Bijlage 1 B 1280 1 - Eindrapport haalbaarheidsonderzoek sport- en accommodatievisie A21.001040

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Inhoudsopgave 1

2

3

4

5

6

7

8

9

Inleiding

4

1.1 1.2 1.3

Opdracht Werkwijze en proces Indeling rapport

4 4 5

Huidige situatie zwembaden

6

2.1 2.2 2.3

Zwembad het Polderbad Zwembad de Zuidplas Conclusies zwembaden

6 9 10

Huidige situatie binnensport

13

3.1 3.2 3.3 3.4

13 16 16 18

Bezetting sporthallen Onderhoudsstaat sporthallen Gymzalen Conclusies binnensport

Huidige situatie MFC’s

19

4.1 4.2

MFC Op Moer MFC Swanla

19 20

Interviews en enquêtes

22

5.1 5.2

Response enquête Interviews

22 27

Trends en ontwikkelingen

31

6.1 6.2 6.3

31 32 33

Trends zwembaden Trends binnensport Lokale ontwikkelingen

Concurrentieanalyse

35

7.1 7.2

Zwembaden Binnensportaccommodaties

35 35

Beoordeling toekomstige capaciteit

36

8.1 8.2 8.3 8.4

36 39 42 43

Huidige en toekomstige vraag en aanbod overdekt zwemwater Huidige en toekomstige vraag en aanbod binnensport Vraag en aanbod MFC’s Conclusies capaciteit

Uitwerking vraagstukken

45

9.1 9.2 9.3

45 54 58

Vraagstuk 1: Zwemvoorzieningen in Zuidplas Vraagstuk 2: MFC Swanla (Zevenhuizen) Vraagstuk 3: MFC Op Moer (Moerkapelle)

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

2 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

9.4 9.5

Vraagstuk 4: extra sporthal Vraagstuk 5: Multifunctioneel Sportcentrum Zuidplas (Moordrecht)

65 69

Bijlage 1. Bezetting MFC Op Moer (2019)

73

Bijlage 2. Bezetting MFC Swanla (2019)

74

Bijlage 3. Beoordeling binnensportaccommodaties door sportverenigingen

75

Bijlage 4. Beoordeling binnensportaccommodaties door onderwijsinstellingen

76

Bijlage 5. Zwemvoorzieningen in de omgeving

77

Bijlage 6. Binnensportvoorzieningen in de omgeving

79

Bijlage 7. Behoefte capaciteit onderwijs

84

Bijlage 8. Ledenontwikkeling sportbonden

85

Bijlage 9. Investerings- en exploitatiekosten sporthal

86

Bijlage 10.

88

Beoordelingsmatrixen vraagstukken

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

3 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

1

Inleiding

1.1

Opdracht

De gemeente Zuidplas staat de komende jaren voor de nodige uitdagingen. Zo groeit de gemeente naar verwachting van nu 45.000 inwoners naar 60.000 in 2040 en is er in de huidige situatie sprake van verouderde accommodaties. De uitdagingen betreft met name de binnensportaccommodaties. Recentelijk is een sport- en accommodatievisie vastgelegd. Hieruit vloeit voort dat voor de keuzes ten aanzien van o.a. capaciteit, instandhouding, renovatie of nieuwbouw haalbaarheidsonderzoeken dienen te worden uitgevoerd. Het betreft de volgende accommodaties: 1. De zwemvoorzieningen (de Zuidplas in Moordrecht en het Polderbad in Nieuwerkerk) 2. Multifunctioneel centrum Swanla in Zevenhuizen 3. Multifunctioneel centrum Op Moer in Moerkapelle 4. Extra sporthal in Nieuwerkerk aan den IJssel 5. Multifunctioneel sportcentrum Zuidplas in Moordrecht Om gefundeerde keuzes te kunnen maken dienen voor deze accommodaties per case meerdere scenario’s te worden uitgewerkt.

Middels de variantenstudie dient duidelijk te worden: • Welke binnensportcapaciteit de gemeente Zuidplas nodig heeft, nu en in de nabije toekomst? • Met welke binnensportaccommodaties de gemeente deze benodigde binnensportcapaciteit realiseert? • Op welke locaties de accommodaties worden gerealiseerd (nieuwbouw) of blijven behouden (renovatie): een voorzieningenniveau per kern of een gemeente breed voorzieningenniveau? • Welke kosten de varianten met zich mee brengen, zowel in investering als in exploitatie. • In welke mate er veiligheidsaspecten in het geding zijn. • Op welke wijze de duurzaamheidsopgaven kunnen worden gerealiseerd. Ter aanvulling op het onderzoek is gevraagd om de rolschaatsbaan in Moerkapelle mee te nemen in de opdracht. Dit vraagpunt is opgenomen in het vraagstuk betreffende MFC Op Moer.

1.2

Werkwijze en proces

Voor de werkwijze is een inhoudelijke en procesmatige aanpak gevolgd om op doelmatige en oplossingsgerichte wijze de beoogde onderzoeksresultaten te bereiken: • Inzicht in aanbod en bezetting van de huidige binnensportvoorzieningen; • Inzicht in de huidige én toekomstige vraag van sportverenigingen, onderwijs en overige gebruikersgroepen; • Inzicht in de huidige én toekomstige baten en lasten in de gemeentebegroting, inclusief voorstellen tot een passende rolverdeling ten aanzien van eigendom, cofinanciering, beheer en exploitatie; • Betrokkenheid van alle verenigingen, exploitanten en overige stakeholders door middel van interviews, enquêtes en informatiebijeenkomsten; • Variantenstudie van de vijf cases zoals beschreven in de opdrachtomschrijving met een sterke focus op de ruimtebehoefte en daarmee de benodigde capaciteit, overwegingen renovatie of nieuwbouw inclusief veiligheids- en duurzaamheidsaspecten en de kosten die de varianten met zich meebrengen; • Locatieverkenningen (per scenario indien van toepassing) met afwegingen tot centralisatie van voorzieningen in perspectief van een voorzieningenniveau op kernniveau;

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

4 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Inventarisatie en verkenningen Besluiten over de nu en in de toekomst benodigde capaciteit van sportaccommodaties liggen doorgaans gevoelig en moeten goed worden onderbouwd. Om inhoudelijke redenen en vanuit het oogpunt van draagvlak is het onderzoek samen met de betrokken partijen uitgevoerd. Alle verenigingen, onderwijsinstellingen, en lokale belangenorganisaties, die weten wat er bij de inwoners leeft, zijn schriftelijk en persoonlijk benaderd. Zij zijn ondervraagd middels een enquête. Indien de reactie van een gebruiker daartoe aanleiding gaf, is tevens een verdiepend gesprek gehouden. Tot de te betrekken stakeholders behoren ook de exploitanten die over de vereiste informatie beschikken m.b.t. het bezoek, gebruik en de financiële exploitatie. Het management en/of bestuur is persoonlijk geïnterviewd. Dit is uit oogpunt van efficiëntie gecombineerd met een schouw van de accommodatie waarbij de onderhoudsstaat is beoordeeld in samenhang met de MJOP’s. Tevens werden aspecten als veiligheid en duurzaamheid beoordeeld. Parallel aan deze inventarisaties zijn trends en ontwikkelingen in beeld gebracht, de demografische ontwikkelingen geanalyseerd en een concurrentieanalyse opgesteld van regionale zwembaden en binnensportvoorzieningen.

Op basis van deze inventarisaties is bepaald in welke accommodaties, op welke momenten en bij welk type gebruikers er sprake is van capaciteitstekorten en/of -overschotten. Aan de hand daarvan is bepaald welke veranderingen nodig zijn om in de huidige situatie een goede verhouding tussen vraag en aanbod te realiseren en welke fasering daarbij van belang is. Variantenstudie Met het inzichtelijk maken van de capaciteitsbehoefte is bij het uitwerken van de scenario’s vervolgens beoordeeld of de huidige accommodaties in stand kunnen worden gehouden, welke aanpassingen (ruimtelijk, faciliteiten, veiligheid en duurzaamheid) er nodig zijn en welke kosten dit met zich meebrengt. Dit is per case afgezet tegen nieuwbouwvarianten. Buiten financiële en fysieke voor- en nadelen die nieuwbouw met zich meebrengt zijn ook de locaties verkend en de mogelijkheden beoordeeld op bereikbaarheid, infrastructuur en veiligheid, synergie door clustering van voorzieningen, leefbaarheid kleine kernen etc. Dit in samenhang met de concept omgevingsvisie, welke nog niet is vastgesteld, van gemeente Zuidplas.

1.3

Indeling rapport

De eerste 8 hoofdstukken bestaan uit de uitkomsten van het onderzoek. Daarin worden de huidige situatie, trends en (lokale) ontwikkelingen, bevolkings- en leerlingenprognoses, concurrentieanalyse, en een beoordeling van toekomstige situatie beschreven. In hoofdstuk 9 wordt ingegaan op de scenario’s van de vraagstukken en voorkeursscenario‘s geadviseerd met bijbehorende financiële consequenties. De rapportage is als volgt opgebouwd: • Hoofdstukken 2, 3 en 4 schetsen een beeld van de huidige situatie omtrent zwembaden, binnensportaccommodaties en MFC’s in gemeente Zuidplas; • Hoofdstuk 5 geeft lokale ontwikkelingen weer op basis van de resultaten uit de enquêtes en interviews; • In hoofdstuk 6 worden trends en ontwikkelingen benoemd op het gebied van zwembaden en binnensport, evenals bevolkings- en leerlingenprognoses; • Hoofdstuk 7 geeft inzicht in een concurrentieanalyse met betrekking tot zwembaden en binnensportaccommodaties; • In hoofdstuk 8 wordt de toekomstige situatie beoordeeld waarbij de behoefte wordt afgezet tegen de beschikbare capaciteit; • In hoofdstuk 9 worden de vijf vraagstukken beantwoord en in gegaan op de hierbij aangereikte scenario’s.

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

5 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

2

Huidige situatie zwembaden

In dit hoofdstuk worden de exploitatiegegevens van de huidige door Sportstichting Zuidplas geëxploiteerde zwembaden geanalyseerd. Per zwembad worden bezoekcijfers, functionaliteit en andere exploitatiegegevens vergeleken met door Drijver en Partners gehanteerde kengetallen en benchmarkcijfers. Ter voorkoming van eventuele misverstanden is het van belang om vooraf enkele begrippen nader toe te lichten. Bij de beschrijving van de zwembaden worden verschillende soorten bassins benoemd, zoals ‘wedstrijdbad’, ‘doelgroepenbad’ en ‘instructiebad’. Die namen doen wellicht vermoeden dat die bassins alleen voor die activiteiten kunnen worden gebruikt die in de naam naar voren komen. Dat is niet het geval. Een wedstrijdbad wordt namelijk niet alleen voor zwemwedstrijden gebruikt, maar ook voor banen zwemmen, leszwemmen en doelgroepactiviteiten. In een doelgroepenbad vinden niet alleen doelgroepactiviteiten plaats en een instructiebad wordt niet uitsluitend voor zwemlessen gebruikt.

2.1

Zwembad het Polderbad

2.1.1

Beschrijving algemeen

Het Polderbad, onderdeel van sportcentrum Parkzoom, in Nieuwerkerk aan den IJssel bestaat uit een binnenaccommodatie en een buitenaccommodatie. Het binnenbad beschikt over een 25 x 14 meter wedstrijdbad, met een deels beweegbare bodem, waterglijbaan en diverse speelelementen. Naast het wedstrijdbad is een instructiebassin van 12 x 9 meter gesitueerd met diverse speelelementen en een bubbelbank. De zwemzaal beschikt daarnaast over een 10 m2 groot peuterbassin, een infraroodsauna, Turks stoombad en een invalidelift. Vanaf een tribune is het mogelijk de verrichtingen in het instructiebad en wedstrijdbassin te volgen. De buitenaccommodatie bestaat uit een recreatief buitenzwembad met een speeleiland, waterglijbaan en wildwaterkreek, en diverse speelelementen. Het recreatiebad grenst aan een ligweide van circa 1.000 m2 , een horecavoorziening en een peuterbad van 30 m2 . In totaal beschikt het Polderbad over 458 m2 zwembadwater binnen (exclusief peuterbad) en 775 m2 zwembadwater buiten, exclusief het speeleiland en het peuterbassin.

2.1.2

Bezoek en bezetting

Het zwembad wordt jaarrond, m.u.v. een eventuele zomersluiting van de binnenaccommodatie, gebruikt door recreatieve zwemmers, leszwemmers, doelgroepen en verenigingen. De onderstaande tabel laat de bezoekerscijfers zien van het Polderbad van de laatste representatieve exploitatiejaren.

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

6 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Tabel 2.1: Bezoekcijfers zwembad het Polderbad Bezoek Polderbad exclusief buitenbad Recreatief

Animocijfers

2018

2019

2018

2019

20.857

24.368

0,49

0,56

Doelgroepen

8.434

7.716

0,20

0,18

Instructie

20.727

27.665

0,48

0,63

Scholen

-

-

-

-

Verenigingen

20.269

17.460

0,47

0,40

Totaal bezoek Binnenbad

70.287

77.209

1,64

1,76

Bezoek buitenbad

16.160

13.104

0,38

0,30

Totaal bezoek Polderbad

86.447

90.313

2,02

2,06

Het aantal recreatieve bezoekers en instructiebezoeken is in 2019 t.o.v.2018 gegroeid. Oorzaken hiervoor zijn o.a. de inspanningen voor het vergroten van het aantal zwemleskinderen en de groeiende populariteit van banenzwemmen dat onder recreatief zwemmen wordt geschaard. Daar tegenover staat een lichte daling in het aantal bezoeken voor doelgroepen en verenigingen. Het aantal bezoekers voor het buitenbad is t.o.v. topzomer 2018 ook lager. Het animocijfer geeft het gemiddeld aantal bezoeken per inwoner van de gemeente Zuidplas aan en is een valide prestatie-indicator. Het animocijfer van Zuidplas en het Polderbad wordt vergeleken met de landelijke benchmarkcijfers. Vanzelfsprekend is er in de meeste zwembaden wel sprake van enige overloop van en naar omliggende gemeenten (bijvoorbeeld Gouda, Zoetermeer of Rotterdam), maar per saldo is het realistisch om het verzorgingsgebied van het Polderbad in 2019 op ongeveer 43.900 inwoners te ramen. Voor het bepalen van de animocijfers in de omliggende gemeenten wordt immers ook gebruik gemaakt van de inwoneraantallen van die betreffende gemeente. Op die manier ontstaat er een dekkend beeld van verzorgingsgebieden voor de zwembaden. Dit betekent voor het Polderbad een animocijfer van 2,06. Het landelijk gemiddelde voor overdekte zwembaden gecombineerd met een buitenbad is een animocijfer van 3,5 tot 4,5.

Het zwembadbezoek in het Polderbad is dus laag t.o.v. het landelijk beeld. Het animocijfer voor instructiezwemmen is daarentegen wel voldoende, zeker met inbegrip van het feit dat er een volledig klokuur les wordt gegeven. Bij andere zwembadexploitanten wordt veelvuldig een leszwemduur van drie kwartier gehanteerd, hetgeen invloed heeft op het aantal bezoeken per uur. Bezoek per m2 zwemwater Het buitenbad en het binnenbad kunnen niet onafhankelijk van elkaar functioneren. Het buitenbad kan bijvoorbeeld enkel verwarmd worden als het binnenbad niet verwarmd wordt. Door deze technische omstandigheid dienen bij het bepalen van het kengetal ‘bezoekers per m2’ beide baden afzonderlijk geanalyseerd te worden. Het aantal bezoekers van 169 per m2 binnenzwemwater in 2019 is laag. Het landelijk gemiddelde voor overdekte zwembaden ligt op 255 bezoekers. Vanaf 300 bezoekers per m2 zwemwater wordt van een ‘vol’ zwembad gesproken. Het aantal bezoekers per m2 buitenwater is met 17 ook laag. Voor buitenbaden geldt een gemiddelde van zo`n 35 bezoekers per m2 . Voor het Polderbad betekent dat op basis van de bezoekersaantallen van 2019 daarom sprake is van overcapaciteit aan zwemwater. Tabel 2.2: Aantal bezoekers per vierkante meter zwembad het Polderbad Polderbad

2018

2019

Bezoekers per m2 binnen

153

169

21

17

2

Bezoekers per m buitenbad

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

7 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Er zijn echter wel verklarende omstandigheden voor het geringe animo en bezoek van het zwembad. Allereerst is door de afschaffing van het schoolzwemmen in 2010 het bezoekersaantal flink gedaald en worden er onder schooltijd minder activiteiten georganiseerd. Onder schooltijd vinden nu doelgroeplessen en banenzwemmen plaats. Na schooltijd begint het leszwemmen en ‘s avonds is het zwembad doorgaans in gebruik door verenigingen. De huidige functionaliteit van het wedstrijdbad en het instructiebad is beperkt. Door het ontbreken van een beweegbare bodem, of meer passende waterdiepte in het instructiebad zijn zwemleskinderen al snel het bassin ‘uitgegroeid’. Daarnaast is het instructiebad in zeer geringe mate geschikt voor doelgroepen. Een van de weinige activiteiten die kan worden georganiseerd in het instructiebad is het baby-peuterzwemmen. Het wedstrijdbad beschikt wel over een gedeeltelijk beweegbare bodem, waardoor de functionaliteit beter passend is bij het aanbod voor zwemles en doelgroepen. Maar juist het aanpassen aan datzelfde aanbod betekent een standaard hogere water temperatuur. Verenigingszwemmers zijn niet gebaat bij een hogere watertemperatuur, in tegendeel. De huidige watertemperatuur is 300 +, terwijl een wedstrijdzwemmer graag rond de 280 traint en wedstrijden zwemt.

Het buitenzwembad is slechts in de schoolvakantieperiode in de zomer geopend en heeft een zeer laag animocijfer. Het zwembad is gericht op gezinnen en heeft voor die doelgroep een passend en aantrekkelijk aanbod. Door technische beperkingen was het echter niet mogelijk het buitenbad en binnenbad gezamenlijk te verwarmen, inmiddels is dat mogelijk. Vanuit exploitatieoogpunt zijn zwemlessen verreweg het meest commercieel interessant. Dit wordt bevestigd in onderstaande tabel. Hierin worden het aantal uren activiteit in het zwembad afgezet tegen het percentage van de exploitatieomzet. Meer dan de helft van de omzet van het Polderbad wordt behaald uit bijna een kwart van de activiteitenuren. Ieder zwemlesuur zijn er in het Polderbad maximaal 4 zwemlesgroepjes aan het lessen, verdeeld over het wedstrijdbad en instructiebad. Hier staan echter wel hogere personeelslasten tegenover. Tabel 2.3: Verhouding uren en omzet zwembad het Polderbad Exploitatie Polderbad 2019

Uren

Omzet

Recreatief

27,6%

28,4%

Doelgroepen

23,0%

7,5%

Instructie

23,7%

54,6%

Verenigingen

25,6%

9,5%

Totaal

100%

100%

In de afsluitende paragraaf met betrekking tot de zwembaden wordt verder ingegaan op het bezoek per uur in de zwembaden.

2.1.3

Onderhoudsstaat

Momenteel wordt een grondige renovatie afgerond van de technische installaties. Een geheel nieuw gebouwbeheerssysteem wordt geïmplementeerd en de kachel ten behoeve van het verwarmen van het water wordt vervangen door een HR installatie.

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

8 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

2.2

Zwembad de Zuidplas

2.2.1

Beschrijving algemeen

In de kern Moordrecht is zwembad de Zuidplas onderdeel van sportcentrum Zuidplas. Het zwembad bestaat uit 2 bassins, te weten een wedstrijdbad van 25 x 10 meter en een instructiebad van 10 x 8 meter. Het zwembad heeft geen recreatieve elementen en geen peuterbad. Het totale wateroppervlak bedraagt 330 m2 .

2.2.2

Bezoek en bezetting

De onderstaande tabel laat de bezoekerscijfers zien van zwembad de Zuidplas van de laatste representatieve exploitatiejaren. Tabel 2.4: Bezoekcijfers zwembad de Zuidplas Bezoek

Animocijfers

Zwembad Zuidplas

2018

2019

2018

2019

Recreatief

4.413

4.595

0,10

0,10

Doelgroepen

3.578

3.494

0,08

0,08

Instructie

11.752

12.614

0,27

0,29

Scholen

-

-

-

-

Verenigingen

16.888

12.607

0,39

0,29

Totaal bezoek Zuidplas

36.631

33.310

0,86

0,76

In vergelijking met het Polderbad zijn de bezoekersaantallen een stuk lager. Dit verschil zit voornamelijk in het geringe recreatieve gebruik en aanbod van zwembad de Zuidplas. Net als bij het Polderbad groeit het aantal zwemlesbezoeken en daalt het aantal verenigingsbezoeken. De animocijfers, op basis van het aantal bezoekers van zwembad de Zuidplas en het aantal inwoners van de gemeente Zuidplas, zijn lager dan bij het Polderbad en lager dan het landelijke gemiddelde voor overdekte zwembaden (4). Tabel 2.5: Aantal bezoekers per vierkante meter zwembad de Zuidplas Zwembad Zuidplas 2

Bezoekers per m binnen

2018

2019

111

101

Het aantal bezoekers per m2 wateroppervlak is met 101 lager dan het landelijk gemiddelde van 255 bezoekers. Hierbij dient vermeld dat het instructiebassin een zeer geringe functionaliteit heeft vanwege een beperkte waterdiepte en het wedstrijdbassin niet beschikt over een beweegbare bodem. In zwembad de Zuidplas kan met maximaal 3 groepjes tegelijk zwemles worden gegeven. Doorgaans zijn er 2 zwemlesgroepjes tegelijkertijd aan het lessen. Net als bij het Polderbad speelt hierbij de functionaliteit van het instructiebad een rol. Desalniettemin is instructiezwemmen de belangrijkste bron van omzet in de exploitatie van zwembad de Zuidplas.

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

9 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Tabel 2.6: Verhouding uren en omzet zwembad de Zuidplas Exploitatie Zwembad Zuidplas 2019 Uren

Omzet

Recreatief

19,4%

6,9%

Doelgroepen

9,1%

6,4%

Instructie

52,1%

64,5%

Verenigingen

19,4%

22,2%

Totaal

100%

100%

Aangemerkt dient echter te worden dat zwembad de Zuidplas in tegenstelling tot het Polderbad in de middaguren en avonduren minder gebruikt wordt voor doelgroepen, recreatief zwemmen en verenigingen. Een verdere functionele beperking van zwembad de Zuidplas is de breedte van het wedstrijdbad. Met 4 zwembanen is het een smal bad voor bijvoorbeeld waterpolo en kan er in trainingsuren minder gedifferentieerd worden in leeftijd, snelheid en andere onderscheiden. Daarnaast is de hogere watertemperatuur passend bij het leszwemmen, net als in het Polderbad, niet wenselijk voor sportief gebruik.

2.2.3

Onderhoudsstaat

Zwembad de Zuidplas is de afgelopen jaren goed onderhouden, maar is desondanks een verouderde accommodatie. Grootschalig onderhoud aan onder meer de technische ruimte ligt in het verschiet.

2.3

Conclusies zwembaden

2.3.1

Bezoek en bezetting

Alvorens de conclusies van bovenstaande zwembadanalyse worden geformuleerd wordt ingegaan op het bezettingsrooster en daaraan gerelateerde bezoek van de zwembaden. Dit geeft een verhelderende vergelijking tussen beide baden. Het Polderbad is ruim 26 uur langer open in een reguliere week dan zwembad de Zuidplas. Het verenigingsgebruik en recreatief zwemmen zijn in het Polderbad zo`n 10 uur groter dan in Moordrecht. In het Polderbad worden tevens meer doelgroeplessen georganiseerd. Het kleinere aantal instructie-uren in het Polderbad wordt gecompenseerd door het groter aantal zwemlesgroepjes per uur en de afmetingen van de zwembassins. Tabel 2.7: Bezettingsrooster zwembaden Uren per week (regulier) 2019

Polderbad

Moordrecht

Totaal

Recreatief

17,75

8

25,75

Doelgroepen

16

3,75

19,75

Instructie

15,5

21,5

37

Verenigingen

18,25

8

26,25

Totaal

67,5

41,25

108,75

Het bezoek per uur is naast een financiële analyse een graadmeter voor de exploitatie. Het bezoek per uur is berekend op basis van het totaal aantal bezoekers afgezet tegen de jaarbezetting. Het verenigingszwemmen in de Zuidplas en het instructiezwemmen in het Polderbad zijn in vergelijking met de landelijke gemiddelden goed bezocht. Voor doelgroepen geldt in beide baden een beneden gemiddeld bezoek ten opzichte van de landelijke benchmark. Peiljaar 2019 is voor Zwembad De Zuidplas het eerste jaar dat het geëxploiteerd is door Sportstichting Zuidplas. In 2019 werden er in Het Polderbad en het zwembad in Moordrecht andere tarieven en voorwaarden voor

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

10 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

o.a. zwemles gehanteerd. Onder andere de groepsgrootte van de zwemlesgroepjes in Moordrecht verschilt van de exploitatie van Het Polderbad en heeft invloed op het aantal bezoekers per uur. Tabel 2.8: Bezoekersaantallen per uur zwembaden Bezoek per uur 2019

Polderbad

Zuidplas

Totaal

Recreatief

29,5

12,2

24,1

Doelgroepen

11,2

19,8

12,9

Instructie

38,9

12,5

23,4

Verenigingen

22,8

33,5

26,3

Totaal (gemiddeld)

25,8

17,2

22,4

De twee bovenstaande paragrafen worden in onderstaande tabellen met de belangrijkste kengetallen samengevat: bezoekers, animocijfers en bezoekers per m2 zwembadwater. Tabel 2.9: Bezoek en animocijfers zwembaden Bezoek Polderbad exclusief buitenbad Recreatief

Animocijfers

2018

2019

2018

2019

20.857

24.368

0,49

0,56

Doelgroepen

8.434

7.716

0,20

0,18

Instructie

20.727

27.665

0,48

0,63

Scholen

-

-

-

-

Verenigingen

20.269

17.460

0,47

0,40

Totaal bezoek Binnenbad

70.287

77.209

1,64

1,76

Bezoek buitenbad

16.160

13.104

0,38

0,30

Totaal bezoek Polderbad

86.447

90.313

2,02

2,06

Bezoek

Animocijfers

Zwembad Zuidplas

2018

2019

2018

2019

Recreatief

4.413

4.595

0,10

0,10

Doelgroepen

3.578

3.494

0,08

0,08

Instructie

11.752

12.614

0,27

0,29

Scholen

-

-

-

-

Verenigingen

16.888

12.607

0,39

0,29

Totaal bezoek Zuidplas

36.631

33.310

0,86

0,76

Totaal bezoek / animo

123.078

123.623

2,88

2,82

42.762

43.894

Inwoners Zuidplas

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

11 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Tabel 2.10: Aantal bezoekers per vierkante meter zwembaden Polderbad

2018

2019

Bezoekers per m2 binnen

153

169

21

17

Zwembad Zuidplas

2018

2019

Bezoekers per m 2 binnen

111

101

Totaal bezoekers per m2

136

140

2

Bezoekers per m buitenbad

De hieruit en uit voorgaande paragrafen te formuleren conclusies zijn: • De animocijfers zijn laag in vergelijking met de gehanteerde landelijke gemiddelden. Het animocijfer van beide zwembaden opgeteld (2,88) komt niet aan het landelijke gemiddelde van 4 voor overdekte zwembaden. Een animocijfer als dit komt in den lande overigens vaker voor in middelgrote gemeenten met verschillende (dorps)kernen. • Het totale animocijfer voor instructiezwemmen van beide baden opgeteld (0,91) ligt rond het landelijk gemiddelde en is goed te noemen. • Het aantal bezoekers is niet in verhouding met het totale aantal vierkante meters zwembadwater. Het aantal bezoekers van de beide zwembaden afgezet tegen de zwemwateroppervlakte is 140 in 2019 ten opzichte van een landelijke gemiddelde van 255. • Er is sprake van overcapaciteit zwemwater in de gemeente Zuidplas, echter: • Beide zwembaden hebben een zeer beperkte functionaliteit; • Bezoek per uur recreatief en instructie is in Polderbad voldoende; • Bezoek per uur doelgroepen en verenigingen is in zwembad de Zuidplas voldoende; • Openstellingsrooster zwembad de Zuidplas is beperkt (avonduren en overdag); • Het buitenbad in Nieuwerkerk aan den IJssel is zeer beperkt open; • Ondanks de leeftijd en enkele opkomende bouwkundige gebreken zijn beide zwembaden goed onderhouden en voldoen zij aan alle geldende wet- en regelgeving.

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

12 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

3

Huidige situatie binnensport

De huidige situatie van de bezetting en capaciteit van de verschillende binnensportaccommodaties wordt geanalyseerd aan de hand van de piekbezetting. De jaarbezetting van een binnensportaccommodatie geeft geen volledig en valide beeld van de bezetting. Een hockeyclub gebruikt bijvoorbeeld slechts 3 maanden per jaar een sporthal en een basisschool gymt niet in de schoolvakanties. Deze specifieke omstandigheden kunnen niet worden uitgelezen in een jaarbezetting. Voor het bepalen van de maximale bezetting en het bepalen van eventuele knelpunten, capaciteitstekorten en overschotten is gekozen voor een representatieve week in januari 2020; pré corona. Voor de piekbelasting gaan we uit van een maximale capaciteit van: • 26,00 uur per week voor primair onderwijsgebruik • 40,00 uur per week voor voorgezet onderwijsgebruik • 48,50 uur per week voor verenigingsgebruik • 42,50 uur per week voor verenigingsgebruik wanneer sprake is van zondagsluiting • Onderwijsgebruik 40 weken per jaar • Verenigingsgebruik 44 weken per jaar N.B. alle bezettingsroosters zijn verrekend naar hele sporthallen en gymzalen. Daarnaast refereren de genoemde afmetingen van de sporthallen en gymzalen naar het sportvloeroppervlak, dus excl. berging, kleedruimtes en tribune.

3.1

Bezetting sporthallen

3.1.1

Sporthal Parkzoom

Sporthal Parkzoom is de binnensportaccommodatie van sportcentrum Parkzoom waar ook zwembad het Polderbad onderdeel van uitmaakt. De sporthal heeft de afmetingen 48 x 28 meter, in totaal 1.344 m2 groot, en is daardoor geschikt voor alle gangbare zaalsporten. Er wordt door verschillende verenigingen (B.C.N., basketbalvereniging De Waterdragers, HC de IJssel, korfbalvereniging IJsselvogels, ZVV Margriet en C.K.V.) en onderwijsinstellingen (OBS de Terp, CBS Rehoboth, RKBS de Wingerd, VO Thorbecke en ABBS Montessori) gebruik gemaakt van de sporthal. Het sportcomplex wordt geëxploiteerd door Sportstichting Zuidplas. In 2019 bedroeg het totaal aantal bezette uren 1.719, een totaal gemiddeld bezettingspercentage van 44%. De piekbezetting van de Parkzoomhal laat een ander beeld zien dan de jaarbezetting. De piekbezetting voor onderwijs bedraagt 75% en voor sport 91%. Totaal is de piekbelasting voor de Parkzoomhal 88% van de beschikbare capaciteit. Dit houdt in dat de sporthal tijdens piekmomenten met een capaciteitstekort te maken heeft.

3.1.2

Sporthal de Zuidplas

Sporthal de Zuidplas in Moordrecht maakt onderdeel uit van sportcentrum Zuidplas en wordt geëxploiteerd door Sportstichting Zuidplas. Het complex bestaat naast de sporthal uit een gymzaal en binnenzwembad. De sporthal meet 45 x 22 meter (990 m2) en is daardoor geschikt voor alle gangbare zaalsporten. De sporthal wordt zowel door onderwijsinstellingen (OBS Ixieje, RKBS Sint Jozef en PCB Meester Lalleman) als verenigingen (korfbalvereniging IJsselvogels, M.V.C.en HC de IJssel) gebruikt. Korfbalvereniging De IJsselvogels is de grootste gebruiker van de sporthal. In 2019 bedroeg het totaal aantal bezette uren 1.252, een totaal gemiddeld bezettingspercentage van 32%.

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

13 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

De piekbelasting van sporthal de Zuidplas voor onderwijs bedraagt 53% van de beschikbare capaciteit. Voor verenigingsgebruik is de piekbelasting 88%, waardoor er een totale piekbelasting van 76% is. Dit betekent dat sporthal de Zuidplas tijdens piekperioden bovengemiddeld bezet is, maar er is geen sprake van knelpunten.

3.1.3

Sporthal Swanla

In Zevenhuizen exploiteert Stichting Swanla, naast het cultureel centrum/dorpshuis en de gymzaal, een sporthal. Deze sporthal is de thuisplaats van eredivisie volleybalclub ZVH. ZVH bezet het grootste deel van de capaciteit van de sporthal. Naast volleybal wordt er in geringe mate door onderwijsinstellingen (OBS ’t Reigerbos), kinderopvang en andere verenigingen (badmintonvereniging Zevenhuizen, Timmers Sport en Karate Kaizen) gebruik gemaakt van de sporthal. De sporthal meet 48 x 24 meter en is daardoor 1.152 m2 groot. Door het geringe onderwijsgebruik, wat overigens in de toekomst zal toenemen, bedraagt de gemiddelde bezettingsgraad 61%. Deze bezettingsgraad geeft echter geen valide beeld van de werkelijke bezetting. De piekbezetting bedraagt gemiddeld 73%. Voor de verenigingsuren bedraagt de piekbelasting 90% van de capaciteit. Deze belasting is niet enkel in de maanden dat er ook aan zaalhockey of andere incidentele gebruikers sporten van toepassing zijn, maar het gehele volleybalseizoen; van september tot en met april. De bezetting tijdens piekmomenten levert knelpunten op voor ZVH. Echter zijn deze niet enkel een gevolg van de zaalcapaciteit, maar ook door het beperkte aantal kleedkamers (4 stuks) wat niet conform de richtlijnen van NOC*NSF (6 stuks).

Momenteel is de renovatie van de luchtbehandeling en dak- en muurisolatie afgerond, waardoor de sporthal een passende klimaatregeling voor topsportwedstrijden en toeschouwers krijgt.

3.1.4

Sporthal Op Moer

In Moerkapelle exploiteert Stichting Op Moer het dorpshuis. Onderdeel van dit dorpshuis is een sporthal van 46 x 23 meter, grootte 1.058 m2. Er is bij de houten sportvloer sprake van ongeveer een meter brede buitenlijnse uitloopruimte. Het dorpshuis kent, m.u.v. de kerkfunctie, een zondagsluiting. Hierdoor is het voor gebruikers niet mogelijk om op zondag gebruik te maken van de sporthal. De sporthal is door de afmetingen en belijning geschikt voor alle standaard zaalsporten. Naast onderwijsinstellingen (CBS Rehoboth en OBS Keijzerschool), is een belangrijke gebruiker van de sporthal Rolling’90, een rolschaatsvereniging die op wereldniveau acteert. De gemiddelde bezettingsgraad bedraagt 52%, waarbij verenigingsgebruik het grootste gedeelte van de bezetting opeist. De piekbezetting is gemiddeld 75% van de beschikbare capaciteit, exclusief de zondag. Voor verenigingsgebruik bedraagt de piekbezetting 92% wat zorgt voor een drukke bezetting. Vooral de maanden waarin er sprake is van zaalhockey, in 2019 in de maanden januari, februari en december, is de zaterdag volledig gevuld met sportverenigingen. Gedurende het jaar organiseert Rolling’90 extra trainingsmomenten op zaterdag.

3.1.5

Sporthal de Kleine Vink

In Nieuwerkerk aan den IJssel staat een 2e sporthal aan de andere kant van het dorp: de Kleine Vink. Deze sporthal, opgeleverd in 2011, wordt door de Sportstichting geëxploiteerd. Korfbalvereniging CKV exploiteert in hetzelfde gebouw een eigen clubgebouw, wat grenst aan buitenvelden. De afmetingen zijn 41 x 22 meter, grootte 902 m2 , waardoor deze hal geschikt is voor de meeste zaalsporten. Er zijn een aantal bouwkundige knelpunten, te weten de tribunecapaciteit en de compacte halafmeting. De hal voldoet aan alle bouwkundige en speltechnische eisen, maar er is bijvoorbeeld geen uitloopruimte buiten de speellijnen en de voorste rij van de tribune grenst direct aan de zijlijn

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

14 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

van het speelveld. De jaarbezetting bedraagt gemiddeld 34%. Maar dit beeld vertekent omdat er in geringe mate sprake is van onderwijsgebruik (VO Thorbecke) overdag en de korfbalclub een kort zaalseizoen kent. Het beeld dat korfbal een grote piekbelasting heeft, wordt bevestigd in de piekbezetting. De Kleine Vink is met 99% vol en kent een capaciteitstekort voor binnensportverenigingen, daar er sprake is van een onvervulde behoefte van CKV. Zij lopen tegen een gebrek aan trainingsuren voor jeugdleden aan. Het onderwijsgebruik heeft slechts een piekbezetting van 20%. Hierdoor is de gemiddelde piekbezetting 63%. De sportcapaciteit voor de Kleine Vink is een knelpunt. In 2018 heeft de hockey, gymnastiek en korfbalvereniging gezamenlijk een oproep gedaan om hun behoefte aan een nieuwe sporthal kenbaar te maken. Voor de toekomst wordt een groter capaciteitstekort verwacht voor de zaalsport i.v.m. de transitie van korfbal van veldsport naar zaalsport.

3.1.6

Conclusies bezetting sporthallen

In onderstaande tabel is de piekbelasting van de verschillende sporthallen weergegeven. Bij rode cellen is er sprake van (beginnende) ondercapaciteit, bij oranje cellen is er sprake van onderbezetting ofwel overcapaciteit. Tabel 3.1: Piekbezetting sporthallen (week 3 2020) Piekbezetting binnensportaccommodaties Zuidplas week 3 2020 accommodatie onderwijs sport overig totaal onderwijs sport totaal uren per 1/1 accommodatie bezettingspercentage Parkzoomhal 19,63 44,25 1,50 65,38 75% 91% 88% Sporthal de Kleine Vink 8,00 48,00 0,00 56,00 20% 99% 63% Sporthal Swanla 5,00 43,75 6,00 54,75 19% 90% 73% Sporthal Op Moer 12,33 39,00 0,00 51,33 47% 92% 75% Sporthal De Zuidplas 13,75 42,50 0,00 56,25 53% 88% 76%

Voor alle sporthallen geldt dat op de piekmomenten een groot deel van de capaciteit van de sporthallen wordt gebruikt door verenigingen in de avonduren en weekenden en er sprake is van een gezonde piekbezettingsgraad. Voor Parkzoomhal, de Kleine Vink, Swanla en Op Moer geldt dat er knelpunten ontstaan voor verenigings/sportgebruik omdat de capaciteit voor 90% of meer wordt gebruikt. Overdag wordt er door onderwijsgebruikers minder capaciteit afgenomen dan mogelijk is. Op basis van het winterrooster van januari (week 3) 2020 kan worden geconcludeerd dat in de winter 25% van de bezette binnensportcapaciteit voor rekening komt van de hockey en korfbal. Wanneer de competities van hockey worden meegerekend dan is er zelfs sprake van 30%. In onderstaande tabel is de jaarbezetting van de sporthallen samengevat. Tabel 3.2: Jaarbezetting sporthallen (2019) Jaarbezetting binnensportaccommodaties Zuidplas 2019 accommodatie kern Parkzoomhal Sporthal de Kleine Vink Sporthal Swanla Sporthal Op Moer Sporthal De Zuidplas

Nieuwerkerk aan den Ijssel Nieuwerkerk aan den Ijssel Zevenhuizen Moerkapelle Moordrecht

onderwijs

sport overige uren per jaar 1/1 sporthal 467 1.142 110 328 1.003 8 210 1.896 252 496 1.380 16 422 774 56

totaal

onderwijs sport totaal bezettingspercentage 1.719 45% 54% 1.339 21% 47% 2.358 20% 89% 1.892 48% 74% 1.252 41% 36%

44% 34% 61% 52% 32%

In de jaarbezetting blijkt eveneens dat bij sporthal Swanla de sportverenigingen de zaalsportcapaciteit druk bezetten (89%). De uren onder ‘overige’ zijn het reguliere dagelijkse gebruik van sporthal Swanla door de kinderopvang op basis van reserveringen. Feitelijk gebruik kan afwijken van bovenstaande genoemde uren.

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

15 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

De zondagsluiting voor sporthal Op Moer resulteert in bovengemiddeld bezettingspercentage (74%) voor sport. Zonder zondagsluiting zou dit percentage dalen naar 69%. Uit de jaarbezetting blijkt tevens dat de piekbezettingsgraad voor de Kleine Vink en De Zuidplas hoger is dan de jaarbezettingsgraad. Dit als gevolg van de korte zaalseizoenen van korfbal.

3.2

Onderhoudsstaat sporthallen

De Kleine Vink is een relatief nieuwe sporthal waarbij het mogelijk is om deze op te delen in 2 zaaldelen middels een scheidingswand. In het verleden is er sprake geweest van legionellaproblematiek, waarop aanpassingen zijn gedaan aan de douche installatie. De Kleine Vink beschikt over 6 kleedkamers en voldoet daarmee aan de norm van NOC*NSF. De onderhoudsstaat is ruim voldoende, maar de functionaliteit van de sporthal is beperkt door de geringe gymnastiekinstallatie aan het plafond, basketringen en onvoldoende uitloopruimte buiten het speelveld. De tribunecapaciteit is voor korfbalvereniging CKV krap, maar de tribune grenst direct aan het speelveld. De kantine wordt door CKV geëxploiteerd en is voor zowel de binnen- als buitensportaccommodatie een thuis voor de korfbalvereniging.

3.3

Gymzalen

3.3.1

Beschrijving algemeen

Naast sporthallen kunnen onderwijsinstellingen en verenigingen gebruikmaken van gymzalen. In de gemeente Zuidplas zijn een zevental gymzalen, te weten: • Gymzaal Esse Zoom (Nieuwerkerk aan den IJssel) • Gymzaal Van Beethovenlaan (Nieuwerkerk aan den IJssel) • Gymzaal Kroonkruid (Nieuwerkerk aan den IJssel) • Sportzaal Comenius College (Nieuwerkerk aan den IJssel) • Gymzaal Swanla (Zevenhuizen) • Gymzaal Nederveenlaan (Zevenhuizen) • Gymzaal De Zuidplas (Moordrecht) Daarvan zijn 6 in eigendom van de gemeente en wordt gymzaal Nederveenlaan door de gemeente gehuurd. Gymzalen hebben een afmeting van 21 x 12 meter. De gymzaal in het Comenius College is een dubbele gymzaal en wordt als sportzaal aangeduid. Gymzaal Swanla heeft een grotere oppervlakte dan de andere enkele gymzalen, echter is de functionaliteit hetzelfde en wordt deze door zowel onderwijs als verenigingen gebruikt. Daarom wordt de term gymzaal aangehouden. In Moerkapelle is geen gymzaal aanwezig.

3.3.2

Verhuur en bezetting

De jaarbezetting van de gymzalen is in onderstaande tabel weergegeven. Er wordt uitgegaan van een onderwijscapaciteit gebaseerd op 26 uur per week, 40 uren per jaar: 1.040 klokuren. Verenigings/sportcapaciteit is op basis van 48,5 uur per week, 44 weken per jaar: 2.134 uren per jaar.

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

16 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Tabel 3.3: Jaarbezetting gymzalen (2019) Jaarbezetting binnensportaccommodaties Zuidplas 2019 accommodatie kern Gymzaal Esse Zoom Gymzaal Van Beethovenlaan Gymzaal Kroonkruid Sportzaal Comenius College Gymzaal Swanla Gymzaal Nederveenlaan Gymzaal De Zuidplas

Nieuwerkerk aan den Ijssel Nieuwerkerk aan den Ijssel Nieuwerkerk aan den Ijssel Nieuwerkerk aan den Ijssel Zevenhuizen Zevenhuizen Moordrecht

onderwijs

sport overige uren per jaar 1/1 sporthal 697 885 113 1.078 898 26 925 319 4 904 783 67 210 1.429 252 353 539 30 515 943 78

totaal

onderwijs sport totaal bezettingspercentage 1.695 67% 41% 2.001 104% 42% 1.247 89% 15% 1.753 87% 37% 1.891 20% 67% 922 34% 25% 1.537 50% 44%

44% 51% 32% 45% 49% 24% 39%

Behoudens gymzaal Swanla is er voor sportverenigingen op basis van de jaarbezetting in de avonduren en weekenden capaciteitsoverschot in de gymzalen. Volleybalvereniging ZVH is net als bij sporthal Swanla een grote afnemer van zaalcapaciteit. De gymzalen Kroonkruid en Comenius college hebben een zeer goede bezettingsgraad voor wat betreft onderwijsgebruik. De bezettingsgraad voor onderwijs in gymzaal Van Beethovenlaan duidt op een knelpunt en capaciteitstekort voor onderwijsgebruik. Net als bij sporthallen wordt de bezetting van de accommodaties geanalyseerd op basis van de piekbezetting. Bij rode cellen is er sprake van (beginnende) ondercapaciteit, bij oranje cellen is er sprake van onderbezetting ofwel overcapaciteit. Tabel 3.4: Piekbezetting gymzalen (week 3 2020) Piekbezetting binnensportaccommodaties Zuidplas week 3 2020 accommodatie onderwijs sport overig totaal onderwijs sport totaal uren per 1/1 accommodatie bezettingspercentage Gymzaal Esse Zoom 18,75 21,25 1,00 41,00 72% 44% 55% Gymzaal Van Beethovenlaan 28,00 21,00 0,00 49,00 108% 43% 66% Gymzaal Kroonkruid 24,25 4,50 2,00 30,75 93% 9% 41% Sportzaal Comenius College 22,13 19,00 4,50 45,63 85% 39% 61% Gymzaal Swanla 5,00 22,50 11,00 38,50 19% 46% 52% Gymzaal Nederveenlaan 23,75 13,00 4,00 40,75 91% 27% 55% Gymzaal De Zuidplas 9,25 25,50 4,00 38,75 36% 53% 52%

Bij analyse van de piekbezetting blijkt dat voornamelijk het onderwijs een groot deel van de capaciteit gebruikt. Bij de gymzalen Nederveenlaan en Kroonkruid is sprake van een beginnend capaciteitstekort en zullen basisscholen planning technische uitdagingen ondervinden. Echter in Swanla is ruimschoots capaciteit aanwezig, dusdanig dat op termijn gymzaal Nederveenlaan kan worden afgestoten. Gymzaal van Beethovenlaan vormt een knelpunt voor onderwijsgebruik. Voor de gymzalen geldt dat er in de avonduren overcapaciteit is voor sport/verenigingsgebruik. Door zeer beperkt verenigingsgebruik in gymzaal Kroonkruid en Nederveenlaan is er statistisch sprake van onderbezetting bij deze gymzaal, echter is in de praktijk sprake van ondercapaciteit voor onderwijs in Kroonkruid en de Nederveenlaan.

3.3.3

Onderhoudsstaat

De gymzalen hebben verschillende exploitanten. Behoudens de gymzaal in Swanla worden de gymzalen geëxploiteerd door Sportstichting Zuidplas. Alle gymzalen hebben een MJOP waarvan de meeste tot 2039 lopen. Blijkens de schouw is de onderhoudsstaat van alle gymzalen ruim voldoende. Aandachtspunten zijn echter: • De sportvloer en scheidingswand van sportzaal Comenius College ogen versleten, daarnaast is er tijdens de schouw een lekkage geconstateerd in de berging;

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

17 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

• • • •

3.4

Wandrekken van gymzaal Kroonkruid zijn afgekeurd; Gymzaal De Zuidplas beschikt niet over eigen kleedkamers, maar deelt deze met de sporthal; Alle gymzalen beschikken over voldoende berging en een gymnastiekinrichting; De onderhoudsstaat van de gehuurde gymzaal Nederveenlaan is in vergelijking met de andere gymzalen, ondanks de leeftijd van het gebouw, van een lager niveau. Dit betreft voornamelijk het buitengedeelte (houtwerk).

Conclusies binnensport

Aangaande binnensportaccommodaties kan concluderend gesteld worden dat: • Sporthallen in de avonduren en in de weekenden zeer goed bezet zijn met verenigingen; • Gymzalen doordeweeks overdag zeer goed bezet zijn met onderwijs; • Er een capaciteitsknelpunt in piekmomenten voor zaalsporten is in de Parkzoomhal, sporthal de Kleine Vink, Swanla en Op Moer; • Korfbal en hockey in de winterperiode gezamenlijk 25% capaciteitsbezetting van de sporthallen voor hun rekening nemen; • Er een capaciteitsknelpunt in onderwijsgebruik is in gymzaal Van Beethovenlaan en een beginnend capaciteitsknelpunt bij de gymzalen Kroonkruid en Nederveenlaan; • De binnensportaccommodaties zijn goed onderhouden, maar voldoen in enkele gevallen niet aan de kleedkamernorm van NOC*NSF; • De functionaliteit van sporthal de Kleine Vink is beperkt a.g.v. inrichting en afmeting.

Tabel 3.5: Piekbezetting binnensportaccommodaties (week 3 2020) Piekbezetting binnensportaccommodaties Zuidplas week 3 2020 accommodatie onderwijs sport overig totaal onderwijs sport totaal uren per 1/1 accommodatie bezettingspercentage Parkzoomhal 19,63 44,25 1,50 65,38 75% 91% 88% Sporthal de Kleine Vink 8,00 48,00 0,00 56,00 20% 99% 63% Gymzaal Esse Zoom 18,75 21,25 1,00 41,00 72% 44% 55% Gymzaal Van Beethovenlaan 28,00 21,00 0,00 49,00 108% 43% 66% Gymzaal Kroonkruid 24,25 4,50 2,00 30,75 93% 9% 41% Sportzaal Comenius College 22,13 19,00 4,50 45,63 85% 39% 61% Sporthal Swanla 5,00 43,75 6,00 54,75 19% 90% 73% Gymzaal Swanla 5,00 22,50 11,00 38,50 19% 46% 52% Gymzaal Nederveenlaan 23,75 13,00 4,00 40,75 91% 27% 55% Sporthal Op Moer 12,33 39,00 0,00 51,33 47% 92% 75% Sporthal De Zuidplas 13,75 42,50 0,00 56,25 53% 88% 76% Gymzaal De Zuidplas 9,25 25,50 4,00 38,75 36% 53% 52%

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

18 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

4

Huidige situatie MFC’s

Waar in het vorige hoofdstuk de huidige situatie van de binnensport van dorpshuizen Op Moer en Swanla (sporthallen en gymzaal) is belicht, wordt in dit hoofdstuk dieper ingegaan op de multifunctionele facetten van de dorpshuizen in de huidige situatie.

4.1

MFC Op Moer

4.1.1

Beschrijving algemeen

Dorpshuis Op Moer in Moerkapelle beschikt naast de sporthal over een multifunctionele zaal (Zuidplaspolderzaal) die in twee delen kan worden opgesplitst en gebruikt wordt voor kerkdiensten, uitvaartdiensten en als trouwlocatie. Verder is er een huiskamer/bar (Wilde Veenen) die plek biedt voor onder meer vergaderingen, feesten en dineren. Ook is er een kegelzaal wat zich leent voor bijeenkomsten en cursussen. Naast deze faciliteiten heeft Op Moer overige ruimtes die worden verhuurd aan de kinderopvang IJsselkids. Op zondag is het dorpshuis gesloten, echter vinden er dan wel twee kerkdiensten plaats in de Zuidplaspolderzaal.

4.1.2

Verhuur en bezetting

Verschillende verenigingen en maatschappelijke organisaties hebben Op Moer als thuishonk. Bijlage 1 laat de bezetting van de Zuidplaspolderzaal zien. Uit het overzicht komen naast de yoga en zumba de volgende gebruikers naar voren: • Vrouwen van Nu (vrouwenvereniging) • Christenvrouw (interkerkelijke vereniging) • Manteau (verkeersschool) • Stichting Jachtopleiding Nederland (jachtvereniging) • Hersteld Hervormde Gemeente Moerkapelle (kerk) • Peuteropvang en BSO Het Ganzennest (IJsselkids kinderopvang) • MG Car Club Holland (autoclub) De kerk (5 uur), de kinderopvang (10,5 uur) en de verkeerschool (8 uur) maken wekelijks gebruik van de zaal. De overige gebruikers bezetten de zaal enkele keren per jaar. Volgens de beheerster van Op Moer zijn er zelden problemen met de capaciteit van de Zuidplaspolderzaal. In ruimte Wilde Veenen worden gezelligheidsactiviteiten georganiseerd met Stichting Welzijn en ouderenbonden. Daaronder behoort tevens dat Kookclub ‘Heeren van Op Moer’ één keer in de maand langskomen om alleenstaande ouderen een gezamenlijke avondmaaltijd aan te bieden. De kegelzaal wordt maandelijks een avond gehuurd door de kegelclub.

4.1.3

Onderhoudsstaat

Het gebouw is verouderd en grootschalig onderhoud ligt in het verschiet. De afgelopen maanden heeft verschillend onderhoud plaats gevonden aan het dorpshuis. Een nieuw dak is gelegd, alle energievoorzieningen zijn vernieuwd, en de kleedkamers, toiletten en douches zijn onder handen genomen.

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

19 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

4.1.4

Conclusies MFC Op Moer

Dorpshuis Op Moer focust zich naast een sportfunctie ook op een maatschappelijk sociale functie. De bezetting van de faciliteiten voor maatschappelijke activiteiten is over het algemeen redelijk. De Zuidplaspolderzaal biedt voldoende capaciteit voor de verenigingen en organisaties om activiteiten te ontplooien. Het gebruik van de Wilde Veenen en kegelzaal is beperkt.

4.2

MFC Swanla

4.2.1

Beschrijving algemeen

Gelegen in Zevenhuizen beschikt dorpshuis Swanla naast een sporthal en gymzaal over diverse faciliteiten. Er is een pub, foyer en Catgeszaal die voor verschillende doeleinden kunnen worden gebruikt, zoals cursussen, vergaderingen, feesten en diners. De foyer kan worden uitgebreid met de Catgeszaal. Ook bevindt zich in het dorpshuis een theaterzaal met modulaire wanden en een uitgebreide geluids- en lichtinstallatie. Daarnaast biedt Swanla twee ruimtes voor kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang IJsselkids, een ambachtskamer voor muziekschool MOZArt en een hoekkamer voor een dierenartspraktijk. Naast al deze voorzieningen is er in dorpshuis Swanla tevens een bibliotheek aanwezig.

4.2.2

Verhuur en bezetting

Dorpshuis Swanla biedt onderdak aan verscheidene culturele en sociale verenigingen, en maatschappelijke instellingen. In bijlage 2 is het bezettingsrooster van Swanla te vinden. De onderstaande tabel geeft een aantal gebruikers weer. Tabel 4.1: Bezetting MFC Swanla (2019) Huurder

Ruimte

De Kleine Trompetter (muziek)

Theater

Uur per week 4

Weken per jaar 46

Sootjevisch (viswijvenkoor)

Theater

3

46

ABC gemeente Zuidplas (kerk)

Theater

3,5

52

Afslag 9 (drumband)

Pub

4,5

46

Lionsclub Zevenhuizen

Pub

8

10

Lozz (koor)

Pub

3

46

Turf (toneelgezelschap)

Pub

3

18

Welzijn Zuidplas

Pub

3

26

SAZ Breicafé

Pub

4

46

Shantykoor Het Kraaiennest

Catgeszaal

3

46

Bridgevereniging Zevenhuizen

Catgeszaal/pub

6,5

46

MOZ-Art (muziekschool)

Catgeszaal/pub/ambachtskamer

42,5

42

Jaarlijks zijn er 6 tot 8 professionele voorstellingen en worden 40 weekenden verhuurd voor dansscholen en lokale culturele gezelschappen. Naast een variatie aan voorstellingen, concerten, cabaretiers en andere shows, organiseert Swanla in het theater ook 25 tot 40 filmavonden per jaar.

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

20 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

4.2.3

Onderhoudsstaat

De afgelopen 5 jaar zijn er onderhoudswerkzaamheden en aanpassingen geweest aan o.a. cv-ketels, nieuw dak, ledverlichting en legionellapreventie. Het onderhoud is bijgehouden conform het MJOP. In 2020 heeft er grootschalig onderhoud plaatsgevonden aan het dak en ventilatiesysteem van de sporthal in het kader van vocht- en ventilatieproblematiek.

4.2.4

Conclusies MFC Swanla

Dorpshuis Swanla vervult een sociaal-maatschappelijke en culturele rol binnen de gemeente. Het kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang, de ambachtskamer, hoekkamer en bibliotheek zijn vast bezet. In de avonden zijn de meeste ruimtes waaronder de pub, foyer, Catgeszaal en theater over het algemeen goed bezet. Overdag is er meer capaciteit vrij.

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

21 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

5

Interviews en enquêtes

5.1

Response enquête

De behoefte aan binnensport- en zwemruimte uit zich niet uitsluitend in de huidige bezetting. Het is immers ook mogelijk dat verenigingen voor een deel van hun uren voorzieningen buiten de gemeente huren, of dat zij niet de benodigde c.q. gewenste uren daadwerkelijk kunnen afnemen. Het is belangrijk om ook deze ‘onvervulde vraag’ mee te nemen. De betreffende gegevens zijn geïnventariseerd aan de hand van enquêtes. Om inzicht te krijgen in de huidige en toekomstige vraag naar benodigde capaciteit van sport- en zwemverenigingen en onderwijsinstellingen, is er een enquête vanuit Drijver en Partners verstuurd naar betrokken partijen binnen de gemeente. Tabel 5.1: Respons enquête Enquêtes verstuurd

% ontvangen

47

38%

Sportverenigingen Zwemverenigingen

4

75%

Onderwijs

16

69%

Totaal

67

48%

Van de onderwijsinstellingen heeft 69% de enquête ingevuld, bij de zwemverenigingen heeft 75% gereageerd en wat betreft de sportverenigingen is de respons 38%. Daarmee komt de totale respons uit op 48%. Bij uitblijven van een respons zijn de desbetreffende partijen nogmaals benaderd. De grote verenigingen en gebruikers binnen de gemeente hebben op de enquête gereageerd. In de volgende paragrafen passeren significante punten uit de enquête de revue.

5.1.1

Zwemverenigingen

Ledenaantal In de enquête is gevraagd naar de ontwikkeling van het ledenaantal. Daarbij valt op dat in de afgelopen jaren de zwemverenigingen een afname zagen van het aantal leden. Voor de toekomst wordt verwacht dat het ledenaantal gelijkt blijft dan wel toeneemt, met name door extra inzet op ledenwerving. Kijkend naar de herkomst van leden blijkt dat 33% van de leden buiten de gemeente Zuidplas komt.

Grafiek 1: Ontwikkeling ledenaantallen zwemverenigingen

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

22 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Capaciteitsbehoefte De zwemverenigingen hebben hun behoeften ten aanzien van de beschikbare capaciteit in kaart gebracht. Zowel Zwem- en Polovereniging Barracuda en Orka ’97 benoemen dat ze behoefte hebben aan extra capaciteit zwemwater in de avond (18:00 – 23:00 uur) op doordeweekse dagen. Barracuda maakt om die reden momenteel gebruik van Zwemcentrum Rotterdam Zuid in verband met onvoldoende ruimte voor trainingen in de zwembaden binnen gemeente Zuidplas. De vereniging geeft aan 6 uur extra per week aan capaciteit nodig te hebben in het Polderbad, verspreidt over 2 uur op dinsdag-, woensdag- en vrijdagavond. Beoordeling In de enquête zijn vragen gesteld ter beoordeling van de aanwezige voorzieningen en faciliteiten, onderhoud en beschikbare capaciteit. In de grafiek hieronder is de beoordeling van de betreffende zwembaden weergegeven. Een score van 1 betekent een slechte beoordeling, een score van 5 betekent een goede beoordeling. Tussen deze uitersten is de beoordeling: matig (2), voldoende (3) en ruim voldoende (4).

Grafiek 2: Beoordeling zwembaden door zwemverenigingen

Uit de grafiek valt op te maken dat de beoordelingen voor de twee zwembaden het Polderbad en de Zuidplas over het algemeen matig tot voldoende zijn. Wat betreft de aanwezige voorzieningen en faciliteiten geeft Barracuda aan dat voor beide zwembaden de ‘basisvoorzieningen verouderd zijn’ en dat het wedstrijdbad in de Zuidplas ‘te klein en niet diep genoeg is’. Ook duikvereniging Potvis benoemd de beperkte diepte van het wedstrijdbad in zwembad de Zuidplas. De capaciteit voor competitie en wedstrijden in de Zuidplas wordt slecht tot matig beoordeeld, omdat het zwembad vanuit de KNZB niet gebruikt mag worden voor wedstrijden. De term veroudering komt ook terug bij de beoordeling van het onderhoud bij het Polderbad. Aandachtspunten Zwem- en Polovereniging Barracuda beschrijft dat ze een eigen verenigingsruimte missen waardoor diverse verenigingsactiviteiten niet goed te organiseren zijn. Ook geeft de vereniging aan dat ledenwerving complex is door

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

23 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

het beperkte aantal uren beschikbare badwater en dat de huidige zwembaden geen goede mogelijkheid bieden voor sponsoruitingen. Duikvereniging Potvis benoemt dat zij over een erg kleine materiaalruimte beschikken waardoor er geen ruimte is voor bijvoorbeeld een compressor om flessen te vullen en vinden ze het beschikken over een leslokaal voor theorielessen wenselijk.

5.1.2

Binnensportverenigingen

Ledenaantal Uit de resultaten komt naar voren dat de binnensportverenigingen de afgelopen jaren nauwelijks te maken hebben gehad met een afname van het aantal leden. Van de respondenten geeft de meerderheid aan dat het ledenaantal stabiel bleef of een toename liet zien. Voor de komende jaren verwacht ruim de helft van de respondenten een groei in het aantal leden. Enkele binnensportverenigingen willen op termijn meer inzetten op ledenverwerving. Wat betreft de herkomst van de leden komt meer dan 80% van de verenigingsleden uit gemeente Zuidplas zelf.

Grafiek 3: Ontwikkeling ledenaantallen binnensportverenigingen

Capaciteitsbehoefte Van alle respondenten geven 7 binnensportverenigingen aan dat zij behoefte hebben aan extra capaciteit zaalruimte. Deze extra capaciteit is voornamelijk nodig voor trainingen en wedstrijden van maandag t/m vrijdag in de avond (18:00 – 23:00 uur). Zo heeft Korfbalvereniging IJsselvogels behoefte aan 10 extra uur per week en CKV Nieuwerkerk 20 uur extra per week. In de respons valt de extra behoefte van ZVH Volleybal en Nieuwerkerkse Gymnastiek Vereniging (NGV) op. ZVH duidt 55 uur extra per week nodig te hebben, omdat zij een verdubbeling van het aantal leden verwachten in de komende 5 jaar. Zowel ZVH Volleybal als Moordrechtse Volleybal Club (MVC) zien graag de aanwezigheid van een beachvolleybalveld in de gemeente. NGV heeft behoefte aan 45 uur extra per week om trainingen en wedstrijden te kunnen organiseren voor de KNGU. Momenteel wijkt de vereniging met hun selectie uit naar Turnhal Rivium in Capelle aan den IJssel, omdat er voor training op niveau blokkenbakken nodig zijn en een verende vloer voor de vloeroefeningen. Beoordeling De binnensportverenigingen hebben onder meer de aanwezige voorzieningen en faciliteiten, onderhoud en beschikbare capaciteit van de binnensportaccommodaties beoordeelt. Voor een volledig overzicht wordt verwezen naar bijlage 3. Een accommodatie scoort slecht indien hier een 1 is gegeven en goed met een beoordelingsscore van 5.

Tussen deze uitersten is de beoordeling: matig (2), voldoende (3) en ruim voldoende (4).

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

24 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Grafiek 4: Beoordeling binnensportaccommodaties door sportverenigingen

Grafiek 5: Beoordeling binnensportaccommodaties door sportverenigingen

Zoals weergegeven in de bovenstaande grafieken worden de binnensportaccommodaties over het algemeen tussen voldoende en ruim voldoende beoordeeld als het gaat om de aanwezige voorzieningen en faciliteiten en het onderhoud, met uitzondering van gymzaal De Zuidplas (matig). Rolling’90 schrijft over sporthal Op Moer dat ‘tribunes en de mogelijkheden om publiek bij wedstrijden te ontvangen onvoldoende zijn evenals het aantal beschikbare kleedkamers bij een grote wedstrijd of evenement’. MVC vindt bij gymzaal De Zuidplas ‘de kleedkamers erg simpel en de douches beneden de maat’. Korfbalvereniging IJsselvogels geeft voor sporthal De Zuidplas aan dat materiaal geregeld stuk is en minder onderhouden. CKV Nieuwerkerk is van mening dat de tribune in de sporthal de Kleine Vink te weinig plek heeft voor toeschouwers. Met uitzondering van gymzaal Swanla en sporthal Op Moer wordt de capaciteit voor trainingen en wedstrijden met matig tot voldoende beoordeeld. Zo ondervindt CKV Nieuwerkerk problemen met het

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

25 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

huren van uren in sporthal Parkzoomhal waarop kinderen kunnen trainen. Hier loopt ook Korfbalvereniging IJsselvogels tegen aan. Evenzo worden beperkte uren voor de jeugd ervaren door Rolling’90 in sporthal Op Moer. Aandachtspunten CKV Nieuwerkerk heeft als knelpunt het inplannen van zaaluren en gebrek aan mogelijkheden om alle teams twee keer per week te laten trainen. Rolling’90 benoemt dat de buitenrolschaatsbaan bij Sporthal Op Moer is verdwenen, waardoor buiten trainen voor kunstrolschaatsen en rolhockey tot op heden niet mogelijk is. NGV Nieuwerkerk mist een eigen turnhal en clubgebouw om de groei van de vereniging op te kunnen vangen en trainingen en wedstrijden te organiseren.

5.1.3

Onderwijs

Capaciteitsbehoefte Onder de respondenten geven 5 onderwijsinstellingen aan extra uren zaalruimte nodig te hebben om alle groepen de benodigde uren bewegingsonderwijs te kunnen geven. Hierbij gaat het om 2 tot 4 extra uur per week, voornamelijk gedurende reguliere schooltijden. Opvallend is de behoefte van CBS Rehoboth in Moerkapelle met 6 extra uur per week in de ochtend (verwachte groei vanwege nieuwbouwwijk Jonge Veenen) en vooral OBS ’t Reigerbos in Zevenhuizen met 26 uur extra uur per week gedurende reguliere schooltijd. Beoordeling Aan de onderwijsinstellingen is voorgelegd om onder andere de aanwezige voorzieningen en faciliteiten, schoonmaak, onderhoud en bereikbaarheid van de binnensportaccommodaties te beoordelen. Voor een volledig overzicht wordt verwezen naar bijlage 4. Een accommodatie scoort slecht indien hier een 1 is gegeven en goed met een beoordelingsscore van 5. Tussen deze uitersten is de beoordeling: matig (2), voldoende (3) en ruim voldoende (4).

Grafiek 6: Beoordeling binnensportaccommodaties door onderwijsinstellingen

Gemeente Zuidplas | Eindrapport

26 / 93

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Grafiek 7: Beoordeling binnensportaccommodaties door onderwijsinstellingen

In de bovenstaande grafieken is te zien dat de respondenten de aanwezige voorzieningen en faciliteiten in Parkzoomhal met goed beoordelen, sporthal Swanla, sporthal en gymzaal De Zuidplas met ruim voldoende en gymzaal Swanla en sporthal Op Moer met voldoende. OBS Ixieje geeft aan dat zij in sporthal en gymzaal De Zuidplas ‘de sportinventaris beperkt vinden door beperkte opbergruimte’. OBS Keijzerschool beschrijft dat er weinig materiaal aanwezig is in sporthal Op Moer. Wat betreft de hygiëne en schoonmaak zijn alle binnensportaccommodaties met minimaal ruim voldoende beoordeeld. Ook wordt de staat van het onderhoud met ruim voldoende beoordeeld, waarbij OBS Keijzerschool een opmerking plaatst over veroudering van sporthal Op Moer. Over de bereikbaarheid van de binnensportaccommodaties zijn de onderwijsinstellingen ook positief met beoordelingen van ruim voldoende tot goed, met uitzondering van gymzaal Swanla dat op dit vlak slecht is beoordeeld. OBS ’t Reigerbos benoemt daarover dat ‘het is een stuk fietsen voor onze groepen vanuit Koningskwartier naar Swanla’. Aandachtspunten RKBS Sint Jozef in Moordrecht mist een gymzaal naast de school. Daardoor zijn ze veel tijd kwijt met lopen (10 tot 15 minuten) naar Sportcentrum De Zuidplas, wat ten koste gaat van de gymles.

OBS Ixieje in Moordrecht benoemt dat in De Zuidplas de tijd om dingen klaar te zetten in de ochtend beperkt is en zien als oplossing dat de vakleerkracht bewegingsonderwijs een sleutel krijgt waarmee hij zelf kleedkamers en zalen kan openen.

5.2

Interviews

Om naast de wensen en behoefte van de gebruikers ook een beeld te hebben hoe de beheerders en/of exploitanten tegenover - het gebruik en/of beheer van - de accommodaties staan, zijn interviews gehouden. In de onderstaande paragrafen worden enkele punten uit de interviews uitgelicht.