1340787- Bijlage 1 Concept Verordening bestaanszekerheid en participatie gemeente Zutphen 2026
Tekst van het document
Hoewel er nog belemmeringen bestaan om regulier te kunnen werken, is er duidelijk perspectief op groei richting arbeid. De ondersteuning is gericht op het versterken van arbeidsvaardigheden, het wegnemen van belemmeringen en het voorbereiden op uitstroom naar werk, al dan niet met inzet van loonkostensubsidie. Focusgebied betaald werk Voor inwoners binnen dit focusgebied ligt de nadruk op betaald werk. De ondersteuning richt zich op het vinden, verkrijgen en behouden van een baan. Een deel van deze inwoners wordt actief begeleid naar passend werk; een ander deel is al werkzaam op het voor hen maximaal haalbare niveau, eventueel met aanvullende inkomensondersteuning of andere voorzieningen. Het vierde lid borgt dat het college transparant en toetsbaar motiveert welke voorziening wordt ingezet, hoe die samenhangt met de afstand tot de arbeidsmarkt en met de stroomindeling van de inwoner. Daarmee sluit het aan bij het uitgangspunt van maatwerk: voorzieningen worden afgestemd op de individuele positie op de arbeidsmarkt én op het re- integratiebeleid waarin stromen worden gehanteerd om de afstand tot de arbeidsmarkt te typeren. De koppeling met het plan van aanpak en beschikking zorgt ervoor dat keuzes voor voorzieningen schriftelijk vastliggen en vatbaar zijn voor bezwaar en beroep.
Het vijfde lid concretiseert dat het college bij de inzet van voorzieningen rekening moet houden met de mogelijkheden en omstandigheden van de inwoner, zoals zorgtaken, doelgroep loonkostensubsidie en een indicatie beschut werk. De nadere omschrijving van zorgtaken sluit aan bij landelijke inzichten over de noodzaak van kinderopvang en mantelzorgondersteuning om participatie en arbeidsinschakeling mogelijk te maken. Voor inwoners met loonkostensubsidie of beschut werk benadrukt dit lid dat de inzet van voorzieningen moet aansluiten bij hun structurele arbeidsbeperkingen en bij artikel 10b Participatiewet (beschut werk). Het zesde lid verankert het uitgangspunt dat voorzieningen niet mogen leiden tot oneerlijke mededinging of verdringing van reguliere arbeid. Dit sluit aan bij zowel het gemeentelijk beleid als de landelijke lijn dat re-integratievoorzieningen additioneel moeten zijn en geen reguliere banen mogen vervangen. Met het zevende lid wordt benadrukt de noodzaak van een integrale benadering: het college beoordeelt of naast re-integratievoorzieningen andere hulp nodig is (zoals schuldhulpverlening, Wmo-ondersteuning, jeugdhulp) om ontwikkelingskansen te vergroten. Zo wordt invulling gegeven aan de opdracht om belemmeringen voor arbeidsinschakeling ook via andere domeinen weg te nemen en te komen tot een sluitende aanpak van werkloosheid.
Artikel 2:3 Algemene bepalingen over voorzieningen De Participatiewet schrijft niet uitputtend voor welke voorzieningen het college aan moet bieden. Het enige criterium is dat de voorziening gericht moet zijn op de arbeidsinschakeling en moet bijdragen aan het (op termijn) mogelijk maken van reguliere arbeid door een inwoner. Al naar gelang de afstand van een inwoner tot de arbeidsmarkt kan een voorziening gericht zijn op bijvoorbeeld arbeidsgerichte participatie en het voorkomen van isolement (zoals het doen van vrijwilligerswerk met behoud van uitkering), het leren van vaardigheden of kennis, of het opdoen van werkervaring (bijvoorbeeld via gesubsidieerd werk). Weigeringsgronden Het eerste lid geeft aan dat het college een voorziening kan weigeren en in welke gevallen dat kan. De weigeringsgronden in deze bepaling zijn niet uitputtend, omdat voor een aantal voorzieningen er ook weigeringsgronden zijn die voortvloeien uit de specifieke aard van die voorziening. Die gronden vloeien voort uit de artikelen in deze verordening die specifiek betrekking hebben op die voorzieningen. Het college kan een voorziening voor de doelgroep uit artikel 7a, eerste lid Participatiewet, voorts weigeren wanneer de inwoner jonger is dan de in dit onderdeel vastgestelde leeftijdsgrens van zestien jaar (onderdeel f). Jongeren tot zestien jaar zijn leerplichtig en gaan in beginsel naar school.
Zij mogen slechts beperkt werken, met strikte regels voor werktijden en werkzaamheden die volgen uit de Arbowetgeving. Ook zestien- en zeventienjarigen zijn beperkt in de werkzaamheden die zij mogen verrichten vanwege veiligheids- en gezondheidsrisico’s. Het college kan een jongere al tijdens de schoolperiode ondersteuning bieden gericht op werk. Dit kan op verzoek van een school uit het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs of een mbo-instelling of op verzoek van een student uit het hoger of wetenschappelijk onderwijs (artikel 7a, eerste lid, onder b. Participatiewet). De school stelt voor iedere jongere uit het arbeidsmarktgerichte uitstroomprofiel een overgangsdocument op. Wanneer de school het college vervolgens om ondersteuning van de jongere verzoekt, dan verstrekt de school daarbij het overgangsdocument van de jongere met de daarvoor relevante informatie. Ontbreekt het document, dan kan het college dit ook als reden aanvoeren om een voorziening te weigeren (onderdeel g). Ook zal het college bij de beoordeling van het recht op een voorziening de in artikel 2:2 opgenomen verdeling over verschillende doelgroepen in acht moeten nemen. Het betreft hier een “kan- bepaling”, zodat het college altijd een afweging moet maken of een weigering in een individuele situatie al dan niet op zijn plaats is.
Hoewel het weigeren van een voorziening, als een afwijzingsgrond zich voordoet, wel het uitgangspunt vormt, is dit geen automatisme. Dit hangt samen met het feit dat re-integratie vraagt om maatwerk. Beëindigingsgronden Het tweede lid regelt in welke gevallen het college een voorziening kan beëindigen. Onder beëindiging valt ook het beëindigen of niet voortzetten van een loonkostensubsidie aan een werkgever. Deze beëindiging vindt plaats bij afzonderlijke beschikking aan de werkgever. Bij het bepalen van de beëindigingsdatum houdt het college rekening met de arbeidsrechtelijke positie van de werknemer en de werkgever, waaronder toepasselijke cao- en opzegtermijnen. Uiteraard blijft de werkgever zelf verantwoordelijk voor het naleven van de arbeidsrechtelijke regels bij beëindiging of wijziging van de dienstbetrekking. Het college kan een voorziening beëindigen in de gevallen zoals opgenomen in artikel 2:3, tweede lid. Een voorziening wordt bijvoorbeeld beëindigd als een inwoner algemeen geaccepteerde arbeid aanvaardt. Voor de inwoner zoals bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a. onder 2 Participatiewet wordt op dit punt een uitzondering gemaakt. Het gaat om de inwoner als bedoeld in de artikelen 34a, vijfde lid, onderdeel b., 35, vierde lid, onderdeel b. en 36, derde lid, onderdeel b.
WIA tot het moment dat het inkomen uit arbeid in dienstbetrekking gedurende twee aaneengesloten jaren ten minste het minimumloon bedraagt en ten behoeve van die persoon in die twee jaren geen loonkostensubsidie als bedoeld in artikel 10d Participatiewet is verleend. Voor deze doelgroep geldt dat het college ondersteuning bij de arbeidsinschakeling moet bieden tot het moment dat het inkomen uit arbeid in dienstbetrekking gedurende twee aaneengesloten jaren ten minste het minimumloon bedraagt en ten behoeve van die persoon in die twee jaren geen loonkostensubsidie als bedoeld in artikel 10d Participatiewet is verstrekt. De Participatiewet voorziet niet in een terugvorderingsgrond van re-integratiekosten die onnodig zijn gemaakt. Noch van een bijstandsgerechtigde, noch van een niet bijstandsgerechtigde kunnen die kosten worden teruggevorderd (Rechtbank Arnhem 14-09-2006, nr. AWB 06/999, ECLI:NL:RBARN:2006:AZ3540). Terugvordering dient te geschieden op grond van het Burgerlijk Wetboek. Afstemming van voorzieningen Het derde lid regelt het uitgangspunt dat het college, afgestemd op de situatie van de inwoner, de goedkoopst adequate voorziening verstrekt. Dit betekent dat de voorziening goed genoeg moet zijn om een verantwoorde oplossing te bieden. Die oplossing hoeft dus niet noodzakelijkerwijs de meest optimale oplossing te zijn.
Zijn er meerdere adequate opties om de klant te ondersteunen, dan zullen de kosten van de oplossingen doorslaggevend zijn. Deze afweging wordt per (individuele) inwoner gemaakt. Het derde lid regelt ook de afstemming binnen het gemeentelijke sociale domein. Op grond van artikel 8a, tweede lid, onderdeel g. Participatiewet moeten er regels opgenomen worden over de samenwerking binnen het gehele sociale domein als dat nodig is voor een integrale ondersteuning van de inwoner (Kamerstukken II 2019/20, 35 394, nr. 3, p. 56). Het gaat zowel om de integraliteit van de geboden ondersteuning bij de arbeidsinschakeling als de continuïteit van de geboden ondersteuning bij de overgang van onderwijs naar werk, van werk naar onderwijs en van werk naar werk. Het is belangrijk om hier bij de inzet van voorzieningen rekening mee te houden en dit te benoemen in het plan van aanpak. Deze bepaling biedt ook een grondslag voor het uitwisselen van de noodzakelijke informatie binnen het sociaal domein om tot de integrale aanpak te kunnen komen. Paragraaf 2 Maatschappelijke participatie Maatschappelijke participatie is bedoeld voor inwoners met inkomensondersteuning voor wie een stap naar werk (nog) niet haalbaar is, bijvoorbeeld vanwege medische, psychosociale of persoonlijke omstandigheden. Binnen maatschappelijke participatie onderscheiden we twee vormen.
Ten eerste maatschappelijke participatie als maximaal haalbare vorm van participatie. Hierbij is doorstroom naar betaald werk geen doel of verwachting. De ondersteuning vindt voornamelijk plaats vanuit het voorliggende veld, zoals bijvoorbeeld perspectief. Ten tweede maatschappelijke participatie als ontwikkelstap richting betaald werk. De ondersteuning richt zich op het versterken van vaardigheden, structuur, zelfvertrouwen. Naast de ondersteuning vanuit het voorliggende veld kunnen ook onderstaande instrumenten ingezet worden. Artikel 2:4 Meedoenplek Dit artikel beschrijft wanneer het college een meedoenplek kan aanbieden en wat het doel daarvan is. Een meedoenplek is bedoeld voor inwoners die (nog) niet in staat zijn om regulier werk te verrichten, maar wel kunnen deelnemen aan activiteiten die bijdragen aan hun ontwikkeling, structuur en participatie. Het eerste lid bepaalt dat een meedoenplek alleen wordt aangeboden aan inwoners die tot de doelgroep behoren en voor wie de kans op betaald werk klein is. Het gaat om inwoners die ondersteuning nodig hebben om mee te doen in de samenleving, maar voor wie arbeidsinschakeling op korte termijn niet realistisch is. Het tweede lid beschrijft de doelen van een meedoenplek. De activiteiten moeten bijdragen aan het benutten en ontwikkelen van talenten, het opbouwen van dagstructuur en het versterken van het sociale netwerk.
Daarnaast kan een meedoenplek helpen om werkritme en werkervaring op te doen, wat op langere termijn kan bijdragen aan participatie of zelfs uitstroom naar werk. Het derde lid waarborgt dat een meedoenplek geen verdringing van regulier werk veroorzaakt. De activiteiten mogen geen werk vervangen waarvoor normaal gesproken iemand wordt betaald. Ook mogen bedrijven niet worden benadeeld. Dit voorkomt dat de meedoenplek leidt tot oneerlijke concurrentie of ongewenste verschuivingen op de arbeidsmarkt. Het vierde lid bepaalt dat de afspraken over de meedoenplek worden vastgelegd in een schriftelijke overeenkomst tussen de gemeente, de inwoner en de organisatie waar de activiteiten plaatsvinden. In ieder geval wordt het doel van de meedoenplek opgenomen. Dit zorgt voor duidelijkheid over verwachtingen, verantwoordelijkheden en de beoogde resultaten. Dit artikel biedt daarmee een zorgvuldig kader voor het aanbieden van meedoenplekken, waarbij ontwikkeling, participatie en bescherming van regulier werk centraal staan. Artikel 2:5 Maatschappelijke participatie gericht op arbeidsinschakeling Het eerste lid regelt de wijze waarop het college ondersteuning kan bieden bij maatschappelijke participatie gericht op arbeidsinschakeling. Daarbij worden twee routes onderscheiden waarlangs deze ondersteuning tot stand kan komen.
Het college kan een aanbod doen aan een inwoner die tot de doelgroep behoort, wanneer zij aanleiding ziet om maatschappelijke participatie in te zetten als middel richting arbeidsinschakeling. Het college kan daarbij ondersteuning bieden om de maatschappelijke participatie op basis van het aanbod vorm te geven. Daarnaast kan een inwoner maatschappelijke participatie ook zelf vormgeven. In dat geval kan het college ondersteuning bieden om dat initiatief mogelijk te maken. In het tweede lid wordt concreet gemaakt waaruit de ondersteuning gericht op arbeidsinschakeling kan bestaan. Deze ondersteuning hoeft echter niet altijd te zien op activiteiten of voorzieningen die door de gemeente worden aangeboden. Het kan ook gaan om het bieden van een zetje in de rug, het geven van de verzekering dat een inwoner iets mag zonder dat dit gevolgen heeft voor de uitkering of het wijzen door de consulent van een inwoner op bestaande initiatieven en activiteiten waar diegene aan kan deelnemen. Dit is uitgewerkt in de onderdelen a. en b.. Onderdeel a. ziet op activiteiten of voorzieningen die direct gericht zijn op arbeidsinschakeling, zoals scholing en proefplaatsing. Onderdeel b. ziet op meer ondersteunende en activerende vormen van begeleiding in het voorstadium van arbeidsinschakeling.
Deze vormen van ondersteuning zijn uiteindelijk eveneens gericht op arbeidsinschakeling, maar kunnen ook betrekking hebben op het faciliteren van eerste stappen in dat proces. In het derde lid zijn voorwaarden opgenomen waaraan de ondersteuning bij maatschappelijke participatie gericht op arbeidsinschakeling moet voldoen. De ondersteuning moet bijdragen aan de doelen van maatschappelijke participatie en kan alleen worden geboden wanneer deze noodzakelijk is om de maatschappelijke participatie mogelijk te maken. Daarnaast moeten de kosten van de ondersteuning in een redelijke verhouding staan tot het te verwachten resultaat. Voorts mag de ondersteuning niet in de weg staan aan reële arbeidsinschakeling en mogen hierdoor de concurrentieverhoudingen niet worden beïnvloed. Zo wordt oneerlijke concurrentie op de arbeidsmarkt voorkomen. Om die reden is ook verdringing niet toegestaan. Tot slot moet de ondersteuning, waar relevant, worden afgestemd op voorzieningen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning om samenhang en doelmatigheid van de geboden ondersteuning te waarborgen. Op grond van het vierde lid wordt de ondersteuning nader vormgegeven. Het college moet de aard, inhoud en duur van de ondersteuning afstemmen op de behoeftes, mogelijkheden en capaciteiten van de inwoner.
Gezien deze mogelijk per inwoner verschillen, zal ook de invulling van de ondersteuning verschillen. Daarnaast bepaalt het college de aan de ondersteuning verbonden voorwaarden en verplichtingen en maakt deze kenbaar aan de inwoner. Hiermee wordt invulling gegeven aan het aspect van wederkerigheid, waarbij tegenover de geboden ondersteuning ook inzet en medewerking van de inwoner wordt verwacht. Artikel 2:6 Maatschappelijke participatie niet gericht op arbeidsinschakeling Maatschappelijke participatie is niet alleen gericht op arbeidsinschakeling. Als arbeidsinschakeling voor inwoners niet of nog niet mogelijk is, kan maatschappelijke participatie juist ook gericht zijn op het stimuleren van deelname aan de samenleving. Het eerste lid regelt de wijze waarop het college ondersteuning kan bieden bij maatschappelijke participatie wanneer arbeidsinschakeling (nog) niet haalbaar is. Daarbij worden ook weer twee routes onderscheiden waarlangs deze ondersteuning tot stand kan komen. Het college kan ambtshalve een aanbod doen aan een persoon die tot de doelgroep behoort, wanneer zij aanleiding ziet om maatschappelijke participatie die niet gericht is op arbeidsinschakeling in te zetten. Het college kan daarbij ondersteuning bieden om de maatschappelijke participatie op basis van het aanbod vorm te geven. Daarnaast kan een inwoner maatschappelijke participatie ook zelf vormgeven.
In dat geval kan het college ondersteuning bieden om dat initiatief mogelijk te maken. In het tweede lid wordt concreet gemaakt waaruit de ondersteuning bij maatschappelijke participatie die niet gericht is op arbeidsinschakeling kan bestaan. Deze ondersteuning hoeft echter niet altijd te zien op activiteiten of voorzieningen die door de gemeente worden aangeboden. Het kan ook gaan om het bieden van een zetje in de rug, het geven van de verzekering dat een persoon iets mag zonder dat dit gevolgen heeft voor de uitkering of het wijzen door de consulent van de inwoner op bestaande initiatieven en activiteiten waar diegene aan kan deelnemen. Dit is uitgewerkt in de onderdelen a. en b.. Onderdeel a. ziet op activiteiten of voorzieningen voor personen voor wie arbeidsinschakeling nog niet haalbaar is. Voor deze groep staat participatie centraal in plaats van re-integratie. Daarbij kan onder andere worden gedacht aan mantelzorg, vrijwilligerswerk of deelname aan sociale netwerken. Onderdeel b. ziet op meer ondersteunende en activerende vormen van begeleiding gericht op deelname aan het maatschappelijk leven om sociaal isolement te voorkomen en te doorbreken. Dit gaat bijvoorbeeld om een zetje in de rug, de geruststelling dat deelname geen gevolgen heeft voor de uitkering of een verwijzing naar initiatieven en activiteiten waaraan een persoon kan deelnemen.
In het derde lid is geregeld dat de bepalingen uit artikel 2:5, derde en vierde lid, ook gelden bij maatschappelijke participatie die niet gericht is op arbeidsinschakeling. Dit betekent dat ook in dat geval ondersteuning slechts onder bepaalde voorwaarden wordt geboden. Zo moet de ondersteuning bijdragen aan de doelen van maatschappelijke participatie en kan alleen worden geboden wanneer deze noodzakelijk is om de maatschappelijke participatie mogelijk te maken. Daarnaast moeten te kosten van de ondersteuning in een redelijke verhouding staan tot het te verwachten resultaat. Voorts mag de ondersteuning niet in de weg staan aan reële arbeidsinschakeling en mogen hierdoor de concurrentieverhoudingen niet worden beïnvloed. Zo wordt oneerlijke concurrentie op de arbeidsmarkt voorkomen. Om die reden is ook verdringing niet toegestaan. Tot slot moet de ondersteuning, waar relevant, worden afgestemd op voorzieningen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning om samenhang en doelmatigheid van de geboden ondersteuning te waarborgen. Daarnaast geldt dat de aard, inhoud en duur van de ondersteuning wordt afgestemd op de behoeften, mogelijkheden en capaciteiten van de inwoner, en dat de aan de ondersteuning verbonden voorwaarden en verplichtingen aan de inwoner kenbaar worden gemaakt.
Paragraaf 3 Re-integratie Artikel 2:7 Scholing De scholing of opleiding (onderwijs) is een re-integratievoorziening en moet zijn gericht op vergroting van de kansen van de inwoner op de arbeidsmarkt. Het college zet scholing alleen in als dit noodzakelijk en passend is om een stap richting werk of een vervolgopleiding mogelijk te maken, rekening houdend met de capaciteiten, belastbaarheid en persoonlijke omstandigheden van de inwoner. De inwoner heeft recht op ondersteuning bij arbeidsinschakeling, maar geen afdwingbaar recht op een specifieke voorziening of een bepaalde opleiding. Het college bepaalt, binnen de kaders van deze verordening, welke voorziening het meest passend is. Daarbij maakt het college een zorgvuldige afweging op basis van de mogelijkheden van de inwoner en de kansen op duurzame arbeidsinschakeling. Het college hoeft aan een inwoner geen scholing of opleiding (cursus) aan te bieden als dergelijke scholing of opleiding naar zijn oordeel de krachten of bekwaamheden van de persoon te boven gaat, of als naar zijn oordeel scholing of opleiding niet bijdraagt aan vergroting van de kans op inschakeling van de inwoner in het arbeidsproces. Dit sluit aan bij artikel 10a, vijfde lid Participatiewet. In overleg met de inwoner, en indien nodig met de werkgever, wordt bepaald welke opleiding of cursus wordt gevolgd, hoe deze eruitziet en hoelang deze duurt.
Scholing wordt zo veel mogelijk als maatwerk vormgegeven, zodat deze effectief bijdraagt aan de weg naar werk of vervolgopleiding. Artikel 2:8 Proefplaats Een proefplaats is een voorziening gericht op arbeidsinschakeling: de inwoner verricht gedurende een beperkte periode regulier werk zonder loon, met behoud van uitkering, met als doel te beoordelen of functie, werkplek en organisatie passend zijn en of aansluitend een dienstverband kan worden aangegaan. De proefplaats is daarmee een verlengde proefperiode, niet een vorm van loonkostensubsidie. Het college zet een proefplaats alleen in als dit naar zijn oordeel noodzakelijk en passend is om de stap naar betaald werk te zetten. Dit vergt maatwerk: het aanbod moet het resultaat zijn van een zorgvuldige, op de inwoner toegesneden afweging, waarbij rekening wordt gehouden met vaardigheden, belastbaarheid en overige omstandigheden van de inwoner. De in het artikel vermelde voorwaarden (duur, begeleiding, geen verdringing, geen herhaalde onbetaalde inzet bij dezelfde werkgever, schriftelijke toezegging van een dienstverband, enz.) geven uitvoering aan artikel 8a, tweede lid, onder d. Participatiewet. Daarmee wordt ook geborgd dat onbeloond werk niet leidt tot verdringing, concurrentievervalsing of feitelijke arbeidsovereenkomsten.
De in het vijfde lid, onder a, bedoelde goede begeleiding door de werkgever tijdens het werk, wordt beoordeeld door middel van evaluaties. Een proefplaats wordt opgenomen in een individuele beschikking, zodat de inwoner rechtsbescherming heeft (bezwaar en beroep) tegen de toekenning, weigering, wijziging of beëindiging van de voorziening. Artikel 2:9 Werkervaringsplaats Doel van de werkervaringsplaats is het opdoen van werkervaring en het leren functioneren in een werkomgeving, als stap naar (betaald) werk of, waar passend, een vervolgvoorziening. Het zwaartepunt ligt op leren en ontwikkelen, niet op productieve arbeid. De inwoner heeft een aanspraak op ondersteuning bij arbeidsinschakeling, maar geen afdwingbaar recht op een specifieke voorziening zoals een werkervaringsplaats. Het college beoordeelt welke voorziening in het individuele geval het meest passend is, binnen de verordening en het beschikbare budget. Daarbij is maatwerk vereist: de werkervaringsplaats moet het resultaat zijn van een zorgvuldige, op de persoon toegesneden afweging. De werkervaringsplaats mag niet leiden tot verdringing of oneerlijke concurrentie. Daarom is in dit artikel uitdrukkelijk vastgelegd dat door de inzet van de inwoner niemand zijn baan mag verliezen en bedrijven niet mogen worden benadeeld.
De afspraken over doel, duur en begeleiding worden vastgelegd in een schriftelijke overeenkomst tussen gemeente, inwoner en organisatie. Dit sluit aan bij de randvoorwaarden die landelijk worden genoemd voor werken met behoud van uitkering en werkervaringsplaatsen. De voorziening wordt vastgelegd in een individuele beschikking, zodat de inwoner bezwaar en beroep kan instellen tegen toekenning, weigering, wijziging of beëindiging. Paragraaf 4 Werk Artikel 2:10 Vergoeding voor vervoer Artikel 8a, tweede lid, onder f., onderdeel 1 Participatiewet bepaalt dat in de verordening moet worden geregeld hoe het college zorgdraagt voor het verstrekken van een vervoersvoorziening die ertoe strekt dat de persoon zijn werkplek, proefplaats of opleidingslocatie kan bereiken. Dit artikel regelt, in aanvulling op de artikelen 4 en 7.1, onder welke voorwaarden dit mogelijk is en op welke wijze de hoogte van de vergoeding hiervoor wordt bepaald als het college het vervoer niet zelf (in natura) organiseert. Bij de bepaling van de vergoeding wordt uitgegaan van het reguliere tarief in de markt, waarbij, in lijn met artikel 4, derde lid, de goedkoopst adequate oplossing het uitgangspunt vormt.
Het bedrag dat de werknemer voor vervoer ontvangt van zijn werkgever, bijvoorbeeld een reiskostenvergoeding op grond van de arbeidsovereenkomst, wordt door het college in mindering gebracht op de te verstrekken vervoersvoorziening. Artikel 2:11 Vergoeding voor inrichting/ aanpassing werkplek In artikel 8a, tweede lid, onder f, onderdeel 3. Participatiewet wordt uitsluitend gesproken van meeneembare voorzieningen. In sommige gevallen zijn er andere voorzieningen nodig op de werkplek om ervoor te zorgen dat de persoon hier kan werken. Hierbij kan gedacht worden aan een aangepast toilet, een entree met automatische deuropener of een traplift. Dit artikel regelt de mogelijkheid om ook in deze behoefte te voorzien door het toekennen van een werkplekaanpassing. Daarmee wordt aansluiting gezocht bij de wetsgeschiedenis, waarin wel wordt gesproken van werkplekaanpassingen in plaats van meeneembare voorzieningen (Kamerstukken II 2019/20, 35 394, nr. 3, p. 20). Het college beoordeelt per individueel geval of een werkplekaanpassing noodzakelijk en doelmatig is. Inwoners hebben aanspraak op ondersteuning bij arbeidsinschakeling, maar geen recht op een specifieke voorziening; het college kiest binnen deze verordening de meest passende voorziening.
Werkplekaanpassingen worden alleen verstrekt voor zover zij niet behoren tot de normale verplichtingen van de werkgever op grond van de Arbowet en niet kunnen worden aangemerkt als aanpassingen die in het algemeen van een werkgever worden verwacht. De kosten van de werkplekaanpassing moeten in redelijkheid opwegen tegen de verwachte (maatschappelijke) opbrengsten van duurzame uitstroom naar werk. Artikel 2:12 Vergoeding voor noodzakelijke intermediaire activiteit bij een visuele of motorische beperking Dit artikel geeft uitvoering aan de opdracht in artikel 8a, eerste lid, onderdeel a. en tweede lid, onderdeel f. Participatiewet om in de verordening te regelen welke voorzieningen het college kan verstrekken, waaronder een noodzakelijke arbeidsvoorziening bij een motorische beperking. Zoals bijvoorbeeld een aangepast toetsenbord, een speciale muis of spraakherkenningssoftware. De specifieke voorziening wordt niet vooraf begrensd, omdat deze sterk afhangt van de individuele behoefte. Omdat wordt genoemd dat de voorziening bedoeld is voor inwoners uit de doelgroep, wordt de koppeling met artikel 7, eerste lid, onderdeel a Participatiewet gemaakt. Deze koppeling maakt duidelijk dat het gaat om de gemeentelijke doelgroep voor ondersteuning bij arbeidsinschakeling. In het tweede lid wordt omschreven wat de gemeente onder deze arbeidsvoorziening verstaat.
De nadruk ligt op het functionele doel: het vervangen of compenseren van een ontbrekende of beperkte motorische functie, zodat betrokkene kan werken. Daarmee wordt aangesloten bij de landelijke uitleg van “noodzakelijke arbeidsvoorziening” als hulpmiddelen/ ondersteuning die nodig zijn om te kunnen functioneren op de werkvloer, zonder een limitatieve opsomming te geven. De open formulering laat ruimte voor maatwerk. Het derde lid lid maakt duidelijk dat het college een noodzakelijkheidstoets uitvoert. Dit sluit aan bij artikel 10, vierde lid Participatiewet: het college onderzoekt of, in welke mate en voor welke duur een voorziening noodzakelijk is. Daarbij wordt expliciet verwezen naar de aard en ernst van de beperking, de eisen van het concrete werk én voorliggende voorzieningen (zoals zorgverzekering of middelen van de werkgever). Zo wordt gewaarborgd dat alleen voorzieningen worden verstrekt die niet al via andere regelingen beschikbaar zijn. Artikel 2:13 Vergoeding voor meeneembare voorziening Dit artikel geeft uitvoering aan artikel 7, artikel 10 en artikel 8a, tweede lid, onderdeel f., onder 3 Participatiewet. Een meeneembare voorziening is een hulpmiddel dat niet aard- en nagelvast aan de werkplek is verbonden en in principe met de inwoner mee kan verhuizen naar een andere werkplek of opleidingslocatie.
Het doel van de meeneembare voorziening is het compenseren van beperkingen, zodat de inwoner zijn werk (of opleiding/ proefplaats) kan verrichten. Er is bewust geen limitatieve lijst opgenomen: iedere voorziening kan in aanmerking komen, zolang de noodzaak en de meerwaarde in de werksfeer aantoonbaar zijn. Het college beoordeelt de noodzaak op basis van onderzoek; zo nodig wordt een deskundige (bijvoorbeeld een arbeidsdeskundige) ingeschakeld. Inwoners uit de doelgroep hebben een aanspraak op ondersteuning bij arbeidsinschakeling, maar geen recht op een specifieke voorziening. Het college bepaalt of een meeneembare voorziening noodzakelijk is, welke voorziening passend is en in welke omvang deze wordt verstrekt; dit is maatwerk en vergt een zorgvuldige, op de inwoner toegesneden afweging. Een meeneembare voorziening wordt in beginsel in bruikleen verstrekt om doelmatige inzet van middelen en hergebruik mogelijk te maken. In bijzondere gevallen kan het college besluiten de voorziening in eigendom te verstrekken, bijvoorbeeld wanneer langdurig gebruik voorzienbaar is of bruikleen praktisch niet uitvoerbaar is. Daarbij weegt het college de noodzaak, de kosten en de (maatschappelijke) opbrengst van duurzame arbeidsinschakeling.
De verantwoordelijkheid van de werkgever voor normale werkmaterialen en Arbo-voorzieningen blijft voorop staan; alleen waar een voorziening specifiek nodig is ter compensatie van een beperking, kan een meeneembare voorziening worden verstrekt. Artikel 2:14 Persoonlijke ondersteuning Het eerste lid regelt de aanspraak op persoonlijke ondersteuning bij het verrichten van opgedragen taken. De ondersteuning is aan de orde als de inwoner zonder deze ondersteuning niet in staat is die taken te verrichten. Het college beoordeelt steeds of de ondersteuning in het individuele geval noodzakelijk is. Het college voorziet, voor zover noodzakelijk, in integrale ondersteuning en voortgezette persoonlijke ondersteuning bij de overgang van onderwijs naar werk, van werk naar onderwijs en van werk naar werk. Integrale ondersteuning houdt in dat het college de persoonlijke ondersteuning zo nodig afstemt op andere noodzakelijke voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling en op betrokken partijen, zoals de werkgever, onderwijsinstelling of andere organisaties. Voortgezette ondersteuning voorkomt dat noodzakelijke ondersteuning bij een overgang wordt onderbroken. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan artikel 8a, tweede lid, onder g, van de wet.
Het tweede lid regelt dat persoonlijke ondersteuning, afhankelijk van de individuele omstandigheden, kan worden geboden door een erkende deskundige of een interne werkbegeleider. De erkende deskundige biedt methodische ondersteuning aan personen met een arbeidsbeperking en aan werkgevers, gericht op het vinden en behouden van werk. De interne werkbegeleider begeleidt de werknemer dagelijks op de werkplek. Het derde lid regelt dat zowel de inwoner als de beoogde of huidige werkgever persoonlijke ondersteuning kan aanvragen. Bij een aanvraag door de werkgever is de inwoner voor wie de voorziening wordt aangevraagd belanghebbende. In het vierde lid is vastgelegd dat het college onderzoekt of persoonlijke ondersteuning noodzakelijk is en bepaalt, indien dat het geval is, welke vorm, duur en intensiteit passend zijn. Het college neemt een besluit op basis van de resultaten van dat onderzoek. Bij het onderzoek betrekt het college, voor zover nodig, de samenhang met andere voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling en de betrokken werkgever, onderwijsinstelling of andere organisaties. Daardoor kan het college beoordelen of integrale ondersteuning of voortzetting van de ondersteuning bij een overgang nodig is. Het vijfde en het zesde lid. Het college zorgt dat persoonlijke ondersteuning zowel in natura als via subsidie beschikbaar is.
De kwaliteit wordt vooraf getoetst en tijdens de inzet gevolgd en geëvalueerd. Dit bevordert dat de ondersteuning passend en doelmatig blijft. In het zevende lid is geregeld dat inwoners die behoren tot de doelgroep loonkostensubsidie aanspraak hebben op begeleiding op de werkplek. Indien begeleiding noodzakelijk is, bestaat deze ten minste uit begeleiding door een interne werkbegeleider of een erkende deskundige. De noodzaak, duur en intensiteit worden individueel vastgesteld. De voorziening is niet beperkt tot regulier dienstverband. Zij kan ook worden ingezet bij werkzaamheden in het kader van bijvoorbeeld een proefplaats of werkervaringsplaats, voor zover die werkzaamheden zijn gericht op arbeidsinschakeling. Dit blijkt uit het achtste lid. Artikel 2:15 Beschut werk Het eerste lid werkt de landelijke verordeningsplicht van artikel 10b, zevende lid Participatiewet uit: de raad moet vastleggen welke voorzieningen worden aangeboden om de werkzaamheden in een beschutte dienstbetrekking mogelijk te maken én welke voorzieningen beschikbaar zijn tot het moment dat de dienstbetrekking aanvangt. De vermelde voorzieningen (fysieke aanpassingen, taakverdeling, persoonlijke begeleiding/ jobcoaching) sluiten aan bij de landelijke criteria voor beschut werk (prikkelarme omgeving, vergaande structurering, intensieve begeleiding) en bij het bestaande gemeentelijke beleid.
Het tweede lid regelt expliciet de “wachtlijstfase” als er (nog) geen beschutte werkplek beschikbaar is. Dit sluit aan bij artikel 10b, eerste en zesde lid Participatiewet en de landelijke uitwerking waarin is bepaald dat het college zolang de taakstelling nog niet is gehaald voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling moet aanbieden tot de dienstbetrekking start. De opsomming (arbeidsmatige dagbesteding, arbeidsgerichte participatie, scholing, schuldhulpverlening) sluit aan bij de bestaande Zutphense voorzieningen en beleid over werken met behoud van uitkering. Het derde lid verankert dat het college ten minste het door het Rijk jaarlijks vastgestelde minimumaantal beschutte dienstbetrekkingen realiseert, conform artikel 10b, vierde en zesde lid Participatiewet. De raad kan op grond van artikel 10b, vijfde lid Participatiewet nog besluiten deze taakstelling lokaal te verhogen. Het vierde lid concretiseert dat bij beschut werk zo nodig loonkostensubsidie wordt ingezet, in lijn met artikel 10b, negende lid jo. artikel 10d Participatiewet. De verwijzing naar de verordening borgt dat het preferente proces loonkostensubsidie en de uniforme loonwaardebepaling ook voor beschut werk gelden.
Het vijfde lid maakt duidelijk dat de praktische werkwijze rondom onderzoek, selectie en plaatsing (inclusief de omgang met de wachtlijst en samenwerking met UWV) niet in de verordening, maar in nadere/ beleidsregels wordt uitgewerkt, volgens artikel 10b, tweede en derde lid Participatiewet. Artikel 2:16 Loonkostensubsidie doelgroep banenafspraak Het eerste lid verankert dat het college loonkostensubsidie verstrekt op grond van artikel 10d Participatiewet aan werkgevers die een dienstbetrekking aangaan met personen uit de doelgroep loonkostensubsidie (banenafspraak) of met een indicatie beschut werk. Dit kan zowel ambtshalve als op aanvraag, conform artikel 10d, eerste lid Participatiewet. De verwijzing naar het tweede tot en met het vijfde lid zorgt ervoor dat bij aanvragen een transparante procedure geldt. Het tweede en derde lid sluiten aan bij artikel 10d Participatiewet en de landelijke lijn dat zowel werkgever als werknemer kunnen aanvragen en beiden belanghebbende zijn bij de beschikking loonkostensubsidie. De verplichting tot schriftelijke ontvangstbevestiging past bij het preferente proces en bevordert rechtszekerheid. Het preferente proces LKS is het landelijke standaard- werkproces met uniforme termijnen en brieven voor LKS.
Het vierde lid regelt expliciet wat al volgt uit artikel 10c Participatiewet: dient een inwoner zelf een aanvraag in terwijl nog niet is vastgesteld dat hij tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort, dan wordt die aanvraag óók opgevat als verzoek om doelgroep vaststelling. Dit voorkomt dat inwoner en werkgever twee aparte procedures moeten starten en borgt één integraal onderzoek conform artikel 10c, eerste lid, onder a. Participatiewet. Het vijfde lid bevestigt dat het college in beginsel de loonwaarde vaststelt volgens de uniforme landelijke methode, maar dat college en werkgever samen kunnen kiezen voor forfaitaire loonkostensubsidie (50% van het wettelijke minimumloon (WML) gedurende maximaal 6 maanden) op grond van artikel 10d, vijfde lid Participatiewet. Daarmee wordt de wettelijke keuzevrijheid lokaal ingevuld. Het zesde lid voldoet aan de verordeningsplicht van artikel 8a, tweede lid, onder c. Participatiewet: de gemeenteraad moet het administratieve proces voor loonkostensubsidie vastleggen. Door expliciet te verwijzen naar het preferente proces kiest het gemeentebestuur voor het landelijk geharmoniseerde werkproces. Artikel 2:17 Tijdelijke loonkostensubsidie overige groepen Het eerste lid geeft invulling aan de verordeningsplicht van artikel 8a, tweede lid, onder a.
Participatiewet voor andere re-integratievoorzieningen dan de wettelijke loonkostensubsidie. Het gaat om inwoners die tot de gemeentelijke re-integratiedoelgroep van artikel 7, eerste lid, onder a. Participatiewet behoren, maar waarvan het college vindt dat zij met voltijdse arbeid het WML kúnnen verdienen. De loonkostensubsidie is hier dus tijdelijk en niet gebaseerd op een structurele verminderde loonwaarde, maar wordt ingezet om instroom of duurzame uitstroom naar regulier werk mogelijk te maken. De criteria onder c. en d. borgen dat het instrument alleen wordt ingezet waar het noodzakelijk en doelmatig is voor duurzame uitstroom en ten goede komt aan inwoners met een kwetsbare arbeidsmarktpositie. De tijdelijke loonkostensubsidie wordt dus ingezet om (tijdelijk) het verschil in arbeidsproductiviteit te compenseren (zie TK 2004-2005, 28 870, nr. 125, p.3). De subsidie bedraagt ten hoogste 50% van de subsidiabele loonkosten en wordt verleend voor ten hoogste twaalf maanden. Onder subsidiabele loonkosten worden verstaan: het brutoloon, de vakantiebijslag en de werkgeverslasten die voortvloeien uit de dienstbetrekking. Bij een dienstbetrekking met een kortere duur of een kleinere arbeidsomvang wordt de subsidie uitsluitend naar evenredigheid van de feitelijke dienstbetrekking verleend.
Met het maximum van 50% gedurende twaalf maanden wordt aangesloten bij de staatssteunregels voor kwetsbare werknemers. De Algemene Groepsvrijstellingsverordening staat voor deze groep loonsubsidie toe tot maximaal 50% van de loonkosten gedurende maximaal twaalf maanden vanaf indienstneming. De werkgever moet daarbij voldoen aan de overige voorwaarden van die verordening, waaronder de voorwaarden over netto toename van het personeelsbestand of een toegestane vervangingsvacature. Het achtste lid verankert dat deze gemeentelijke subsidie moet voldoen aan de Europese staatssteunregels. Voor loonkostensubsidies aan niet-LKS-doelgroepen moet het college toetsen aan onder meer de algemene groepsvrijstellingsverordening (Verordening 651/2014) en de De-minimisverordening (1407/2013), zodat de steun ofwel onder een vrijstelling valt of zo nodig wordt aangemeld. Dit voorkomt dat een onverenigbare steunmaatregel moet worden teruggedraaid. Paragraaf 5 Specifieke bepalingen van school naar duurzaam werk Artikel 2:18 Verzoeken van scholen en onderwijsinstellingen Het eerste lid regelt de ontvangstbevestiging van verzoeken van onderwijsinstellingen. Het gaat om instellingen als bedoeld in de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB), scholen voor praktijkonderwijs en voortgezet onderwijs 2020 en instellingen/ scholen onder de Wet op de expertisecentra.
Door een termijn van twee weken te noemen, wordt aangesloten bij de algemene Awb-lijn dat burgers en instellingen snel duidelijkheid moeten krijgen over de ontvangst en verdere behandeling van hun verzoek. Dit sluit aan bij het uitgangspunt van tijdige en zorgvuldige besluitvorming uit artikel 4:13 Awb. Het tweede lid onderscheidt situaties waarin de reactie van het college wél of geen beschikking is in de zin van de Awb. Gaat het om een besluit met rechtsgevolg voor de leerling/ student (bijvoorbeeld een voorziening of ondersteuning), dan is sprake van een beschikking met de reguliere beslistermijn en bezwaar- en beroepsmogelijkheden. Gaat het alleen om informatieverstrekking of een andere niet-op-rechtsgevolg gerichte reactie, dan is geen beslistermijn uit de Awb van toepassing. Dit artikel legt dan toch een maximale reactietermijn van acht weken vast, gerekend vanaf ontvangst van het overgangsdocument. Daarmee wordt aangesloten bij de in artikel 4:13 Awb neergelegde norm dat een bestuursorgaan in ieder geval binnen acht weken hoort te reageren. De bepaling dat de schriftelijke reactie wordt gestuurd aan zowel het bevoegd gezag als de jongere op wie het verzoek betrekking heeft, waarborgt transparantie en rechtspositie. De jongere wordt direct geïnformeerd over de uitkomst en kan, als de reactie een beschikking bevat, gebruik maken van zijn bezwaar- en beroepsrechten.
Hoofdstuk 3 Inkomensondersteuning en geldzorgen In dit hoofdstuk worden regels gegeven over inkomensvoorzieningen, die op grond van de artikelen 35 en 36 van de Participatiewet en artikel 149 van de Gemeentewet kunnen worden verstrekt, in aanvulling op een laag inkomen. Paragraaf 1 Individuele inkomenstoeslag Artikel 3:1 Procedure beoordeling In het eerste lid wordt aangesloten bij artikel 36 Participatiewet, waarin is bepaald dat het college een individuele inkomenstoeslag (hierna ook: IIT) kan verlenen aan inwoners die langdurig een laag inkomen hebben, geen in aanmerking te nemen vermogen hebben en geen uitzicht hebben op inkomensverbetering. Vanaf 1 januari 2027 biedt de wet ruimte om de IIT zowel op aanvraag als ambtshalve te verlenen. Door dit expliciet in de verordening op te nemen, wordt duidelijk dat het college inwoners ook zonder aanvraag een IIT kan toekennen, mits zij aan alle wettelijke en gemeentelijke voorwaarden voldoen. De individuele beoordeling van de omstandigheden, waaronder krachten, bekwaamheden en inspanningen tot inkomensverbetering, blijft daarbij onverminderd verplicht. Het tweede lid regelt dat een aanvraag wordt ingediend met een door het college vastgesteld aanvraagformulier.
Hiermee wordt aangesloten bij de bestaande gemeentelijke uitvoeringspraktijk, waarin al is vastgelegd dat verzoeken om inkomensvoorzieningen via een vastgesteld (eventueel digitaal) aanvraagformulier worden ingediend. Dit bevordert een uniforme en efficiënte behandeling. In de nadere regels wordt uitgewerkt: • op welke wijze aanvragen kunnen worden ingediend (papier/ digitaal); • hoe het college omgaat met ambtshalve toekenningen. Artikel 3:2 Langdurig laag inkomen Dit artikel werkt de begrippen “langdurig” en “laag” inkomen uit, zoals bedoeld in artikel 8, tweede lid en artikel 36 Participatiewet. In het eerste lid bepaalt de gemeenteraad dat sprake is van een langdurig laag inkomen als het in aanmerking te nemen inkomen in de 36 maanden voorafgaand aan de aanvraag onafgebroken lager is dan 105% van de toepasselijke bijstandsnorm. Met “toepasselijke bijstandsnorm” wordt aangesloten bij de normensystematiek van de Participatiewet en de maandelijkse vaststelling van het recht op bijstand. De kostendelersnorm blijft bij deze toets buiten beschouwing, omdat die ziet op het kunnen delen van lopende bestaanskosten en niet op de mogelijkheid om gedurende langere tijd te reserveren.
De raad benut hiermee de verordeningsvrijheid van artikel 8 Participatiewet om te voorkomen dat inwoners met feitelijk lage inkomens en beperkte reserveringsruimte worden uitgesloten enkel vanwege hun woonvorm. In de nadere/ beleidsregels wordt nader uitgewerkt hoe het inkomen in de referteperiode wordt vastgesteld (netto-inkomen, toepassing van artikel 31 en 32 Participatiewet, marginale overschrijdingen). Na toekenning van een IIT wordt een inkomensstijging als gevolg van werkaanvaarding gedurende maximaal drie maanden niet meegerekend bij de beoordeling van een volgende aanvraag, op grond van het tweede lid. Deze werkvriendelijke invulling blijft binnen de ruimte van artikel 8 en 36 Participatiewet en voorkomt dat kortdurende uitstroom naar werk een volgend recht op IIT direct blokkeert. De uitzondering geldt bewust alleen bij een herhaalde aanvraag: dan is eerder al vastgesteld dat sprake was van langdurig laag inkomen en het ontbreken van uitzicht op inkomensverbetering. In de nadere/ beleidsregels wordt nader beschreven hoe deze drie- maandentermijn wordt toegepast en geregistreerd. Artikel 3:3 Hoogte individuele inkomenstoeslag In het eerste lid legt de gemeenteraad de hoogte van de individuele inkomenstoeslag per kalenderjaar vast, zoals artikel 8, tweede lid, Participatiewet voorschrijft.
De bedragen differentiëren naar leefvorm (alleenstaande, alleenstaande ouder, gehuwden/samenwonenden), is in lijn met de normensystematiek van de Participatiewet. Voor inwoners die in een inrichting verblijven en geen woonlasten hebben voor een eigen woning, wordt gekozen voor 50% van het bedrag dat bij hun leefvorm hoort. Daarmee wordt aangesloten bij het bestaande gemeentelijke beleid: bij verblijf in een inrichting zijn de lopende woon- en leefkosten lager, maar de IIT blijft wel toegankelijk. In de nadere/ beleidsregels kan worden verduidelijkt: • wanneer sprake is van een “inrichting” (definitie Participatiewet en voorbeelden); • hoe wordt beoordeeld of sprake is van woonlasten voor een eigen woning (huur/koop). Het tweede lid regelt de situatie waarin één van de gehuwden op grond van artikel 11 of 13 Participatiewet geen recht heeft op bijstand en daarmee geen recht heeft op IIT. De rechthebbende partner krijgt dan een toeslag naar de hoogte voor een alleenstaande of alleenstaande ouder. Dit sluit aan bij de (bestaande) verordening en bij de parlementaire geschiedenis: gehuwden hebben in beginsel gezamenlijk recht, maar uitsluiting van één partner mag de andere niet volledig de toegang tot IIT ontnemen. In de nadere/ beleidsregels kan worden uitgewerkt in welke situaties dit speelt (bijvoorbeeld niet-rechtmatig verblijvende vreemdeling, detentie).
Het derde lid bevestigt dat de situatie op de peildatum bepalend is voor: • de toepasselijke leefvorm (alleenstaand, alleenstaande ouder, gehuwd/ samenwonend); • de vraag of iemand in een inrichting verblijft; • de vraag of één van de gehuwden is uitgesloten van recht op bijstand. Dit sluit aan bij de algemene lijn dat bij IIT de peildatum het moment is waarop wordt getoetst of aan alle voorwaarden van artikel 36 Participatiewet wordt voldaan. Het vierde en vijfde lid regelen dat de in het eerste lid genoemde bedragen jaarlijks worden aangepast op basis van de consumentenprijsindex (CPI) van het CBS en naar boven worden afgerond op een veelvoud van vijf euro. Daarmee blijft de IIT in de tijd waardevast en wordt een uitvoerbare systematiek geboden: het college past jaarlijks via een (bekendmaking) de bedragen aan zonder dat de verordening inhoudelijk hoeft te worden gewijzigd. In de nadere/ beleidsregels kan worden vastgelegd: • op welke datum de nieuwe bedragen ingaan (bijvoorbeeld steeds per 1 januari); • hoe om te gaan met afronding bij sterk afwijkende CPI-ontwikkelingen. Paragraaf 2 Kindpakket Artikel 3:4 Voorwaarden In het eerste lid, onder a. wordt geborgd dat het zogeheten kindpakket alleen wordt ingezet voor kinderen die feitelijk tot de Zutphense bevolking behoren. Dit sluit aan bij het gemeentelijke minimabeleid waarin inschrijving in de BRP een basisvoorwaarde is.
In het eerste lid, onder b. wordt de leeftijdsgrens tot en met 21 jaar aangehouden, in lijn met het bestaande kindpakket en de onderhoudsplicht van ouders tot 21 jaar. Onder c. wordt aangesloten bij het systeem van kinderbijslag, kindgebonden budget en pleegoudervergoeding. Hiermee wordt verzekerd dat het gaat om kinderen voor wie de ouder/ pleegouder al als onderhoudsplichtige optreedt en dat de regeling aanvullend is op rijksregelingen. Onder d. wordt de inkomensgrens bepaald op 120% van de toepasselijke bijstandsnorm, volgens het gemeentelijke armoedebeleid. De kostendelersnorm en vermogenstoets worden uitgesloten om deelname van kinderen niet te laten afhangen van complexe gezinssituaties of beperkte vermogenspositie. Onder e. (kalenderjaar) en f. (geen andere voorziening) wordt aangesloten bij de systematiek van bijzondere bijstand en minimaregelingen: er is alleen recht als de kosten in het betreffende jaar worden gemaakt en geen toereikende, passende voorliggende voorziening bestaat (artikel 15 Participatiewet). Het tweede lid verduidelijkt dat het Kindpakket ziet op participatiekosten (sport, cultuur, school, creativiteit, zwemles).
Dit zijn kosten die bijdragen aan gelijke kansen voor kinderen en maatschappelijke participatie, maar niet vallen onder de reguliere levensonderhoudsnormen. De nadere uitwerking in beleidsregels is nodig voor rechtszekerheid en uitvoerbaarheid. Het derde lid maakt duidelijk dat het college taken mag uitbesteden (bijvoorbeeld aan Stichting Leergeld), maar dat de beslissingsbevoegdheid bij het college blijft. Dit waarborgt dat besluiten op aanvragen een publiekrechtelijke beslissing van het college zijn, volgens de Participatiewet en Gemeentewet. Artikel 3:5 Maximale bijdrage Met het eerste lid wordt per 1 januari 2027 een helder maximumbedrag van €500,00 vastgesteld. Dit biedt rechtszekerheid voor inwoners en uitvoerbaarheid voor de gemeente. Het tweede lid geeft het college de bevoegdheid om dit bedrag jaarlijks per 1 januari aan te passen volgens de procentuele wijziging van de consumentenprijsindex (CPI) van het CBS. Daarmee wordt aangesloten bij een objectieve, landelijke maatstaf voor prijsstijgingen. Het gemeentebestuur past een vergelijkbare systematiek al toe bij de individuele inkomenstoeslag: de bedragen worden jaarlijks geïndexeerd op basis van de CPI en bij collegebesluit vastgesteld. Ook landelijk komt indexering van bedragen van rechtswege voor (bijvoorbeeld artikel 62d Participatiewet).
Bij verordening kan de gemeenteraad het college deze indexeringsbevoegdheid geven. Het gaat om een besluit van algemene strekking, geen individuele beschikking. Jaarlijks mag het college bij dat besluit de financiële haalbaarheid meewegen, zolang het CPI-criterium wordt gerespecteerd en de motivering zorgvuldig is. Het derde lid regelt dat het aangepaste bedrag wordt afgerond op een veelvoud van vijf euro. Dit bevordert eenvoud en duidelijkheid voor inwoners en uitvoering. De afrondingsregel sluit aan bij gangbare systematiek bij indexering van gemeentelijke bedragen en landelijke normen. Het vierde lid bepaalt dat de bijdrage per kalenderjaar wordt toegekend. Hiermee wordt aangesloten bij de systematiek van bijzondere bijstand en minimaregelingen: beoordeling en benutting van het recht per jaar, passend bij artikel 35 van de Participatiewet. Met het vijfde lid wordt vastgelegd dat de bijdrage ook in natura kan worden verstrekt (waardebonnen, rechtstreekse betaling aan aanbieders, inzet via Stichting Leergeld e.d.). Dit sluit aan bij de mogelijkheid van bijstand in natura zoals geregeld in artikel 57 Participatiewet en het gemeentelijke beleid, waarin vergoeding “in een andere vorm dan geld” expliciet is voorzien. Paragraaf 3 Meedoenregeling Artikel 3:6 Voorwaarden In het eerste lid, onder a.
wordt vastgelegd dat de regeling geldt voor inwoners van Zutphen van 18 jaar en ouder, die in de Basisregistratie personen (hierna ook: BRP) zijn ingeschreven. Dit sluit aan bij de algemene basisvoorwaarden voor minimaregelingen in de gemeente Zutphen. In het eerste lid, onder b. wordt het inkomenscriterium bepaald: maximaal 120% van de toepasselijke bijstandsnorm. Hiermee sluit het gemeentebestuur aan bij het uitgangspunt dat minimaregelingen zijn voor lage inkomens rond het sociaal minimum. De kostendelersnorm en vermogenstoets worden uitgesloten om deelname niet te laten afhangen van woonsituatie of beperkte vermogenspositie; dit wijkt bewust af van de algemene bijstandsregels, maar past binnen de gemeentelijke beleidsvrijheid bij minimaregelingen. In het eerste lid, onder c. wordt gekozen voor toekenning per kalenderjaar, met de voorwaarde dat de bijdrage wordt aangevraagd in het jaar waarin de kosten zijn gemaakt. Dit sluit aan bij het bestaande beleid voor bijzondere bijstand (moment van kosten, aanvraag binnen kalenderjaar). Onder d. wordt vastgelegd dat er geen andere (voorliggende) voorziening voor deze kosten beschikbaar is. Dit volgt uit artikel 15 Participatiewet: bijstand/ minimaregeling is aanvullend; als een andere regeling de kosten dekt, gaat die voor.
In het tweede lid wordt verduidelijkt dat de bijdrage zowel op verzoek van de inwoner als ambtshalve kan worden toegekend. Ambtshalve verstrekken past bij het gemeentelijke armoedebeleid (“voorzieningen worden benut”) en maakt actief benaderen van de doelgroep mogelijk, bijvoorbeeld via signalen uit schuldhulpverlening of samenwerkingspartners. Artikel 3:7 Hoogte bijdrage en betaling Met het eerste lid wordt per 1 januari 2027 een duidelijke maximale vergoeding vastgesteld: €200,00 per meerderjarig gezinslid. Het tweede lid geeft het college vervolgens de bevoegdheid om dit bedrag jaarlijks per 1 januari “aan te passen overeenkomstig de procentuele wijziging van de CPI”. Hiermee wordt aangesloten bij een objectieve landelijke maatstaf voor prijsstijgingen (CBS), vergelijkbaar met de indexering van de individuele inkomenstoeslag, het kindpakket en de landelijke studietoeslag. Het gebruik van “kan” betekent dat het college een discretionaire bevoegdheid heeft: het mag indexeren, maar is niet verplicht. Het is toegestaan om die bevoegdheid jaarlijks via een afzonderlijk collegebesluit te gebruiken, waarbij: • wordt onderzocht of indexering financieel haalbaar is binnen het armoedebeleid en de gemeentebegroting; • wordt gemotiveerd of (en zo ja: met welk CPI-percentage) het maximumbedrag wordt aangepast.
Zo’n besluit is een algemeen verbindend besluit/ beleidsuitwerking van de verordening en past binnen de gemeentelijke regelruimte, zoals beschreven bij verordeningen, nadere regels (regelingen) en beleidsregels. Het derde lid regelt dat het aangepaste bedrag wordt afgerond een veelvoud van vijf euro. Dit bevordert eenvoud en duidelijkheid voor inwoners en uitvoering. De afrondingsregel sluit aan bij gangbare systematiek bij indexering van gemeentelijke bedragen en landelijke normen. Hoofdstuk 4 Toezicht en naleving Dit hoofdstuk gaat over wat er van de inwoner wordt verwacht en geeft invulling aan artikel 8 en 18 Participatiewet, artikel 35, onder a. en c. IOAW, artikel 35, onder a. en c. IOAZ en de daarop gebaseerde lagere regelgeving. Als de inwoner rechten heeft, dan staan daar ook plichten tegenover. Houdt de inwoner daar onvoldoende rekening mee, dan kan het college de uitkering beëindigen, terugvorderen of een maatregel of waarschuwing opleggen. Iedereen kan zich wel eens vergissen of een fout maken. Bij de afweging houdt het college dan ook rekening met de persoonlijke omstandigheden van de inwoner. Bij elke overtreding vindt een zorgvuldige belangenafweging plaats. Paragraaf 1 Verlagingen Met deze paragraaf wordt invulling gegeven aan de verplichtingen om regels te stellen, zoals hiervoor al gezegd, zoals opgenomen in artikel 8, eerste lid, onder a. en c.
Participatiewet, artikel 35 onder a. en c. IOAW en artikel 35, onder a. en c. IOAZ. Op grond van deze artikelen is de raad gehouden om bij verordening regels te stellen over de bij oplegging van een maatregel te hanteren normen, voor zover die nog niet in de wet zijn neergelegd. Ook worden in dit hoofdstuk nadere regels gesteld over de maatregel wegens ‘tekortschietend besef van verantwoordelijkheid’. In de memorie van toelichting bij de Wet handhaving sociale zekerheid heeft de landelijke wetgever toegelicht hoe de regels om meer bij het individuele geval passende handhavingsmaatregelen mogelijk te maken zijn bedoeld (Kamerstukken II 2024/2025, 36785, nr. 3, p. 1 en 2). Volgens de landelijke wetgever is het voor het maatschappelijk draagvlak van de sociale zekerheid belangrijk dat mensen die een uitkering nodig hebben deze ook ontvangen, maar ook dat misbruik van de sociale zekerheid wordt voorkomen en bestreden. Wanneer een regel wordt overtreden, kan handhaving nodig zijn. De Participatiewet, IOAW en IOAZ bevatten verschillende instrumenten voor handhaving. Daaronder valt ook de maatregel, waar deze paragraaf op ziet. De maatregel is een herstelsanctie en dient als stimulans om de wettelijke verplichting alsnog na te leven of om de financiële gevolgen van het niet naleven (gedeeltelijk) terug te draaien.
Deze systematiek wordt onderschreven en met deze paragraaf wordt beoogd deze verordening hierop aan te laten sluiten. Artikel 4:1 Relatie met landelijke categorieën Met de inwerkingtreding van de Participatiewet in balans worden de hoogte en duur van maatregelen niet langer in de Participatiewet zelf vastgelegd, maar in het Maatregelenbesluit socialezekerheidswetten (AMvB). De Participatiewet, IOAW en IOAZ worden uitdrukkelijk onder de reikwijdte van dat besluit gebracht. De verplichtingen van de inwoner, zoals de verplichting om algemeen geaccepteerde arbeid te verkrijgen, te aanvaarden en te behouden (art. 9 Participatiewet), blijven in de materiewetten zelf geregeld. De gemeentelijke verordening sluit voor de indeling van gedragingen en de bandbreedtes van maatregelen aan bij de landelijke categorieën uit het Maatregelenbesluit. Daarmee wordt gewaarborgd dat de gemeentelijke maatregel bij een overtreding van een verplichting qua zwaarte en duur past binnen het uniforme landelijke kader. De gemeenteraad kan binnen deze landelijke bandbreedtes nadere invulling geven, bijvoorbeeld door aan te sluiten bij lokale beleidsdoelen, mits de gekozen percentages en duur binnen de marges van het Maatregelenbesluit blijven. De verordening regelt dus de lokale toepassing en concretisering, terwijl de landelijke AMvB de maximale en minimale bandbreedtes bepaalt.
Voor lopende uitkeringen en al opgelegde maatregelen geldt overgangsrecht op grond van artikel 78ff Participatiewet. Bestaande beschikkingen behouden hun rechtskracht voor de daarin bepaalde duur, tenzij en totdat zij op grond van dat overgangsrecht moeten worden herzien. Artikel 4:2 Algemene uitgangspunten Dit artikel verduidelijkt hoe de gemeentelijke maatregelen en waarschuwingen aansluiten op de landelijke categorieën uit het Maatregelenbesluit socialezekerheidswetten. De gemeenteraad heeft ervoor gekozen/ kiest ervoor de landelijke bandbreedtes niet verder te differentiëren. Zo blijft de ruimte voor maatwerk voor het college maximaal en kan in elk individueel geval worden afgestemd op omstandigheden, mogelijkheden en middelen van de inwoner. De nadruk ligt op maatwerk, verwijtbaarheid en bescherming van de menselijke maat. De algemene uitgangspunten verduidelijken dat het gemeentebestuur binnen het landelijke sanctiekader maximaal inzet op maatwerk: alleen sanctioneren bij verwijtbaar gedrag, met een integrale afweging van omstandigheden en een duidelijke grens waar een maatregel of waarschuwing niet (meer) passend is. Het eerste lid beschrijft in welke situaties het college überhaupt een maatregel of waarschuwing kán opleggen.
Het gaat om het niet naleven van wettelijke verplichtingen uit de Participatiewet en de verordening (met uitzondering van artikelen 17, eerste lid en 36b, vierde lid Participatiewet), om tekortschietend besef van verantwoordelijkheid voor het eigen bestaan en om het niet nakomen van verplichtingen uit de IOAW/ IOAZ. Dit sluit aan bij de wettelijke afstemmingsbevoegdheid van het college en het uitgangspunt dat gedrag bepalend is voor het toepassen van een maatregel. Het tweede lid borgt dat elke maatregel of waarschuwing individueel wordt gewogen. Het college moet de aard en ernst van de overtreding, de mate van (herhaalde) verwijtbaarheid, de persoonlijke situatie en de gevolgen voor het huishouden in ogenschouw nemen, evenals de rol van eigen handelen of nalaten van het college. Daarmee wordt aangesloten bij het vereiste van maatwerk en een zorgvuldige, op de persoon toegesneden afweging. Het derde lid bevat expliciete waarborgen om disproportionele sancties te voorkomen. Geen maatregel of waarschuwing wordt opgelegd als elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt, sprake is van een vergissing, het gedrag te lang geleden is of als een maatregel niet (meer) bijdraagt aan het doel van gedragsverandering.