden zoals parken en
leefklimaat en leefstijl voorrang geven boven bedrijven die
speelplaatsen, een toegankelijke inrichting van de
bijdragen aan een ongezonde leefstijl. Daarnaast
openbare ruimte en geclusterde en/of collectieve
beschermen we de gezondheid van onze inwoners door
woonvormen.
ons in te zetten voor de aanwezigheid van natuur, het
We zetten in op een dementievriendelijke
verbeteren van de milieukwaliteit (verbeteren lucht-,
leefomgeving. Zodat mensen met dementie op een
water- en bodemkwaliteit en beperken geur- en
prettige wijze en met kwaliteit van leven zo lang
geluidsoverlast), de borging van omgevings veiligheid en
zinvolle wijze mee (blijven) doen aan de samenleving. ‣
E C
N O
mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen en op een We stimuleren dat mantelzorgers dichtbij zorg
het tegengaan van hitte- en wateroverlast.
→ Een gezonde leefomgeving betekent ook dat we volop
kunnen verlenen. We houden daar rekening mee,
ruimte bieden aan klimaatadaptatie door groen-blauwe
bijvoorbeeld in het beleid rondom het plaatsen van
dooradering in de wijken. Met het oog op verkoeling en
mantelzorgwoningen. Daarbij is het uitgangspunt dat
wateropvang vergroten we het aantal bomen in onze
mantelzorg tijdelijk is.
gemeente. We faciliteren inwoners en bedrijven om op
C
→ We gaan voor een veilige en gezonde leefomgeving en richten de omgeving beweegvriendelijk in. Want een
particulier terrein klimaatadaptieve maatregelen toe te passen, zoals het ontstenen en vergroenen van tuinen. Dit doen we waar mogelijk ook in de (herinrichting van de)
gezonde leefomgeving maakt gezonde keuzes makkelijker.
openbare ruimte: groen is de norm en alleen functionele
Hierbij is versterking van een beweegvriendelijke omgeving
verharding wordt toegepast. In de volgorde van aanpak ligt
van groot belang. Steeds meer mensen kiezen ervoor om
de prioriteit bij gebieden waar het stedelijk hitte-eilandeffect
in de openbare ruimte te sporten en te bewegen. Ook
en/of de wateroverlast momenteel het grootst is.
vinden we het belangrijk om kinderen uit te dagen om (samen) buiten te spelen. Om dit mogelijk te maken, moeten we bestaande (sport)parken meer benutten voor recreatieve doeleinden. Daarnaast is een uitnodigende en inspirerende inrichting van de openbare ruimte cruciaal om
Figuur 10 Impressie van het DNA van de gemeente Zutphen: foto’s ingezonden door deelnemers van de vragenlijst ‘Zutphen Spreekt’.
37
T P
CONTEXT, OPGAVEN EN KANSEN: → De komende jaren zet de vergrijzing van de bevolking in
→ Een groot deel van de woningen dat nodig is in de
de gemeente Zutphen verder door. Oudere inwoners blijven
gemeente Zutphen staat er momenteel al. De
in de regel langer zelfstandig thuis wonen en het aandeel
woonbehoefte van de toekomst zal dus grotendeels landen
kleinere huishoudens (een- tot tweepersoons) stijgt.
in de bestaande woningvoorraad. Een deel van de
Tegelijkertijd neemt het tekort aan reguliere ouderenzorg
huidige woningvoorraad is verouderd en vraagt hierdoor om
toe en stijgt door de vergrijzing ook het aantal inwoners met
een (energetische) kwaliteitsslag. De warmtetransitie
dementie. Dergelijke ontwikkelingen bepalen de vraag naar
vraagt om een duurzame warmteoplossing voor de
het type woningen en stellen eisen aan de inrichting van de
verwarming van gebouwen in de toekomst. Voor het
leefomgeving. Om het uitgangspunt van gezond oud
verduurzamen van de bestaande woningen en het
worden in de gemeente Zutphen te bestendigen, ligt er een
ontwikkelen van nieuwe woongebieden, is verzwaring van
opgave in de aanwezigheid van voldoende (zorg)personeel.
het energienetwerk een belangrijke randvoorwaarde.
→ Voor het leefbaar en aantrekkelijk houden van de gemeente is het behouden van een goed voorzieningenniveau
sportfaciliteiten in de gemeente, biedt Zutphen een goede
N O
belangrijk met voldoende (financieel) draagvlak. De groei
uitgangspositie als gezonde leefomgeving. Toch spelen er
van het aantal inwoners is een randvoorwaarde om de
ook opgaven op het gebied van fysieke en mentale
positie van de gemeente als (regionaal) voorzieningencluster te verstevigen. Met het oog op
gezondheid. Zo heeft een relatief groot deel van de
inwoners gevoelens van eenzaamheid. Om eenzaamheid
demografische ontwikkelingen (vergrijzing) en het huidige
tegen te gaan en sociale cohesie te bevorderen, ligt er
sociaal-economische evenwicht, ligt er een kans in het
een opgave voor het versterken van de sociale
C
aantrekken van jonge huishoudens en inspelen op het
infrastructuur (plekken die ontmoeting stimuleren) binnen
aantrekken van doelgroepen met verschillende
het weefsel van de gehele buurt. Daarbij liggen er kansen
bestedingsruimte.
in het stimuleren en faciliteren van nieuwe en bestaande bewonersinitiatieven.
→ Zowel landelijk, regionaal als lokaal is er momenteel een
grote druk op de woningmarkt. Met name voor starters,
Dit kader schetst op hoofdlijnen de belangrijkste context van
lage-en middeninkomens en ouderen is het in de gemeente
opgaven en kansen voor deze kernambitie. In de Atlas
Zutphen en de regio Stedendriehoek moeilijk om een
Zutphen 2040 staat een uitgebreidere uiteenzetting van de
passende woning te vinden. Een belangrijke opgave in de
trends, opgaven en kansen die de toekomst van de gemeente
omgevingsvisie is dan ook het zorgen voor een
Zutphen beïnvloeden.
gebalanceerde woningmarkt, met voldoende woningen voor álle doelgroepen. Het op gang brengen van de verhuisketen en het bevorderen van doorstroming dragen bij aan het creëren van voldoende, passend aanbod.
38
T P
E C
→ Kijkend naar de ervaren gezondheid en het aanbod van
4.2
ZUTPHEN ONDERNEEMT: EEN VITALE EN DUURZAME ECONOMIE DIE SLIM VERBONDEN IS
N O
E C
C 39
T P
→ We streven op onze werklocaties naar economische
DEZE KERNAMBITIE IN HET KORT:
ONZE AMBITIES RICHTING 2040:
→ Goed wonen én werken in de gemeente: behoud van een
→ We koesteren het diverse aanbod aan bedrijvigheid in de
divers aanbod aan bedrijvigheid met aandacht voor
gemeente Zutphen. We faciliteren bedrijven die passen bij
milieubelasting, de fysieke veiligheid, gezondheid,
de kwaliteiten die we als aantrekkelijke en sterke
innovatie, circulaire bedrijfsvoering en optimale
toekomstbestendigheid, voldoende werkgelegenheid en
woongemeente willen bieden. Hiermee zorgen we dat je in
kennisuitwisseling.
maatschappelijke meerwaarde.
Zutphen goed kan werken én wonen. We bieden ruimte
clustervorming. Hiermee bouwen we aan goede randvoorwaarden voor de (regionale) samenwerking met onderwijsinstellingen en geven we een impuls aan
T P
voor bedrijven die bijdragen aan de circulaire economie en → Extra ruimte voor bedrijvigheid op De Mars en Revelhorst
kijken hierbij ook hoeveel werkgelegenheid die
door transformatie, verduurzaming en geleidelijke
bedrijvigheid meebrengt. Verder vinden we het belangrijk
uitbreiding, rekening houdend met de milieubelasting,
dat bedrijven in onze gemeente een maatschappelijke
fysieke veiligheid en gezondheid van omwonenden.
meerwaarde leveren aan de samenleving en passen in een
E C
gezonde en veilige leefomgeving. Hoe we dit beleid en → Toekomstbestendige doorontwikkeling van De Mars en
bijbehorende randvoorwaarden precies gaan invullen,hangt
Revelhorst, waar innovatieve en circulaire bedrijfsvoering
mede af van de behoefte en het toekomstperspectief van
gefaciliteerd wordt.
ondernemers. Dit onderzoeken we Vervolgens werken we
N O
ons beleid voor werklocaties nader uit in een
→ Verkenning ‘verkleuring’ kleine werklocaties (zoals Lage
Weide en de Stoven) naar een gemengd gebied met ruimte voor wonen, werken, onderwijs, voorzieningen, sport en recreëren.
omgevingsprogramma.
→ Bedrijventerreinen zijn van belang voor een gezonde
→ We verkennen de komende jaren de toekomst van kleine bedrijventerreinen/werklocaties zoals Lage Weide en de Stoven. We zoeken hier naar mogelijke ‘verkleuring’ van de bestemming en zien mogelijkheden voor een mix van functies. Bijvoorbeeld richting ‘woon-werklocaties’ of publieksgerichte bedrijvigheid en detailhandel, wonen, recreatie. Dit biedt ook ruimte voor verplaatsing van bedrijvigheid. Ook in de Bufferzone De Mars zetten we in op economische benutting. We onderzoeken of en hoe we werken met wonen kunnen combineren in de ontwikkeling naar een gemengd stedelijk gebied en het toevoegen van nieuwe werkgelegenheid. Hierbij wordt vanzelfsprekend rekening gehouden met bestaande belangen. Ook benutten
economie en aantrekkelijk vestigingsklimaat.Ook dragen ze
we het karakter van het treinstation als mobiliteitsknooppunt
bij aan voldoende arbeidsplaatsen binnen de
en ontwikkelen we het stationsgebied als gemengd gebied
gemeentegrenzen. Om dit in de toekomst zo te houden, is
waar wonen, werken en recreëren samenkomen. De
onderwijsinstellingen, bedrijfsleven en maatschappelijke
extra ruimte nodig. We kiezen hoofdzakelijk voor extra
ontwikkeling van deze gebieden vraagt om een integrale
instellingen rond thema’s structureel en nauw
ruimte voor bedrijvigheid op de bestaande werklocaties
aanpak waarbij de opgaven in samenhang worden
De Mars en De Revelhorst. Dit doen we door transformatie
bekeken.
C
→ Inzet op clustervorming, waar gemeente,
samenwerken.
→ Investeren in goede regionale bereikbaarheid per weg,
en geleidelijke uitbreiding aan de noordelijke en zuidelijke randen van de Revelhorst en Eefde-West. Hoe deze
→ In de gemeente Zutphen zijn veel grote werkgevers in de
spoor en water, inclusief het ondersteunen van de transitie
uitbreiding vorm krijgt, wordt de komende jaren verder
zorg en maatschappelijke dienstverlening die landelijk of
naar schonere vormen van mobiliteit.
verkend. Ons uitgangspunt bij deze nieuwe ontwikkelingen
bovenregionaal opereren, zoals GGNET, Tactus, het COA
is het bodem- en watersysteem als sturend principe. Hierbij
en twee penitentiaire inrichtingen. Daarnaast zijn er enkele
→ Op weg naar een CO2-neutrale gemeente: gebruik van
ligt het accent op de ontwikkeling van circulaire
zorginstellingen die een regionale betekenis hebben,
duurzame warmtebronnen en zorgvuldige inpassing van
bedrijfsvoering en laten we de gezondheid en fysieke
zoals het Gelre Ziekenhuis. We zijn ons bewust van de
duurzame energieopwek en opslag, met ruimte voor
veiligheid voor omwonenden zwaar meewegen.
functie die Zutphen met deze vestigingen inneemt. We
innovatie.
waarderen de economische potentie van deze clusters en doen onderzoeken naar mogelijkheden voor versterking
40
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
‣
van de economische positie. Dit doen we in samenwerking
werkervaringsplekken op zowel praktisch (vmbo) als
met onderwijsinstellingen en partners in de regio. Een zo
theoretisch (mbo en hbo) niveau. We verstevigen de
met buurgemeenten en de provincie om te komen tot
volwaardig mogelijk ziekenhuis beschouwen we als
structurele samenwerking in de regio Stedendriehoek en
een sterk netwerk aan regionale (snel)fietsroutes.
onderdeel van ons voorzieningenniveau. Bij het verkennen
waar nodig daarbuiten. In samenwerking met
Op korte termijn investeren we in de realisatie van de
van de economische potentie sluiten we aan op de
onderwijsinstellingen uit de regio verkennen we
F348 (Deventer - Zutphen), op lange termijn zien we
gewenste karakteristieken van de zorgverlening in Zutphen.
mogelijkheden op het gebied van hoger beroepsonderwijs
kansen voor dergelijke regionale fietsverbindingen
Als gemeente stimuleren we behoud en uitbreiding van
en meer kennisintensieve bedrijvigheid, gekoppeld aan de
richting Apeldoorn, Brummen, Eerbeek, Lochem en
zorg die voor onze inwoners van groot belang is, zoals het
versterking van kennisintensieve clusters. Voor deze
ziekenhuis en ouderenzorg. Met het oog op demografische
samenwerking bieden we in en nabij de stationsomgeving
ontwikkelingen (vergrijzing) is dringend meer zorgaanbod in
ruimte. Voor (jonge) gezinnen is keuze in en nabijheid van
de wijk nodig. We zijn terughoudend als het gaat om
onderwijsaanbod een belangrijke vestigingsvoorwaarde om
uitbreiding van de zorg voor de zeer zware en/of
voor Zutphen te kiezen als woonplaats.
→ De bereikbaarheid van de gemeente Zutphen, over weg,
functie.
spoor en water, speelt een belangrijke rol in het maken van → Zutphen heeft belang bij de aanwezigheid van
een schaalsprong. We versterken ons mobiliteitsnetwerk en
N O
mbo-onderwijsfuncties en ruime keuze in aanbod van
vergroten daarmee de bereikbaarheid. Dit draagt bij aan
primair en voortgezet onderwijs. We blijven investeren in
een goed ondernemers- en vestigingsklimaat, maar ook
een sterk en onderscheidend onderwijsaanbod, met
een aantrekkelijk woonklimaat:
goed bereikbare locaties en aantrekkelijke huisvesting. Het
‣
T P
E C
(forensische) doelgroepen met een (boven)regionale
Op regionale schaal zoeken we de samenwerking op
Vorden. Deze regionale fietsverbindingen hebben een belangrijke functie voor woon-werkverkeer, maar bieden ook potentie als recreatieve verbindingen. We waken hierbij voor behoud van landschappelijk belangrijke flora en fauna.
‣
We zetten in op een goede ontsluiting van de binnenstad, meer verkeersveiligheid, een goede verbinding tussen stad en ommeland en tussen Zutphen en de regio. Hiervoor verkennen we in regionaal en intergemeentelijk verband de mogelijkheden voor een derde brug over de IJssel. We kijken daarbij vooruit naar de langere termijn. Vanzelfsprekend zal gedegen onderzoek moeten
We zien kansen om het treinstation van Zutphen en
plaatsvinden. Met aandacht voor een goede
personeel is de komende decennia omvangrijk. Onderwijs
het knooppunt N314/N348/Ziekenhuis van Zutphen
landschappelijke inpassing zullen verschillende opties
werkt steeds vaker praktijkgebonden. Veel in Zutphen
te ontwikkelen tot multimodale knooppunten waar
verkend worden. Aanvullend kijken we naar de
trein (geldt alleen voor knooppunt treinstation), auto,
randvoorwaarden die we moeten invullen om de
onderwijs moderniseert en de vraag naar mbo-geschoold
C
gevestigde bedrijven werken samen met kennis- en
onderwijsinstellingen, zoals met het voortgezet onderwijs
bus en fiets samenkomen. Met deze ‘overstaphubs’
(bijvoorbeeld Technasium), ROC-Aventus, de
verbeteren we de regionale bereikbaarheid van de
bestaande Oude IJsselbrug af te waarderen. ‣
Binnen de gemeente werken we toe naar
gemeente. De komende jaren verkennen we hoe we
toekomstbestendige lokale wegen. Met het
dit vorm gaan geven.
actualiseren van het verkeerscirculatieplan houden
In het bijzonder hebben we aandacht voor de
we ons bestaande lokale wegennetwerk en de
onderwijsinstellingen, het bedrijfsleven en maatschappelijke
ontwikkeling van veilige (snel)fietsroutes, die een
verkeersstromen tegen het licht om gericht met
instellingen die de Zutphense sociaal-economische
aantrekkelijk en duurzaam alternatief voor de auto
knelpunten aan de slag te gaan.
structuur en ambities ondersteunen. De aandacht gaat
moeten vormen. Binnen onze gemeentegrenzen
daarbij uit naar verschillende thema’s, bijvoorbeeld op het
zetten we ons in voor de ontwikkeling en versterking
om de autoluwe binnenstad te kunnen realiseren
gebied van educatie en onderzoek rondom het aanwezige
van rode lopers: aantrekkelijke en veilige fietspaden
met behoud van bedrijvigheid. Hierbij gaat het
erfgoed. We zetten in op het behoud en versterken van het
tussen de woonwijken, het centrum en werklocaties.
bijvoorbeeld om bevoorrading, logistiek,
Techniekfabriek en de Schildersvakschool. En met
instellingen van buiten Zutphen, zoals de HAN en TU-Delft. Als overheid faciliteren we nieuwe verbindingen tussen
onderwijsaanbod en de werkgelegenheid en
‣
‣
We stellen randvoorwaarden voor ondernemers op
bereikbaarheid voor klanten van de binnenstad en afval ophalen.
41
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
‣
‣
We willen de overgang naar het gebruik van
en richten de openbare ruimte klimaatadaptief in. Zo
faciliteren. In de woonwijken en nabij de
maken we werklocaties aantrekkelijker voor
voorzieningen zorgen we voor voldoende
werknemers, voorkomen we wateroverlast en
laadplekken voor auto’s en fietsen. Op de
versterken we de biodiversiteit.
werklocaties zoeken we samen met het bedrijfsleven ‣
We stimuleren vergroening van particuliere terreinen
duurzaam en schoon vervoer zo goed mogelijk
‣
We werken samen met bedrijven aan een veilige
naar mogelijkheden voor snellaadpunten.
inrichting van de openbare ruimte, onder andere op
We zetten ons in voor een goede bevaarbaarheid en
het gebied van verkeersveiligheid, doorstroming en
doorvaarbaarheid van de IJssel voor de
parkeren. Ook zorgen we voor voldoende en veilige
scheepvaart. In het bijzonder hebben we hierbij
Hiernaast beschikt De Mars over restwarmte. We
E C
IJsselbrug, die momenteel voornamelijk bij hoogwater
verkennen de mogelijkheden om die in te zetten voor
een bottleneck vormt. Hierbij nemen we onze
een warmtenet in Noordveen.
verantwoordelijkheid in de regio en ten aanzien van
→ Bij al onze nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen dragen we
provincie en Rijk.
bij aan het behalen van onze klimaat- en energiedoelen.
N O
→ De verduurzaming van onze werklocaties zien we als
In lijn met nationale doelen en de afspraken uit het
een belangrijke opgave waar we niet omheen kunnen. Bij
Klimaatakkoord, streeft de gemeente Zutphen ernaar om in
vraagstukken rondom de (economische) ontwikkeling van
2050 CO2-neutraal te zijn. Om hiertoe te komen zetten we
deze gebieden streven we naar een goed evenwicht tussen
in op energiebesparing, duurzame warmte en duurzame
economie en de (milieu)druk op mens en omgeving. Daarbij
opwek. In de gebouwde omgeving faciliteren we
kijken we naar wat ontwikkelingen bijdragen aan het
verduurzaming in lijn met de doelen en aanpak uit onze
C
bereiken van doelstellingen op het gebied van
duurzaamheid, klimaat, gezondheid en leefbaarheid. ‣
We stimuleren en faciliteren verduurzaming en
anticiperen in samenwerking met het bedrijfsleven op innovatieve technieken in relatie tot duurzame energie. ‣
warmtetransitie. Nieuwbouw van woningen, maar ook
andere panden, moet ten minste energieneutraal zijn en waar mogelijk zelfs energieleverend.
→ Als gemeente werken we in de gebouwde omgeving aan de transitie van het gebruik van aardgas naar alternatieve duurzame warmtebronnen. In 2050 moeten alle
We faciliteren de realisatie van een smart energy
gebouwen in onze gemeente aardgasvrij zijn. Dit stimuleren
hub op industrieterreinen, te starten met De Mars. De
we op de volgende manieren:12
energie die in het gebied wordt opgewekt of aanwezig is, wordt zo veel mogelijk lokaal benut of opgeslagen. ‣
bedrijventerreinen vol met zonnepanelen. Alle lokale
42
‣
In 2040 liggen alle geschikte daken op opweklocaties zijn in balans met de lokale vraag.
12 ZIE OOK TRANSITIEVISIE WARMTE 2021
T P
parkeergelegenheid voor vrachtverkeer. ‣
aandacht voor het onderhouden van de Oude
het beperken van de energievraag door goede isolatie en zuinige apparaten;
‣
zorgen dat er voldoende alternatieve warmtebronnen beschikbaar komen;
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
‣ ‣ ‣
het ondersteunen van collectieve initiatieven voor de
op innovatie en een goede samenwerking met
plaatsen collectieve voorzieningen in de openbare
warmtetransitie;
pandeigenaren.
ruimte.
blijven volgen van technische ontwikkelingen voor
‣
Naast het stimuleren van zon op dak in de bebouwde kom, kiezen we voor grootschalige opwek van
benutten van de aanwezige restwarmte op
elektriciteit op land. Dit om binnen de
opwekken van duurzame energie een groot beslag doet op
bedrijventerrein De Mars, warmte uit afval- en
gemeentegrenzen voldoende duurzame energie op te
het (over)belaste elektriciteitsnetwerk. Dit heeft direct
rioolwater en thermische energie uit het aanwezige
wekken voor het eigen gebruik in de gemeente. Ook
effect op het ondernemers- en vestigingsklimaat en op de
oppervlaktewater. We willen deze warmte benutten
hierbij is goede inpassing het uitgangspunt.
voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving.
Duurzame energieopwek in het landelijk gebied moet
De beschikbare warmte is een stabiele basis voor een
aansluiten bij de maat en schaal van het landschap,
warmtenet.
conform het lokaal afwegingskader zon op land. Met waarbij inwoners en belanghebbenden tijdig
opwekken van hernieuwbare energie. In 2021 hebben
betrokken worden en zo veel mogelijk kunnen
we afgesproken om als regiogemeenten samen 1,07 TWh
profiteren van de opbrengsten (baten vloeien terug in
op te wekken. We kiezen ervoor binnen onze
de samenleving). De Overmarsch en het Zutphens
N O
gemeentegrenzen energieopwek zoveel mogelijk samen
Broekgebied zijn zoekgebieden voor grootschalige
te brengen met energieverbruik, bijvoorbeeld rondom
opwek van zonne-energie.
bedrijventerreinen. Het opwekken van duurzame energie
‣
T P
E C
het afwegingskader sturen we op energieopwek → In de regio Stedendriehoek werken we samen aan het
In 2040 wekken we nog steeds duurzame energie op
uitvoering van het woningbouwprogramma. Als gemeente voelen we ons verantwoordelijk om binnen deze opgave partijen te faciliteren met juiste informatie en communicatie. Ook verkennen we of en hoe we ruimte kunnen bieden voor technologische mogelijkheden voor opslag van elektriciteit (zoals batterijen en smart energy hubs) en het lokaal versterken van het netwerk. Daarnaast zorgen we ervoor dat in alle buurten ruimte voor middenspanningsruimtes beschikbaar is, zodat het elektriciteitsnetwerk verzwaard kan worden. Bij het inpassen van duurzame energieopwek en energieopslag hebben we aandacht voor eventuele (fysieke) veiligheidrisico’s.
gaat altijd gepaard met aandacht voor de landschappelijke
met windmolens op bedrijventerrein De Mars. Ook
en cultuurhistorische kwaliteiten en de gezondheid van
bij de plaatsing van windmolens vinden we het van
omwonenden.
groot belang dat de energieopwek aansluit bij de
als energiedrager in de industrie. Voor de verwarming van
kwaliteiten en kenmerken van het landschap. Hiervoor
woningen in de binnenstad zal groene waterstof op de korte
Op het gebied van zonne-energie heeft opwek zo
stellen we een lokaal afwegingskader windenergie op
en middellange termijn nog niet beschikbaar zijn. We
dicht mogelijk bij het gebruik in eerste instantie de
voor grootschalige windmolens. Bij de beoordeling
verkennen voor de binnenstad welke alternatieve
voorkeur. We volgen de zonneladder en stimuleren en
van initiatieven van grootschalige windmolens hebben
mogelijkheden er zijn. Hierbij zetten we in op het
faciliteren woningeigenaren en bedrijven om zon op
we aandacht voor de gevolgen voor de flora en fauna
energetisch verbeteren van het bestaande historische
dak te realiseren. Binnen de bestaande kaders
(met name vogels) en voor gezondheidseffecten en
vastgoed.
‣
C
zoeken we naar mogelijkheden en creatieve
oplossingen voor het plaatsen van zonnepanelen op
veiligheidsrisico’s voor omwonenden en werknemers.
‣
We zijn voorstander van collectieve alternatieven,
monumentale panden en binnen het beschermd
voor aardgas zoals een warmtenet, omdat de impact
stads- en dorpsgezicht. Vanzelfsprekend hebben we
op de leefomgeving hierbij lager is. Als gemeente
altijd oog voor een goede inpassing: energieopwek
hebben we de verantwoordelijkheid om voor
moet de uitstraling van de karakteristieke panden en
collectieve initiatieven ruimte beschikbaar te stellen.
beschermde dorps- en stadsgezichten in onze
Hierbij streven we naar zorgvuldige inpassing van te
gemeente niet onevenredig aantasten. We zetten in
43
→ We zijn ons ervan bewust dat de forse opgave in het
nieuwe warmtebronnen.
→ We zien kansen en opgaven in het gebruik van waterstof
CONTEXT, OPGAVEN EN KANSEN: → De ruimte voor bedrijvigheid binnen de gemeente is op
woon-werkverkeer en transport vormt een belangrijk
dit moment schaars. Bedrijven die willen uitbreiden of
aandachtspunt. Daarnaast speelt ook de opgave om de
verhuizen kunnen geen andere locaties vinden, en ook
mobiliteit te verduurzamen.
nieuwe vestiging is beperkt mogelijk. De aanwezigheid van voldoende economische activiteit is een belangrijke pijler in
→ Het toekomstbestendig maken van werklocaties vraagt om
het versterken van de sociaal-economische structuur in
extra inzet. In lijn met het Klimaatakkoord heeft de
de gemeente Zutphen: het gaat daarbij om voldoende
gemeente Zutphen forse opgaven op het gebied van
werkgelegenheid binnen de gemeentegrenzen, maar ook
energie en klimaat. Daarbij gaat het om het opwekken van
om een goede basis voor onderwijsinstellingen. Daarbij ligt
voldoende duurzame energie én om terugdringen van het
een opgave in het verkennen van inbreidings- en
energieverbruik in de gemeente. Binnen duurzame
uitbreidingsmogelijkheden van bestaande
energieopwek spelen zonne- en windenergie een
bedrijventerreinen. Veiligheids-, milieu- en
belangrijke rol, maar er wordt ook nagedacht over
gezondheidsrisico’s die (zwaardere) bedrijvigheid met zich
alternatieve energiedragers zoals waterstof. De ambities
meebrengen, zijn daarbij een aandachtspunt. Dat geldt ook
voor energieopwek vragen om een verzwaring van het
op plekken waar onderzocht wordt of een gemengd
elektriciteitsnet. Het terugdringen van het energieverbruik is
E C
N O
stedelijk milieu mogelijk is.
een centrale opgave in de energietransitie. In de
binnenstad met haar vele historische panden is de
→ Vergrijzing heeft impact op de ontwikkeling van de beroepsbevolking binnen de gemeente. Voor het
C
verduurzaming van gebouwen een kostbaar vraagstuk. Dat vraagt om innovatieve oplossingen en maatwerk.
bedrijfsleven is de aanwezigheid van voldoende (potentiële) arbeidskrachten van belang. Voldoende en passende
Dit kader schetst op hoofdlijnen de belangrijkste context van
woningen, woonmilieus en werkplekken zijn belangrijke
opgaven en kansen voor deze kernambitie. In de Atlas
randvoorwaarden om (jonge) arbeidskrachten in de
Zutphen 2040 staat een uitgebreidere uiteenzetting van de
gemeente te behouden en aan te trekken. Ook het versterken van de relatie tussen de Zutphense
arbeidsmarkt en onderwijsinstellingen biedt hierin mogelijkheden.
→ Met het oog op de behoefte aan verstedelijking ligt een duidelijke opgave in de ontsluiting van de gemeente, op regionaal en lokaal schaalniveau. Een schaalsprong in het aantal inwoners gaat gepaard met een intensiever weggebruik en zet de bestaande infrastructuur onder druk. Onder andere de bereikbaarheid van werklocaties voor
44
T P
trends, opgaven en kansen die de toekomst van de gemeente Zutphen beïnvloeden.
4.3
BELEVEN IN ZUTPHEN: HISTORISCHE HANZESTAD VAN DE 21E EEUW IN EEN GROEN-BLAUWE JAS
N O
E C
C 45
T P
DEZE KERNAMBITIE IN HET KORT: → Cultuurhistorische kwaliteiten en erfgoed zichtbaar en beleefbaar maken en inzetten als basis voor ruimtelijke ontwikkelingen. → Inzet op beleefbaarheid en recreatieve potentie van ons landschap, de culturele voorzieningen en onze cultuurhistorie, met ruimte voor dag- en verblijfsrecreatie verspreid over de gemeente.
productie mogelijk is en waar synergie kan ontstaan. We
ook de (groenblauwe) vestigingsstructuur, vele torens,
onderzoeken op welke wijze we deze ambachtelijke en
landgoederen, historische pakhuizen, koopmanshuizen,
creatieve sector kunnen verstevigen. Hierbij zien we
kerken, hofjes en stegen. Ook gaat het om erfgoedwaarden
kansen in het leggen van verbindingen tussen onderwijs en
buiten de binnenstad, zoals het beschermd dorpsgezicht
praktijk plekken in het bedrijfsleven.
van Warnsveld, landschapsstructuren in het buitengebied, het industrieel erfgoed van De Mars en de kenmerkende
→ Investeren in een leefbare en beleefbare binnenstad met een gezonde mix van functies. → Creëren van een sterk en divers cultuuraanbod voor inwoners en bezoekers.
uitgangspunt. De wijze waarop we erfgoedwaarden in
→ Ruimte bieden om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen met investeringen in een robuust watersysteem en een stevige groenstructuur.
afhankelijk van de gebiedsspecifieke context. Soms zal dit
→ Goede balans in de verschillende functies in het buitengebied aansluitend bij de eigenschappen van het landschap: landgoederen- en natuurzone, agrarische zone, groene stadsrandzone en IJsselzone
C
→ Toewerken naar een toekomstbestendig en vitaal buitengebied en het faciliteren van de transitie in de agrarische sector.
ONZE AMBITIES RICHTING 2040:
nieuwe ontwikkelingen meenemen, zal verschillen
E C
restaureren zijn, een andere keer conserveren of doorontwikkelen.
→ Het versterken van historisch erfgoed betekent soms
→ Inwoners van Zutphen waarderen de aanwezigheid van de
ook verduurzaming en eventueel herbestemming van panden zodat deze klaar zijn voor de toekomst. We
ontwikkelen hiervoor nieuw beleid. Dit doen we samen met inwoners, ondernemers en organisaties, en op een
landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten die
T P
historisch erfgoed en bijbehorende waarden een belangrijk
N O
→ Landschap en bodem- en watersysteem als sturende elementen voor nieuwe ontwikkelingen in het landelijk gebied.
→ Als gemeente zien we recreatieve potentie in de
wederopbouwarchitectuur en Post 65-13erfgoed in de woonwijken. Bij ruimtelijke ontwikkelingen vormen het
→ Groen-blauwe longen als nieuwe verbindingen tussen woonomgeving en landelijk gebied, die bijdragen aan gezondheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en ruimtelijke kwaliteit.
46
karakteristieke beeld van Zutphen vanaf de IJssel - maar
onze gemeente kent. De rijke historie van de binnenstad en het ommeland, samen met zichtbare kwaliteiten zoals de Berkel en de IJssel, de stadsmuren, de verschillende torens en de landgoederen hebben een aantrekkingskracht op bezoekers uit de regio en daarbuiten. We kiezen voor het benutten van deze recreatieve potentie als economisch verdienmodel voor dag- en verblijfstoerisme. Dit doen we door samen met partners in te zetten op: het vergroten van cultureel aanbod, het verbeteren van de openbare ruimte en het aanbieden van hoogwaardige en aantrekkelijke horeca en evenementen verspreid over het jaar. Ook zetten we in op het versterken van het aanbod aan overnachtingsmogelijkheden in of nabij de binnenstad en
passende en innovatieve manier. Hierbij hebben we altijd
het benutten van de recreatieve kansen. Met deze
aandacht voor een balans tussen toegankelijkheid,
investeringen gaan we voor een levendige, bruisende en
klimaatadaptatie en doorontwikkeling van historische
toeristisch aantrekkelijke binnenstad én zichtbaarheid
kwaliteiten. We maken werk met werk: het verduurzamen
van aanwezige kwaliteiten daarbuiten.
en versterken van ons erfgoed zorgt voor nieuwe werkgelegenheid binnen onze gemeente voor het blijven
→ Met de omliggende gemeenten stemmen we af over het
benutten van ambacht en vakmanschap kennisontwikkeling
aanbod aan recreatieve mogelijkheden. Daarbij ligt de
en het aanjagen van innovatie.
focus op de specifieke rol van bezoek aan onze historische
→ Vanuit de geschiedenis van Zutphen als handelsstad is
en bruisende binnenstad. Het gaat om de regionale centrumfunctie van Zutphen voor het achterland, maar ook
ambacht onderdeel van ons karakter. We zijn hier trots op
om dagrecreatie en meerdaags toerisme voor bezoekers
historische elementen in de leefomgeving. Ons erfgoed en
en dragen dit graag uit: Zutphen is een gemeente waar
van buiten de regio. Aandachtspunten zijn onder andere
de historische structuren vertellen het verhaal van onze
creatie centraal staat. We hebben aandacht voor de
bereikbaarheid (recreatieve fiets- en vaarroutes),
gemeente. We maken deze zo veel mogelijk zichtbaar en
aanwezige creatieve makers en ambachten. We stellen
toegevoegde waarde (stedelijke en slechtweer-activiteiten)
benutten ze als basis voor nieuwe (ruimtelijke)
broedplaatsen en creatieve plekken beschikbaar, waar
en (kleinschalige) horeca. Ook het beschermen van de
ontwikkelingen. Denk aan het IJsselfront - het
traditionele ambacht en meer hedendaagse creatieve
ruimtelijke kwaliteiten vormt een belangrijk uitgangspunt. In
80%-VERSIE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN 2040
het landelijk gebied, zien we daarom geen ruimte voor de
bereikbaar is voor inwoners en bezoekers. Met de
klimaatbestendigheid, gezondheid en veiligheid in onze
ontwikkeling van grootschalige activiteiten. Een
ontwikkeling van een cultuurcorridor realiseren we een
leefomgeving.
uitzondering hierop zijn de (bestaande) zoekgebieden voor
uitnodigende en herkenbare verbinding tussen de
het opwekken van duurzame energie.
Hanzehof en de binnenstad. We zetten in op het in goede
→ Een schaalsprong op het gebied van woningen en
banen leiden van bezoekersstromen door slimme
bedrijven zorgt voor een toename van afvalwater. Deze
ontsluitingsstructuren, een autoluwe binnenstad en
ontwikkeling, in combinatie met scherpere wettelijke eisen
inwoners en toeristen. Om de leefbaarheid en
promotie van parkeergelegenheid aan de randen,
voor stedelijk afvalwater, vraagt om extra aandacht voor de
belevingswaarde te vergroten zoeken we naar een goede
bewegwijzering en aantrekkelijke rode lopers en
capaciteit van de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Samen met
balans in ruimte voor functies als wonen, werken, winkels,
wandelroutes richting en door de binnenstad.
→ We zorgen ervoor dat de binnenstad prettig blijft voor
T P
→ Het profiel van onze gemeente kenmerkt zich door de
klimaatadaptatie en energietransitie. De binnenstad behouden en versterken we als een plek om cultuur te
aanwezigheid van stromend water van de IJssel en de
beleven. Onder meer werken we toe naar een autoluwe
Berkel. Dit willen we de komende jaren versterken. De
binnenstad. Dat kunnen we bijvoorbeeld doen door
IJssel, de Berkel en het Bronsbergermeer bieden volop
verkeersstromen om de binnenstad heen te leiden en
kwaliteiten voor onze inwoners en bezoekers. We benutten
parkeermogelijkheden aan de randen van de binnenstad te
de recreatieve potentie van de IJsselkade als ruimte voor
faciliteren. Maar ook door, de stationsomgeving verder te
verblijf en ontmoeting, en onderzoeken hoe we de
ontwikkelen en mogelijkheden voor een derde brug over de
ruimtelijke kwaliteit van de IJssel aan de zijde van de
IJssel te verkennen. We zijn ons ervan bewust dat de
Hoven kunnen benutten. Ruimte voor natuur,
N O
waterveiligheid en het verbeteren van de waterkwaliteit
inwoners goed bereikbaar moet blijven. Hiervoor zoeken
staan hierbij voorop.
C
→ Als gemeente investeren we in een bruisend, divers,
47
E C
binnenstad ook voor hulpdiensten en voor minder valide we passende oplossingen.
het waterschap en de omgevingsdienst zetten we in op het verminderen van regenwater naar de zuivering, het
voorzieningen, cultureel erfgoed, mobiliteit,
→ We dragen zorg voor de waterveiligheid en
afvlakken van aanvoerpieken en het reduceren van emissies van stoffen uit de afvalwaterketen.
→ De verschillende landschappen in onze gemeente vormen het leefgebied van inwoners, maar ook van dieren, planten en bomen. Voor een gezond leefklimaat voor mens en dier, werken we zowel in het bebouwd gebied als daarbuiten aan een sterke en gezonde natuur. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen vormen behoud en versterking van bestaande natuurlijke kwaliteiten een belangrijk uitgangspunt. Dit uit zich onder andere in bescherming en ontwikkeling van onze natuurgebieden (Natura2000, Gelders Natuurnetwerk). Hierbij hebben we
waterbeschikbaarheid in de gemeente. In samenwerking
vanzelfsprekend ook aandacht voor een robuust
toegankelijk en uitnodigend cultuuraanbod passend bij
met Rijkswaterstaat, de waterschappen en gebruikers
natuurnetwerk op grotere schaal: met investeringen in
de bezoekers en inwoners. Het bestaande aan
werken we aan het oplossen van bestaande en voorziene
natuurontwikkeling dragen we bij aan ’stepping stones’
cultuuraanbod willen we in stand houden en uitbreiden. Zo
knelpunten in de watertoevoer en investeren we in
tussen de Veluwe, de Achterhoek, de Gelderse Poort en de
groeit het aanbod mee met het aantal inwoners en
dijkversterking. Daarnaast zetten we onze wettelijke
IJsseldelta.
bezoekers en vindt cultuur plaats in heel de gemeente. We
zorgplichten op het gebied van afvalwater, hemelwater en
zetten in op het versterken van het karakter van Zutphen
grondwater in voor voldoende berging en afvoercapaciteit.
als cultuurstad in de regio met een eigen signatuur. Waar
We kiezen voor het maximaal benutten en ondergronds
van de biodiversiteit. Bij alle ruimtelijke ontwikkelingen en
cultuur vanzelfsprekend onderdeel is in de samenleving en
bergen van regenwater, voordat wordt overgegaan tot het
beheertaken, zowel in de gebouwde omgeving als in het
een belangrijke bijdrage levert aan het oplossen van