1149642 - Bijlage 2 - Wijkontwikkelingsplan De Hoven 2025-2035
Tekst van het document
maken we het mooier
“Mooie Plekken” is geen project van bovenaf: bewoners spelen zelf een belangrijke rol. Er zijn ideeën om een pilot bij het wooncomplex voor de spooronderdoorgang aan de Weg naar Voorst te starten. Met een
digitaal bidbook wil de werkgroep fondsen, sponsoren en partners betrekken, zodat we stap voor stap de hele wijk mooier maken.
4.6 Welzijn en sociale samenhang in de Hoven Een fijne wijk gaat niet alleen over stenen, groen en voorzieningen. Het gaat ook over hoe mensen zich voelen, of ze zich gezien en gehoord weten en of er hulp i als het nodig is. In De Hoven willen we dat
iedereen kan meedoen en zich thuis voelt — of je hier nu je hele leven woont of pas net bent komen kijken.
Opvallend veel inwoners voelen zich erbij horen in de wijk, ruim 85%. 70% heeft voldoende contact met andere bewoners en ook ongeveer evenveel mensen voelen zich betrokken bij wat er in de wijk speelt. Drie kwart van de inwoners weet waar men terecht kan voor de zorg in de wijk. Ook al; zijn dit mooie cijfers, dit betekent
ook dat ongeveer een kwart van de inwoners Meer
vindt dat dit beter kan en moet.
dan zorg alleen
Welzijn gaat verder dan medische zorg. Het gaat over ontmoeting, veiligheid, mentale gezondheid en de zekerheid dat er iemand is die naar je luistert. Welzijn doen we als inwoners met elkaar, maar het kan niet zonder ondersteuning van professionals. In De Hoven zijn er veel professionals en organisaties die
hierin een rol spelen: de huisarts en haar team, welzijnsorganisatie Perspectief, Woonbedrijf leder1, de Jenaplanschool, kinderopvang Partout en de wijkverpleging.
Samenwerken voor betere hulp Het Wijkplatform heeft deze partijen bij elkaar gebracht om één vraag te beantwoorden: hoe kunnen we beter samenwerken op wijkniveau om bewoners te ondersteunen en positief bij te dragen aan hun welzijn en
gezondheid. Daarbij gaat het ook om preventie: signaleren, luisteren en waar nodig vroegtijdig ingrijpen voordat een
situatie escaleert.
Voorzorgcirkels en nieuwe initiatieven Een van de ideeën die kortgeleden is opgestart, is het opzetten van voorzorgcirkels: kleine netwerken van buren die naar elkaar omzien en zo nodig hulp bieden. Daarnaast kijken we hoe we
ontmoetingsactiviteiten, sport, cultuur en vrijwilligerswerk kunnen inzetten om het welzijn in de wijk te versterken.
Theater productie in de Hoven Een traditie zijn de twee jaarlijkse theaterproducties waarin wijkbewoners nauw met elkaar samenwerken om dit uit te kunnen voeren.
Dit is een mooie vorm van samenwerken van jong en oud.
Het zou mooi zijn als hier structureel budget voor beschikbaar komt.
Wijkontwikkelingsplan De Hoven 2025-2035
| 4. Van opbrengst naar toekomstvisie
Bewegingstuin Er is behoefte aan een plek waar bewoners door middel van actief bewegen elkaar kunnen ontmoeten.
Voor de wijze van invulling en de beste locatie is nader onderzoek nodig. Speeltuinen/-plekken
Er zijn diverse locaties waar speeltuinen zijn in de wijk. Voor de nieuw te ontwikkelen gebieden de Hoven Noord en de binnenring van de rondweg zal dit ook gaan spelen. Het is wenselijk de invulling hiervan integraal aan te pakken zodat er voor jongeren ook aantrekkelijke plekken zijn in de wijk. Digitale wijkkrant Het Wijkplatform de Hoven geeft eens per kwartaal een nieuwsbrief uit. Het is wenselijk dit veelal
handmatige proces te professionaliseren zodat ook als het nodig is de wijk snel en goed geïnformeerd kan
worden.
Een wijk waar je op elkaar kunt rekenen Ons doel is een wijk waarin mensen elkaar kennen, zien en ondersteunen. Waar het normaal is om een praatje te maken, hulp te vragen of aan te bieden en samen verantwoordelijkheid te dragen voor het
welzijn van iedereen. Vitaal
in De
Hoven
Het thema Vitaal in de wijk richt zich op bewegen, sport en gezondheid. Verschillende verenigingen, bewonersgroepen en initiatieven komen samen om activiteiten en voorzieningen te versterken. Na de Burendag eind september zijn de verenigingen benaderd door het Wijkplatform de Hoven. Wat opviel in
de contacten met verenigingen en bewegingsgroepen dat de jeugd bij veel van hen met uitzondering van de voetbalvereniging ZWV de Hoven weinig of niet vertegenwoordigd zijn. Dit onderwerp zal op een later moment door het Wijkplatform worden opgepakt onder het thema jeugd. Veel verenigingen en groepen hebben wensen om uit te breiden of hun complex te vernieuwen. Echter
een randvoorwaarde is wel
meer (jeugdige) aanwas.
70% van de inwoners vindt dat er voldoende aanbod is voor vrijetijdsbesteding, oftewel 30% mist hier aanbod. 4 van de 5 inwoners ervaart voldoende mogelijkheden om in de Hoven aan activiteiten deel te nemen.
Dankbijeenkomst met 0.a. enquêteurs en wijkplatformleden
Wijkontwikkelingsplan De Hoven 2025-2035
| 4. Van opbrengst naar toekomstvisie
5. Van advies voorstellen tot acties: indelen, afwegen en plannen Om de vele voorstellen, wensen en adviezen uit de wijk goed te kunnen plaatsen, maken we in dit WOP
gebruik van een afwegingskader. Dit kader helpt ons om duidelijk te maken of een advies concreet(plan) of abstract(idee) is, en of het op de korte of lange termijn speelt. Zo krijgen we inzicht in wat we nú al kunnen oppakken en wat voorbereiding of een langere adem vraagt. Het afwegingskader bestaat uit vier kwadranten:
Korte termijn & Concreet (= een plan) Dit zijn onderwerpen die we meteen SMART (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden) kunnen maken. Denk aan kleine, tastbare verbeteringen in de openbare ruimte of het snel organiseren van een activiteit.
Korte termijn & Abstract (= een idee) Hier gaat het om ideeën en wensen die nog niet concreet genoeg zijn om SMART te maken, maar die wel leven in de wijk. Ze kunnen allerlei vormen aannemen
- van een gevoel of behoefte tot een eerste
denkrichting — en horen thuis in een procesfase waarin verder verkend of uitgewerkt wordt.
Lange termijn & Concreet (= een plan) Dit zijn projecten die wél concreet zijn, maar pas op langere termijn gerealiseerd kunnen worden. Een
voorbeeld is de woningbouw in De Hoven Noord: duidelijk en tastbaar,
maar afhankelijk van langdurige
trajecten, investeringen en besluitvorming.
Lange termijn & Abstract (=een idee) In dit kwadrant vallen onderwerpen die nog in de onderzoeks- of verkenningsfase zitten. Denk aan haalbaarheidsstudies, onderzoeken en analyses die nodig zijn om een doorkijk naar de toekomst te
maken. Hier wordt richting bepaald en inzicht opgebouwd, zodat later keuzes gemaakt kunnen worden. Met dit afwegingskader zorgen we voor structuur en transparantie. Bewoners zien hoe hun inbreng
wordt meegenomen, en het Wijkplatform en de gemeente kunnen beter afwegen wat nu opgepakt wordt en wat later volgt. In de onderstaande voorstellen is per voorstel de weging aangegeven dit bestaat uit
Korte termijn = < 3 jaar en lange termijn > 3 jaar, KC=korte termijn concreet(plan), KA=korte termijn abstract(idee), LC=lange termijn concreet(plan), LA-lange termijn abstract(idee).
Wijkontwikkelingsplan De Hoven 2025-2035
| 5. Van advies voorstellen tot acties: indelen, afwegen en plannen
Adviesvoorstellen 5.1 Wonen
in de Hoven
Doel: De Hoven toekomstbestendig maken met betaalbare, duurzame woningen. 3)
De gemeente heeft een Masterplan de Hoven Noord vastgesteld en werkt aan een ontwerpstedenbouwkundig plan voor de Hoven Noord. Het Wijkplatform en de bewoners van de
Hoven worden betrokken bij de planontwikkeling. Het ontwerp stedenbouwkundig plan zal in 2026 worden vastgesteld door de gemeente. (KC) b) Zodra het uitzicht bestaat dat de eerste nieuwe woningen in de Hoven Noord daadwerkelijk gerealiseerd gaan worden, zal het Wijkplatform De Hoven in gesprek gaan met Woonbedrijf leder1
en met projectontwikkelaars. Het Wijkplatform wil bereiken dat de woningzoekenden uit de Hoven een preferente positie krijgen bij de toewijzing van sociale woningbouw en bij het aanbieden van
betaalbare koopwoningen. (KC) <) Woonbedrijf leder1 wil naast woonruimte aanbieden ook meer aandacht geven aan het bevorderen van een prettige woonomgeving voor de huurders. Het woonbedrijf heeft in dat kader budget vrijgemaakt om de voortuin van de zogenaamde van Dam eenheden aan de Weg naar Voorst een
Mooie Plek te maken. De bewoners en omwonenden zullen bij de plannen worden betrokken. (KA) d)
De gemeenten Zutphen en Brummen hebben een intentieovereenkomst gesloten ten behoeve
van de woningbouw in het gebied binnen de ringweg van de Hoven. Dit is een grondgebied van de gemeente Brummen. Het Wijkplatform gaat in afstemming met de gemeente Zutphen met de gemeente Brummen
in gesprek over de participatie van de wijk de Hoven met betrekking tot de
planontwikkeling voor dit gebied. (LA)
Wijkontwikkelingsplan De Hoven 2025-2035
| 5. Van advies voorstellen tot acties: indelen, afwegen en plannen
5.2 Voorzieningen in de Hoven Doel: De Hoven toekomstbestendig maken met sterke basisvoorzieningen. 3)
De buurthuizen in Zutphen beschikken over 6&n of meerdere professionele krachten. Voor het functioneren van een buurthuis is dit noodzakelijk. De gemeente Zutphen heeft voor 2026 budget
beschikbaar gesteld voor de bekostiging van een professionele kracht voor het Buurthuis de Hoven. De gemeente Zutphen wordt gevraagd om zorg te dragen voor een structurele financiering. (KC) b) Verwacht wordt dat begin 2026 gestart kan worden met de nieuwbouw van Buurthuis de Hoven. Mede om het buurthuis een goede startpositie te geven is het belangrijk dat het terrein tussen het sportcomplex en de Molenweg wordt heringericht. Dit terrein is slecht onderhouden en rommelig,
terwijl het de potentie heeft om te transformeren naar een aantrekkelijk verblijfsgebied voor bezoekers en omwonenden. De gemeente wordt verzocht om de herinrichting van dit gebied af te
stemmen met de planning van de bouw van het Buurthuis. (KA} <)
De Jenaplanschool n de Hoven is verouderd en aan vernieuwing toe. Het terrein van het schoolgebouw is ruim en ligt centraal in de wijk. De gemeente wordt gevraagd om een ruimtelijke verkenning uit te voeren naar nieuwbouw voor de Jenaplanschool in combinatie met huisvesting voor
eventuele andere voorzieningen. (LA) d)
Het Wijkplatform wil met steun van de gemeente onderzoek doen naar alternatieve mogelijkheden
voor een winkelvoorziening in de Hoven. Hiervoor zal samen met diverse wijkorganisaties, verenigingen en ondernemers gekeken worden naar bijvoorbeeld combinaties van bestaande voorzieningen/ondernemingen of een kleine warenmarkt. Beoogd resultaat is een winkelachtige
voorziening waar bewoners terecht kunnen voor hun eerste levensbehoeften en waar men elkaar kan ontmoeten. (KA)
u
e
TTW
k L
Wijkontwikkelingsplan
De Hoven 2025-2035
|_
5. Van advies voorstellen
tot acties:
indelen,
afwegen
en
plannen
5.3 Verkeer en Parkeren
in de Hoven
Doel: Een veilige, toegankelijke en overzichtelijke wijk met logische verkeersstromen.
3)
De Weg naar Voorst is niet veilig en nodigt uit tot te hoge snelheid van het autoverkeer. De gemeente gaat in samenwerking met de werkgroep verkeer van het Wijkplatform een plan maken voor een veilige Weg
naar Voorst. De gemeente wordt geadviseerd om aan uitvoering van het plan hoge prioriteit toe te kennen.
(KC) b)
De gemeente ontwerpt met ondersteuning van bureau Goudappel een verkeerscirculatieplan voor de Hoven. De werkgroep Verkeer van het Wijkplatform wordt nauw betrokken bij de ontwerpfase van dit
verkeerscirculatieplan. (KA) ©
In het plan voor de Hoven Noord wordt de glastuinbouw geconcentreerd langs de Sprabanenweg. De geprognotiseerde omvang van het vrachtverkeer
naar en van dit bedrijf (WIMAplant) is omvangrijk. De gemeente wordt verzocht om dit vrachtverkeer uitsluitend via de Sprabanenweg te leiden. Het is
wenselijk als voor het verkeer van de huidige en nieuwe bewoners van de Hoven Noord een afzonderlijke weg
wordt aangelegd. (KC) d)
In de Hoven is geen openbaar vervoer aanwezig
behalve een halte aan de Kanonsdijk van een buurtbus. De gemeente wordt gevraagd in samenhang met de ontwikkeling van de Hoven Noord een plan uit te
werken voor een bereikbaar openbaar vervoer in de Hoven en de Hoven Noord. (KA) €)
De Oude Brug is ook de voetgangersverbinding voor de Hoven met de stad. Voor de veiligheid van voetgangers wordt gemeente geadviseerd om te onderzoeken of het voetgangersdeel langs de Oude
Brug is door te trekken tot het voetpad van de Hoven, waardoor verkeersstromen gescheiden worden. (KA) f
De spoorverbindingen richting Apeldoorn en Arnhem doorsnijden de Hoven. Ter verbetering van de interne verbinding binnen de wijk en de bereikbaarheid van de verschillende voorzieningen in de
wijk i het gewenst om een extra onderdoorgang voor langzaam verkeer aan te leggen. De gemeente wordt geadviseerd om
met NS/Prorail onderzoek te doen naar de mogelijkheden voor de aanleg van
een spoortunnel voor langzaam verkeer. (LA} g) Aanleg permanente weg Molenweg-Baankstraat. Dit is een deel van het verkeerscirculatieplan. Deze weg zal beschikbaar moeten zijn voordat het Buurthuis gereed is. (KC) h)
Onderzoek wordt geadviseerd naar extra ontsluiting van einde Mulderskamp naar de Weg naar Voorst waarmee de verkeersdruk op de Schoolstraat en Kruisstraat sterk afneemt. (LA)
Wijkontwikkelingsplan De Hoven 2025-2035
| 5. Van advies voorstellen tot acties: indelen, afwegen en plannen
5.4 Erfgoed en Traditie in de Hoven Doel:
3)
De
identiteit van
De
Hoven
behouden
en versterken.
De gemeente wordt gevraagd om de mogelijkheid te onderzoeken of Museum Boer Kip met ingang van 2027 de status verleend kan worden van een structureel gefinancierde culturele instelling van Zutphen. Met een voldoende jaarlijkse subsidie wordt Museum Boer Kip in staat gesteld om expertise in te kopen bij de Zutphense Musea ten behoeve van behoud en conservering van de kunstcollectie
en de historische gebouwen. Daarnaast heeft Museum Boer Kip behoefte aan een éénmalig investeringsbudget voor onderhoud en herstel van gebouwen en erf. (KC) b) Het Wijkplatform wil met steun van het Erfgoedcentrum Zutphen de mogelijkheden onderzoeken om het historisch centrumgebied van de Hoven beter zichtbaar te maken door onder andere te kijken
naar het aanpassen van de bestrating en verlichting. (LA)
5.5
Groen en Leefbaarheid in de Hoven
Doel:
De schoonheid
3)
en natuurwaarde van
De Hoven
behouden
en versterken.
De Hoven is omgeven door agrarisch gebied. Bij de bewoners bestaat de vrees dat het agrarisch gebruik van bestrijdingsmiddelen de gezondheid van de Wijkbewoners bedreigt. De gemeente wordt
geadviseerd om samen met de werkgroep Natuur en milieu de Hoven onderzoek te doen naar het gebruik van toxische stoffen in en in de nabijheid van de Hoven. (KA) b) Onderzoek naar huidig groenonderhoud openbare ruimte in de wijk de Hoven om hiermee de kwaliteit te verhogen. Hierbij ook meenemen of buurtbewoners hier aan mee willen werken. s vaak
genoemd n de gehouden wijk brede enquête. (KC) o
De realisatie van het projectplan “mooie Plekken” en met name de externe financiering, vraagt om een goede samenwerking en samenspel tussen de gemeente en de werkgroep Schoonheid en Kunst. Er wordt geadviseerd
een samenwerkingsintentie tussen Wijkplatform en gemeente op te stellen
ten behoeve van de realisatie van het project "Mooie Plekken'. Ten behoeve van de werving van sponsoren en bijdragen fondsen zal een zogenaamd Bidbook “Mooie Plekken’ worden samengesteld. (KC)
Wijkontwikkelingsplan De Hoven 2025-2035
| 5. Van advies voorstellen tot acties: indelen, afwegen en plannen
5.6 Welzijn en sociale samenhang in de Hoven Doel: Een sterke, betrokken en vitale gemeenschap. a)
De diverse welzijns- en gezondheidsorganisaties die actief zijn in de Hoven willen hun samenwerking verbeteren. Het Wijkplatform brengt de partijen bij elkaar. Bij dit proces worden ook informele zorgverbanden in de wijk betrokken en wordt nadrukkelijk gekeken naar innovatieve en
toekomstgericht ontwikkelingen elders. De gemeente wordt geadviseerd om een budget beschikbaar te stellen voor professionele begeleiding ten behoeve van de vernieuwing en vergroting van samenwerking op het gebied van welzijn en zorg in de Hoven. (KC) b) Vitaliteit en bewegen wordt een steeds belangrijker aspect van het dagelijks leven. In de Hoven zij verschillende ruimtelijke mogelijkheden aanwezig voor de aanleg van een zogenaamde beweegtuin. Deze mogelijkheden worden nader onderzocht. (KA) ° Planontwikkeling speeltuinen/-plekken voor de jeugd en meenemen in de nieuwbouwplannen De Hoven Noord en de binnenring van de Rondweg. Doel:
wijk aantrekkelijk maken en houden voor
kinderen en jongeren. (LA) d) Invoering voorzorgcirkels en nagaan in hoeverre buurtmakerschap en kenniskring vanuit het Wijkplatform daarmee te verweven zijn. Daarbij is van het van belang dat er in dit kader ook budget vrijkomt voor burgerinitiatieven. Het wijkplatform is bereid zo'n budget te beheren en evenwichtig te verdelen. (KC)
€)
Het theater initiatief De Hoven is inmiddels een traditie aan het opbouwen om elke 2 jaar een wijkproduktie te realiseren. Daarbij zjn heel veel mensen van de Hoven actief betrokken. Het is met het oog op de continuïteit van deze jonge theatertraditie gewenst, dat gerekend kan worden op
voldoende subsidie van de gemeente. (KC) f)
Onderzoek realisatie digitale wijkkrant zodat groter deel van de wijk wordt bereikt maar ook de frequentie van informatievoorziening eenvoudig kan worden verhoogd en de wijk beter en sneller kan worden geïnformeerd. (KA)
Het totaal aantal adviezen bedraagt zevenentwintig. Eénentwintig voor de korte en 6 voor de lange termijn.
Hiervan zijn twaalf concreet (plan) en vijftien abstract (een idee). De adviezen zullen verder worden onderzocht en uitgewerkt. Dit kan effect hebben op de weging die nu op de adviezen is toegepast en tot bijstelling leiden.
Wijkontwikkelingsplan De Hoven 2025-2035
| 5. Van advies voorstellen tot acties: indelen, afwegen en plannen
6.
Samen
verder
bouwen
aan
De
Hoven:
een sterke wijk De Hoven is een wijk met karakter, een rijk verleden en een sterke gemeenschap. Dit Wijkontwikkelings-
plan laat zien dat er volop ideeën, wensen en energie zijn om de komende tien jaar te werken aan een leefbare, verbonden en toekomstbestendige wijk. We hebben in dt plan samen opgeschreven wat bewoners belangrijk vinden: goede en betaalbare woningen, sterke voorzieningen, vellige straten, behoud van erfgoed, meer groen en kunst, en een wijk waar mensen
elkaar kennen
en voor elkaar klaarstaan.
Deze wensen zijn geen lijst met losse projecten, maar vormen
samen één verhaal: het verhaal van
een wijk die vooruit wil, met respect voor wat er i en 0og voor wat er komt. De uitvoering van dit plan vraagt inzet van velen: bewoners, verenigingen, gemeente, provincie, woningcorporaties, ondernemers en andere partners. Als we de handen ineenslaan, kunnen we stap
voor stap resultaten boeken waar we allemaal trots op zijn. De Hoven is en blijft een bijzondere plek. Met dit plan hebben we de routekaart in handen om die
kwaliteit te behouden n te versterken. Laten we samen zorgen dat we over tien jaar terugkijken en zeggen: “Kijk eens wat we met elkaar hebben bereikt”
6.1 Jaarlijkse heri
g
Het WOP is een tijdsopname: nieuwe thema's kunnen zich aandienen en bestaande maatregelen kunnen wijzigen in haalbaarheid of wenselijkheid. Daarom wordt het uitvoeringsplan jaarlijks herijkt: °
Toevoegen van nieuwe urgente onderwerpen.
°
Schrappen of pauzeren van maatregelen die niet haalbaar of niet meer relevant zijn.
°
Aanpassen van fasering en prioriteiten.
Wijkontwikkelingsplan De Hoven 2025-2035
| 6. Samen verder bouwen aan De Hoven:
een sterke wijk
Disclaimer
Aan de totstandkoming van dit Wijkontwikkelingsplan De Hoven is de grootst
mogelijke zorg besteed. De informatie n dit document is gebaseerd op gesprekken, enquêtes, themasessies en beschikbare gegevens ten tijde van het opstellen van het plan.
Hoewel we streven naar volledigheid en juistheid, kunnen aan de inhoud van dit
plan geen rechten worden ontleend.
Het Wijkontwikkelingsplan is bedoeld als richtinggevend document en vormt een
leidraad voor toekomstige ontwikkelingen en samenwerkingen binnen de wijk. De uitvoering van acties en maatregelen is afhankelijk van beschikbare middelen, betrokken partners en bestuurlijke besluiten.
Het plan kan in de loop van de tijd worden aangepast of aangevuld op basis van nieuwe inzichten of veranderende omstandigheden.
Wijkplatform de Hoven Kruisstraat 210
WijkPlatform
De
Hoven
7205 BE Zutphen
info@wpdehoven.nl KVK
88949799
Bijlage 1
d) WijkPlatform De Hoven
Participatie WOP
De Hoven
Onderzoeksopzet & vragenlijst Waarom,
hoe, wat en wanneer
(geanonimiseerd) Hofmans Procesregisseur 22 mei
E
2025
Waarom
participatie?
e
om te komen tot gedegen en breed gedragen WOP 2025 - 2035
e
meningen, wensen, ideeën & zorgen inwoners De Hoven ophalen
e
om zo samen
met wensen Wijkplatform, betrokken inwoners, professionals
te komen tot een zo breed en representatief mogelijk beeld van wat er leeft in de wijk en toekomstvisie e
WOP vloeit 0.a. voort uit de doelstellingen van het programma Sterke Wijken, uit het coalitie akkoord januari 2024, vastgesteld door de gemeenteraad
Uitgangspunten aanpak & werkwijze gesprekken diverse stakeholders deskresearch
en
bestuderen
andere
WOP's
diverse onderzoeksmethoden en vragenlijsten bekeken en vergeleken (+-) inlezen
stand
van
zaken
tot nu
toe
Voor overzicht: alles in een matrix geplaatst om te zien waar de wijkthema's elkaar raken, overlappen of lege vlakken ontstaan e
5 ingebrachte thema's Wijkplatform De Hoven
e
7 Domeinen
e
Combinatie van wijkwaarden kaart methodiek
Gemeente Zutphen
Thema's Wijkplatform Domeinen
verbeteren
parkeren
verkeer en
verbeteren woonkwaliteit, zorg erfgoed &
voorziening | stimuleren welzijnsgericht
wijk/dorpend
natuur
wonen en
werken
eal
x x x x
x x x
x x x
x
x
x
x
GZ
Sociaal Fysiek Econor Veiligheid
x x x x
Sport, cultuur & onderwijs
Duurzaamheid Vermaatschappelijking
x
x
x x
x
x x
x x
x x
x
verbeteren
Thema's
Wijkplatform
verkeer en
parkeren
wijkwaardenkaart wonen zoals ik wil
x
erbij horen
x onderdeel intro vraag
mijn mening laten horen voelen
mijzelf ontwikkelen gezond
leven
rondkomen met geld contact hebben
met
anderen
verbeteren woonkwaliteit, zorg erfgoed & natuur
wonen
voorziening | stimuleren welzijnsgericht
wijk/dorpend
en
eal
werken
verbeteren
Thema's
Wijkplatform
suggesties wijkwaardenkaart thema's hoe de wijk eruit eruit ziet
dat ik prettig kan wandelen en fetsen in de wijk dat ik alle voorzieningen dichtbij heb dat ik duurzaam kan leven
‘dat we zuinig zijn op historische Heutse gebouwen dat ik goed kan parkeren dat het veilig is in het verkeer
parkeren
verkeer en
verbeteren woonkwaliteit, zorg erfgoed & natuur
voorziening | stimuleren welzijnsgericht wonen
|en
werken
wijk/dorpend eal
Matrix gemeente domeinen, wijk thema's & wijkwaarden e e
5 ingebrachte thema's Wijkplatform De Hoven 7 Domeinen Gemeente Zutphen
e
Combinatie van wijkwaarden kaart methodiek https://docs.google.com/spreadsheets/d/1QD_jnh07gp3lltRg-xiALZGjxuwtsMkTZV-yDP824FjE/edit?g
id=O#gid=0 Zo
komen
we
tot:
optimale mix van harde (tastbare en zichtbare) en zachte (thermometer niet zichtbare deel welzijn)
‘wensen/knelpunten hoogst haalbare draagvlak in de wijk
hoogst haalbare
draagvlak bij college & gemeenteraad
en hoogste kans op uitvoerbaarheid plannen en wensen met mogelijk resulterend in Dorpendeals kansen
Hoe doen we de inwoners participatie? Kwantitatief & kwalitatief + praktisch uitvoerbaar 1086 woningen/huishoudens in de Hoven (bron 2024 https://zutphen.incijfers.nl/dashboard/puurt-en-wijkdata-2) 284 enquêtes voor 95%
betrouwbaarheid en 217 voor 90% betrouwbaarheid
dit houdt in 26% van het aantal woningen contacten:1 op de 4 huizen of 1op de 5 circa 40 straten, evenredig verdelen over de wijk circa 10 enquêteurs uit de wijk die ieder bij 30 woningen aanbellen o
levraag: wat vindt u het meest waardevol in de Hoven? en waarom
o
_ 2e vraag: wat vindt u het minst waardevol in de Hoven? en waarom
o
o
m
wijkwaardenkaart methodiek
m
vrije associatie
m
samen de 10 tegels vandaag bepalen
3e-20e vragen: gesloten op schaal
toten met 5
}
kwantitatief meetbaar en objectiefte duiden
m
volume in response en dus representatief
m
alle thema's en domeinen evenredig vertegenwoordigd
_ slotvragen: ‘anonieme' kenmerken geënquêteerden
(type woning, leeftijd etc.)
Vragen interview & enquête e vraag: wat vindt u het meest waardevol in de Hoven? en waarom 2e vraag: wat mist u het meest in de Hoven? en waarom u
wijkwaardenkaart methodiek
u
vrije associatie
m
samen de 10 tegels vandaag
bepalen
Ze - 20e vragen: gesloten op schaal 1 tot en met 5
e
a
kwantitatief meetbaar en objectief te duiden
m
volume in response en dus representatief
m
alle thema's en domeinen evenredig vertegenwoordigd
3e slotvragen: ‘anonieme' kenmerken en informatie voorzieningen geënquêteerden
Praktische uitvoering: google forms 1. _ zijn er zoveel ipads of op mobiel? 2.
_ of invullen op papier en later zelf digitaal invullen?
Onderzoek Jeugd <18 jaar e
Verdient een aparte aanpak
e
Heeft specifieke wensen-behoeften
e
Kans niet groot datje aan de deur jeugd
e
Grootste trefkans: voetbal? via social media kanalen? hangplekken?
e
Suggesties?
< 18 jaar aantreft
Overige stakeholders naast de inwoners °
° °
Stakeholdersanalyse Ringen van invloed [check laatste versie] https://docs.google.com/spreadsheets/d/1zWD-iEKzBDNYaEFh9U4kshhesODOIIAc59vJjfiKt sE/edit?gid=1403797290#gid=1403797290
Aanpak: nader af te stemmen? °
…
Thematisch geclusterd in 8 gespreksgroepen, generiek interview, afgeleid van vragenlijst inwoners, gecombineerd met thema's die relevant zijn voor die stakeholder? Details nog nader uit te werken (mis gemeente ambtenaren?) Vragen mbt uitvoering: hoe benaderen? soms wel 8 verenigingen per gespreksgroep? In de tijd- planning? Organisatorisch erg arbeidsintensief, ook afgezet in de tijd-planning? Oplossing: ze uitnodigen voor 2 of 3 thema sessies? Taken
verdelen?
Planning inwoners participatie e e e e
Vaststellen opzet & vragen Start interne communicatie Wijkplatform Start werven enquêteurs Productie enquête & testen
week _ week week week
22 22 22 23
e
Start externe communicatie
week
24
e e
Start instructie enquêteurs Start enquêtes & interviews
week 24 week 25 en week 26
Nog te doen: werkgroepjes maken tbv taakverdeling?
Communicatie
…. …
participatie
Leden Wijkplatform informeren & enquêteurs werven Persbericht vanuit Wijkplatform, concept gereed Socials:
bie ons
in de
Heuve
Nieuwsbrief wijkplatform Wel niet aparte communicatie wethouders en raad? Poster variant social post: neerleggen of ophangen bij kapper, school, gezondheidscentrum, voetbal, dienstencentrum. Afzender: Wijkplatform samen met gemeente Zutphen Boodschap: denk ook mee over jouw wijk, jouw toekomst! TIJDENS
DE
PARTICIPATIE
goed zichtbare hesjes aan met logo Wijkplatform voor herkenning, autoriteit en vertrouwen
Bijlage: Methodiek sluit aan bij Model sociale kwaliteit 1.
Buitenste cirkel: Harde statistieken CBS - Buurtkijker, De Hoven in tegels https://zp.incijfers.nl/dashboard/buurtkijker/2--wonen
»
3.
Middelste cirkel: Moventum
buurtmonitor: Zutphen werkt met 6 thema;'s ipv
4 4.
Binnenste
o
cirkel: Samenkracht
voorwaardenscheppend zelfredzaamheid
actief burgerschap voel jij je in staat om je in te zetten voor je wijk?
Bijlage 2
aa ) WijkPlatform
Vertel ons wat jij belangrijk vindt in jouw wijk! Samen
maken
we
De
Hoven
het
Wijkontwikkelingsplan 2025-203 Het Wijkplatform De Hoven werkt, samen met de gemeente Zutphen,
aan een
nieuw
in De Hoven?
Wat
toekomstplan kan
voor on:
beter? Wat mis je?
Doe mee aan de vraget Van 20 juni t/m 14 j
rengen twintig betrokken wijkbewoners de vragenlijst persoonlijk rond
bij alle 1100 adressen in De Hoven. Bij elk tiende huis bellen we aan voor een gesprek en om samen de enquête in te vullen.
Waar gaat de vragenlijst over?
Zo lever je de vragenl
*
Verkeer en parkeren
Op papier:
«
Wonen en welzijn
*
W
*
Natuur, erfgoed en groen
*
Ontmoetingscentrum - De Mulderskamp 97
«
Voorzieningen, ontmoeten en recreatie
*
Basisschool - De Mulderskamp 164
*
Mooie en belangrijke plekken in de wijk
Of: vul 'm online n via de QR-code op het formulier.
Zutphen
- Molenweg 36
Waarom jouw mening telt: Met minstens 300 reacties kunnen we een plan maken dat écht past bij De Hoven. De uitkomsten vormen ook input voor investeringen via de Dorpendeal.
Daarnaast organiseren we themabijeenkomsten met ondernemers, verenigingen en wijkprofessionals. Het definitieve plan wordt dit najaar gepresenteerd. Houd onze website in de gaten: www.wpdehoven.nl
Samen
maken
we De Hoven
nóg mooier!
Wijk enquête De Enquête ingevuld?
Hoven
De
Hoven
i? WijkPlatform De Hoven
hier inleveren
Stop de enquête n deze envelop en lever in op één van onderstaande adressen voor 14 juli: De ievendus vande oebahreniig ZW de Hoven Mlenweg3
U kunt hier uw ingevulde vragenlijst voor het Wijkontwikkelingsplan De Hoven 2025-2035 deponeren.
* Ontmoetingscentrum De Mulderskamp, Muiderskam 97 * De Jenaplan choo, Mulderskamp 164
Alvast hartelijk dank voor uw deelname!
Uw
mening telt! D
|
Wijkontwikkelingsplan De Hoven 2025-2035
|
Uw mening telt mee voor de toekomst van De Hoven.
Bijlage 3
Tabel 1. De Hoven in cijfers De Hoven
Zutphen
2013
2023
2013
2023
Inwoners Geboorten
2.689 20
2.370 15
47.240 343
48.510 393
Aantal woningen Aantal koopwoningen
1.071 64%
1.075 64%
21.324 62%
22.877 53%
Besteedbaarinkomen | € 18.200,- | € 26.900,- | € 20.500,- | € 27.000,-
Het aantal inwoners is fors gedaald in de Hoven, in tegenstelling tot Zutphen. Ook minder geboorten. Hoewel in Zutphen het aantal woningen is gestegen, is dat in de Hoven nauwelijks het geval. Het aantal koopwoningen is stabiel, is Zutphen fors gedaald. Het besteedbaar inkomen is fors gestegen. De cijfers uit het oude WOP klopten niet.
Bevolking aantal 2.800
2.640
2.480
2320
2 2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
@De Hoven
Klimaatmonitor|2012-2023
Woningen naar woningtype De Hoven
Zutphen
D
-
0%
20%
<0%
.
-
60%
80%
100%
@vrijstaande woning (eengezins) _ @ Tussenwoning (eengezins) @ Twee-onder-één-kap-woning (eengezins)
4
_ @ Hoekwoning (eengezins)
v
CBS/ABF |2024
Woningen naar eigendom De Hoven
e Zutphen
0%
20% @koopwoningen
<0%
60%
80%
@Huurwoningen
@ Eigendom onbekend*
100%
CBS/ABF |2024
Tabel2. Kerncijfers huishoudens De Hoven
Zutphen
2013 Alleenwonend
2023 24%
Nederland
2013
2023
33%
33%
24%
32%
38%
Aandeel 65-plussers Aantal kinderen per gezin Gemiddelde
Eenoudergezinnen
40%
39%
30%
30%
28%
35%
28%
30%
32%
12% 1,83
20%
17% 1.76
25%
20% 1,7
259
22
227
2
21
11%
13%
16%
19%
26,4%
8%
Gehuwd/samenwonend
2023
7%
zonder kinderen Gehuwd/samenwonend
met kinderen
woningbezetting
Migratie-achtergrond
Aantal alleenwonenden is lager dan in Zutpen en Nederland. Het aandeel 65+ is gestegen, de woningbezetting daalt. Dit is een landelijke trend. Het aantal inwoners met migratie-achtergrond is in de Hoven lager dan in Zutphen en veel
lager dan landelijk.
Huishoudens naar Samenstelling De Hoven, aantal 480 <00 320
20 160
2024
@ Eenpersoonshuishoudens
@ Meerpersoonshuishoudens zonder kinderen
@ Meerpersoonshuishoudens met kinderen
CBS/ABF |2024
Huishoudens naar Samenstelling De Hoven
s
-
Zutphen
0%
20%
<0%
@Eenpersoonshuishoudens
60%
80%
100%
_ @ Meerpersoonshuishoudens zonder kinderen
@ Meerpersoonshuishoudens met kinderen
CBS/ABF |2024
Aandeel 65-plussers o
0
2
2015 @ ouorDeoven
016 _ @ Gemeente zutphen
2017
2018
2019
2020
Em
2022
E
2024
Bevolking naar herkomst buiten Nederland De Hoven 16%
14%
12%
10%
3%
6%
<%
2%
0%
@Evropa(exclusiefNederland)
@BuitenEuropa
| MZutphen CBS/ABF |2023
Tabel 3 Leeftijdsopbouw Bevolkingssamenstelling 2023 De Hoven
Gemeente Zutphen
0-14[%]
13%
14%
15%
15-24 [%]
13%
12%
12%
25-44 [%]
17%
21%
26%
45-64 [%]
36%
29%
33%
65+ [%]
| Nederland
19%
24%
14%
Bevolkingmannen [aantal]
| 1.180
23.788
8.745.468
Bevolking vrouwen [aantal]
/ 1.190
24.722
8.845.204
Bevolking totaal [aantal]
2.370
48.510
17.59.0672
Bron CBS - Kerncijfers Wijken en Buurten - bewerking ABF Research Wat opvalt is het lage aandeel 25-44 jarigen. Belangrijk voor het WOP om voor starterswoningen te pleiten. Het hoge aandeel 65+ noopt tot aandacht voor deze groep.
Bevolkingssamenstelling naar leeftijd 40 35 30 25 20 15
N
10
0
0-141%]
15-24[%]
25-44 [%]
mDeHoven
mZutphen
4564 [%]
65+[%]
mNederland
of
BEVOLKINGSSAMENSTELLING
NAAR
LEEFTIJD
0-141%]
15-24[%]
mDeHoven
25-44[%]
mZutphen
4564
[%]
mNederland
Tabel 4 sociale kenmerken Moet uit enquête komen
Tabel 5 detailhandel
2023: 6 verkooppunten — details zijn niet terug te vinden
Tabel 6 besteedbaar
inkomen
Gemiddeld Besteedbaar Inkomen (Huishouden) (x1.000€) 2013
De Hoven
2023
|€18.200,- | € 26.900,-
Zutphen
€20.500,-
| € 27.000,-
Nederland
/ € 36.600,-
| € 48.400,-
65+
[%]
Gemiddeld persoonlijk inkomen per inwoner x €1.000 2
28
24
2
16
2 2010
2011
2012
2013
2014
2015
@Dekoven
2016
2017
2018
2019
2020
2021
@Zutphen
CBS/ABF |2010 -2021
Tabel 7
Aandeel werkzoekenden
in de gemeente Zutphen, exclusief studenten
Man De
Hoven
2023
Zutphen
| Vrouw [ Totaal% beroepsbevolking | % totale bevolking
| 2013
56
47
6,6%
3,84%
2023 | 1.054 | 1.053
7,5%
4,46%
| 2013
Tabel aangepast. Cijfers 2013 niet terug te vinden Tabel
8 Aantal werkzame personen naar bedrijfstak
Is per bedrijfstak niet meer terug te vinden 2013
2023
zelfstandigen De
Hoven
Zutphen
_ [ werknemers
70%
72%
17%
83%
66%
70,3%
16%
84%
aebeespatiiptie naar ype | Deoven 100%
7o
o
2o
105
Zelfstandigen
@ suurtDeHoven
_ @ Gemeente zutphen
Leerlingen en studenten De Hoven, aantal 2023
140 190 100 50 10
o
20
40
60
80
@erimaironderwijs
100
120
140
160
@ Voortgezet onderwijs (incl. vavo)
@ Middelbaar beroepsonderwijs
_ @ Hoger beroepsonderwijs
180
200
220
4 v CBS/ABF |2023
Personen vanaf 15 jaar met een uitkering naar type De Hoven, aantal 480
@sow
@Arbeidsongeschiktheidsuitkering _ @ Bijstandsuitkering @ Werkloosheidsuitkering CBs|2024
Personen vanaf 15 jaar met een uitkering naar type De Hoven, percentage
°
n
@sow
©
12
16
20
@Arbeidsongeschiktheidsuitkering
@Werkloosheidsuitkering
24
28
2
_ @ Bijstandsuitkering
| WZutphen CBs|2024
WMO
clienten per 1000 inwoners: de Hoven 58 — Zutphen 81
WMO-cliënten
per 1.000 inwoners 100
e
— -
-_
e
n
.
2020
2021
202
®
_
<0
20
0
@oeHoven
2023
@Zutphen
CBS/ABF |2020 -2023
Jongeren met jeugdzorg De
Hoven
Zutphen
Aantal
Percentage
85
14%
1.565
13%
Veiligheid is wel thema van de gemeente
Misdrijven per jaar 64
Misdrijven aantal 100
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
@De Hoven
Politie |2015 -2024
Misdrijven naar type De Hoven
Zutphen
0%
20% @Wapenhandel
40%
60%
80%
100%
@ Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag*
@Verkeersmisdrijven
@Vermogenmisdrijven
@ Misdrijven overige wetten
4 v
Politie| 2024
Overlast
per 10.000 inwoners 480
320
160
2015
2016
2017
2018
2019
2020
@oeHoven
2021
2022
2023
2024
@ Zutphen Politie |2015 -2024
Overlast totaal 41
Overlast
De Hoven, aantal 24
20
19
16
2024
@verwardpersoon
@Meldingoverlastjeugd
@openbaredronkenschap
© Geluidshinderhoreca
@Alcohol/drugs
BZwerers
@ Geluidshinderevenement
W
Politie| 2024
Overlast
De Hoven
Zutphen
0%
20% @verwardpersoon
<0%
60%
@Meldingoverlastjeugd
@openbaredronkenschap
© Geluidshinderhoreca
80%
@Alcohol/drugs
100%
BZwerers
@ Geluidshinderevenement
W
Politie| 2024
Bijlage 4
Samenwerkingsovereenkomst ing Wijkplatform De Hoven - gemeente Zutphen
De ondergetekenden:
1.
de gemeente Zutphen, gevestigd in Zutphen, aan het (7201 DN) ’s Gravenhof 2, ingeschreven in het handelsregister onder nummer 50099604, vertegenwoordigd door mevrouw
wethouder, handelend ter uitvoering van het besluit van het college van wethouders van 20 december 2022, hierna te noemen: ‘de gemeente’;
E. Boswinkel,
burgemeester en
en
2.
de Stichting Wijkplatform de Hoven, gevestigd in de Hoven Zutphen, aan (7205 BE) Kruisstraat 21b, ingeschreven in het handelsregister onder nummer 88494799 vertegenwoordigd door de heerG. Leerink, voorzitter, hierna te noemen: ’ de stichting';
hierna gezamenlijk ook te noemen: partners; komen het volgende overeen: Artikel 1 Doel van de overeenkomst
1.
Deze overeenkomst heeft tot doel de samenwerking te bekrachtigen tussen beide partners en zich samen in te zetten voor het versterken van de sociale en fysieke leefbaarheid in De Hoven,
het behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de inwoners van De Hoven en het op
2.
peil houden van de kwaliteit van de voorzieningen voor De Hoven. Onder De Hoven wordt in deze overeenkomst ook het De Hovense buitengebied verstaan. Daarnaast heeft deze overeenkomst tussen partners tot doel:
a.
het vroegtijdig met elkaar in contact komen en zoveel als mogelijk afstemming zoeken waar het De Hoven betreft;
b.
het vergroten van de gezamenlijke betrokkenheid bij De Hoven door het bevorderen van een actieve opstelling van bewoners en van het Wijkplatform De Hoven en een op samenwerking gerichte houding van het bestuur van de gemeente.
Artikel 2 Ingangsdatum, duur, verlenging en wijziging 1. De overeenkomst gaat in op 1 januari 2023 en heeft een looptijd van 5 jaar, zodat deze op 1 januari 2028 eindigt.
2.
Uiterlijk 6 maanden voor het einde van deze overeenkomst evalueren partners de samenwerking. Op basis van deze evaluatie besluiten partners uiterlijk op 1 december 2027 of de samenwerking werkbaar is en de overeenkomst verlengd kan worden. Verlenging geschiedt in beginsel
weer voor een termijn van 5 jaar.
3.
Ieder der partners kan deze overeenkomst beëindigen door middel van een aangetekende brief,
4. 5.
met inachtneming van een termijn van 1 maand. De overeenkomst kan, met instemming van beide partners, gewijzigd worden. Een wijziging is pas bindend nadat deze door beide partners is ondertekend.
Artikel 3 Rolverdeling Wijkplatform en gemeentebestuur 1. Het Wijkplatform De Hoven streeft er naar een afspiegeling te zijn van de inwoners van De Hoven. 2. Het Wijkplatform De Hoven spant zich in om inwoners optimaalte vertegenwoordigen, zodat
het Wijkplatform De Hoven een klankbord voor het gemeentebestuur kan zijn. 3.
Het gemeentebestuur neemt een op samenwerkingsgerichte houding aan door zowel voor
incidentele projecten als ook voor (structurele) (beleids)onderwerpen het Wijkplatform De Hoven
telkens te benaderen met de vraag of het Wijkplatform De Hoven als partner wil participeren daar waar de projecten en (beleids)onderwerpen De Hoven of haar inwoners raken.
Het Wijkplatform De Hoven kan per geval beoordelen of het Wijkplatform zelf een actieve rol hierin wil spelen, of dat (een groep actieve) inwoners in De Hoven hierin een rol gaan spelen of dat het gemeentebestuur via zijn eigen kanalen inwonersparticipatie (volledig) organiseert.
Hierbij behoudt het Wijkplatform De Hoven en/ of (groep actieve) inwoners in De Hoven de mogelijkheid om de gemeentelijke besluitvorming via de bestaande wettelijke mogelijkheden, zoals inspraak en participatie e.d., te beïnvloeden.
Het Wijkplatform De Hoven legt over zijn activiteiten zowel inhoudelijk als financieel verantwoording af aan zoveel mogelijk inwoners en belanghebbenden van De Hoven. Artikel 4 Advies en informatie 1
Het Wijkplatform De Hoven geeft het gemeentebestuur gevraagd en ongevraagd advies over alle onderwerpen/ projecten die de sociale en fysieke leefbaarheid in De Hoven raken, waaronder begrepen de onderwerpen die betrekking hebben op de directe woon- en Ieefomgeving van de inwoners van De Hoven.
Het gemeentebestuur vraagt advies aan het Wijkplatform De Hoven op een zodanig tijdstip dat de het advies van wezenlijke invloed kan zijn op een te nemen besluit. Daarbij wordt het Wijkplatform tijdig van relevante informatie voorzien. Adviezen van het Wijkplatform De Hoven worden aan het college van burgemeester en
wethouders van de gemeente gericht. Het Wijkplatform De Hoven wordt geïnformeerd over de uiteindelijke beslissing van het gemeentebestuur.
Partners nemen bij de informatie-uitwisseling en -voorziening het bepaalde in de Algemene Verordening Gegevensbescherming in acht. Artikel 5 Overleg tussen Wijkplatform en gemeente 1
Tussen partners vindt minimaal 1 keer per jaar een gezamenlijk overleg plaats in aanwezigheid
van het voltallig dagelijks bestuur van het Wijkplatform De Hoven en de wethouder, met in de portefeuille inwonersparticipatie. Dit overleg wordt ambtelijk ondersteund door de wijkregisseur.
Het doel van dit overleg is om onderwerpen/ projecten te behandelen die voor zowel het dorp De Hoven alsook voor het Wijkplatform De Hoven zelf en (het bestuur van) de gemeente van
belang zijn, omdat deze de sociale en fysieke leefbaarheid van De Hoven raken. Artikel 6 Inzet kennis en menskracht
1.
Het gemeentebestuur spant zich in om het dorps- en wijkgericht werken te ondersteunen ente continueren. De gemeente heeft daarvoor een wijkregisseur in dienst die een regiefunctie vervult voor wat betreft de samenwerking tussen de partners.
2.
Het Wijkplatform De Hoven functioneert zelfstandig en niet onder regie van (het bestuur van) de gemeente.
Artikel 7 Financiën
1.
Het Wijkplatform De Hoven kan jaarlijks bij het college van burgemeester en wethouders van de gemeente een aanvraag om subsidie indienen.
2.
Subsidiabele kosten zijn: organisatiekosten, kosten ten behoeve van uit te voeren activiteiten, kosten voor het uitvoeren van initiatieven van inwoners van De Hoven, kosten van
lidmaatschappen.
3.
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente beslist op een aanvraag om subsidie, conform de bepalingen in de Algemene wet bestuursrecht en de Algemene subsidieverordening gemeente Zutphen.
4.
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente verstrekt in beginsel subsidie voor een periode van minimaal vijf jaar. Het Wijkplatform De Hoven legt in beginsel elke jaar verantwoording af aan de gemeente over de besteding van de subsidie, de activiteiten en het beleid.
Aldus overeengekomen en ondertekend in De Hoven, op 24 mei 2023
Stichting Wijkplatform De Hoven,
geméente
Ztphen,
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
Bijlage SA 1
1. Ik voel me veilig in het verkeer in De Hoven. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
voldoende parkeerplekken in mijn buurt. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
3. Mijn woonsituatie voldoet aan mijn wensen. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
4. Ik voel me veilig rond mijn woning en in de Hoven. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
5. Ik weet waar ik in de buurt terecht kan voor zorg als dat nodig is. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
6. Mijn woning is op dit moment geschikt voor mij en ook als ik ouder word of minder fit ben. 501
antwoorden
©
©.
2. Helemaal mee eens
Mee eens
® c. Mee oneens @
d. Helemaal mee oneens
7. Het is belangrijk dat historische gebouwen in De Hoven goed worden behouden 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
8. Ik geniet van de natuur in en rond De Hoven. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
9. De wijk is schoon en goed onderhouden. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
10. Voorzieningen zoals de kapper, school en huisarts zijn goed bereikbaar voor mij. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ®
c. Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
11. Er zijn voldoende voorzieningen voor mijn dagelijkse leven in de Hoven. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ®
c. Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
12. Ik ervaar voldoende mogelijkheden om in de Hoven aan activiteiten deel te nemen 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ®
c. Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
13. Ik voel me erbij horen in de wijk. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
14. Er is voldoende aanbod voor vrije tijdsbesteding. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
15. Er is voldoende speelruimte voor kinderen in de wijk. 501
antwoorden
©
©.
2. Helemaal mee eens
Mee eens
® c. Mee oneens @
d. Helemaal mee oneens
16. Er zijn voldoende activiteiten en mogelijkheden om elkaar te ontmoeten. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
17. Ik heb voldoende contact met andere bewoners in de wijk. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
18. Ik voel me betrokken bij wat er speelt in de wijk. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
19. Ik weet waar ik terecht kan met vragen over mijn leefomgeving. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
20. Ik vind de Hoven meer een dorp dan een wijk. 501
antwoorden
@ 2 Helemaal mee eens ©D. Mee eens ©
c Mee oneens
© d. Helemaal mee oneens
21. Fijn en prettig leven in de Hoven raakt' veel thema's. Wat is voor u het allerbelangrijkste en waarom? U mag slechts 1 thema kiezen. 498
antwoorden
® Verkeer ® Parkeren © Omzien naar elkaar
© Mijn vrije tijd invullen © Gezond leven © Groen in en om de wijk
© Historische gebouwen © Wonen © Voorzieningen
22. Droomvraag: Stel u wordt morgen wakker en u mag 1 thema veranderen in de Hoven, geld of tijd speelt geen rol. Wat zou u anders willen zien en waarom? Ook nu mag u slechts 1 thema kiezen. 496 antwoorden
® Verkeer
® Parkeren © Omzien naar elkaar
@ Mijn vrije tjd invullen © Gezond leven @ Groen in en om de wijk ® Historische gebouwen © Wonen © Voorzieningen
21. Wat is uw leeftijd? 501
antwoorden
a. Jonger dan 18 jaar
b.18-30jaar
©.31-45jaar
61
(12,2%)
d.45-65 jaar
257 (51,3%)
©. Ouder dan 66 jaar
160 (31,9%)
0
100
200
300
22. Geslacht? 499
antwoorden
3. Vrouw
289 (57,9%)
b. Man
228 (45,7%)
0
100
200
300
23. Hoe lang woont u al in De Hoven? 500 antwoorden
a. Korter dan 1 jaar
b.1-Sjaar
©.6-10jaar
d. Langer dan 10 jaar
0
100
200
300
400
24. Met hoeveel personen woont u in uw huishouden? 499 antwoorden
a. Alleen
b. Met 2 personen
215(43,1%)
©. Met 3-4 personen
d.
138 (27,7%)
Met 5 of meer personen
0
s0
100
150
200
250
25. Is uw woning een huur- of koopwoning? 500 antwoorden
3. Huurwoning
b. Koopwoning
376 (75,2%)
©. Anders, nl.
400
10
26. Wilt u betrokken blijven bij de ontwikkeling van het nieuwe WijkOntwikkelingsPlan? 498 antwoorden
3. Ja, k bljf graag op de hoogte ‚en wil actief meedenken|
b. Ja, ik blijf graag op de hoogte|
354 (71,1%)
©. Nee, liever niet
400
Bijlage 5B
Overzicht Conclusies Enquête De Hoven (Met Percentages), versie 25 juli 2025 Veilig verkeer: Over het algemeen is er een positieve overeenstemming over de verkeersveiligheid in De Hoven, met bijna twee derde van de respondenten die het
1
eens zijn of helemaal eens zijn (63.68%). Een aanzienlijk deel is het echter oneens .
(36.13%), wat ruimte biedt voor verbetering. Voldoende parkeerplekken: De meningen over voldoende parkeerplekken zijn
verdeeld. Hoewel een meerderheid het eens is (40.20% + 20.20% = 60.40%), is er ook een aanzienlijk deel dat het oneens is of helemaal oneens is (27.55% + 11.84% =
39.39%), wat duidt op een probleem met parkeergelegenheid in sommige gebieden. Woonsituatie voldoet: Zeer sterke positieve overeenstemming; bijna 90% geeft aan dat hun
woonsituatie
aan
hun wensen
voldoet.
Veilig rond woning: Overweldigende meerderheid (meer dan 95%) voelt zich veilig rond woning en in De Hoven.
Toegang zorg: De meeste respondenten weten waar ze terecht kunnen voor zorg (ongeveer 75% is het mee eens of helemaal mee eens), maar een kwart is het
oneens, wat aandacht vraagt voor informatievoorziening/beschikbaarheid. Woning geschikt toekomst: Meerderheid vindt woning geschikt voor toekomst (ongeveer 67% is het mee eens of helemaal mee eens), maar een derde is het
oneens, wat kan duiden op behoefte aan aanpassingen/andere woonoplossingen. Behoud historische gebouwen: Zeer sterke consensus over het belang van behoud historische gebouwen; bijna alle respondenten zijn het eens (ongeveer 98% is het
mee eens of helemaal mee eens). Genieten natuur: Overgrote meerderheid (meer dan 90%) geniet van de natuur in en rond
‚
De Hoven.
Wijk schoon: Ruime meerderheid vindt wijk schoon en goed onderhouden, maar een kwart is het oneens, wat aangeeft dat verbetering mogelijk is op sommige plekken.
10.
Bereikbaarheid voorzieningen: Grote meerderheid (meer dan 90%) vindt
1.
voorzieningen goed bereikbaar. Voldoende dagelijkse voorzieningen: Over het algemeen negatieve
overeenstemming/ontevredenheid; meerderheid is het oneens/helemaal oneens, 12.
wat duidt op een knelpunt. Mogelijkheden activiteiten: Ruime meerderheid ervaart voldoende mogelijkheden om
deel te nemen
aan activiteiten.
Gevoel erbij horen: Grote meerderheid (meer dan 85%) voelt zich erbij horen in de wijk, wat duidt op sterke sociale cohesie. 14. Voldoende vrijetijdsbesteding: Meerderheid is het eens, maar een derde is het 13.
15.
oneens, wat suggereert ruimte voor verbetering/diversificatie. Voldoende speelruimte kinderen: Ruime meerderheid (ongeveer 80%) vindt
voldoende speelruimte voor kinderen. Voldoende ontmoetingsactiviteiten: Ruime meerderheid (64.49%) ervaart voldoende activiteiten en mogelijkheden om elkaar te ontmoeten. 17. Voldoende contact bewoners: Ruime meerderheid (ongeveer 70%) heeft voldoende 16.
contact 18.
met andere
bewoners.
Betrokkenheid wijk: Aanzienlijk deel (ongeveer 75%) voelt zich betrokken bij wat er speelt in de wijk.
19.
Informatie leefomgeving: Meeste respondenten (ongeveer 70%) weten waar ze terecht kunnen met vragen over hun leefomgeving.
20.
21.
Dorp of wijk: Meningen zijn verdeeld, lichte meerderheid beschouwt De Hoven meer als wijk dan dorp. Fijn en prettig wonen (Themavraag): De antwoorden benadrukken dat 'wonen' in de breedste zin, inclusief woonomgeving, 'groen' en 'wijk', de belangrijkste aspecten zijn voor fijn en prettig wonen. Bewoners hechten veel waarde aan hun directe
leefomgeving en natuurlijke elementen. (Kwalitatieve analyse - percentages niet van toepassing) 22.
Droomvraag (Themavraag): Als het om een 'droomverandering' gaat, komen ‘voorzieningen' het meest naar voren als verbeterpunt, wat duidt op een wens voor
meer/bettere faciliteiten. 'Verkeer! is ook significant, suggererend knelpunten/wensen in de verkeerssituatie. Het belang van 'groen' onderstreeft waardering voor de natuurlijke omgeving. (Kwalitatieve analyse - percentages niet
van toepassing) INFO DEELNEMERS
ENQUETE
24.
Duur wonen De Hoven: Meerderheid (56.01%) woont langer dan 10 jaar, wat duidt op een stabiele bewonerspopulatie. Huishoudgrootte: Meerderheid huishoudens bestaat uit 1 of 2 personen (66.40%).
25.
Woningtype: Overgrote meerderheid (74.95%) woont in een koopwoning, hoog
23.
26.
27.
percentage eigenwoningbezit. Betrokkenheid WOP: Aanzienlijk deel (90.23%) wil betrokken blijven bij WijkOntwikkelingsPlan, voornamelijk door op de hoogte te blijven. (Deze vraag was een vrije tekstveld gerelateerd aan vraag 26 en is niet apart
geanalyseerd.) 28.
Kent FB groep: Ruime meerderheid (62.93%) kent de Facebook groep 'Bie ons uut de Heuve'.
29.
Kent nieuwsbrief: Meerderheid (54.58%) kent de nieuwsbrief van het Wijkplatform de Hoven.
Bijlage 5C
[Lij CATEGORIEËN & AANTALLEN (GEACTUALISEERD, alle digitaal gemaakte opmerkingen zijn verwerkt
én alle aanvullende opmerkingen uit het document
"Schriftelijke reacties enquête WOP
per onderwerp/thema" zijn volledig geïntegreerd, versie 30 juli 2025)
Onderwerp
Aantal keer genoemd
Te hard rijden / snelheidsovertredingen
55
Onoverzichtelijke / gevaarlijke kruispunten
30
Smalle/nauwe straten
24
Geparkeerde auto’s zorgen voor onveiligheid
20
Onveilige verkeerssituatie voor fietsers
19
Onveilig gevoel (algemeen)
11
Gebrek aan stoepen of slechte stoepen
7
Onveilige situaties bij de spoorbrug / viaduct
6
Nieuwe verkeerssituatie Weg naar Voorst onduidelijk / onveilig
15
Kritiek op verkeersdrempels (te mild of lawaaiig)
6
Veel (zwaar) verkeer ondanks rondweg / sluipverkeer
s
Sluipverkeer ondanks rondweg
3
Verkeerslichten werken niet goed / onduidelijk
4
Verkeersbordjes / bebording onduidelijk of ontbrekend
3
Fatbikes / snelle fietsers / bezorgers als gevaar
s
Zebra of oversteek gewenst
4
Wens voor andere inrichting (auto te gast, slalommen, fietsstraat) 5 Onoverzichtelijke bochten door struiken of bebouwing
4
Wens voor
3
spiegels of fysieke hulp bij kruispunten
Vrachtverkeer / bedrijfswagens in woonstraten
4
Wens voor eenrichtingsverkeer in sommige straten
4
f OPVALLENDE INZICHTEN &
Te hard rijden is hét probleem
"Er wordt veel te hard gereden" blijft de meest genoemde klacht. Nieuwe aanvullingen: e
Vooral Weg naar Voorst, Vliegendijk, Kanonsdijk, Baankstraat, Spoordijkstraat, Mulderskamp en Hoveniersweg worden expliciet herhaald.
e Voorstellen voor plantenbakken om snelheid te remmen. e _ Nachtelijk vrachtverkeer per spoor en geluidsoverlast bij verkeersdrempels (vooral bij auto’s met aanhanger).
A Veel onduidelijkheid bij kruispunten Naast de veelgenoemde kruising Weg naar Voorst / Kanonsdijk, worden ook deze knelpunten vaak genoemd:
e e
Baankstraat - Molenweg Kanonsdijk - Baankstraat - Oude Touwbaan
e
Kruisstraat - Molenweg / doorsteek naar Hal-woningen
Voorstellen:
° _ Spiegels plaatsen bij onoverzichtelijke kruisingen. e Oversteekplaatsen, zelfs als die niet standaard in 30km-zones passen.
ê6 Fietsers zijn kwetsbaar Fietsers ervaren onveiligheid op: ° « e
Weg naar Voorst, Baankstraat, Spoordijkstraat Fietsoversteek Oude Brug wordt gemist Wens voor een fietsstraat op de Vliegendijk
{£Îù Smalle straten zorgen voor onveiligheid e _ Vooral in het oude deel van De Hoven: Baankstraat, Spoordijkstraat, Kruisstraat e _ Wens voor eenrichtingsverkeer in Baankstraat en Spoordijkstraat e _ Huidige inrichting leidt tot gevaar voor kinderen en slechte doorstroming
(Z Geparkeerde auto's op verkeerde plekken e _ Veel opmerkingen over auto's: o Te dicht op kruisingen (Baankstraat, Molenweg, viaduct} o _ Op stoepen, op gras, bij tunnels e
Wens
voor:
o o°
Parkeerverboden bij kruispunten Bedrijfswagens buiten woonstraten
® Stoepen ontbreken of zijn slecht « _ Scheve of ontbrekende stoepen in 0.a. Spoordijkstraat en Baankstraat
e
Wens voor inrichting als woonerf / ‘auto te gast’
@ Verkeersdrempels onvoldoende effectief e
Klachten
over:
o Te milde drempels o Geluid en trillingen, met name bij zwaar verkeer e _ Wens voor effectievere maatregelen zoals slaloms, punaises
I Weg naar Voorst: knelpunt ondanks aanpassing e e e
Blijft te breed en nodigt uit tot hard rijden Kruisingen nog steeds onveilig Oplossingen: © Fysieke remmers o Verkeersinrichting die fietsers centraal stelt
o _ Auto te gast-principe toepassen
& Wens voor handhaving Handhaving op snelheid en parkeren wordt zeer gewenst Ook gevraagd: flitscontroles, wijkagent, structureel toezicht
Î AANBEVELINGEN
oONn
Versnel verkeersveiligheidsmaatregelen op de Weg naar Voorst: o Plantenbakken, duidelijke fietsoversteken, fysieke versmallingen Pas gevaarlijke kruispunten aan: o Verbeter zichtlijnen, plaats spiegels, voeg markeringen en zebrapaden toe Verbeter fietsveiligheid: o Fietsstraat op Vliegendijk, herinrichting met auto te gast op smalle straten Voorkom foutparkeren en gevaarlijke situaties: o Voer parkeerverboden in bij hoeken, tunnels, viaduct o Reguleer parkeren van bedrijfsbusjes Herinrichting smalle straten combineren met éénrichtingsverkeer
Verkeersdrempels aanpassen of vervangen door slaloms/ punaises Zichtbare handhaving invoeren op verkeersregels Communiceer helder over rechten, voorrang en maximumsnelheid Overweeg wijk brede aanpak waarin bewoners meepraten over inrichting en prioriteiten
Bijlage 6A
Eligant Lyceum
Leefbaarheid van De Hoven Een geografisch onderzoek naar verbeterpunten binnen de leefbaarheid van De Hoven, Zutphen
Permanent gesloten buurtsuper in De Hoven. (Achterhoek Nieuws, 2023)
(geanonimiseerd) < z . | (geanonimiseerd) )dr )ed er se ie ms i )i n dr o m en i ea s ni e o mg i n ( na on e2> ag eg (( e
Inhoudsopgave Voorwoord …
Inleiding. Wat
is leefbaarheid?.
Welk gebied verstaan wij onder De Hoven? …
Aan welke verbeteringen hebben de inwoners behoefte?.. Voor hoeveel Conclusie
Bronnenlijst … Evaluatie….
Bijlage 1 Bijlage 2
inwoners
moet
de leefbaarheid
verbeterd worden’
Voorwoord
(geanonimiseerd) (geanonimise rd) uit klas 5 van het vwo aan het Eligant Lyceum Zutphen. Voor Wij zijn -en het vak aardrijkskunde moesten wij een geografisch onderzoek met veldwerk uitvoeren. Het onderwerp van ons onderzoek mochten wij zelf invullen, met als enige
(geanonimise rd) eis dat het betrekking moest hebben tot geografie. Toen.ging brainstormen over mogelijke onderwerpen, moest zij denken aan een aantal persoonlijke ervaringen van in De Hoven wonende vrienden die van mening waren dat er het een en ander ontbreekt in hun woonomgeving.
Dit gegeven hebben wij gekoppeld aan
leefbaarheid, een begrip dat wij in dezelfde periode behandeld hadden tijdens de
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) lessen aardrijkskunde van --en
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Het onderwerp -_
van ons onderzoek werd ‘Verbeterpunten binnen de leefbaarheid van De Hoven’, waarbij we vervolgens een passende hoofdvraag en deelvragen hebben geformuleerd. We hebben ons onderzoek stap voor stap uitgevoerd, met mooie resultaten. We hadden ons onderzoek niet tot hetzelfde einde kunnen brengen
(geanonimiseerd) zonder de hulp van een behoorlijk aantal mensen, wie we willen bedanken: (geanonimiseerd) — voor de hulp bij het definiëren van leefbaarheid en voor het ondersteunen bij ons samenwerkingsproces, de moeder en het zusje van
(geanonimise rd) -voor de hulp bij het rondbrengen van de briefjes voor het verspreiden van de enquête, en natuurlijk alle 62 inwoners van De Hoven voor het (anonieme) invullen van onze enquête!
Inleiding Wij richten ons met ons onderzoek gericht op hoe we de huidige situatie beter kunnen maken dan deze nu is. Daarom focussen wij met onze hoofdvraag en deelvragen op de verbeterpunten, zonder dat we diepgaand onderzoek doen naar hoe het in objectieve feiten precies gesteld is met de huidige situatie. Ons onderzoek
draait om actie, om wat er nu, vandaag nog, verbeterd kan worden. Bij ons onderwerp ‘Verbeterpunten binnen de leefbaarheid van De Hoven’, hebben wij de hoofdvraag ‘Hoe zou de leefbaarheid van De Hoven verbeterd kunnen worden met betrekking tot de huidige situatie?’ geformuleerd. Om deze vraag te kunnen beantwoorden, hebben we hem opgesplitst in een aantal deelvragen. 1.
Wat
is leefbaarheid?
Met deze deelvraag gaan we uitzoeken wat de precieze definitie van het begrip leefbaarheid
is en wat hier allemaal
onder valt. Ook zoeken
we
uit hoe we
de
leefbaarheid meetbaar kunnen maken. We gaan deze deelvraag beantwoorden door middel van secundair onderzoek, we maken dus gebruik van data die anderen al verzameld hebben. Voorbeelden van secundair onderzoek zijn wetenschappelijk literatuuronderzoek en gebruik maken van beleidsdocumenten van de overheid en organisaties. De kennis die we hebben opgedaan tijdens de lessen aardrijkskunde zullen we ook toepassen op deze deelvraag.
2.
Welk gebied verstaan wij onder De Hoven?
Het is natuurlijk belangrijk dat wij voor ons onderzoek precies weten welk gebied we onderzoeken.
Om
dit voor onszelf en voor ieder ander
met interesse in ons
onderzoek duidelijk te maken, hebben we deze deelvraag opgesteld. We behandelen de ligging, de opdeling in twaalf buurten en het vraagstuk ‘wijk of dorp?'. Opnieuw zullen we deze deelvraag beantwoorden met secundair onderzoek. 3.
Aan welke verbeteringen hebben de inwoners behoefte?
Het is essentieel dat wij inzicht krijgen in wat de verbeterpunten omtrent de Ieefbaarheid zijn. Over leefbaarheid weten we al dat het persoonsgebonden is, iedereen heeft andere belangen die bepalend zijn in of de woonomgeving leefbaar is voor die persoon. We kunnen niets zeggen over het verbeteren van de leefbaarheid zonder te weten wat de mening van de inwoners is. Om dit inzicht te krijgen, gaan wij primair onderzoek uitvoeren. Dit houdt in dat wij zelfstandig informatie gaan verzamelen uit ‘het veld’; we hebben gekozen hiervoor een enquête te maken en deze te verspreiden over De Hoven. We zullen bij het beantwoorden van deze
deelvraag eerst toelichten wat de verbeterpunten voor De Hoven in het algemeen zijn en vervolgens per buurt een korte toelichting over de specifieke verbeterpunten geven.
4.
Voor
hoeveel
inwoners
moet
de leefbaarheid
verbeterd
worden?
In principe kunnen we met de eerste drie deelvragen onze hoofdvraag beantwoorden, voor onze hoofdvraag geldt namelijk dat we deze ‘met betrekking tot de huidige situatie’ beantwoorden. Toch hebben wij ervoor gekozen om met een vierde deelvraag een klein inzicht te bieden in hoe de leefbaarheid het best verbeterd kan worden als er rekening gehouden wordt met demografische verandering. Als de demografische samenstelling van De Hoven verandert, is de kans groot dat er ook in enige mate verandering optreed binnen de verbeterpunten van de leefbaarheid, aangezien deze persoonsgebonden is. Dit is te breed om er met één korte, aanvullende deelvraag een passend antwoord op te vinden, daarom hebben wij
gekozen om te kijken naar de meest waarschijnlijke demografische verandering die kan plaatsvinden: bevolkingsgroei. Als we uitzoeken in hoeverre bevolkingsgroei van toepassing is in De Hoven, kunnen we in combinatie met de andere deelvragen een
beeld schetsen van hoe de leefbaarheid op een duurzame manier verbeterd kan worden, oftewel wat de capaciteit van de verbeteringen moet zijn, zodat ze lang mee kunnen. Voor deze deelvraag maken wij weer gebruik van secundair onderzoek. Ons onderzoek zou, indien goed uitgevoerd en uitgewerkt, van grote relevantie kunnen zijn voor de praktijk. Ons onderzoek is sterk betrokken tot de actuele situatie in De Hoven en de wenselijke verbeteringen waarvan wij spreken zullen op elk