P04071 Omgevingsvisie Zundert Voor verzending met kaarten 20211026

Zundert

'it-l -4’

1

1 “T"*

Kernpunten » Hart van de boomteelt » Een florerende gemeente in een florerende regio » Van Treeport en Fruitport naar Greenport » BCT: alleen voor boomteelt » Kansen voor proeftuin boomteelt » Samen werken aan een vitaal buitengebied » Pilot Vitaal Buitengebied » Van visie naar actie » Naar nieuw beleid voor TOV » Werken aan een goed vestigingsklimaat

woensdag 20 oktober 2021

17

4 Economisch vitaal

mo Hart van de boomteelt In de gemeente Zundert zijn zes bedrijventerreinen, waaron­ der het bijzondere Business Center Treeport (BCT). Daar al­ les komt rondom de boomteelt samen. Het vormt het hart van de 'boomteelt business' van Zundert en wijde omgeving. Handel, logistiek, promotie, onderzoek en onderwijs zijn de kernactiviteiten. De gemeente Zundert heeft de ambitie om het meest toonaangevende boomteeltgebied van Europa te worden. De boomteeltsector biedt ook veel kansen voor de toekomst. Want willen we inspelen op het veranderende kli­ maat én CO2 verminderen? Dan moeten we voldoende bo­ men en ander groen aanplanten. Een florerende gemeente in een florerende regio De landbouw (agrofood) is de drager van een florerend Zun­ dert. Dit type bedrijven vinden deelnemers aan de enquête van de Omgevingsvisie ook het beste passen bij Zundert. Klik hier voor de resultaten. De landbouw blijft alleen floreren als we blijven investeren in innovatie. Daar werken we hard aan, samen met gemeenten in West-Brabant. Een sterke landbouw moet onderdeel zijn van een sterk land­ schap met een betrouwbaar watersysteem en goede bodem­ kwaliteit. Een landschap met evenwicht tussen de verschil­ lende functies. Functies als landbouw, recreatie, klimaat, na­ tuur en energiewinning. Dit evenwicht zorgt ook voor sterke en aantrekkelijke kernen, waar het fijn wonen is.

Samen werken we aan een Vitaal Platteland West-Brabant. Een duurzame Plantbased' economie is hiervoor de onder­ legger. Met de gemeente Zundert als motor, met haar boom­ teelt, zachtfruit en agrofood. Zie voor meer informatie de Gebiedsagenda Vitaal Buitengebied West-Brabant.

woensdag 20 oktober 2021

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

Van Treeport en Fruitport naar Greenport Goede en gezonde grond is de basis van onze bloeiende boom- en zachtfruitteelt. Agrofood brengt veel werkgelegen­ heid en economische kansen. Er werken veel seizoenarbei­ ders op de velden. Onze regio is uitgegroeid tot een modern en vernieuwend boomteeltgebied. Vanuit de huidige Treeport en Fruitport groeien we door naar een Greenport. In een Greenport komt veel samen. Innova­ tieve productie, veredeling, handel en logistiek, onderwijs en kennisdeling. Deze bedrijven tillen elkaar omhoog. De gemeente Zundert maakt onderdeel uit van de gebiedscoalitie ^uide^e Zandgronden'. Agrofood & biobased en vrijetijdseconomie zijn belangrijke en dragende topbedrijfstakken. Business Centre T reeport (BCT) vormt voor heel West-Brabant een belangrijke, stuwende kracht. Hier denken ze vernieuwend en vinden ze bijvoorbeeld nieuwe technieken uit. Hier komen onderwijs en het bedrijfsleven samen. BCT draagt bij aan het totaalplaatje van Greenport West-Bra­ bant. Met de Treeport en de Fruitport als specialisaties. Sa­ menwerking over de grenzen blijft nodig. Regionaal én inter­ nationaal (denk aan de veiling in Vlaanderen). De 'Greenport-ambitie' vraagt om volop ruimte voor de boom- en zachtfruitteelt. Natuurlijk moet dit passen binnen de grenzen van ons beleid. En bij onze ambities voor landschap en milieu plus een goed woon- en leefklimaat.

Grote delen van het Zundertse buitengebied zijn aangewezen als gebied voor boomteeltontwikkeling. Andere delen als ^gransC'ie hoofdstructuur plus'. Samen vormen deze het Teeltgebied Zundert (zie ook de IDeekaarten).

Hier gelden ruimere regels voor kassen en vaste voorzienin­ gen, nodig voor de teelt. Dat is om de boomteeltsector en an­ dere teelten in dit gebied te ondersteunen. Zie voor achter­ gronden de Omgevingsverordening van de provincie NoordBrabant. We willen dus dat de boom- en fruitteelt groeit. Dat moet wel samengaan met een gezond ecologisch systeem (bodem, water en natuur). Ook willen we het landschappelijke beeld mooi houden. En dan moet ook de natuurontwikkeling door­ gaan. Ook de wateropgave vraagt aparte aandacht. Samen met de coalitiepartners binnen de Zuidelijke Zandgronden bouwt de gemeente Zundert aan de topsector Agrofood, ook in de toekomst. Zie voor achtergronden de gebiedsagenda Vitaal Buitengebied West-Brabant. BCT: alleen voor boomteelt Het Business Centre Treeport (BCT, 62 hectare) ontwikkelt zich als hart van de Greenport. Het ligt op de grens van Ne­ derland en België in de gemeenten Zundert en Stad Hoog­ straten. Deze ontwikkeling gebeurt in stappen. Alle bedrijven die de boomteeltsector sterker kunnen maken, zijn hier van harte welkom. Er kunnen zich hier dus geen logistieke bedrijven vestigen uit een andere tak. Een bedrijf moet altijd iets toevoegen aan de boomteeltsector. Op dit moment is de eerste fase van het BCT-terrein in ontwikkeling. Er loopt een ruimtelijke proce­ dure voor de tweede stap.

Bij een derde stap moet een be­ drijf bewijzen dat er behoefte aan is. Er moet ook afstemming zijn in de regio West-Brabant.

18

4 Economisch vitaal

B\ĀO

Kansen voor proeftuin boomteelt Greenport kan helpen om Zundert beter op de kaart te zet­ ten. Denk aan alle bomen die nodig zijn voor het verbeteren van het klimaat, voor meer CO2-opname. En aan het produ­ ceren van hout voor circulaire en CO2-neutrale woningen. Zundert is dé boomteeltgemeente. Dat willen we op verschil­ lende manieren laten zien. Bij onze eigen werkzaamheden passen we graag innovaties en kennis uit 'onze' boomteeltsector toe. Denk aan werk rond groenstructuur en beheer openbare ruimte. We staan de volgende jaren voor belang­ rijke opgaven. We werken aan een gezonde leefomgeving, ook voor de toekomst. We werken aan aanpassingen die no­ dig zijn voor het veranderende klimaat. Een belangrijk onder­ deel om dit alles te bereiken is Vergroening'.

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

Het Zundertse buitengebied is meer dan alleen de boom- en zachtfruitteelt. Er zijn ook andere agrarische ondernemers actief. We streven naar een ondernemend, groeiend en bloeiend buitengebied. Waar het goed wonen, werken en re­ creëren is. Ons buitengebied heeft veel verschillende kanten en onderscheidt zich van andere gebieden. Dat karakter moeten we behouden en waar dat kan versterken. Ons bui­ tengebied is daarnaast ook een plaats voor rust en ruimte. Dat is een belangrijke waarde van de gemeente Zundert. De verschillende delen van ons buitengebied kennen ver­ schillende opgaven en belangen. Wat gaat nu al goed? En hoe maken we het nog beter in de toekomst? Het is de uitdaging om daartussen een evenwicht te vinden en te hou­ den.

We nodigen de boomteeltsector uit om hierin mee te denken. Zo kan de gemeente Zundert zich ontwikkelen tot een be­ langrijke proeftuin, een voorbeeldgemeente. De boomteelt­ sector kan haar innovaties in de praktijk laten zien. Denk aan beplanting die goed gedijt in een stenige omgeving en bestand is tegen strooizout.

Een voorbeeld: onze beekdalen en de hoge zandgronden. Hier spelen op dit moment opgaven rondom klimaat en na­ tuur. We willen de boomteelt hier klaar maken voor de toe­ komst. Ook moeten we meegaan met de trends die spelen. Allemaal belangen die niet zo makkelijk samenkomen. Niet in de situatie van nu met de regels die daarbij horen.

Samen werken aan een vitaal buitengebied Er is steeds meer mogelijk in de agrofoodsector. Toch lopen ondernemers tegen belemmeringen aan. Zoals de wens van een ondernemer om al zijn containers op één plek te plaat­ sen. Iets dat het aantal verkeersbewegingen flink zou vermin­ deren. Maar de ruimte die de ondernemer daarvoor mag ge­ bruiken, heeft bijna de top bereikt van wat mag. Jammer, want het zou het gebied uiteindelijk méér waarde geven. Of denk aan alles wat mogelijk is voor teeltondersteunende voorzieningen (zoals tunnelkassen) in verschillende gebie­ den.

Er komen veel agrarische bedrijven vrij in Noord-Brabant. De gemeente Zundert neemt daar waarschijnlijk het grootste deel van voor haar rekening. Dit speelt niet alleen hier, ook in grote delen van het Brabantse buitengebied. Ook hierin trek­ ken we in West-Brabant samen op. Dat doen we ook met de gebiedscoalitie Zuidelijke Zandgronden.

woensdag 20 oktober 2021

We willen ruimte blijven bieden aan de boom- en de zacht fruitteelt. De sector moet kunnen blijven ontwikkelen en ver­ nieuwen, op een verantwoorde manier. Hoe? Dat willen we onderzoeken. Dat is een onderdeel van de pilot Vitaal Buiten­ gebied. Hierin werken we samen met de andere betrokken

overheden (waterschap, provincie) en partijen. Alleen zo kan de Greenportambitie werkelijkheid worden. Pilot Vitaal Buitengebied In de pilot Vitaal Buitengebied werken we samen met ande­ ren. Dat zijn de provincie en het waterschap en natuurlijk par­ tijen uit het gebied. Hoe zien zij de toekomst van het buiten­ gebied? Er zijn zeven deelgebieden. Elk deelgebied maakt een eigen gebiedsvisie. Van drie deelgebieden zijn die al klaar. In de andere vier gebieden werken ze er nog aan. De gebiedsvisies die al klaar zijn, maken onderdeel uit van de Omgevingsvisie. Klik hier voor de IDeekaart buitengebied. Daar zijn ze aan gekoppeld. De andere volgen later. Klik hier voor de achtergronden van de pilot Vitaal Buitenge­ bied. De kern? Hoe gaan we om met belemmeringen of ob­ stakels waar we in de praktijk tegenaan lopen. De laatste stand van zaken staat op de website (zie de link hierboven). Van visie naar actie De ervaringen uit de zeven gebieden gebruiken we. Daar­ mee onderzoeken we hoe we de hindernissen aan kunnen pakken. Zo denken we na over nieuwe werkprocessen. Eind 2021 komt er een gebiedscontract. De gemeente, de provin­ cie, het waterschap en de betrokken gebiedspartijen zetten daar hun handtekening onder. Zo beloven ze om zich samen in te zetten voor het dichterbij brengen van de 'droom' voor het Zundertse buitengebied: Zundert floreert.

Het belangrijk­ ste? Ontwikkelingen in het buitengebied moeten een groter gebied meer waarde geven. Alles wat we leren uit de pilot is belangrijk voor de gebiedsopgaven in de gemeente Zundert en in heel Noord-Bra­ bant. Niet alleen voor die van nu, maar ook voor die nog ko-

19

4 Economisch vitaal

mo men. Het proces loopt al soepeler door te werken met 'omgevingstafels'. Daarin spreken alle inhoudelijk betrokken des­ kundigen met elkaar over nieuwe voorstellen. Direct en open. Vanaf het begin neem je zo alles mee en mis je niets. Voor het buitengebied stelden we een tijdje geleden al het ^oket Buitengebied' open. Een goed voorbeeld van hoe we de lessen uit de pilot gebrui­ ken is de 'Napoleonroute'. Dit is een doorgaande route met Romeinse oorsprong. Er liggen een aantal grote leegstaande panden aan. Daar zijn kansen voor herontwikkeling. Die kun­ nen we alleen benutten als we het gebied in zijn geheel be­ naderen. Dat moet om problemen als verwaarlozing en crimi­ naliteit te voorkomen. Dit doen we graag samen met betrok­ ken partijen en ook met de provincie. Want de doorgaande route doorkruist gemeente- en landgrens. Naar nieuw beleid voor TOV De mogelijkheden voor teeltondersteunende voorzieningen (TOV) verschillen per gebied. Voorbeelden van TOV zijn: aardbeiteelttafels, boomteelthekken, plastic tunnels, onder­ steunende kassen en schaduwhallen. Tunnelkassen mo­ gen bijvoorbeeld niet in de Groenblauwe mantel. Maar als je die gebruikt, kun je efficiënter omgaan met water, meststof­ fen en middelen die de gewassen beschermen. Pals je de plussen en minnen tegen elkaar wegstreept, geeft dit het ge­ bied meer waarde.

Het beleid rondom TOV in het bestemmingsplan buitenge­ bied is verouderd. Het sluit niet aan bij nieuwe ontwikkelin­ gen in de sector. Er gebeurt veel in de groenten-, zachtfruiten boomteeltsector. Denk aan: » schaalvergroting; » meer aandacht voor duurzamere en biologische teelten; » het werken aan betere bodemvruchtbaarheid; » de kwaliteit van de producten en plantgezondheid.

woensdag 20 oktober 2021

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

Dit leidt onder meer tot meer verschillen in de grootte en het type teelt. Dat vraagt om specifieke TOV. De sector heeft ook veel aandacht voor voedselveiligheid, een gezonde leefstijl en leefomgeving. Ze speelt in op ont­ wikkelingen zoals robotisering. Ook werken ze aan min­ der gebruik van beschermingsmiddelen voor gewassen. En aan minder uitstoot van schadelijke stoffen naar de grond en het oppervlaktewater. Ze lopen vooruit op de gevolgen van klimaatverandering. En lopen voorop als het gaat om innova­ tie. Ze zijn vernieuwend op het gebied van weersafhankelijk­ heid, energie- en waterbesparing. Deze ontwikkelingen vragen om meer afwisseling en creativi­ teit in ondernemen. Ze leiden bijvoorbeeld tot andere vormen van TOV. Vormen die niet altijd passen in het huidige beleid of het bestemmingsplan. Waar dat kan, proberen we op maat te werken. Bijvoorbeeld als onderdeel van de pilot Vitaal Buitengebied. We willen goed kunnen inspelen op de veranderende behoeften en ont­ wikkelingen. Daarom brengen we de komende periode de gewenste aanpassingen in beeld. Dit doen we in een goed proces. Samen met de sector en andere betrokken partijen zoals het waterschap en de provincie. Als onderdeel van de pilot hebben we de eerste stappen al gezet.

Wat natuurlijk belangrijk blijft: » up-to-date beleid voor TOV; » een goede landschappelijke inpassing; » een gezonde en stevige, ecologische bodem- en waterstructuur. Zorgvuldig maar voortvarend omgaan met VAB's Steeds meer agrariërs in het buitengebied moeten helaas stoppen met hun bedrijf. In eerste instantie bleven alleen de

kleinschalige, karakteristieke boerderijen leeg achter. Nu zijn het ook de grote schuren en stallen. Dit noemen we VAB-locaties. Dat staat voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing. Als we kijken naar trends en ontwikkelingen, worden dat er alleen maar meer. We ondersteunen initiatieven voor bepaalde nevenactivitei­ ten. Het gaat dan om activiteiten waardoor bedrijven langer kunnen blijven bestaan. Hiervoor gelden wel voorwaarden. Die staan in het bestemmingsplan (straks Omgevingsplan). We verwachten dat in 2030 zo'n 230.000 vierante meter aan agrarische bebouwing leeg staat in de gemeente Zundert. Dat maakt de gemeente Zundert tot een van de koplopers van de provincie Noord-Brabant. Dat komt ook omdat we ho­ ren bij de gemeenten met het grootste buitengebied. We moeten voorkomen dat hierdoor problemen ontstaan. Voor de stoppende ondernemer, maar ook voor het gebied. Denk aan een lelijk gebouw door leegstand en geen onder­ houd. En aan criminele activiteiten en ondermijning. Daarom hebben we het Loket Buitengebied in het leven geroepen. Hier kunnen ondernemers en initiatiefnemers terecht met vragen: Loket Buitengebied - gemeente Zundert. Bij een VAB zijn er verschillende mogelijkheden om een be­ drijf of terrein op een andere manier te gebruiken. Vaak is daar sloop van lelijke gebouwen voor nodig.

De mogelijkhe­ den en voorwaarden daarvoor staan in het bestemmingsplan buitengebied. Denk bijvoorbeeld aan mogelijkheden voor: » hervestiging van een grondgebonden agrarisch bedrijf; » een agrarisch hulpbedrijf of daaraan verwant bedrijf; » een kleinschalig (ambachtelijk) niet-agrarisch bedrijf; » statische opslag (caravans), een recreatiebedrijf; » een maatschappelijke functie zoals dagopvang zorgbehoevenden; » een woning;

20

4 Economisch vitaal

mo »

andere soorten woonvormen.

Voor elke mogelijkheid gelden andere voorwaarden. Bij het omzetten naar een woning bijvoorbeeld. Dan mag volgens het geldende bestemmingsplan buitengebied maximaal 200 m2 aan bijgebouwen blijven staan. De rest moet gesloopt. Voor meer informatie zie het eerdergenoemde Loket Buiten­ gebied. Werken aan een goed vestigingsklimaat Actief en samen met ondernemers werken we aan groei. Van de economie, van innovatie, duurzaamheid en werkgelegen­ heid. Samen nemen we de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van Zundert. Als gemeente scheppen we hiervoor de mogelijkheden en verbinden we verschillende partijen. Om te blijven groeien en bloeien werken we aan een aan­ trekkelijk landschap. Een landschap waar de functies met el­ kaar in balans zijn. Zich goed voegen in het natuur-, water­ en bodemsysteem. Daarnaast werken we aan een aantrek­ kelijk en uitnodigend vestigingsklimaat. Met onder meer als onderdelen: » een goed, gezond en veilig woonklimaat voor alle doel­ groepen die in Zundert willen wonen en werken; » voldoende ruimte voor bestaande en nieuwe bedrij­ ven/ondernemers; » toekomstbestendige bedrijventerreinen; » goede bereikbaarheid; » waarborgen van voldoende arbeidspotentieel (opleidin­ gen in de regio, aantrekkelijk woonklimaat en huisvestging tijdelijke arbeidskrachten). Ook werken we aan innovatie, kwaliteitsverbetering en ver­ sterking van de samenwerking.

Stimuleren en faciliteren we

woensdag 20 oktober 2021

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

de innovatiekracht van de topsectoren. Zoals Agrofood & bio­ based, de onderhoudssector en de vrijetijdseconomie. En streven we naar meer werkgelegenheid. Voor de punten rondom wonen, landschap en bereikbaarheid verwijzen we naar de koepelthema's. Dat zijn: 'leefbaar, ge­ zond en veilig wonen', 'aantrekkelijk en waardevol' en 'be­ reikbaar en toegankelijk'. (Klik op de thema's voor de onder­ delen.) De andere punten komen hierna aan de orde. Daarnaast behandelt dit onderdeel onze hoofdlijnen voor ver­ sterking van de sector toerisme/recreatie. Dat gaat ook over het werken aan compacte kernen. Winkels, horeca, hotels en pensions, campings en B&B's. Het zijn belangrijke werkge­ vers. Ze zijn een onderdeel van onze economische struc­ tuur. Voldoende ruimte voor bestaande en nieuwe bedrijven Voldoende ruimte voor bedrijven is niet alleen belangrijk voor de economie. Het is ook belangrijk voor de leefbaarheid en vitaliteit van de kernen. Bedrijven sponsoren verenigingen en evenementen. Ze bieden werkgelegenheid. En helpen zo te voorkomen dat jongeren wegtrekken uit de regio. Daarom willen we voldoende ruimte bieden voor gevestigde en nieuwe (lokale) bedrijven. Uit de enquête voor de Omge­ vingsvisie blijkt ook dat de meeste deelnemers bedrijven de ruimte willen bieden. Zo lang dat maar op een duurzame ma­ nier gebeurt. Klik hier voor de resultaten van de enquête.

Er zijn volop mogelijkheden voor bedrijven. Wat kan er alle­ maal? Dat heeft te maken met het type, de omvang, de uit­ straling en de zwaarte van dat bedrijf. Er zijn mogelijkheden in de kernen, op bedrijventerreinen en in VAB's. Voor starters zijn er binnen de gemeente enkele bedrijfsverzamelgebou­ wen. De geldende bestemmingsplannen laten de concrete mogelijkheden voor vestiging van bedrijven zien.

Lijkt een aanvraag op het eerste gezicht passend? Dan kij­ ken we er zeker naar. Dat doen we vanuit de houding 'jamits'. Ook wanneer het niet direct past in het bestemmings­ plan (straks Omgevingsplan). Belangrijk is dan in elk geval dat het initiatief meerwaarde biedt voor de gemeente Zun­ dert. Er zijn niet veel ruimtelijke mogelijkheden meer op de bedrij­ venterreinen bij de kernen. De IDeekaarten laten zien waar nog ontwikkelingsmogelijkheden liggen. Klik hier voor de IDeekaarten. Als er grote behoefte is, onderzoeken we de mogelijkheden voor uitbreiding. In het 'Toekomstbeeld Bedrijventerreinen West-Brabant' staat de basis van afspraken die we regionaal maakten. Het gaat om afspraken over uitbreiding en ontwikkeling van be­ drijfsterreinen. Klik hier voor het Toekomstbeeld. Belangrijke punten: » Ontwikkelingen moeten passen binnen de ambities en de ruimtelijke accenten van het Toekomstbeeld. Er zijn bijvoorbeeld strategische locaties, zoals ons BCT. Hier liggen kansen en mogelijkheden. » Elke periode maken we voor van de provincie ramingen. Daarmee kunnen we bepalen aan welke typen bedrij­ venterreinen behoefte is in West-Brabant. » Voegt het iets toe aan de regio? Is de basis op orde? (Waarbij de eigen gemeente mkb uit de eigen plaats op moet kunnen vangen!) Dat is de basis voor ons pro­ gramma.

» Herontwikkeling van (verouderde), bestaande bedrijven­ terreinen en de ontwikkeling van nieuwe terreinen gaan hand in hand. » Bij de (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen investe­ ren we ook in het oplossen van maatschappelijke opga­ ven. Denk aan energietransitie, circulaire economie en

21

4 Economisch vitaal

mo de kwaliteit, ruimtelijke inrichting en inpassing van terrei­ nen in de omgeving. In overleg bedrijf verplaatsen dat niet op goede plek zit Het kan gebeuren dat een bedrijf uit zijn jasje groeit op een bedrijventerrein. Of te veel overlast veroorzaakt voor het woon- en leefklimaat. Dan proberen we de ondernemer over te halen om te verhuizen naar een passende locatie. Dit ge­ sprek gaan we aan zodra dat kan. Zoals bij een vergunning­ aanvraag van zo'n bedrijf. Het komt voor dat bedrijven op een VAB-locatie of in de kern door willen groeien. Die probe­ ren we in overleg te verhuizen naar een bedrijventerrein. Be­ drijven maken hierin uiteindelijk zelf de keuze. We treden handhavend op tegen illegaal gevestigde bedrij­ ven. Denk aan bedrijven die niet passen in het buitengebied. Bijvoorbeeld door milieu- of verkeershinder. Of doordat ze sterk uit hun jasje gegroeid zijn of de belevingswaarde erg aantasten. Die bedrijven mogen niet verder uitbreiden. Dat kan alleen onder voorwaarden. Zoals wanneer er een meerwaarde voor het hele gebied ontstaat. Met de pilot Vitaal Buitengebied doen we hier ervaring mee op. Het verplaatsen van bedrijven die overlast veroorzaken is een kostbare zaak voor ons als gemeente. Hier gaan we niet mee aan de slag. Bedrijventerreinen klaar voor de toekomst Bedrijven de ruimte geven.

Dat kan door uitbreiding, maar ook door herstructurering en een slimmer gebruik van de ruimte op het terrein. De kansen en mogelijkheden hiervoor wilden we in beeld krijgen. Daarom zijn we gestart met een visie op de bedrijventerreinen in de gemeente Zundert. Het MKB (midden- en kleinbedrijf) en de BedrijvenKring Zundert betrekken we hierbij.

woensdag 20 oktober 2021

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

Streven naar aantrekkelijke, duurzame, veilige en toekomstbestendige bedrijventerreinen. Dat is het vertrekpunt van onze visie. Denk bijvoorbeeld aan: » voldoende groen en water; » een aantrekkelijke uitstraling; » een goede bereikbaarheid met zo min mogelijk verkeers­ bewegingen door de kernen; » mogelijkheden voor het besparen en opwekken van duurzame energie, nu leggen we in heel Zundert al glas­ vezel aan. De visie verwerken we bij een volgende update van de Om­ gevingsvisie Zundert. Versterken toeristisch-recreatieve sector De gemeente Zundert is kleurrijk in vele opzichten. Elk sei­ zoen kleurt onze gemeente letterlijk weer anders. Door de boomteelt, landgoederen, bossen en het beekdal. Daarnaast biedt Zundert heel veel evenementen en culturele activitei­ ten. We zijn rijk aan cultuurhistorisch waardevolle gebouwen en gebieden. Via de aantrekkelijke fiets- en wandelroutes kunnen mensen dit beleven. Het buitengebied heeft ook een aantal vakantieparken. De economie van de toeristisch-recreatieve sector groeit. We willen dat samen met de ondernemers nog verder verster­ ken. Verbreden, meer divers maken en het seizoen verlen­ gen. Ons prachtige buitengebied is ook een plaats voor rust. Zonder dit te verstoren, bieden we ondernemers in toerisme en recreatie de mogelijkheid zich verder te ontwikkelen.

Met een goede balans tussen recreatie, economische (toeristisch en agrarische) belangen en de landschappelijke waarden. Dat houden we steeds in de gaten. De gemeente Zundert kent tientallen toeristische parels. Die zijn tot nu toe te weinig zichtbaar geweest. Samen met de ondernemers en andere partijen willen we de bekendheid

van onze recreatieparken en de parels vergroten. We nodi­ gen hiervoor graag de ondernemers uit. Versterking van recreatie en toerisme koppelen we aan onze kernwaarden: » Natuur. Een kwalitatief hoogwaardig landschap met landgoederen. Recreatie en toerisme moet hier plaats kunnen vinden zonder schade te veroorzaken. » Cultuur. Onze aantrekkelijke en hechte dorpskernen met veel historie, culturele activiteiten en ook horecavoorzieningen. » Agrarisch. Een productielandschap voor agrarische be­ drijven en agrarisch beheer, maar ook om te fietsen en te wandelen. Klik hier voor achtergronden en uitwerking onze Visie op Vrije-tijdseconomie. Drie thema's centraal bij versterken toerisme & recreatie In onze Visie Vrijetijdseconomie noemen we drie thema's. Daar gaan we ons samen met de ondernemers op richten: 1. Omgeving. We willen de basis in de openbare ruimte op orde hebben. Denk aan: » veilige voet- en fietspaden; » ecologisch beheerde bermen; » elektrische mobiliteit mogelijk maken met laadpalen; » straatmeubilair dat uitnodigt om te zitten; » actualisatie van uniforme bewegwijzering, informa­ tieborden; » toegankelijkheid voor mindervaliden. 2. Verblijfsrecreatie en accommodaties. De verblijfsrecreatie is een belangrijke sector met volop kansen. Maar die staat onder druk en kent een ingewikkelde dynamiek. We nodigen ondernemers uit om tot vernieuwing en herontwikkeling te komen.

Vooral oudere vakantieparken hebben aandacht nodig. Meer van hetzelfde willen we

22

4 Economisch vitaal

B\ĀO

3.

voorkomen. We zien kansen voor de vestiging van een hotel in de gemeente Zundert. Organisatie. Samen met ondernemers, de sector en an­ dere betrokken partijen ontwikkelen we verhaallijnen die passen bij onze kernwaarden. Deze verhaallijnen wer­ ken we uit tot producten, voor regionale en/of (internati­ onale promotie. Door samen te werken ontstaat er kruis­ bestuiving tussen de omgeving en ondernemers.

Een goed voorbeeld van dat laatste is Van Gogh, een Zunderts icoon met internationale bekendheid! Zo is er in 2022 het project 'Becoming Vincent'. Dat hebben we samen met de Van Gogh Foundation voorbereid en uitgevoerd. Daarnaast is in Brabant het Van Gogh Nationaal Park in ont­ wikkeling. De Visie Vrijetijdseconomie werken we uit in een meerjarig uitvoeringsplan voor de vrijetijdseconomie. Daarbij kijken we ook naar de horeca. We streven ernaar een toeristisch fonds op te zetten. Daarin komen de middelen van de betrokken partijen (overheid en ondernemers) bij elkaar. Compacte, sterke centra Zundert (en in mindere mate ook Rijsbergen) heeft relatief veel detailhandel, horeca en andere centrumvoorzieningen. Zundert is steeds meer in trek bij bezoekers uit België. In de kleinere kernen van de gemeente zijn er niet veel voorzienin­ gen. Voor grotere en meer stedelijke voorzieningen gaan de inwoners bijvoorbeeld naar Breda en Etten-Leur. Zo vormen we als regiogemeenten een samenhangend systeem. Goede verbindingen zijn nodig om dit goed te laten werken. Een hoogwaardige openbaarvervoerverbinding richting Breda, met haltes in Zundert en Rijsbergen. Dat en meer on­ derzoeken we in de Regionale InvesteringsAgenda regio Breda.

woensdag 20 oktober 2021

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

In de centra van Rijsbergen en Zundert is er sprake van leeg­ stand, net als in andere plaatsen. Om dit tegen te gaan, stre­ ven we naar compacte en sterke centra. Waarbij de winkels, horeca en andere voorzieningen zo veel mogelijk in het hart van het dorp zitten. Uitbreiding van winkels en horecavoorzieningen is geen wens. Uitbreiding moet bijdragen aan de vergroting van de diversiteit. Een aantrekkelijk, leefbaar, levendig en gezellig centrum. Voor de eigen inwoners, voor de bewoners uit de regio en voor de toeristen. Dat is het uitgangspunt voor de centra. Daarbij is het belangrijk het dorpse groene karakter te behou­ den. Versnippering van winkels willen we voorkomen. In Rijsbergen hebben we een Economisch Programma voor het winkelcentrum opgesteld. Klik hier voor dat programma. Dat deden we samen met de ondernemersvereniging en de Dorpsraad Rijsbergen. Dit programma richt zich vooral op het samen werken aan een compact (hoofd)winkelcentrum. We moeten voorkomen dat ondernemers vertrekken. Want dat maakt het winkelcentrum minder aantrekkelijk. Voor de kern Zundert gaan we in 2022 hiermee aan de slag.

Er moeten tegelijkertijd wel genoeg geschikte arbeidskrach­ ten zijn voor de bedrijven in de gemeente Zundert en omge­ ving. Daar willen we samen met de partijen ook voor zorgen. Een belangrijk kenmerk van de sterke agrofoodsector is dat ze veel gebruik maken van seizoenskrachten. Het gevolg is dat bijna 50Zo van de Zundertse bevolking uit Midden- en Oost-Europese landen komt. In de regio West-Brabant wer­ ken ruim 28.000 arbeidsmigranten. Voor de huisvesting van arbeidsmigranten hebben we als West-Brabant samen een afsprakenkalender gemaakt. Als gemeenten los van elkaar én samen staan we voor een goed werk- en verblijfklimaat. Dit geldt voor de arbeidsmigranten die lokaal werken. En voor de internationals die we voor onze regionale economie nodig hebben. Klik hier voor het Afspra­ kenkader arbeidsmigranten. Klik hier voor het Afsprakenka­ der arbeidsmigranten.

Zicht op werk Zorgen dat Zundertse jongeren hier meedoen en hier blijven. Daarvoor moeten we regionaal opleidingen aanbieden die aansluiten bij onze bedrijven. Daarbij is het belangrijk om ook voldoende stageplaatsen aan te bieden. Om dit te bereiken, werken we in de regio samen met bedrijven, scholen en de overheid. Samen met betrokken instanties streven we naar voldoende zicht op werk. Mensen zijn hiervoor natuurlijk eerst zelf verantwoordelijk. Een zo hoog mogelijke zelfred­ zaamheid staat voorop. We hebben hierbij ook aandacht voor voldoende werkplekken voor mensen met een arbeidsbeperking.

23

5 Aantrekkelijk ä waardevol

mo 5

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

Aantrekkelijk & waardevol

De gemeente Zundert heeft twee verschillende gezich­ ten. Deze koesteren we. Ze staan uitgewerkt in het DNAboek Zundert, klik daarvoor hier. Kort omschreven: * het vlakke, geordende landbouwgebied: het productielandschap, met op rij aangeplante boompjes en struiken; * de natuurgebieden met glooiende heidevelden, spie­ gelende beekjes, verwilderde bossen en de klein­ schalige dorpen. Binnen deze twee gezichten zie je allerlei deelgebieden. Die verschillen van elkaar als het gaat om ontstaansgeschiedenis en landschapstypen. Klik hier voor de kaarten van de ruimte­ lijke analyse.

Zundert

yļįĴéM* ä

waarriev0^

j

‘■•uiêiŕSŗ* Kernpunten » Elk deelgebied heeft eigen mogelijkheden » Sterke kernen in een sterk landschap » Spil in het Van Gogh Nationaal Park » Kwaliteit door ontwikkeling » Groen doelbewust meenemen in alle plannen » Samen werken aan vergroening en ontstening kernen » Aan de slag met een integrale groenvisie » Werken aan versterking biodiversiteit » Een gevarieerd bomenbestand » Naleven groencompensatie en kwaliteitsimpuls » Koester Zunderts erfgoed » Pijlers erfgoedbeleid uitdragen en toepassen » Herbestemmen erfgoed, zoals kerken » Nieuw erfgoed ontstaat nu » Maatwerk in welstand » Water als ordenend principe » Een perspectievenkaart als basis voor ontwikkelingen » Werken aan een visie op de ondergrond

woensdag 20 oktober 2021

;^Cľ įt

W-'ž

m.

ř ŞBgS,

24

5 Aantrekkelijk ä waardevol

mo Elk deelgebied heeft eigen mogelijkheden Elk deelgebied heeft door de kenmerken zijn eigen gebruik, kwaliteiten en uiterlijk. Deze afwisseling willen we zo houden en waar dat mogelijk is, versterken. Elk gebied heeft ook zijn eigen opgaven en ontwikkelingsmogelijkheden. Ontwikkelin­ gen moeten goed aansluiten bij de kenmerken van het land­ schap waarvoor het bedacht is. Klik hier voor het Landschapsontwikkelingsplan (afbakening landschapstypen en achtergronden). En zie hier de Landschapsvisie. Hieronder het onderscheid dat we in grote lijnen maken. 1. De intensieve productielandschappen. Daar moet de be­ planting aan de randen van lanen en blijven. We moeten dat ook aanvullen. 2. De extensieve productielandschappen. Daar geldt het­ zelfde als bij punt 1 voor de weg- en laanbeplanting. 3. De beekdalen. Bij de Aa of Weerijs en de Kleine Beek werken we aan beekherstel. En we richten een ecolo­ gische verbindingszone in. Voor de andere beken onder­ zoeken we de kansen hiervoor. 4. De natuurgebieden en oude landgoederen. Daar willen we de natuur-, landschaps- en cultuurhistorie versterken. Sterke kernen in een sterk landschap Sterke kernen kunnen niet zonder een sterk landschap. Dat is een voorwaarde voor fijn wonen en draagt bij aan een goed vestigingsklimaat. Dit betekent dat kernen niet aan el­ kaar mogen groeien. En ook dat je het landschap goed moet kunnen beleven.

Denk aan ommetjes vanuit de kernen en grotere routes. Tussen de kernen ligt natuur met bossen, weiden en polders. Die zorgen ervoor dat de kernen hun ei­ gen identiteit en kwaliteit behouden. Investeringen in ruimte, landschap en water zijn nodig voor een gezonde, duurzame groei in de regio. Dat hebben we af­ gesproken in de InvesteringsAgenda regio Breda. Groene

woensdag 20 oktober 2021

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

buffers moeten blijven en robuuster worden. Investeringen zijn noodzakelijk voor: » een vitaal buitengebied; » robuuste beekdalen; » de kwaliteit van landgoederen; » de aantrekkelijkheid van de karakteristieke zandgron­ den. We willen dat het aantrekkelijke landschap meer toegankelijk is. Dat vergroot ook meteen de mogelijkheden voor bewo­ ners en recreanten om het te beleven. Dit maakt daarom deel uit van het uitvoeringsplan vrijetijdsbesteding. Dat plan is nu in ontwikkeling (zie onderdeel 'economisch vitaal'). Na­ tuurlijk mag dit niet ten koste gaan van de natuur- en land­ schappelijke waarden van het landschap. Spil in het Van Gogh Nationaal Park Het Van Gogh Nationaal Park ontwikkelt zich als 'groene hart van Brabant'. Dat is een belangrijke leidraad voor de investe­ ringen in het landschap. Als geboorteplaats van Van Gogh vormt Zundert natuurlijk een belangrijke spil in deze ontwik­ keling. Het Van Gogh Nationaal Park richt zich op een sterke samenhangende ontwikkeling van stad en land. Klik hier voor het Masterplan Van Gogh Nationaal Park. Het park ontwikkelt zich langs vier lijnen: 1. natuur, landschap en erfgoed als kans; 2. perspectief voor boeren en duurzame (voedsel)productie; 3. natuur en landschap tot in het hart van de steden en dor­ pen; 4. ontwikkeling van natuurbeleving en duurzaam (cul­ tuurtoerisme. We dragen deze lijnen ook uit.

Kwaliteit door ontwikkeling Het landschap veranderen is geen probleem als het op een goede manier gebeurt. Want dan leidt het juist tot versterking van het landschap. En zelfs tot meerwaarde voor een groter gebied. Zie hier het Landschapsontwikkelingsplan en klik hier voor de Landschapsvisie. Het is belangrijk dat de verschillen tussen de belangrijkste landschapstypen herkenbaar blijven. En dat de basiskenmer­ ken van de landschapstypen goed op peil blijven. Dan gaat het bijvoorbeeld om de verschillen in openheid/beslotenheid, kleinschaligheid/grootschaligheid, richting, reliëf en de na­ tuurlijke gesteldheid. De Landschapsinvesteringsregeling vraagt om een kwaliteits­ impuls, gekoppeld aan de ontwikkelingen in het buitenge­ bied. Dit volgt uit de Omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant. Klik hier voor de provinciale verordening Re­ gels voor ruimtelijke ontwikkelingen - provincie Noord-Brabant. Denk bij die kwaliteitsimpuls aan: » beplanting van lanen of percelen; » de aanleg van een recreatieve route; » herstellen van cultuurhistorische waarden; » slopen van lelijke gebouwen. Wat als directe kwaliteitsinvestering 'in natura' niet mogelijk is? Dan komt het geld in het gemeentelijke Landschapsfonds. Klik hier voor het onderdeel kostenverhaal van deze Omgevingsvisie.

De gemeente zet de middelen uit het fonds in voor onder meer herstel en kwaliteitsversterking van lanen en landschapselementen. De provincie Noord-Brabant werkt aan de ontwikkeling van een sloopfonds. Wij willen liever werken met 1 integraal

25

5 Aantrekkelijk ä waardevol

mo fonds Vitaal buitengebied. Met daarin verweven het sloop­ fonds. Dit wordt verder vormgegeven als onderdeel van het vervolg van de Pilot Vitaal Buitengebied. Daarnaast doen we mee in de Stimuleringsregeling Land­ schap van de provincie Noord-Brabant. Die draagt bij aan een duurzame ontwikkeling van het platteland in verschil­ lende opzichten. Denk aan landschappelijk, ecologisch, hy­ drologisch, recreatief en sociaaleconomisch. De provincie zorgt hiermee voor een vergoeding voor zaken die verder gaan dan het ondernemersbelang. En die bedrijfs­ economisch haalbaar en interessant zijn. Zoals: » behoud en versterking van natuur- en landschapsstruc­ turen en bijzondere cultuurhistorische waarden; » een boost geven aan duurzaam waterbeheer; » meer mogelijkheden bieden om van het landelijk gebied te genieten. Zie voor meer informatie de Stimuleringsregeling Landschap (STILA ) - Brabants Landschap. Nieuwe landgoederen creëren. Dat is een andere mogelijk­ heid van realisatie en versterking van 'kwaliteit door ontwik­ keling'. Nieuwe landgoederen verhogen de kwaliteit van land­ schap, water- en milieucondities, recreatie en plattelandsver­ nieuwing. In de vorm van tood voor groen' staan we de bouw van een landhuis toe. Dit als compensatie voor de aan­ leg van openbaar toegankelijk groen. Klik voor de achter­ gronden hier de Beleidsnotie Nieuwe Landgoederen.

Groen doelbewust meenemen in alle plannen ^roen' is een belangrijk onderdeel van de strategie en op­ lossing voor diverse opgaven, want groen: » draagt bij aan een gezonde woon-, werk- en leefomge­ ving met een aantrekkelijke uitstraling; » nodigt uit tot bewegen, spelen en ontmoeten;

woensdag 20 oktober 2021

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

»

zorgt dat mensen beter in hun vel zitten en minder stress ervaren; » tempert hittestress in bebouwde gebieden; » draagt bij aan het vasthouden van water en het zuiveren van de lucht; » vormt een belangrijke randvoorwaarde voor het behoud en vergroten van de biodiversiteit. Voldoende groen van voldoende kwaliteit is daarom een on­ losmakelijk onderdeel bij afwegingen over nieuwe ontwikke­ lingen in Zundert. Het landschappelijke karakter moet sterker worden zonder nieuwe planontwikkelingen te belemmeren. Dit betekent dat we ontwikkelingen goed moeten inpassen en dat die groenén natuurinclusief moeten zijn. Samen werken aan vergroening en ontstening kernen Groen is dus van grote waarde. In het buitengebied én in de kernen. Het aandeel groen in de kernen is niet lager dan ge­ middeld. Dat blijkt uit de Brabantse Omgevingsscan van de GGD voor de gemeente Zundert. Klik hier voor de BROS. Toch willen we de kernen verder vergroenen. Want in som­ mige (wat oudere) woonwijken en in de dorpscentra is er te weinig groen. We gaan heel zorgvuldig om met nieuwe inbreidingsverzoeken (bouwen binnen bestaande bebouwing). Dit om ver­ dere verstening binnen de kernen te voorkomen. Inbreiding is vooral mogelijk bij herontwikkeling (rood voor rood) en als bij­ drage aan een maatschappelijke opgave. Ook dan is ^roeninclusief' een randvoorwaarde.

Dat kan bijvoorbeeld ook door verticaal groen, of groen op daken. Verder vergroenen vin­ den we ook belangrijk om onze identiteit als boomteeltgemeente te onderstrepen.

We brengen in elke kern de mogelijkheden in beeld om water in combinatie met groen toe te voegen. Dit is een onderdeel van de strategie voor klimaatadaptatie. Dat gebeurt samen met de bewoners. We leggen hierbij koppelingen met andere opgaven die in een gebied spelen. Zo maken we werk met werk. Stel: de riolering of bestrating is aan vervanging of re­ paratie toe. Dan kunnen we daar meteen ook het groen ver­ sterken. We maken dus gebruik van meekoppelkansen! Aan de slag met een integrale groenvisie We gaan aan de slag met een groenvisie. Die richt zich op het: » behouden en verstevigen van de groen- en bomenstruc­ tuur binnen en buiten de kernen; » vergroenen van de kernen; » verhogen van de kwaliteit van het groen. Goed onderhoud. Het is belangrijk dat duurzaam en robuust groen dat ook blijft. Daarvoor vragen we aandacht. Bijvoor­ beeld via de enquête voor de Omgevingsvisie. En ook tijdens de gesprekken die we op straat hadden. De belangrijkste on­ derdelen van ons Integraal Beheerplan voor de openbare ruimte zijn: » veilig en toegankelijk; » participatie en betrokkenheid; » omgeving en groen; » duurzaamheid en klimaatadaptatie. Klik hier voor het Integraal Beheerplan openbare ruimte. Per gebied snijden we het onderhoudsniveau toe op de op­ gaven die er spelen en het karakter van het gebied. De ge­ meentelijke budgetten zijn niet onuitputtelijk.

Het is daarom niet realistisch om op elke plek in de gemeente een hoog kwaliteitsniveau te realiseren. Elk gebied wordt ten minste op het basisniveau onderhouden. In sommige deelgebieden maakten we de keuze om extra kwaliteit toe te voegen.

26

5 Aantrekkelijk ä waardevol

mo Werken aan versterking biodiversiteit We zetten ons in Zundert in voor meer biodiversiteit waar dat kan. Daarom willen we onze kennis vergroten over de (meer)waarde van groen en natuur. We hebben ons maaibeleid aangepast. En ecologisch bermbeheer is het startpunt. Gericht werken aan de biodiversiteit nemen we mee in de nog op te stellen groenvisie. Hierbij nemen we ook andere belangen mee. Denk aan de effecten van aangepast maaibeleid voor de aanliggende landbouwgronden en de verkeers­ veiligheid op de (fiets)paden. Een gevarieerd bomenbestand De gemeente Zundert werkt aan de instandhouding en ont­ wikkeling van een gezond en gevarieerd bomenbestand. Hiervoor zijn planmatig onderhoud en regelmatige verjonging nodig. We willen zorgvuldiger omgaan met vergunningaan­ vragen rondom het kappen van bestaande bomen. De ver­ vangende bomen zijn dun en jong. Die hebben een andere waarde en uitstraling dan de oorspronkelijke bomen. Een gezond bomenbestand bestaat uit verschillende boom­ soorten van verschillende leeftijden. Dit werken we uit in het nieuwe bomenbeleid. Dit bespreken we de komende periode met onder andere Treeport en de dorpsraden. Aanpassingen nemen we direct mee in de nog op te stellen groenvisie. Naleven groencompensatie en kwaliteitsimpuls De praktijk laat zien dat we als gemeente structureler moeten controleren. Denk aan de afspraken rondom groencompen­ satie.

Aan het uitvoeren van de verplichte kwaliteitsimpuls in het kader van de Landschapsinvesteringsregelingen. En aan het voorkomen van niet-toegestane kap. Het is belangrijk voor het behoud van het groene karakter van de gemeente

woensdag 20 oktober 2021

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

Zundert dat iedereen zich aan de afspraken houdt. Het hand­ haven daarvan zet meer 'zoden aan de dijk' dan het investe­ ren in nieuwe, jonge aanplant. Koester Zunderts erfgoed Cultureel erfgoed bestaat uit dingen die je kunt zien en die je niet kunt zien. Denk aan oude gebouwen en bomen en aan landschappelijke structuren uit het verleden (zoals de turf­ vaart en bodemvondsten). En ook aan onze gewoonten.

»

»

De gemeente Zundert heeft een unieke rijkdom aan cultureel erfgoed. Dat koesteren we: » prachtige, historische landgoederen; » rijke cultuurlandschappen; » de Napoleonroute; » veel boerderijen en schuren; » kerken en kloosters; » de dorpskernen met hun eigen karakter. Tel daarbij op: » Zundert is de geboorteplaats van de wereldberoemde kunstenaar Vincent van Gogh; » landgoed de Oude Buisse Heide was de thuisbasis van dichteres en socialiste Henriëtte Roland Holst; » we zijn bekend om het Zundertse Bloemencorso en om de boom- en fruitteelt. Zie voor achtergronden de Erfgoednota Zundert. Erfgoed is een belangrijke, verbindende kracht voor de be­ woners van onze kernen. Klik hier voor het DNA-boek. Daarin staat voor elke kern een typering. Pijlers erfgoedbeleid uitdragen en toepassen Ons erfgoedbeleid is gebaseerd op drie pijlers. Daar geven we de komende tijd verder invulling aan. Klik hier voor de Erf­ goednota.

»

Erfgoed in stand houden. Zo kunnen we het doorgeven aan de volgende generatie. Daarvoor hebben we beleid met aandacht voor ontwikkeling. Een eerste stap is het waardevolle erfgoed inventariseren. Dan volgt de afwe­ ging: hoe kunnen we deze monumenten beschermen zonder ze 'op slot' te zetten? In onze Erfgoednota heb­ ben we (naast de rijksmonumenten) 100 waardevolle ge­ meentelijke gebouwen aangewezen. Erfgoed een plek geven in de leefomgeving. We zien het als inspiratiebron voor ruimtelijke ontwikkelingen. Bij nieuwe ontwikkelingen brengen we de gevolgen voor cultureel erfgoed in beeld. Bijvoorbeeld bij de bouw van een woonwijk of het verplaatsen van een brug. Ook moeten we onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om aan te haken op cultuurhistorische waarden. Dit om de nieuwe ontwikkeling ook een écht Zunderts karakter te geven. De uitdaging is om bij veranderingen de monu­ menten en historische landschappen te houden zoals ze zijn. En meteen ook het erfgoed inspirerend te laten zijn bij het werken aan onze toekomstige woon- en leefom­ geving. Erfgoed gebruiken als verbindende kracht. We gaan het verhaal van Zundert beter neerzetten. Zo maken we het erfgoed (en Zundert) zichtbaar en beleefbaar. Dit doen we samen met iedereen uit Zundert. De (inter)nationaal bekende Van Gogh speelt hierbij zeker een belangrijke rol. Dit willen we beter inzetten en uitdragen.

Zoals via het Van Gogh Nationaal Park.

Erfgoed kunnen we ook gebruiken voor ruimtelijke opgaven. Denk aan de energietransitie en de klimaatadaptatie. Samen met onze partners gaan we aan de slag met een meerjarig uitvoeringsprogramma.

27

5 Aantrekkelijk ä waardevol

mo Herbestemmen erfgoed, zoals kerken De vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing in het buiten­ gebied (VAB's) is vandaag de dag een onderwerp. Daar ko­ men de opgaven en kansen rondom cultuurhistorie samen. Dat vraagt om: » aan de voorkant meedenken; » meebewegen tijdens het ontwikkelingsproces; » heel snel in actie komen om leegstand en verval te voor­ komen. Als onderdeel van de pilot Vitaal Buitengebied doen we hier­ mee ervaring in de praktijk op. Ook het vrijkomend religieus erfgoed is belangrijk en biedt kansen. Het parochiebestuur is aan de slag met een kerken­ visie. De gemeente Zundert helpt hierbij. Nieuw erfgoed ontstaat nu In de gemeente Zundert zijn opmerkelijk veel beeldend kun­ stenaars, dansverenigingen, gildes en buurtschappen actief. Dat zegt ook iets over de sterke gemeenschapszin. Nieuw erfgoed ontstaat onder meer via kunst buiten op straat. We vinden het belangrijk dat deze kunst voor niemand last ver­ oorzaakt. Maatwerk in welstand We voeren een selectief en gebiedsgericht welstandsbeleid. De basis daarvan is: respect voor het bestaande en gerichte vernieuwingen in een originele of moderne vormgeving toe­ staan. Wat is er belangrijk voor de verschillende deelgebieden bij (her)ontwikkeling? » Landgoederenzone: respect voor de (cultuur)historische waarde van het gebied. En respect voor de waarde als

3

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

onderdeel van een natuur- en landschapseenheid in de regio. » Agrarisch gebied: een zorgvuldige landschappelijke in­ passing van ontwikkelingen in de glasboomteelt en agra­ rische bedrijfsgebouwen. En afstemming op de be­ staande bebouwing in het gebied. Voor de gewenste openheid langs de beken staat in het bestemmingsplan een bebouwingsvrij deel opgenomen. » Buitengebied: een zorgvuldige landschappelijke inpas­ sing is voor alle functies belangrijk. Zoals campings, wo­ ningen, bedrijven, duurzame energieprojecten en sportvoorzieningen. » Kernen: het belangrijkste is het behoud en waar mogelijk versterken van (cultuur)historische, waardevolle elemen­ ten. Nieuwe ontwikkelingen mogen geen afbreuk doen aan de originele structuren en waarden. De overgang van de kernen naar het landschap vraagt aandacht. Klik hier voor onze Welstandsnota. We gaan de komende jaren aan de slag met het toesnijden van ons Welstandsbeleid op de Omgevingswet. We stellen een commissie Omgevingskwaliteit in. Hierbij benutten we graag de ervaring van andere regiogemeenten.

Water als ordenend principe Water is belangrijk in de gemeente Zundert: » om het water van Vlaanderen af te voeren; » als een belangrijke productiefactor van de boomkwekerij en de zachtfruitsector; » als ecologische functie voor de versterking van natuur­ waarden; » om de aantrekkelijkheid om te sporten of ontspannen in het buitengebied te vergroten.

Onder meer de klimaatverandering vraagt om het anders om­ gaan met 'water'. Lange droge periodes wisselen piekbuien af. Hoe houden we het water vast terwijl we de tijdelijke wa­ teroverlast beheersbaar maken? Het hoofddoel is voldoende en schoon water in Zundert, het hele jaar door. Dat vraagt om een bodem- en watersysteem dat in het stroomgebied van alle beken op orde is. Hiervoor hebben we met het wa­ terschap aandacht. Het waterschap heeft principes die wij als gemeente volgen: » bespaar zoveel mogelijk water; » houd water vast in het eigen gebied; » voor een goede waterbalans mag er niet meer water een gebied uit dan er in komt; » bekijk het hele stroomgebied en watersysteem in sa­ menhang, op de hoge en op de lage tussenliggende rug­ gen; » houd rekening met het landgebruik; » water als ordenend principe3. In het beleid van nu houden we al beslist rekening met het beekdalsysteem van de Aa of Weerijs. Er is namelijk een ge­ deelte langs de beek aangewezen als groen-blauwe mantel. Die heeft voor een groot deel ook een aanduiding: reserve­ ring waterberging. Dit om het waterbufferend vermogen niet verder af te laten nemen. Dit heeft een hoger peil en daar­ mee ook hogere grondwaterstanden tot gevolg. Ook voor de andere systemen van de beekdalen moeten we dit verankeren. Dat vraagt om een opschaling van het water­ beheer. Daarbij betrekken we naast de beken ook de flan­ ken.

Dit om de bovengrond, afhankelijk van het landgebruik, leefbaar en voor waterbeheer goed voorbereid op de toekomst in te richten

woensdag 20 oktober 2021

28

5 Aantrekkelijk ä waardevol

mo Wat we uiteindelijk willen, is 'teelt volgt peil'. Hiervoor zijn klimaatbestendige landbouw en/of gewassen nodig. Dat lukt al­ leen samen met alle overheden, grondeigenaren en (agrari­ sche) ondernemers. Dat is niet makkelijk. Daarvoor is goed onderzoek nodig naar waar welke functies zich het beste kunnen vestigen. Denk aan: graslanden langs de beken en intensieve teelten op hoger gelegen percelen. Een perspectievenkaart als basis voor ontwikkelingen Het waterschap heeft de eerste stap gezet. Dat is een per­ spectievenkaart voor het stroomgebied van de Aa of Weerijs. Klik hier voor de link naar de analysekaarten. Deze kaart laat zien waar ontwikkelingsmogelijkheden zijn en wat daarbij be­ langrijk is. Vanuit het perspectief van het water en met het oog op een klimaatrobuust beekdal. Ook maakt het duidelijk waar een activiteit of grondgebruik in een gebied meer ge­ richt op moet zijn. Op infiltreren (vasthouden), zoveel moge­ lijk bufferen of juist zoveel mogelijk gericht op het afvoeren van water. De perspectievenkaart bedekt nog niet de hele gemeente Zundert. Voor het stroomgebied van de Turfvaart is er nog niet zo'n kaart. In de pilot Vitaal Buitengebied hebben ze de perspectievenkaart al toegepast. Klik hier voor de deelgebiedsvisies, onderdeel van de IDeekaart buitengebied.

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

dergrond. Als we aardgas niet langer gebruiken voor verwar­ ming, dan moeten we andere warmtesystemen aanleggen. Denk aan warmtenetten, geothermie (aardwarmte) en aquathermie (warmte of koude uit water). Het is belangrijk om aandacht te hebben voor: » grondwater en bodemkwaliteit; » bodemhistorie (archeologie, explosieven); » ondergronds ruimtegebruik. Want alleen zo kun je de juiste afweging maken bij boven­ grondse plannen. Want we willen conflicten en stagnaties van ruimtelijke projecten voorkomen. Meer functies op een kleiner grondgebied betekent meer drukte in de ondergrond. Ruimtegebrek in de ondergrond heeft weer gevolgen voor de bovengrondse plannen. Dat vraagt om driedimensionaal denken en de ondergrond inzich­ telijk maken. Zo krijgen we inzicht in de ondergrondse ge­ steldheid en het ruimtegebruik. Dit werken we uit in een programma. Dat vertalen we in een omgevingsplan. Dit nemen we mee bij de concrete plannen. Bij toekomstige, ruimtelijke ontwikkelingen moeten we ge­ standaardiseerde en gevalideerde basisgegevens van de wet Basis Registratie Ondergrond raadplegen.

Werken aan een visie op de ondergrond We moeten de bodem en ondergrond betrekken bij alle maatschappelijke opgaven en ontwikkelingen. We doen na­ melijk steeds meer een beroep op de ondergrond. Hierdoor ontstaat daar schaarste in de ruimte. De klimaatproblemen zoals hittestress, verdroging en vernatting, zijn onlosmakelijk verbonden met onze bodem en on­ dergrond. Ook de energietransitie heeft gevolgen voor de on­

woensdag 20 oktober 2021

29

mo 6

6 Duurzaam, energieneutraal en klimaatadaptief Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

Duurzaam, energieneutraal en klimaatadaptief

Zundert wil bijdragen aan een rechtvaardige, veilige en welvarende wereld. Dat doen we samen met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en de andere overheden. Zowel binnen als buiten de gemeentegren­ zen.

Zundert Qgurzaati cW.rg\MisJt:r« , Kli«w»tad«pt

Kernpunten » Zundert Global Goals gemeente » Stap voor stap werken aan een duurzamer Zundert » Zundert energieneutraal in 2050 » Combinatie wind en zon » Voorlopig niet werken aan zoekgebied Rucphen/Zundert » Alle wijken aardgasarm » Goed voorbereid op klimaatveranderingen » Werken aan voorkomen wateroverlast, hitte en droogte » Klimaatadaptatie lukt alleen samen » Naar een robuuste waterstructuur » Naar een circulaire economie

woensdag 20 oktober 2021

30

mo

6 Duurzaam, energieneutraal en klimaatadaptief Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

Zundert Global Goals gemeente Samen staan we voor de uitdaging om met de wereldwijde duurzaamheidsagenda tot 2030 aan de slag te gaan. Het gaat daarbij om 17 Sustainable Development Goals (SDG's, duurzame ontwikkeldoelen). Deze doelen lijken abstract. Maar ze hebben allemaal een sterke relatie met ons dage­ lijkse werk. Van de gemeente én van onze inwoners en on­ dernemers. Daarom heeft de gemeente Zundert zich verbon­ den aan het VNG-initiatief ‘Gemeenten4Global Goals'. Net als 62 andere gemeenten in Nederland draagt Zundert de ti­ tel ‘Global Goals Gemeente'. De kracht van de SDG's is dat die uitgaan van een inte­ grale aanpak. Daarbij zijn de fysieke, sociale en economi­ sche onderdelen met elkaar in balans. Alleen zó kan je ko­ men tot een duurzame ontwikkeling. Dit is ook het startpunt van de Omgevingswet.

\

Om ook echt aan die SDG's te kunnen werken, moeten we rekening houden met de leefomgeving. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten startte daarom een praktijkproef. Daarin koppelden ze de 17 SDG's aan de opgaven uit de Na­ tionale Omgevingsvisie. Dit leidde tot een vertaling van de 17 SDG's naar 12 onderwerpen. Die 12 onderwerpen staan in het Zundertse ‘Kompas voor de omgeving'. Daarin koppelen we die onderwerpen aan de 5 koepelthema's van deze Omgevingsvisie. Dit laat zien dat we niet alleen hard, maar ook met een brede blik werken aan de SDG's.

woensdag 20 oktober 2021

c

31

6 Duurzaam, energieneutraal en klimaatadaptief

mo

Omgevingsvisie Zundert: Zundert floreert

Stap voor stap werken aan een duurzamer Zundert Stap voor stap bewuste keuzes maken die een bijdrage leve­ ren aan een 'duurzamer Zundert'. Dat is ons doel. Dit bete­ kent een gemeente Zundert die klaar is voor de toekomst. Belangrijk is dat het werken aan duurzaamheid realistisch, haalbaar en ook betaalbaar is.

Voorlichting is heel belangrijk. We willen de energie-, klimaaten de duurzaamheidsopgave in het algemeen samen met de inwoners oppakken. We volgen hiervoor de 'Zundertse Aan­ pak'. Uit de enquête voor de Omgevingsvisie blijkt dat 950Zo van de deelnemers zelf al veel doet. Dat is een mooie score! Klik hier voor het rapport met de resultaten van de enquête.

We werken aan belangrijke opgaven als duurzame energie, klimaatadaptatie, de warmtetransitie en circulaire economie en afval. Die volgen allemaal uit het Nationale Klimaatakkoord. Het rijk stelde dat op in 2019 als antwoord op het in­ ternationale klimaatakkoord van Parijs in 2015. Het klimaatakkoord is een verzameling maatregelen, met als doel om de uitstoot van koolstofdioxide (CO2) te verlagen.

Zundert energieneutraal in 2050 Wanneer is de gemeente Zundert energieneutraal? Als de energiebehoefte even groot is als de totale hoeveelheid duur­ zaam opgewekte energie. Dit kunnen we bereiken via de 'trias energetica': » het besparen van zo veel mogelijk energie; » het restant van de energievraag zo veel mogelijk duur­ zaam opwekken; » de energievraag die overblijft zo efficiënt mogelijk invul­ len met fossiele brandstoffen (dit is in principe niet aan de orde in een energieneutrale gemeente).

1.

2. 3.

We doen meer! Wat allemaal? Dat staat in onze Position Pa­ per Duurzaamheid. Het gaat om acties waarmee we werken aan een duurzamer Zundert, zoals: » Het verduurzamen van het maatschappelijk vastgoed via een meerjarig uitvoeringsprogramma. » Voor de sportlocaties doen we mee aan een landelijke proef. Doel is dat die op korte termijn CO2-neutraal zijn. We werken daar ook aan duurzame energieopwekking. » De bouw van nieuwe woonwijken moet voldoen aan de duurzaamheidsafspraken. Huurwoningen moeten mini­ maal het energielabel B hebben. Daarbij houden we de prestatieafspraken met de corporaties in de gaten. » Voor de bedrijventerreinen startten we met een visie op duurzame, veilige en toekomstbestendige bedrijventer­ reinen. » De inkoop van diensten en materialen gebeurt duur­ zaam. In het algemeen geldt dat we initiatieven die een bijdrage le­ veren aan het Position Paper Duurzaamheid steunen. Klik hier voor het volledige Position Paper.

woensdag 20 oktober 2021

Om te werken aan een duurzame gemeente gaan we de ko­ mende periode aan de slag met: » energiebesparing per huishouden en bij bedrijven, orga­ nisaties en instellingen; » CO2-reductie; » meer eigen energieopwekking voor Zundert in samen­ werking met de regio; » stap voor stap naar aardgasarme woonwijken, in 2050 en 1000Zo gasloos bij alle nieuwbouw*. *Om dit voor te bereiden, werken we aan de Transitievisie Warmte. 30 energieregio's werken aan een Regionale EnergieStrategie (RES). Dit doen ze om de landelijke en lokale doelen rondom energieneutraliteit te halen. De gemeenteraad stelde de RES voor de regio West-Brabant op 6 april 2021 vast. Klik hier voor de RES. Hierin zijn vier punten leidend:

4.

De regio versterken. We maken gebruik van de energietransitie om de regio te versterken. Dat doen we onder meer via vitaal platteland, stedelijke transformatie en een circulaire economie. Voor iedereen. We willen een haalbare en betaalbare energietransitie van en voor iedereen. Adaptieve benadering. We passen ons zo veel mogelijk aan en staan steeds open voor betere keuzes. Daarbij benutten we de innovatie. Zorgvuldig ruimtegebruik. We streven naar zorgvuldig gebruik van de ruimte in de regio.

Binnen de bebouwde omgeving zetten we stevig in op be­ sparen, isoleren en zon op dak. Grootschalige opwek vindt bij voorkeur dicht bij de gebruiker plaats. Dus zo veel moge­ lijk binnen de gebouwde omgeving. Denk hierbij aan zonne­ panelen op grote daken (zoals van (agrarische) bedrijven) en windturbines op bedrijventerreinen. Buiten de bebouwde omgeving zetten we in op meervoudig ruimtegebruik. In het buitengebied is grootschalige opwek­ king van energie nodig, in wind- en zonneparken. Hierbij is het belangrijk dat het goed in het landschap past. Voorlopig zetten we - naast de windmolens langs de A16 - vooral in op 'zon op dak'. En in beperkte mate op 'zon op veld'. Combinatie wind en zon We stimuleren het realiseren van 'zon op dak', door inwoners én door ondernemers. Daarvoor maakten we een visie met beoordelingskader. Initiatieven moeten helpen bij het halen van meerdere doelen. Ze moeten ook passen bij het lande­ lijke en groene karakter van de gemeente Zundert. Daar­ naast vinden we het belangrijk om hierin samen op te trekken met partners. De gemeente is een verbindende, adviserende schakel tussen de partners. Klik hier voor de Visie Zonneenergie.

32

6 Duurzaam, energieneutraal en klimaatadaptief

mo De RES geeft ons een opgave: het opwekken van 29 MWvermogen aan duurzame energie. Dit is net zo veel als een oppervlakte van 29 hectare zonnepanelen. Dat is bovenop wat we al hebben aan duurzame energie en harde plannen. Dat moeten we voor 2030 klaar hebben. Om dat te halen, richten we ons in eerste instantie op (grootschalig) zon op dak: 20 MW. Ruim de helft hiervan komt van het Business Centre Treeport. Daarnaast zien we veel kansen voor zonneenergie op daken van andere (agrarische) bedrijven. Bij onze Visie Zonne-energie besloten we om de rest (9 MW) in te vul­ len met zonneparken. Meerwaarde voor de gemeenschap en voor het gebied. Dat staat voorop als het gaat om grootschalige energie-opwekprojecten. Daarom koppelden we aan het project Energie A16: het energiefonds. Vanuit dit fonds is het mogelijk om ini­ tiatieven voor de Zundertse energietransitie mogelijk te ma­ ken. Ook is via de burenregeling geld beschikbaar om de hui­ zen van 'buren' te verduurzamen. En die zo voor te bereiden op een toekomst zonder aardgas. Naast zon en wind stimuleren we ook andere vormen van duurzame energiewinning. Zo zien we kansen met de agrari­ sche sector. Uit koeienmest kan je bijvoorbeeld groen gas halen. Er is ook van alles mogelijk met warmte- en waterenergie. We streven naar een goede mix.