Bijlage 1 B 1280 1 - Eindrapport haalbaarheidsonderzoek sport- en accommodatievisie A21.001040
Tekst van het document
5.2.1 •
Sportstichting Zuidplas De hoofdbaden van het Polderbad en de Zuidplas worden gebruikt door zowel sportverenigingen als recreanten en voor diverse bewegingsstimulerende activiteiten. Dat betekent dat de temperatuur van het zwemwater een aantal malen per week moet worden aangepast aan de doelgroepen. Het telkenmale afkoelen en weer opwarmen kost energie en veroorzaakt minder flexibiliteit bij plannen van activiteiten.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
27 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
•
•
•
•
• •
5.2.2 • • • •
•
• • •
•
•
Ideaal is in 1 complex een 25 meter wedstrijdbad en daarnaast een separaat bad voor doelgroepen en recreanten, minstens 10 x 25 meter groot. De baden kunnen dan elk op individueel ideale temperaturen gehouden worden en tegelijk worden gebruikt. De laatste jaren wordt het publiek voor het buitenbad van het Polderbad steeds kapitaalkrachtiger. Dat heeft meerdere redenen. Ten eerste is het een omheind bad met overal toezicht en moet men betalen om binnen te komen. Dus een relatief veilige omgeving. Recreatieplas Nesselande is gratis, maar voor iedereen toegankelijk. Ten tweede kunnen de kinderen van aanwezige ouders door ons personeel onder toezicht zwemmen zodat de ouders vaak op hun telefoons en tablets kunnen blijven kijken (helaas een toenemende trend). Voor zwembad de Zuidplas zijn geen grote investeringen gepland doordat het bad netjes is onderhouden uitgaande van het MJOP. Voor zwembad het Polderbad is 1 miljoen euro geïnvesteerd om te zorgen dat zaken zoals veiligheid blijvend kunnen worden gewaarborgd en het onderhoud aan de eisen kan voldoen. Als het huidige onderhoud continueert in de Zuidplas, dan kan het zwembad nog 10 tot 15 jaar mee. Het Polderbad heeft achterstallig onderhoud opgelopen en daar is nu een inhaalslag gaande.
Het MJOP voor de komende 10 jaar is bekend en het zou kunnen zijn dat nieuwbouw op termijn gunstiger is dan langdurig onderhouden van het bestaande zwembad. Dat hoeft niet gepaard te gaan met rigoureuze verplaatsing. Indien zwembaden worden vervangen, zal nader onderzoek en overleg noodzakelijk zijn om tot de juiste keuzen te komen. Vanuit de stichting is de wens om meer activiteiten voor de binnensport te organiseren, waarbij de coördinatie vanuit de Sportstichting komt.
Stichting Op Moer Overdag wordt de sporthal bezet door scholen. In de ochtend zijn uren vrij voor IJsselkids in de sporthal. De Zuidplaspolderzaal wordt (deels) verhuurd aan BSO IJsselkids om de kinderopvang meer ruimte te geven. IJsselkids is de kinderopvangorganisatie van Zuidplas. Rolschaatsen en voetbal nemen het grootste deel van de bezetting van de sporthal voor hun rekening. Op zondag is Dorpshuis Op Moer gesloten. Wel vinden twee kerkdiensten plaats in de Zuidplaspolderzaal. Bij een deel van de lokale gemeenschap zijn er op religieuze gronden bezwaren voor een zondagopenstelling van het dorpshuis en de sporthal. De afgelopen maanden heeft verschillend onderhoud plaats gevonden aan het gebouw. Een nieuw dak is gelegd, alle energievoorzieningen zijn vernieuwd, en de kleedkamers, toiletten en douches zijn onder handen genomen. Momenteel worden de kostprijstarieven in kaart gebracht. Het verhuren moet kostendekkend zijn, en vaste en variabele kosten moeten goed door worden belast. De stichting duidt aan dat het niet wenselijk is om voor sociale activiteiten kostprijsdekkende tarieven te vragen. Voor de kinderopvang wordt het tarief uitgerekend op basis van vierkante meter. Het gemeentelijk beleid is er op gericht dat voor commerciële organisaties als kinderopvang IJsselkids, commerciële tarieven worden toegepast.
De stichting wil graag dat de maatschappelijke leefbaarheidsfunctie plaats krijgt in het rapport. Zij mist samenwerking met de gemeente om de maatschappelijke functie in een business case vorm te geven (Wet maatschappelijke ondersteuning, Wet langdurige zorg). De stichting wenst binnen het dorpshuis een volwaardige kinderopvanglocatie te creëren en de IJsselkids jeugdopvang uit te breiden. Het gebouw beschikt niet over de capaciteit om dat nu mogelijk te maken.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
28 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
Door nieuwbouw in Moerkapelle is de verwachting dat veel extra gezinnen zullen komen. Een huurovereenkomst voor 20 jaar kan worden gesloten voor de opvang van 50 kinderen. Om uitbreiding te kunnen bewerkstelligen moet er worden verbouwd om extra voorzieningen te creëren (sanitair, kinderbedjes). Het dorpshuis beschikt over een viertal kegelbanen, het gebruik en rendement van deze banen is beperkt. Bij grootschalige renovatie of nieuwbouw kan deze functie vervallen. Het bestuur wil graag inspelen op de behoefte aan rouwactiviteiten en -faciliteiten binnen de kern. Deze zijn nu niet aanwezig in Moerkapelle. o o o
• •
5.2.3 • •
•
•
•
•
• •
•
5.2.4
Stichting Swanla De bezettingsgraad in de sporthal en gymzaal in de avond is maximaal, overdag is er ruimte beschikbaar. De sporthal wordt nauwelijks gebruikt voor niet-sport activiteiten. Volleybal loopt tot eind mei, dan zijn er geen wedstrijden meer en verplaats de activiteit naar buiten voor beachvolleybal. In de zomer (juli / augustus) is er een lagere bezettingsgraad, en sluit de hal voor 5 weken. Er is geen tarievenbeleid vanuit de gemeente. De prijzen van Swanla lopen gelijk met Moordrecht en Nieuwerkerk. In het verleden hanteerde Swanla een laag tarief, maar dat is geleidelijk omhoog gegaan waardoor is ingelopen qua tarief op de andere sportaccommodaties. De volgende gebruikers hebben eigen ruimte: kinderopvang IJsselkids, bibliotheek, muziekschool en dierenarts (welke een eigen ingang heeft). Zij zorgen voor vaste stroom aan inkomsten. De bibliotheek en dierenarts betalen een commercieel tarief, de muziekschool betaald een maatschappelijk tarief. Het tarief is gebaseerd op uren gebruik. De theatercommissie verzorgt de programmering van de theaterzaal. De commissie krijgt budget van de stichting. Er zijn 6 tot 8 professionele voorstellingen per jaar (georganiseerd vanuit de commissie). Aanvullend worden vanuit het bestuur en de beheerder extra voorstellingen gepland. Sinds twee jaar is er weer bewegingsonderwijs in Swanla.
De gymzaal in Swanla hoeft geen aanpassingen te hebben. De voorzieningen voldoen aan de eisen. Er ligt nog wel pakket aan materiaal te wachten ter aanschaf (groter los materiaal zoals ballen, stokken etc.). De afgelopen 5 jaar is al het onderhoud volgens MJOP uitgevoerd, waaronder werkzaamheden en aanpassingen aan de ketels, dak, ledverlichting, legionellapreventie, etc. Het gebouw kan volgens de stichting nog 20 jaar mee. Tot 2050 zal lastig zijn, omdat het gebouw dan energieneutraal moet zijn. In 2030 kan worden voldaan aan energielabel A. Met voldoende plek op het dak voor zonnepanelen is de ruimte er om zelfvoorzienend te zijn. Hier is onderzoek naar verricht. Doordat het gebouw niet in eigendom is van de stichting, kunnen ze niet op korte termijn zonnepanelen installeren. Als alternatief zijn ze bezig met project Zon op Zuidplas. Het installeren van infrarood panelen en vloerverwarming kan energieneutraliteit bewerkstelligen. Als er geld beschikbaar komt dan wil de stichting dat investeren in de theaterzaal inclusief tribune.
Overige stakeholders
Hersteld Hervormde Gemeente Moerkapelle • Sinds 2004 maakt HHG consequent gebruik van ruimte in Dorpshuis Op Moer. HHG bestaat uit ongeveer 135 leden, een jonge gemeente waarvan een groot deel van de leden onder de 50 jaar is. De leden komen niet alleen uit Zuidplas, maar ook uit regiogemeentes. • De Zuidplaspolderzaal wordt als geheel gehuurd met daarbij een zaaltje van de kinderopvang waar kinderen kunnen verblijven tijdens een dienst.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
29 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
• •
•
Er zijn twee diensten op een zondag. Voor iedere dienst is de bezetting 2,5 uur (incl. op- en afbouwen). Veelal op zaterdag wordt de kerkzaal klaargemaakt. In het winterseizoen van oktober t/m april vinden er diverse activiteiten plaats die gedeeltelijk in Dorpshuis Op Moer en elders plaatsvinden voor onder andere catechisatie, de mannen/vrouwen/jeugdvereniging en diverse bijeenkomsten. De activiteiten zijn avondvullend en vinden 3 tot 4 avonden per week plaats. HHG verwacht dat hun ledenaantal in de toekomst zal uitbreiden. Een goede uitstraling zal bijdragen aan meer wervingskracht. HHG wil graag over een eigen gebouw/ruimte (of een deel van) beschikken om alle activiteiten geconcentreerd te houden. Participatie in nieuwe plannen is wenselijk en daarnaast is er bereidheid om financieel bij te dragen. Bijv. voor een aanbouw bij Dorpshuis Op Moer dat fungeert als kerkzaal met bovenverdieping.
IJsselkids Kinderopvang Moerkapelle • De organisatie is al jaren in overleg met de gemeente voor extra huisvesting in Moerkapelle, aangezien Het Ganzennest qua omvang te klein is. De eigen zoektocht naar huisvesting, ook in Nieuwerkerk om daar meer voet aan de grond te krijgen, heeft nog geen resultaat opgeleverd. • Momenteel is er geen aanbod voor kinderopvang (0-4 jaar) in Moerkapelle. IJsselkids ziet al jaren de behoefte aan kinderopvang voor 0-4 jaar toenemen in Moerkapelle. Op dit moment zijn ouders genoodzaakt om uit te wijken naar omliggende dorpen of andere vormen van opvang. Gezien de groei in Moerkapelle denkt de organisatie dat hier ook een rol voor de gemeente ligt. Kinderopvang stelt ouders immers in staat om deel te nemen aan het arbeidsproces. • Wat betreft de BSO biedt Het Ganzennest 45 kindplaatsen per dag en voor de peuteropvang zijn dat 7 kindplaatsen per dag. In totaal zijn er 80 kinderen ingeschreven bij Het Ganzennest. • Op maandag, dinsdag en donderdag wordt van 15:00 uur tot 18:30 uur de helft van de Zuidplaspolderzaal van Dorpshuis Op Moer gehuurd om meer kinderen op te kunnen vangen dan de oorspronkelijke ruimte aan kan. Het gebruik van de Zuidplaspolderzaal dient ten behoeve van sport en spel (creatief bezig zijn). • De totale ruimtebehoefte voor de KDV inclusief BSO bedraagt 460 m2 nvo (excl. buitenruimten). Deze vloeroppervlakte is minimaal nodig.
Zo heeft de KDV een specifieke ruimtebehoefte met onder meer een wasruimte, slaapkamers en kantoorruimte. In algemene zin heeft IJsselkids de voorkeur om over gelijkvloerse ruimte te beschikken. • IJsselkids heeft aangegeven daarvoor langdurige huur- en samenwerkingsafspraken te willen sluiten. Cofinanciering heeft niet de voorkeur van de kinderopvangorganisatie. Zij hebben niet de ambitie om ‘te investeren in vastgoed’.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
30 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
6
Trends en ontwikkelingen
De wereld van de sport staat niet stil. Op verschillende niveaus doen zich trends voor die invloed op de vraag naar zwem- en sportactiviteiten uitoefenen. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen algemene landelijke trends en zeker ook lokale of regionale ontwikkelingen die kansen of bedreigingen vormen voor zwemmen en binnensporten in de gemeente Zuidplas. Daarnaast zijn er ook concrete ontwikkelingen op het gebied van de diverse zwem- en sportactiviteiten die van invloed kunnen zijn op de lokale situatie.
6.1
Trends zwembaden •
•
•
•
•
•
•
•
In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw is door menig gemeente fors geïnvesteerd in recreatieve zwembaden en combibaden. In het afgelopen decennium heeft echter een verschuiving van recreatief zwemmen naar begeleide doelgroep activiteiten plaatsgevonden. Daarnaast hebben demografische ontwikkelingen, gewenning aan recreatieve zwemvoorzieningen en uitbreiding van andersoortige recreatieve voorzieningen een rol gespeeld. Uit historische cijfers van zwembad de Zuidplas en het Polderbad blijkt, dat het recreatieve bezoek in de loop der jaren is gedaald. Aquasporten, seniorenactiviteiten en therapeutische doelgroep activiteiten zijn in de afgelopen jaren in Nederland populair geweest en zullen dat in de komende jaren ook blijven. Kritische succesfactoren voor een aantrekkelijk aanbod zijn in algemene zin: een hoge kwaliteit van de instructeurs, een goede hygiëne en activiteiten die zowel een sportieve als sociale functie hebben. Les zwemmen blijft een kerntaak van zwembaden, maar ook hieraan stellen bezoekers steeds hogere eisen. Dat betreft vooral de kwaliteit van de instructeurs en de communicatie. Daarnaast is het les zwemmen van oudsher aanbodgericht. Er zijn echter steeds meer baden, die vraaggericht opereren. Dat betekent dat ze in het weekend ook lessen aanbieden en/of snelcursussen organiseren.
De Sportstichting organiseert zwemlessen in het weekend, maar biedt geen snelcursussen aan. Dit is overigens ook geheel afhankelijk van welke zwemleslicentie de zwemlesorganisatie/exploitant heeft. Zwem- en waterpoloverenigingen hebben over het algemeen met afnemende ledenaantallen te kampen. Dit heeft op diverse plaatsen in het land tot fusies en een afname van het verenigingsbezoek geleid. Daarbij moet worden opgemerkt, dat er wat dit betreft grote verschillen tussen individuele verenigingen bestaan. In Zuidplas is een startgemeenschap in het waterpolo ontstaan tussen twee zwemverenigingen. Door de trend naar ongebonden/ongeorganiseerd sporten is er een toename in populariteit van (individueel) recreatief banen zwemmen. Voor exploitanten is deze trend commercieel interessant, maar rooster technisch een uitdaging als er sprake is van verenigingsuren in de avond. Mede onder invloed van de bezuinigingen is het schoolzwemmen in veel gemeenten in de afgelopen jaren beperkt of afgeschaft. Naast gemeentelijke bezuinigingen spelen de reistijd en vervoerskosten daarbij vaak een rol. Schoolzwemmen is in Zuidplas in 2010 afgeschaft. Sportstichting Zuidplas en de gemeente werken met Jeugdfonds Sport en Cultuur samen om kinderen met een sociaaleconomische achterstandspositie deel te kunnen laten nemen aan reguliere zwemlessen.
Onder invloed van verdrinkingsgevallen en ongelukken in zwembaden blijft de discussie over veiligheid actueel. Mede hierom is voor zwembaden het Keurmerk Veilig en Schoon opgesteld. Het Keurmerk is een, door de zwembadbranche ingestelde, regeling met het wettelijk kader als ondergrens en daarbovenop een aantal extra kwaliteitseisen. In Zuidplas heeft het Polderpad dit Keurmerk. De huidige Wet Hygiëne- en Veiligheid Badinrichtingen en Zwemgelegenheden (Whvbz - 1969) wordt aangepast aan de recente volksgezondheidsinzichten. De ruim 40 jaar oude parameters waarop het zwembadwater wordt beoordeeld zijn geactualiseerd en uitgebreid. De wet wordt gemoderniseerd en
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
31 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
•
6.2
opgenomen in het BAL (Besluit Activiteiten Leefomgeving), onderdeel van de nieuwe Omgevingswet. De moderniseringsslag leidt tot meerkosten voor de exploitant van het zwembad, vanwege hogere laboratoriumkosten en omdat er binnen-luchtmetingen moeten worden uitgevoerd. De zwembadbeheerder/exploitant krijgt meer vrijheid en verantwoordelijkheid en stuurt en houdt toezicht op basis van een risico-inventarisatie en beheerplan. Bij steeds meer gemeenten is er veel aandacht en budget voor duurzaamheidsmaatregelen voor sportaccommodaties. Zeker voor zwembaden, die een relatief grote energiebehoefte hebben, liggen er op dit gebied kansen. Door maatregelen te nemen die de energiebehoefte beperken en/of de energie zelf ‘groener’ maken, kan de negatieve invloed op het milieu worden beperkt. Voor nieuwe zwembaden wordt tegenwoordig veelal van ‘gasloze’ accommodaties uitgegaan. De binnenzwembaden in de gemeente Zuidplas hebben nu energielabel C.
Trends binnensport •
•
•
•
•
•
•
De aandacht voor gezond leven en bewegen blijft toenemen. Dat betekent een positieve stimulans voor sportbeoefening in het algemeen. Vooral 55-plussers blijken aanzienlijk vaker deel te nemen aan sportieve activiteiten dan in het verleden. Sport is al lang niet meer uitsluitend een doel op zich, maar ook een middel voor gemeenten en sporters om bepaalde andere doelen te bereiken, die onder andere te maken hebben met fysieke en mentale gezondheid, sociale cohesie, participatie, integratie en veiligheid. Dat is ook het geval in de gemeente Zuidplas. Ontwikkelingen als individualisering, toenemende diversiteit en mobiliteit en nieuwe vormen van communicatie zorgen ervoor dat maatschappelijke verbanden in wijken ‘losser’ en wijk overstijgend worden. Dat betekent dat sportactiviteiten steeds meer in ongeorganiseerd verband en lang niet altijd binnen de eigen wijk plaatsvinden. Steeds vaker wil men zelf tijd en tijdsduur bepalen van de sportactiviteit waaraan men deelneemt. Als sportaccommodaties hierop weten in te spelen, biedt dat een kans voor ze. Ondanks – of wellicht dankzij – de individualisering en soortgelijke ontwikkelingen is er nog steeds behoefte aan ontmoeting en sociale verbondenheid. Sportaccommodaties spelen hier soms op in door een plek te zijn waar men niet alleen kan sporten, maar ook ontmoeten.
Dat geldt zowel tijdens de sport- of zwemactiviteit, als na afloop daarvan in de horecavoorziening. De toegenomen taken van gemeenten op het gebied van het sociaal domein bieden kansen voor sportaccommodaties. Zo kan de dagbesteding van senioren bijvoorbeeld in het zwembad of in de sporthal plaatsvinden, of kunnen subsidiegelden voor combinatiefunctionarissen of buurtsportcoaches worden gebruikt. Tot voor kort waren scholen in primair onderwijs (waaronder ook het speciaal onderwijs) alleen verplicht om bewegingsonderwijs te geven maar was in de wet niet vastgelegd hoeveel tijd zij daarvoor moesten inruimen. In februari 2020 is een amendement tot een verplichte twee lesuren gym als ‘deugdelijkheidseis’ door de Tweede Kamer aangenomen. Daarmee wil men tot een ‘steviger fundament voor voldoende en goed bewegingsonderwijs voor alle kinderen’ komen. In het voorstel is ook een overgangsperiode van drie jaar (tot en met 2023) opgenomen om scholen de mogelijkheid te geven zich aan te passen aan de nieuwe norm voor gymonderwijs. Hiermee willen ze scholen de ruimte geven aan de eis te voldoen en voor gemeenten om de benodigde faciliteiten te regelen. Het wetsvoorstel dient nog door de Eerste Kamer te worden goedgekeurd. De totale sportdeelname blijft door de groei van ongebonden sporten redelijk stabiel.
Het deel van de bevolking dat lid is van een sportvereniging in de periode 2013 – 2018 is met 2% gedaald, zo blijkt uit cijfers
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
32 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
•
• •
van NOC*NSF. Tussen sportbonden bestaan echter ook verschillen. In de periode 2013 – 2018 heeft een duidelijke afname plaatsgevonden bij bijvoorbeeld gymnastiek, korfbal, judo, badminton en tafeltennis. Daarentegen is sprake van een stijging bij hockey en basketbal (NOC*NSF, 2019). Uiteraard kunnen de ontwikkelingen in een individuele gemeente en bij een individuele vereniging afwijken van de landelijke trends. Voor de binnensportaccommodaties is met name de ontwikkeling van het aantal leden van de KNHB en de stijging van de deelname aan het zaalhockey relevant. Dit leidt op steeds meer plaatsen tot de realisatie van tijdelijke blaashallen en hockeyvelden gedurende het zaalseizoen, waarmee de kortstondige maar hevige piek in de zaalhockeybehoefte kan worden opgevangen. Zodoende komt in de sporthallen meer ruimte beschikbaar voor gebruik door verenigingen die gedurende heel het jaar binnen sporten. Ook voor andere sporten, zoals tennis en korfbal, geldt de mogelijkheid om buitenaccommodaties te overkappen met een blaashal. Door sportbonden is een tendens zichtbaar dat de handbal en korfbal meer een zaalsport worden in plaats van buitensport. De populariteit van een (binnen)sport is deels afhankelijk van de air time die de sport krijgt op verschillende media, zoals tv en social media.
Successen van nationale teams op internationale toernooien heeft een bewezen positief korte termijn effect op de ledenaanwas van verenigingen in de desbetreffende sport.
6.3
Lokale ontwikkelingen
6.3.1
Bevolkingsprognose
In 2020 telde de gemeente Zuidplas in totaal 45.069 inwoners, verdeeld over de vier kernen Moerkapelle, Nieuwerkerk aan den IJssel, Zevenhuizen en Moordrecht. Nieuwerkerk aan den IJssel is qua inwoners de grootste kern. Aan de hand van de gemeentelijke bevolkingsprognose zal het totaal aantal inwoners de komende jaren stijgen naar 65.941 in 2030. In deze prognose zijn nieuwe ontwikkelingen op het gebied van woningbouw in de kernen meegenomen en de bouw van het Vijfde Dorp. Voor het Vijfde Dorp wordt uitgegaan van de constructie van 400 woningen per jaar (beginnende in 2024) en een gemiddelde huishoudensgrootte van 2,5. Nieuwerkerk aan den IJssel en het Vijfde Dorp zullen naar verwachting de grootste groei laten zien. De prognose na 2030 is niet beschikbaar vanuit de gemeente. Volgens de groeifactor van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zal het inwoneraantal verder stijgen naar 71.960 in 2035. Tabel 6.1: Bevolkingsprognose gemeente Zuidplas 2021
2025
2030
2035
Moerkapelle
5.392
6.003
6.766
6.881
Nieuwerkerk
23.672
26.352
29.702
30.207
Zevenhuizen
9.342
10.399
11.721
11.920
Moordrecht
9.366
10.426
11.752
11.952
Vijfde Dorp Totaal
-
1.000
6.000
11.000
47.772
54.180
65.941
71.960
Uit de bevolkingsprognose valt tot 2035 een inwonersgroei van 28% van de huidige dorpen op te merken waardoor de druk op de huidige voorzieningen in de gemeente Zuidplas toeneemt. Met de komst van het Vijfde Dorp komt de groeiprognose neer op 51% wat eveneens een invloed zal hebben.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
33 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
6.3.2
Leerlingenprognose
In samenhang met de groei van het aantal inwoners laat de leerlingenprognose van de basisscholen in gemeente Zuidplas eveneens een toename van het aantal leerlingen zien. Deze groei loopt door tot 2030 (20%) waarna het aantal leerlingen van basisscholen weer wat afneemt (-8%). Uitzondering op deze verwachting is de kern Moordrecht waar het aantal leerlingen gestaag blijft groeien. Tabel 6.2: Leerlingenprognose gemeente Zuidplas (excl. Vijfde Dorp) 2021
2025
2030
2035
Moerkapelle
621
783
777
652
Nieuwerkerk
2.051
2.254
2.221
2.121
Zevenhuizen
907
1.251
1.289
1.109
Moordrecht
630
720
758
767
4.209
5.008
5.045
4.649
Totaal
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
34 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
7
Concurrentieanalyse
7.1
Zwembaden
De mate waarin in de omgeving andere zwemvoorzieningen aanwezig zijn, heeft invloed op de behoefte die het Polderbad en zwembad de Zuidplas moeten ‘accommoderen’. Bijlage 5 bevat een overzicht van alle zwembaden die vanaf de twee zwembaden binnen 25 minuten en 25 kilometer met de auto kunnen worden bereikt. 1 De meeste bezoekers van zwembaden zijn namelijk niet bereid om langer en verder te reizen, zo blijkt uit onderzoek van Drijver en Partners. Dat geldt zeker wanneer er binnen dat zoekgebied al enkele zwembaden aanwezig zijn, wat bij het gemeente Zuidplas het geval is. Aan de hand van het aantal minuten rijden is het dichtstbijzijnde zwembad bij het Polderbad de Zevenkampse Ring in Rotterdam, wat over een minder uitgebreid overdekt aanbod beschikt. Vanaf zwembad de Zuidplas bekeken zijn de dichtstbijzijnde zwembaden Het Groenhovenbad in Gouda en Gouwebad de Sniep in Waddinxveen, allebei combibaden die over een uitgebreider overdekt voorzieningenaanbod beschikken. Wat betreft het onoverdekte zwemaanbod zijn deze twee baden tevens het snelst bereikbaar. Daarnaast zijn er in Rotterdam, Krimpen aan den IJssel en Zoetermeer diverse zwembaden aanwezig die over een behoorlijk vergelijkbaar overdekt aanbod beschikken. Specifieke buitenbaden – dus zonder overdekt zwemgedeelte – zijn zwembad De Fuut in Reeuwijk en zwembad De Baan in Gouderak.
Op basis van het voorgaande kan worden geconcludeerd dat het verzorgingsgebied van het Polderbad en De Zuidplas voor wat betreft het overdekte gedeelte primair uit de gemeente Zuidplas bestaat. Dat betekent niet dat er geen inwoners van andere gemeenten de overdekte baden bezoeken, maar wel dat het overgrote deel van het bezoek in gemeente Zuidplas woonachtig is. Secundair mag echter ook ‘overdekt’ bezoek uit met name de gemeente Rotterdam worden verwacht. Dat heeft zowel met de nabijheid van, als met het aanbod in die gemeente te maken. Het noordoosten van Rotterdam beschikt over relatief weinig recreatiewater. De exploitant van de zwembaden in gemeente Zuidplas bevestigt bij het recreatief zwemmen en de zwemlessen substantieel bezoek uit omliggende gemeente te ontvangen. Dat komt onder meer doordat Nesselande geen zwembad heeft en in Gouda een nieuwe wijk is gebouwd grenzend aan Moordrecht. Van de leszwemmers komt 56% van buiten gemeente Zuidplas. Wat betreft het buitenbad heeft het Polderbad niet alleen een functie voor de inwoners van Zuidplas, maar zeker ook voor die van omliggende gemeenten, waar immers slechts in beperkte mate onoverdekt zwemwater aanwezig is. De exploitant bevestigt dat een wezenlijk deel van het buitenbadbezoek buiten de gemeente afkomstig is. In dit opzicht bieden Waddinxveen en Gouda concurrentie.
7.2
Binnensportaccommodaties
Binnen gemeente Zuidplas zijn er diverse binnensportaccommodaties, zoals beschreven in hoofdstuk 3. Bijlage 6 toont per kern een plattegrond van alle accommodaties en daarnaast een plattegrond met sporthallen in de omgeving van Zuidplas. De dichtstbijzijnde sporthallen liggen in gemeenten Gouda, Rotterdam, Lansingerland en Krimpen aan den IJssel.
1 Het betreft de zwemvoorzieningen die toegankelijk zijn voor ‘reguliere’ bezoekers en dus niet om baden die onderdeel zijn van
campings, hotels en dergelijke en uitsluitend voor eigen gasten of leden zijn bedoeld.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
35 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
8
Beoordeling toekomstige capaciteit
Onder invloed van diverse eerder vernoemde trends en ontwikkelingen, wensen en behoeften vanuit de gebruikers verandert de toekomstige behoefte voor zwemmen en binnensport. Met als doel het toekomstige capaciteitsaanbod aan binnensportaccommodaties en zwembaden in lijn te brengen met de toekomstige vraag, worden in dit hoofdstuk diverse zaken tegen elkaar afgezet en beoordeeld.
8.1
Huidige en toekomstige vraag en aanbod overdekt zwemwater
In hoofdstuk 2 is geconcludeerd dat het animocijfer van de zwembaden het Polderbad en de Zuidplas laag is en er sprake is van overcapaciteit aan zwemwater in de gemeente Zuidplas. Echter hebben beide baden een beperkte functionaliteit, waardoor deze conclusie minder stellig dient te worden opgevat. Het aantal bezoekers voor zwemles en recreatief zwemmen is in lijn met het landelijke gemiddelde. Voor andere activiteiten, zoals gebruik door verenigingen en doelgroepen blijft het animocijfer in Zuidplas achter bij het landelijk gemiddelde. Voor enkele gebruikers is er sprake van beginnende knelpunten in bijvoorbeeld de capaciteit van wedstrijdwater. Daartegenover staat ook een niet volledig ingevuld openingsrooster van zwembad De Zuidplas en een beperkte openstelling van het buitenbad van het Polderbad.
8.1.1
Toekomstscenario’s
Op basis van de ontwikkeling van het bezoek van de binnenzwembaden in de afgelopen jaren en de in hoofdstuk 6 vermeldde trends en ontwikkelingen wordt een raming van de toekomstige overdekte zwembehoefte gemaakt. Door die behoefte met het bestaande aanbod te vergelijken, wordt duidelijk welke knelpunten zich in de toekomst in de verhouding tussen vraag en aanbod gaan voordoen. Wat betreft deze zwembehoefte worden drie scenario’s uitgewerkt: 1. het bepalen van de zwembehoefte op basis van de demografische ontwikkelingen; 2. het bepalen van de zwembehoefte op basis van de demografische ontwikkelingen en de trends in de afgelopen jaren; 3. het bepalen van de zwembehoefte op basis van de demografische ontwikkelingen, de trends in de afgelopen jaren en uitgaande van een sterk toenemende aandacht voor gezondheid en wellness. Scenario 1: demografie Uit de bevolkingsprognose blijkt dat het aantal inwoners van gemeente Zuidplas in de periode tot en met 2035 met 50% zal toenemen ten opzichte van 2021. Op basis van de bezoek- en animocijfers van de binnenzwembaden van het afgelopen volledige en representatieve exploitatiejaar 2019 wordt de toename van het bezoek per activiteitencategorie als volgt geraamd: Tabel 8.1: Toename zwembehoefte scenario 1 Bezoek 2035 Gemeente Zuidplas Animo
Groei
Het Polderbad
Totaal bezoek
Animo
Groei
De Zuidplas
Totaal bezoek
Animo
Groei
Totaal bezoek
Recreatief zwemmen
0,66
18.422
47.385
0,55
15.499
39.867
0,10
2.923
Doelgroepen
0,25
7.130
18.340
0,18
4.908
12.624
0,08
2.222
5.716
Les zwemmen (instructie)
0,92
25.619
65.898
0,63
17.596
45.261
0,29
8.023
20.637
Verenigingen
0,68
19.124
49.191
0,40
11.105
28.565
0,29
8.019
20.626
Totaal
2,51
70.296
180.815
1,76
49.109
126.318
0,76
21.187
54.497
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
7.518
36 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
Het bezoek per vierkante meter overdekt zwembadwater in het Polderbad neemt toe naar 276, licht boven het landelijke gemiddelde. Het bezoek in zwembad Zuidplas blijft onder gemiddeld; 165 bezoekers per vierkante meter. Scenario 2: demografie en trends Er bestaat enige ‘overlap’ tussen de demografische ontwikkeling en de trends op het gebied van binnensport en zwembaden (zie hoofdstuk 6), in die zin dat sommige trends zich mede onder invloed van demografische veranderingen voordoen, zoals de toenemende populariteit van doelgroepenactiviteiten en therapeutisch zwemmen. Desalniettemin hebben de trends ook een beperkte ‘zelfstandige’ invloed op de zwembehoefte, die voor sommige activiteiten tot andere animocijfers leidt. Dat resulteert in de volgende raming van de zwembehoefte: Tabel 8.2: Toename zwembehoefte scenario 2 Bezoek 2035 Gemeente Zuidplas 2019
Animo
Groei
Het Polderbad
Totaal bezoek
Animo
Groei
De Zuidplas
Totaal bezoek
Animo
Groei
Totaal bezoek
Recreatief zwemmen
0,66
0,80
28.605
57.568
0,67
24.067
48.435
0,13
4.538
Doelgroepen
0,25
0,40
17.574
28.784
0,28
12.096
19.812
0,12
5.478
9.133 8.972
Les zwemmen (instructie)
0,92
0,90
24.485
64.764
0,62
16.817
44.482
0,28
7.668
20.282
Verenigingen
0,68
0,70
20.305
50.372
0,41
11.791
29.251
0,29
8.514
21.121
Totaal
2,51
2,80
90.969
201.488
1,97
64.772
141.981
0,83
26.197
59.507
Het animocijfer voor recreatief zwemmen is passend voor een zwembad met beperkte recreatieve voorzieningen zoals het huidige Polderbad. Bij het recreatief zwemmen is ook de categorie banenzwemmen een snel groeiende groep deelnemers wat de lichte stijging van het animocijfer rechtvaardigt. Voor doelgroepen is het animocijfer weliswaar lager geraamd dan het landelijke gemiddelde in overdekte zwembaden (0,6), maar gezien het huidige lage animo in combinatie met de verwachte toename van het aantal senioren in de gemeente wordt dit bezoekersaantal haalbaar geacht. Voor les zwemmen is het animocijfer vrijwel gelijk aan het landelijke animocijfer. In dit scenario gaan we ervan uit dat de verenigingen meegroeien met het aantal inwoners van Zuidplas. Het Polderbad zal in dit scenario met 310 bezoekers per vierkante meter overdekt zwemwater vol zijn. Het bezoek van zwembad Zuidplas blijft onder gemiddeld met 180 bezoekers per vierkante meter overdekt zwemwater. Scenario 3: demografie, trend en gezondheid/wellness Wanneer ten opzichte van het vorige scenario van een sterk toenemende aandacht voor gezondheid en wellness wordt uitgegaan, vertaalt zich dat in hogere animocijfers voor een deel van de activiteiten. Dat leidt tot de volgende raming van de zwembehoefte: Tabel 8.3: Toename zwembehoefte scenario 3 Bezoek 2035 Gemeente Zuidplas Animo
Groei
Het Polderbad
Totaal bezoek
Animo
Groei
De Zuidplas
Totaal bezoek
Animo
Groei
Totaal bezoek
Recreatief zwemmen
1,00
42.997
71.960
0,84
36.175
60.543
0,16
6.822
11.417
Doelgroepen
0,60
31.966
43.176
0,41
22.003
29.719
0,19
9.963
13.457
Les zwemmen (instructie)
0,90
24.485
64.764
0,62
16.817
44.482
0,28
7.668
20.282
Verenigingen
0,70
20.305
50.372
0,41
11.791
29.251
0,29
8.514
21.121
Totaal
3,20
119.753
230.272
2,28
86.786
163.995
0,92
32.967
66.277
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
37 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
In vergelijking met scenario 2 groeit het aantal bezoekers voor doelgroepenactiviteiten en recreatief zwemmen fors als gevolg van de beschreven trend. Het totale animocijfer voor de zwembaden in Zuidplas komt in dit scenario op het landelijk gemiddelde voor overdekte zwembaden in vergelijkbare gemeenten. Het aantal bezoekers per m2 zwembadwater van 292 overstijgt ruimschoots het huidige landelijke gemiddelde van 250-255. Voor het Polderbad geldt dat in scenario 3 sprake is van (over)vol zwembad, m.a.w. een ondercapaciteit overdekt zwemwater in Nieuwerkerk aan den IJssel.
8.1.2
Knelpunten toekomstige behoefte
Verenigingen Doordeweeks is er in de huidige situatie `s avonds in beide zwembaden 20,25 uur verenigingsgebruik en `s morgens 1 uur in totaal. In de weekenden zijn de verenigingsuren vooral gevuld met wedstrijden en het huidige rooster biedt ruimte voor uitbreiding door bijvoorbeeld eerder te starten op zaterdag. Op zondagochtend kan er nog een uurtje getraind worden indien er sprake is van een toenemende huidige behoefte. Onderdeel van deze 20,25 uur is 1,75 uur verhuur aan een zwemvereniging uit Oudewater die zwemles geeft in Moordrecht. Bovendien biedt het huidige rooster ruimte voor extra verenigingsgebruik in Moordrecht op alle doordeweekse avonden na 21:15 uur. Op basis van het huidige gezonde gemiddelde bezoek per uur tijdens verenigingsuren in zwembad De Zuidplas (33,5) en configuratie van de beide zwembaden is voor de toekomst minimaal 11,5 uur extra capaciteit benodigd. Een deel hiervan zal door wedstrijden worden gebruikt. Naar schatting neemt de behoefte voor doordeweeks trainingsuren `s avonds met 8,5 uur toe. Op dit moment is er enkel op de late avonden in Moordrecht 5 uur capaciteit over en op vrijdagavond in het Polderbad 1 uur. Verdere opties om in 2035 aan de behoefte te voldoen is om uren recreatief/banen zwemmen op te geven. Echter gezien het verwachte animo voor banen zwemmen is dit geen optie.
De verwachte groei van verenigingszwemmen lijdt tot knelpunten in de capaciteit van de huidige wedstrijdbaden. Zwemles In het Polderbad lessen nu maximaal 4 groepjes tegelijk, in Moordrecht 3. Deze bezetting per uur is echter afhankelijk van de verschillende lesniveaus. Een groepje eind A kan niet meer in het instructiebad lessen bijvoorbeeld. 3 groepjes leszwemmers zijn haalbaar in het huidige wedstrijdbad van het Polderbad, in Moordrecht kunnen er 2 groepen tegelijk lessen in het wedstrijdbad. Een totaal van 5 groepjes per lesuur is het uitgangspunt. De zwemlesbezetting per uur in 2019 was (bezoek per uur Polderbad + Moordrecht) 51,4 leszwemmers. Uitgaande van maximaal 13 leszwemmers per groepje is de maximale capaciteit van de huidige twee zwembaden 65 leszwemmers per uur. Een groeimarge van ruim 26%. Deze groei is voornamelijk te realiseren in zwembad Zuidplas. Met 39 bezoekers per uur in het Polderbad is het Polderbad vol v.w.b. leszwemmers gezien de huidige configuratie van het zwembad. Echter is deze maximale capaciteit afhankelijk van: • De bereidwilligheid van ouders om te kiezen voor zwemles op door de exploitant aangeboden tijden en locatie; • De mate van controle op aanwas en uitgroei van de verschillende lesniveaus; • De mate waarin de exploitant organisatorisch en rooster technisch de zwemles georganiseerd krijgt.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
38 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
In 2035 loopt de behoefte voor zwemles, op basis van de huidige zwembadconfiguratie en lesrooster, tegen de maximale capaciteit van de zwembaden aan. Het animocijfer voor de zwembaden blijft gelijkt, maar het te verwachten aantal leszwemmers zal als gevolg van de bevolkingsgroei meer toenemen dan dat er capaciteit is in de huidige zwembaden. Doelgroepen Voor doelgroepenactiviteiten zijn er in de 3 verschillende scenario`s, 3 verschillende behoefteramingen gemaakt. In onderstaande berekeningen wordt, net als bij leszwemmen, uitgegaan van 42 lesweken per jaar. Aangenomen wordt dat lesgroepen in het kader van veiligheid en kwaliteit gemiddeld 18 personen is. De ene activiteit kan met meer deelnemers worden georganiseerd (aquarobic) dan andere (therapeutisch zwemmen). Voor scenario 1 geldt dat het bezoek per uur doelgroepenactiviteit, op basis van het huidige rooster toeneemt van 12,9 naar 21,8. Dit betekent een suboptimale groepsomvang. Het aanbod doelgroepen zal met een uur per week dienen worden uitgebreid om richting de 18 bezoekers per uur gemiddeld te bewegen. Voor scenario 2 geldt een toename van het aantal bezoekers. Om uit te komen op een bezoekcijfer van 18 bezoekers per uur betekent dit een toename van de huidige 20 lesuren per week naar 38 lesuren per week.
Dit betekent een groei van 90% van het aantal lesuren en past niet in het huidige rooster en functionaliteit van de baden. Er kan wel gekozen worden voor grotere groepen, maar dit is niet voor iedere activiteit een passende oplossing. Het derde scenario betekent een toename van het aantal lesuren (18 deelnemers) naar 57 lesuren per week. Voor scenario 2 en 3 geldt dat de huidige capaciteit voor doelgroepenactiviteiten, op basis van de huidige roosters en functionaliteit, van de beide baden niet voldoende is voor de te verwachte behoefte in 2035. Recreatief zwemmen In scenario 2 en 3 wordt uitgegaan van een vergroot animocijfer ten opzichte van de huidige situatie. Dit mede als gevolg van de eerder genoemde trends en ontwikkelingen. De verwachte toename van het aantal recreatieve bezoekers heeft als gevolg dat, op basis van het huidige activiteitenrooster van beide zwembaden, het gemiddelde bezoek per uur zal toenemen van 24,1 naar 60 in scenario 3 in 2035. Deze forse groei kan deels worden opgevangen door de huidige recreatieve uren in Moordrecht, het bezoek per uur is daar relatief laag. In het kader van veiligheid en kwaliteit is het niet te verwachten dat er 60 bezoekers per uur in zwembad De Zuidplas recreatief zwemmen, in het Polderbad is dit wel mogelijk.
Het te verwachten aantal recreatieve bezoekers leidt in de eerste plaats tot een optimalisatie van de capaciteit, maar kan op basis van het huidige rooster een knelpunt worden als het gaat om banenzwemmen.
8.2
Huidige en toekomstige vraag en aanbod binnensport
Aan de hand van de analyse van de huidige situatie in hoofdstuk 2 kwam naar voren dat verenigingen de sporthallen in de avonduren en weekenden zeer goed bezetten, en de gymzalen doordeweeks overdag zeer goed zijn bezet door onderwijs. Wel viel op dat er capaciteitsknelpunten waren gedurende piekmomenten voor zaalsporten in Parkzoomhal, sporthal Swanla, Op Moer en de Kleine Vink, evenals in gymzalen Kroonkruid, Van Beethovenlaan en Nederveenlaan voor onderwijsgebruik. De knelpunten worden onderschreven door diverse binnensportverenigingen die behoefte hebben aan extra capaciteit voor voornamelijk trainingen en wedstrijden van maandag t/m vrijdag in de avond.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
39 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
8.2.1
Onderwijsinstellingen
Vanuit gemeente Zuidplas is een prognose bewegingsonderwijs opgesteld voor het primair en voortgezet onderwijs voor de komende jaren. Daarbij is rekening gehouden met de nieuwe norm bewegingsonderwijs van 2 uur per week. Met deze 2-uursnorm worden lesuren bedoeld, omgerekend 1,5 klokuur bewegingsonderwijs per week. In de onderstaande tabel is de huidige capaciteit van de binnensportaccommodatie afgezet tegen de verwachte behoefte aan klokuren bewegingsonderwijs per week. Met betrekking tot de zaaldelen van sporthallen en sportzalen is voor onderwijsgebruik als maat aangehouden dat zaaldelen kunnen worden gescheiden door vouwwanden (in verband met akoestiek). Scheiding door netten is in sommige accommodaties uiteraard mogelijk, maar in dit geval buiten beschouwing gelaten. Bij groene vakken is sprake van overcapaciteit en bij rode vakken is er ondercapaciteit. Bijlage 7 omvat een uitgebreid overzicht waarin de capaciteitsbehoefte per onderwijsinstelling is te zien. Tabel 8.4: Behoefte capaciteit onderwijs Accommodatie
Kern
Zaaldelen
Capaciteit onderwijs (klokuren per week)
Behoefte onderwijs (klokuren per week, obv 2 uur norm) 2021
2025
2030
2035
Over/ondercapaciteit 2035
Parkzoomhal
Nieuwerkerk
2
52
44,75
45,25
45,25
46,75
5,25
Sporthal De Kleine Vink
Nieuwerkerk
2
52
9,25
10,00
10,00
10,50
41,50
Gymzaal Esse Zoom
Nieuwerkerk
1
26
18,00
22,50
21,00
21,00
5,00
Gymzaal Van Beethovenlaan
Nieuwerkerk
1
26
30,50
33,75
33,75
33,75
-7,75
Gymzaal Kroonkruid
Nieuwerkerk
1
26
21,75
21,75
20,25
16,25
9,75
Sportzaal Comenius College
Nieuwerkerk
2
52
38,25
42,25
44,25
45,75
6,25
Sporthal Swanla
Zevenhuizen
1
26
4,50
6,25
6,75
5,75
20,25
Gymzaal Swanla
Zevenhuizen
1
26
4,50
6,25
6,75
5,75
20,25
Gymzaal Nederveenlaan
Zevenhuizen
1
26
24,00
35,25
36,25
29,00
-3,0
Sporthal Op Moer
Moerkapelle
3
78
27,00
33,00
33,00
27,00
51,00
Sporthal De Zuidplas
Moordrecht
1
26
14,75
14,75
18,00
18,00
8,00
Gymzaal De Zuidplas
Moordrecht
1
26
10,75
10,75
13,50
13,50
12,50
442
248,00
281,75
288,75
273,00
169,00
Totaal
Voor de komende jaren blijkt dat de binnensportaccommodaties de behoefte aan bewegingsonderwijs over het algemeen goed kunnen opvangen. Bij de meeste accommodaties is sprake van overcapaciteit. Wel is de verwachting dat gymzaal Van Beethovenlaan en gymzaal Nederveenlaan met ondercapaciteit te maken krijgen. Dit capaciteitsprobleem is van beperkte omvang en kan mogelijk worden opgelost door per onderwijsinstelling te kijken naar welke binnensportaccommodatie de uren bewegingsonderwijs overgeplaatst kunnen worden. In de volgende tabel zijn de onderwijsinstellingen die gebruik maken van gymzaal Van Beethovenlaan en gymzaal Nederveenlaan geografisch afgezet tegen de binnensportaccommodaties in de kernen Nieuwerkerk en Zevenhuizen.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
40 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
Tabel 8.5: Afstand binnensportaccommodaties ten opzichte van onderwijsinstellingen Nieuwerkerk aan den IJssel
ABBS Montessori Loopafstand in km
Hemelsbreed km
Parkzoomhal
1
Sporthal de Kleine Vink
1,5
Gymzaal Esse Zoom Gymzaal Van Beethovenlaan
RKBS de Wingerd (Van Beethovenlaan) Loopafstand in km
Hemelsbreed km
0,8
0,6
1
1,4
2,1
1,5
0,75
0,5
CBS Elim
CBS Rehoboth
Loopafstand in km
Hemelsbreed km
Loopafstand in km
Hemelsbreed km
0,4
0,6
0,4
1
0,8
1
1,4
1
1,1
0,9
1,8
1,1
1,8
1,1
2,3
1,7
0
0
0
0
0,9
0,6
Gymzaal Kroonkruid
1,2
0,9
1,8
1,4
1,8
1,3
1,4
1
Sportzaal Comenius College
1,7
1,3
2
1,8
2
1,8
1,9
1,5
CBS de Eendragt Loopafstand in Hemelsbreed km km
Zevenhuizen
OBS 't Reigerbos Loopafstand in Hemelsbreed km km
IKC Koningskwartier Loopafstand in Hemelsbreed km km
Sporthal Swanla
0,6
0,4
0,6
0,4
1,4
1
Gymzaal Swanla
0,6
0,4
0,6
0,4
1,4
1
Gymzaal Nederveenlaan
0
0
0
0
1,3
0,8
De groene vakken tonen de dichtstbijzijnde gelegen binnensportaccommodaties ten opzichte van de onderwijsinstellingen. De gemeente Zuidplas hanteert de volgende normen voor loopafstanden van basisschool naar binnensportaccommodatie: • ten minste 20 klokuren binnen 1 km hemelsbreed • ten minste 15 klokuren binnen 3,5 km hemelsbreed • ten minste 5 klokuren binnen 7,5 km hemelsbreed Aan de hand van de afstanden kan worden bepaald welke school gebruik kan maken van welke binnensportaccommodatie om het capaciteitsprobleem op te lossen. In Zevenhuizen bestaat de mogelijkheid om het gehele bewegingsonderwijs over te plaatsen naar sporthal en gymzaal Swanla. De onderwijsbehoefte in Nieuwerkerk is in theorie oplosbaar door uren bewegingsonderwijs te verplaatsen van Parkzoomhal naar sporthal de Kleine Vink en van gymzaal Van Beethovenlaan naar Parkzoomhal. Zie vraagstuk 4 in hoofdstuk 9 voor een verdere uitwerking.
8.2.2
Binnensportverenigingen
Bij het prognosticeren van de capaciteitsbehoefte voor de komende 5 tot 10 jaar voor de binnensportverenigingen zijn meerdere zaken van invloed. Indien verenigingen flink inzetten op promotie en ledenwerving, heeft dat invloed op de capaciteitsbehoefte. Voor de beeldvorming kan indicatief worden vastgehouden aan ledenontwikkeling op bondsniveau (zie bijlage 8), de bevolkingsprognose en de verwachtingen van de sportverenigingen zelf. In de onderstaande tabel is per accommodatie de huidige bezetting en capaciteit afgezet tegen de verwachte capaciteitsbehoefte. Er dient te worden vermeld dat de prognostische groei een aanname betreft.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
41 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
Tabel 8.6: Behoefte capaciteit binnensportverenigingen (o.b.v. piekbezetting week 3 2020) Accommodatie
SportCapaciteit Bezetting % verenigingen verenigingen
Belangrijkste verenigingen
Prognose groei
1/1 haluren per week
Behoefte in Overzaaluren per /ondercapaciteit week 1/1 haluren per week
Parkzoomhal
44,25
48,5
91% Badminton, zaalhockey, basketbal
110%
48,75
-0,25
Sporthal de Kleine Vink
48,00
48,5
99% Korfbal
135%
64,75
-16,25
Gymzaal Esse Zoom
21,25
48,5
44% Taekwon-do
90%
19,25
29,50
Gymzaal Van Beethovenlaan
21,00
48,5
43% Gymnastiek
120%
25,25
23,25
Gymzaal Kroonkruid
4,50
48,5
9% Judo
80%
3,50
45,00
Sportzaal Comenius College
19,00
48,5
39% Gymnastiek
120%
22,75
25,75
Sporthal Swanla
43,75
48,5
90% Volleybal
155%
67,75
-19,25
Gymzaal Swanla
22,50
48,5
46% Volleybal
155%
35,00
13,75
Gymzaal Nederveenlaan
13,00
48,5
27% Gymnastiek, trimsport
120%
15,50
33,00
Sporthal Op Moer
39,00
42,5
92% Rolschaatsen, zaalvoetbal
110%
43,00
-0,50
Sporthal De Zuidplas
42,50
48,5
88% Korfbal
135%
57,50
-9,00
Gymzaal De Zuidplas
25,50
48,5
53% Turnen
120%
30,50
18,00
In gemeente Zuidplas zijn korfbal, gymnastiek en volleybal de grootste sporten. Aan de hand van de ledenontwikkeling bij de sportbonden is er bij deze drie sporten op landelijk niveau een afname te zien. Bij korfbal is dat 8%, bij gymnastiek 6% en bij volleybal 1%. Richting 2030 zal het inwoneraantal van de gemeente met 38% groeien. Op lokaal niveau verwachten verenigingen voor korfbal (CKV Nieuwerkerk en Korfbal Vereniging IJsselvogels), gymnastiek (Nieuwerkerkse Gymnastiek Vereniging) en volleybal (ZVH Volleybal en Moordrechtse Volleybal Club) in ledenaantal te groeien de komende jaren. In de enquête gaven deze verenigingen aan behoefte te hebben aan extra capaciteit zaalruimte. Aan de hand van de toegepaste rekenmethode en benadering van Drijver en Partners is er een overeenkomst met de groeibehoefte van verenigingen, alleen wijkt de groeiprognose af dat in die zin dat er minder snelle stijging van extra uren per week wordt verwacht. Als deze trends en verwachtingen om worden gezet naar een prognose, dan zullen alle sporthallen (Parkzoomhal, sporthal de Kleine Vink, Swanla, Op Moer en De Zuidplas) op termijn met een capaciteitsprobleem te maken krijgen. In Nieuwerkerk zijn er uitdagingen om korfbal en gymnastiek onder te brengen, in Zevenhuizen geldt dat voor het volleybal, en in Moordrecht heeft de korfbal ondercapaciteit.
8.3
Vraag en aanbod MFC’s
In hoofdstuk 3 is de huidige bezetting van de sporthallen en gymzaal van MFC Op Moer en MFC Swanla beschreven en vervolgens in paragraaf 8.2 afgezet tegen de toekomstige capaciteitsbehoefte. In hoofdstuk 4 is specifieker ingegaan op de multifunctionele facetten van de MFC’s en is de huidige bezetting van de zalen in kaart gebracht. Aan de hand van de toekomstige ontwikkelingen worden er geen knelpunten verwacht met betrekking tot de bezetting van de zalen. Wel zijn wensen van gebruikers geïnventariseerd die bij opvolging kunnen leiden tot een tekort aan capaciteit in de huidige situatie. • IJsselkids Kinderopvang wil graag kinderopvang (0-4 jaar) aanbieden in Moerkapelle. De toekomstige ruimtebehoefte voor de KDV inclusief BSO bedraagt 460 m2 nvo (excl. buitenruimte). • Hersteld Hervormde Gemeente Moerkapelle wil graag over een eigen gebouw/ruimte (of een deel van) beschikken om alle kerkactiviteiten geconcentreerd te houden. Hedendaags wordt de Zuidplaspolderzaal in dorpshuis Op Moer hiervoor deels gebruikt.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
42 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
8.4
Conclusies capaciteit
8.4.1
Zwembaden
Het bepalen van de toekomstige behoefte voor de zwembaden is gebruik gemaakt van animocijfers. Eerder is geconcludeerd dat de huidige animocijfers van de baden laag zijn, met als uitzondering het instructiezwemmen. Voor het bepalen van de animocijfers in 2035 is gedifferentieerd tussen de verschillende activiteiten. Voor leszwemmen is het huidige landelijke gemiddelde van 0,9 gehanteerd, voor doelgroepenzwemmen zijn verschillende scenario`s berekend. Voor wat betreft de zwemverenigingen is uitgegaan van handhaving van het huidige animocijfer en dus gestage groei van de verenigingen met de bevolking mee. Het animocijfer voor recreatief zwemmen is in scenario 2 licht verhoogd (van de huidige 0,66 naar 0,8) en in scenario 3 met een animocijfer van 1 richting het landelijke gemiddelde van 1,4 voor vergelijkbare zwembaden. In scenario 2 en 3 overstijgt het totale bezoek de grens van 300 bezoekers per m2 zwembadwater in het Polderbad en is het bad vol. Gemiddeld geldt voor scenario 2 en 3 een bezoekersaantal per m2 zwembadwater dat hoger ligt dan het landelijk gemiddelde. Voor scenario 1 blijft er theoretisch sprake van overcapaciteit overdekt zwemwater. Er zijn echter op basis van het huidige activiteitenrooster en functionaliteit van de beide baden verschillende knelpunten te verwachten, ook in scenario 1.
Het huidige animocijfer voor doelgroepenactiviteiten is dusdanig laag, dat dit ver beneden het landelijk gemiddelde ligt, terwijl op basis van de demografische analyse de grootste exploitatiekansen kunnen worden verwacht in deze activiteiten. Dit heeft naar verwachting in de huidige situatie te maken met het lagere aanbod en de beperkte functionaliteit van beide zwembaden. De exploitant is in de huidige configuratie beperkt door o.a. de afmetingen van de bassins, diepte van de instructiebassins en het ontbreken van (volledig) beweegbare bodems. Naast doelgroepenactiviteiten heeft de beperkte functionaliteit ook invloed op de zwemlescapaciteit van de beide zwembaden. De afmetingen van de huidige zwembaden beperken tenslotte de verenigingen in het organiseren van extra trainingen en wedstrijden. Bovendien zorgt de combinatie van doelgroepen en wedstrijdsport in dezelfde bassins voor beide activiteiten een ongewenste standaard watertemperatuur. Conclusies capaciteit en knelpunten zwembaden • •
• • • •
Het meest realistische scenario v.w.b. het bezoek en behoefte van overdekt zwemwater in de gemeente Zuidplas is scenario 2. Behoefte t.o.v. bezoek 2019 groeit tussen 70.000 en 90.000 bezoekers tot 201.000 bezoekers in 2035. De groei is naast de bevolkingsprognose en trends, eveneens afhankelijk van het aanbod. Denk aan recreatief zwemwater met recreatieve voorzieningen als glijbanen, whirlpools, wildwaterbaan etc. Dit aanbod vergt nadere afstemming. Bezoek per m2 groeit t.o.v. 2019 (169) naar maximaal 256 in 2035. In dit scenario is het Polderbad overvol met 310 bezoekers per m2. Het benodigde wateroppervlak bij een maximale behoefte in 2035, conform landelijk gemiddelde, is 775 800 m2. Huidige afmetingen en configuratie beperken functionaliteit en leiden tot knelpunten tot 2035. Zonder upgrade functionaliteit zijn beide huidige baden niet toegerust op groeiende behoefte.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
43 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
8.4.2
Binnensport
In toekomstperspectief volstaat de huidige capaciteit van de meeste binnensportaccommodaties om de onderwijsinstellingen van bewegingsonderwijs te kunnen voorzien. Echter zullen gymzaal Van Beethovenlaan en gymzaal Nederveenlaan met het toenemend aantal lesuren bewegingsonderwijs in de toekomst tegen ondercapaciteit aanlopen. Eveneens heeft het merendeel van de binnensportaccommodaties voldoende ruimte om een groeiende vraag aan uren zaalruimte van sportverenigingen te dekken. Daartegenover staat dat alle sporthallen wel degelijk met een capaciteitsprobleem te maken krijgen, zeker in de avonduren en in de wintermaanden. In Nieuwerkerk zijn er uitdagingen om korfbal en gymnastiek onder te brengen, in Zevenhuizen geldt dat voor het volleybal, en in Moordrecht heeft de korfbal ondercapaciteit. Conclusies capaciteit en knelpunten binnensport • • • • •
Het aantal lesuren bewegingsonderwijs zal in 2035 in totaal met 25 klokuren per week toenemen t.o.v. van 2021. Dat leidt tot een knelpunten in gymzaal Van Beethovenlaan en gymzaal Nederveenlaan. De (piek)bezetting van de sporthallen is vrijwel maximaal. Dat betekent dat er nu sprake is van onvervulde behoefte. Sportverenigingen zoals korfbal, gymnastiek en volleybal verwachten de komende jaren in ledenaantal fors te groeien. De ondercapaciteit die tot knelpunten leidt (totaal ca. 400 uur bewegingsonderwijs en ca. 1.900 verenigingsuren per jaar) rechtvaardigt de realisatie van een nieuwe sporthal.
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
44 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
9
Uitwerking vraagstukken
Nu de huidige en toekomstige capaciteitsbehoefte en knelpunten inzichtelijk zijn, wordt in dit hoofdstuk ingegaan op de scenario’s van de vraagstukken en voorkeursscenario‘s geadviseerd met bijbehorende financiële consequenties. Om de verschillen en consequenties van de scenario’s overzichtelijk te maken, is in bijlage 10 per vraagstuk een beoordelingsmatrix opgenomen.
9.1
Vraagstuk 1: Zwemvoorzieningen in Zuidplas
Gemeente Zuidplas heeft twee zwembaden in eigendom, het Polderbad in Nieuwerkerk aan den IJssel en de Zuidplas in Moordrecht. Beide baden maken onderdeel uit van een sportcentrum. Zwembad Het Polderbad is een combibad dat binnen beschikt over een wedstrijdbad (25 x 14 meter) met deels beweegbare bodem, instructiebad (12 x 9 meter) met speelelementen en een bubbelbank, peuterbassin, infraroodsauna en Turks stoombad. Daarnaast is er buiten een recreatiebad met speeleiland, waterglijbaan en diverse speelelementen. Zwembad de Zuidplas beschikt over een wedstrijdbad (25 x 10 meter) en een instructiebad (10 x 8 meter).
9.1.1
Beoordeling huidige situatie
Onderhoudsstaat Het Polderbad dateert uit 1983 en heeft de afgelopen jaren achterstallig onderhoud opgelopen. Dit heeft er toe geleid dat voor noodzakelijk onderhoud een miljoen euro extra beschikbaar is gesteld om aan wet- en regelgeving te voldoen. Momenteel ondergaan de technische installaties een grondige renovatie. De implementatie van een geheel nieuw gebouwbeheersysteem en vervanging van de waterverwarming door een HR installatie wordt momenteel afgerond. In het MJOP (Planon, 28-10-2019) wordt de onderhoudsstaat geoormerkt als redelijk (‘Geaggregeerde CVO = 3’). Toekomstige aandachtspunten zijn o.a. onderhoud en vervanging aan het dak, gevel, schilderwerk en voegwerk aan de buitenwanden, houten kozijnwerk aan de binnenwanden, en betonrot in de omloopruimte. Met deze aanpassingen en het uitvoeren van de reguliere en geplande onderhoudswerkzaamheden voldoet het Polderbad de komende 10 tot 15 jaar aan alle geldende wet- en regelgeving. Wel dient het zwembad te worden voorzien van (deels) nieuwe inventaris en een esthetische update. Daarnaast dienen enkele geplande onderhoudswerkzaamheden vervroegd te worden uitgevoerd. Zwembad De Zuidplas is gebouwd in 1974 en is de afgelopen jaren conform MJOP onderhouden. Het zwembad voldoet aan alle geldende wet- en regelgeving. Grootschalig onderhoud aan onder meer de technische installaties staat vanaf 2022 gepland.
Verdere toekomstige aandachtspunten zijn aanpassingen en onderhoud aan de dakbedekking en schilderwerk aan de buitenkant, en aan de binnenkant de vloer- en plafondafwerking. Met deze aanpassingen en het uitvoeren van de reguliere en geplande onderhoudswerkzaamheden voldoet zwembad De Zuidplas de komende 10 tot 15 jaar aan alle geldende wet- en regelgeving. Wel dient het zwembad te worden voorzien van (deels) nieuwe inventaris en een esthetische update. Daarnaast dienen enkele geplande onderhoudswerkzaamheden vervroegd te worden uitgevoerd. Bezetting en gebruik Zwembad het Polderbad wordt gebruikt door recreatieve zwemmers, leszwemmers, doelgroepen en verenigingen. De bezetting is relatief evenredig verdeeld waarbij iedere categorie circa 25% van het aantal bezette uren inneemt. Er zijn echter knelpunten op het gebied van capaciteit in de avonduren. In 2019 ontving het zwembad een totaal van
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
45 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
90.313 bezoekers. Daarmee komt het animocijfer neer op 2,06. Dat is laag in vergelijking met het vergelijkbare zwembaden in den lande. Het aantal bezoekers per m2 binnenzwemwater komt neer op 169. Vergeleken met het gemiddelde van 250-255 bezoekers per m2 is er sprake van overcapaciteit aan zwemwater. Het instructiebad heeft echter een beperkte functionaliteit (waterdiepte, niet flexibel), waardoor het aantal functionele vierkante meters water lager is. Het lagere aantal bezoekers per m2 is hierdoor enigszins vertekend. Bij zwembad de Zuidplas komt de bezetting grotendeels voor rekening van leszwemmen, met meer dan 50% van de bezette uren. Recreatieve zwemmers en verenigingen volgen met 20% en doelgroepen iets minder dan 10%. Dit komt mede door de focus op leszwemmen, maar ook vanwege de functionele beperking van de breedte van het wedstrijdbad (4 banen) waardoor verenigingen minder uren kunnen inplannen. Het totaal aantal bezoekers in 2019 was 33.310. Het aantal bezoekers per m2 van 101 is lager dan het landelijk gemiddelde. De beperkte functionaliteit van het zwembad, er is geen beweegbare bodem en net als bij het Polderbad is het instructiebad ondiep, speelt hierbij een rol. In de avonduren en overdag is er echter nog wel ruimte in het bezettings- en activiteitenrooster.
9.1.2
Actuele en toekomstige ontwikkelingen
Aan de hand van de bevolkingsprognose, trends in de afgelopen jaren en toenemende aandacht voor gezondheid en wellness, is de verwachting dat het aantal bezoekers voor de zwembaden tot 2035 groeit met circa 90.000 naar een totaal van 201.000 bezoekers. De groei is mede afhankelijk van het aanbod. Uitgaande van een op termijn verbeterde functionaliteit van de baden is een animocijfer aangehouden van 2,8 (in 2019 was dit 2,55). Uitgaande van 72.000 inwoners in 2035 (op basis van de demografische ontwikkelingen inclusief het ‘Vijfde Dorp’) betekent dit dus een prognose van 201.000 bezoekers. Tabel 9.1: Animocijfers en bezoekersaantallen zwembaden gemeente Zuidplas (totaal) Animocijfers Gemeente Zuidplas
2019
Bezoek
2035
2019
Groei 2035
Totaal 2035
Recreatief zwemmen
0,66
0,80
28.963
28.605
57.568
Doelgroepen
0,25
0,40
11.210
17.574
28.784
Les zwemmen (instructie)
0,92
0,90
40.279
24.485
64.764
Verenigingen
0,68
0,70
30.067
20.305
50.372
Totaal
2,51
2,80
110.519
90.969
201.488
Ook zonder verbeterde functionaliteit zal gezien de groei van het inwoneraantal de zwembehoefte toenemen. Indien het huidig animocijfer van 2,51 wordt aangehouden, wordt een groei voorzien naar 180.800 bezoekers in 2035. Dat betekent dat het Polderbad met ca. 300 bezoekers per m2 overdekt zwemwater vol zal zijn. Voor zwembad de Zuidplas zal het aantal van ca. 180 bezoekers per m2 onder gemiddeld blijven. Echter de functionaliteit van het zwembad in Moordrecht is beperkt. De geprognosticeerde groei leidt tot een knelpunt in de beschikbare zwemwatercapaciteit. Daarnaast is er behoefte aan een verbeterde functionaliteit van de zwembaden en beter passende configuratie van de bassins (omvang/afmetingen van de wedstrijdbassins, diepte van de instructiebassins en (volledig) beweegbare bodems).
Gemeente Zuidplas | Eindrapport
46 / 93
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
9.1.3
Beoordeling scenario’s
Scenario 1: slopen huidige zwembaden en nieuwbouw één gecentraliseerd zwembad Dit scenario is de voorkeursvariant op langere termijn (2030-2035). Het Polderbad zal richting 2035 zeker over te weinig capaciteit zwemwater beschikken om het totaal te verwachten bezoek op te kunnen vangen. Om aan de toekomstige behoefte te voldoen, raadt Drijver en Partners aan om uiterlijk in 2035 de nieuwbouw van één gecentraliseerd zwembad in de gemeente Zuidplas gerealiseerd te hebben en de huidige sportcentra Parkzoom en De Zuidplas te amoveren. Doordat zowel zwembad het Polderbad als de Zuidplas onderdeel zijn van een sportcentrum, wordt in dit scenario uitgegaan van de sloop van de totale complexen inclusief sporthal. De sporthallen zouden eventueel solitair kunnen worden doorgezet, maar geadviseerd wordt deze eveneens te slopen omdat de technische- en de economische levensduur van de sporthallen in 2035 ook eindig zal zijn. Dat houdt in dat zowel in Nieuwerkerk aan den IJssel als in Moordrecht een nieuwe sporthal gebouwd dient te worden. Voor een investerings- en exploitatiekostenraming van een nieuwe sporthal wordt verwezen naar vraagstuk 4 ‘extra sporthal’.
Uitwerking scenario 1 Op basis van de bezoekprognoses uit hoofdstuk 8, worden onderstaande configuraties voor een centrale zwemvoorziening in de gemeente Zuidplas voorgesteld: Configuratie 1: • 8-baans 25-meter wedstrijdbad (25 x 21 meter) • Een 20 x 10 meter doelgroepenbad • Een peuterbad • Optioneel: Recreatiebad en/of wellness-voorzieningen Configuratie 2: • Een 6-baans 25-meter wedstrijdbad (25 x 15,4 meter) • Een 20 x 10 meter doelgroepenbad • Een 15 x 8 meter therapiebad • Een peuterbad • Optioneel: Recreatiebad en/of wellness-voorzieningen In beide configuraties is uitgegaan van een multifunctionele zwemvoorziening waar in doelgroepenbaden en wedstrijdbaden ook recreatief kan worden (banen)gezwommen. Een puur recreatief zwembad is niet geschikt voor leszwemmen en verenigingsgebruik, met als uitzondering de duikvereniging of snorkelactiviteit. Een louter recreatief zwembad of recreatiebassins wordt niet geadviseerd. Wel kunnen recreatieve elementen worden toegevoegd als een glijbaan en overige funelementen. Aantal bezoekers per vierkante meter: • Bij een 6-baans wedstrijdbad en doelgroepenbad bedraagt het verwachte aantal bezoekers per vierkante meter 344 (585 m2 ). Deze configuratie heeft te weinig capaciteit voor de verwachte zwembehoefte. • Bij een 8-baans wedstrijdbad en doelgroepenbad bedraagt het verwachte aantal bezoekers per vierkante meter 278 (725 m2 ).