Notulen raad 7 april 2025 - vastgesteld

r .

overwegende dat: het verhogen van de ozb met 2,5o/o een geringe verhoging is in vergelijking met vele gemeenten in Nederland die de ozb wel flink verhogen in verband met het dreigende ravijnjaar; deze maatregel eenvoudig ingevoerd kan worden; deze maatregel per koopwoning gemiddeld slechts € 31,50 per jaar extra kost; deze maatregel een 'knop' is die makkelijk teruggedraaid kan worden als de financiële vooruitzichten weer wat beter zijn; wê het ons misschien nog wel in scenario 1 en 2,maar in scenario 3 eigenlijk niet meer kunnen veroorloven om deze maatregel niet op te nemen;

r

. . r r

vezoekt het college:

.

de maatregel 'verhoging van de ozb met2,So/o' als bezuinigingsmaatregel op te nemen als scenario 3 zich voordoet;

32

Raad 7 april2O25

het budget dat dit oplevert te gebruiken om andere bezuinigingsvoorstellen die (kwetsbare) inwoners of instellingen in Zoetermeer veel directer raken, te herovenryegen of te vezachten; en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter: Dank u wel voor uw eerste termijn, dan ga ik nu door naar de eerste termijn van mijnheer Velner. Gaat uw gang.

De heer Velner (SP): Dank u wel voorzitter. Tenrvijl we in Rome praten over een investering van € 800 miljard voor de oorlogsindustrie, buitelen in Den Haag de ministers alweer over elkaar heen met verschillende wensen en eisen voor hun eigen departementen richting de voorjaarnota zonder dat er enig zicht komt op verbetering van de financiële situatie voor de Nederlandse gemeenten in het algemeen en Zoetermeer in het bijzonder. Naast de taakstelling in Zoetermeer hebben we ook nog te maken met een andere verdeling van het Gemeentefonds. Het is dus eigenlijk te gek voor woorden dat we nog steeds in het duister tasten over wat ons volgend jaar daadwerkelijk te wachten staat en we maar moeten hopen op het beste en ons voorbereiden op het slechtste, zoals door de VNG wordt aangegeven. We zien de laatste jaren vaak dat er middels de septembercirculaire aanvullende middelen naar ons toekomen, maar dat we de plannen daarvoor niet meer uitgewerkt krijgen. Hierdoor ontstaat het vreemde beeld dat de financiële positie van de gemeenten erg positief is. Dat zou je ook kunnen afleiden uit de rekeningsaldi over de jaren 2020 tol2023 in Zoetermeer die erg positief zijn uitgevallen. ln onze raadzi4n we aleen tijdje bezig met het in kaart brengen van de mogelijkheden om te bezuinigingen.

Als SP zijn we content over het feit dat er nu verschillende pakketten liggen waarin verschillende scenario's zijn uitgewerkt, waarbij er verschil zit in het bedrag dat bezuinigd moet worden. ln deze uitwerking is rekening gehouden met de moties die door ons als raad zijn aangenomen. Als SP willen we deze moties ten opzichte van elkaar prioriteren. De belangrijkste is voor ons het voorkomen van stapeleffecten bij kwetsbare doelgroepen, vervolgens het behouden van bestaanszekerheid en als laatste geen lastenvezwaring voor onze inwoners. Op de voorpagina van Binnenlands Bestuur van 25 maart jl. stond het doeltreffend venlrroord 'gevolgen ravijnjaar voor burgers: meer betalen voor minder voorzieningen'. Dat zou dus betekenen verhoging van de ozb, leges en heffingen zoals de riool- en de afualstoffenheffing. Aan deze afvalstoffenheffing worden in Zoetermeer verschillende kosten toegerekend, waardoor die kostendekkendheid achterblijft. Misschien dat we daar in de toekomst ook maar eens inhoudelijk over moeten praten. lk wil voor nu dan ook niet verder gaan dan het bedrag dat genoemd wordt in pakket 1. We moeten onze stad inderdaad niet kapot bezuinigen en geen kaalslag van voozieningen veroozaken. Het grootste deel, wat ons betreft, is te vinden onder de noemer'financieel-technische maatregelen'. Dat moet in 2026 wel een besparing opleveren van € 16 miljoen, conform pakket 2.

Daarnaast wordt er nog zo'n € 3 miljoen gevonden via de ramingssystematiek en de verbonden partijen. Wij hebben nog geen beeld van

de onderuitputting van de verschillende budgetten in de afgelopen jaren en wat daarvan de oorzaak was. Kan de wethouder hierover inhoudelijk wat meer vertellen? Dat zou, wat ons betreft, nog aangevuld kunnen worden met een kleine post Citymarketing. Op de posten genoemd onder subsidies en maatschappelijke voozieningen kun je, wat de SP betreft, geen bezuinigingen doorvoeren. De voorzitter: Mijnheer Velner, een interruptie van mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Ja voorzitter. De heer Velner heeft het over onderuitputting van de afgelopen jaren. Waar doelt u precies op? De voorzitter: Mijnheer Velner

De heer Velner (SP): We zien de laatste jaren dat er wel budgetten zijn, maar dat er bijvoorbeeld te weinig mensen zijn om de plannen uit te voeren die daarvoor gemaakt moeten worden. De voorzitter: Mijnheer Van der Vlies. De heer Van der Vlies (Zól Zoetermeer): Dat weten we, maar dan is uw vraag daarover waarom dat is, tenrijl u zelÍ zegt dat er te weinig mensen ztln? Wat is uw vraag precies? De voorzitter: Mijnheer Velner

Raad 7 april2025

33

De heer Velner (SP): Misschien kunnen we, als wij heel duidelijk in beeld krijgen wat de oozaak is van die onderuitpufting, daar in de begroting weer rekening mee houden zodat we heel concrete plannen en budgetten beschikbaar krijgen. De vootzitter: Dat is voldoende. Mijnheer Velner mag door, u heeft nog 23 seconden, daar wijs ik u

even op. De heer Velner (SP): Door te bezuinigen op de openbare ruimte zakken we onder het gewenste basisniveau, waarbijwe al verschillen hebben geaccepteerd tussen ons Stadshart en de omliggende wijken. Als je dit verschil nog groter laat worden, kom je op een punt dat je het de inwoners niet meer kunt uitleggen. ln juni gaan we hier verder over praten. Tot zover onze termijn. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Velner, voor uw eerste termijn. lk ga over naar mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Voozitter. We spreken vanavond over de richting die de raad het college meegeeft bij het vinden van een oplossing voor het ravijnjaar. Zoals Groenlinks bij eerdere debatten over de bezuinigingen heeft aangegeven, kijken wij daarbij vooral naar de gevolgen van de toegenomen ongelijkheid in Zoetermeer. Als we niet oppassen, zal die ongelijkheid door verkeerde keuzes bij de bezuinigingen alleen maar verder groeien. Wat Groenlinks betreft, mag bezuinigen dus nooit ten koste gaan van onze kwetsbare inwoners. Voorzitter, dat gezegd hebbende, het is al eerder gezegd, had het erger gekund. We zien dat het college eerst intern heeft gekeken naar efficiency binnen de organisatie en naar technische correcties op de begroting. Dat waarderen wij, maar daarmee zijn we er nog niet. GroenLinks vraagt zich af: op basis waarvan is de lijst van mogelijke bezuinigingen tot stand gekomen? Welke visie ligt hieraan ten grondslag? ls er gekeken naar Zoetermeer 2040 of naar andere beleidskaders? Want het schrappen van middelen voor fietsenstallingen of groenprojecten staat daar naar ons idee haaks op. Zeker als op an-

dere... De voorzitter: Mijnheer Boerboom, een interruptie van mijnheer Van der Vlies. Gaat uw gang.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Ja voozitter, ik meen me toch te herinneren dat het college die keus heeft gemaakt ook in navolging op de moties die hier zijn ingediend, mede gesteund door GroenLinks. De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Nou voozitter, ik mag hopen dat dit college vooral ook kijkt naar de beleidskaders die vastgesteld zijn in dit huis waarin, zoals ik vanavond al eerder al zei, wij wel tegenstrijdigheden zien. Als wij in de mobiliteitsstrategie willen inzetten op de fiets, voetganger, et cetera en we gaan nu de fietsparkeervoozieningen wegbezuinigen, vinden wij dat een rare tegenstrijdigheid. Dat hebben wijweldegelijk meegegeven als kader. De voorzitter: Mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Ja, eens met de heer Boerboom, maar wij maken toch die keus? Het is toch niet het college dat de keus maakt? Dat komt alleen met de lijst. De voorzitter: Mijnheer Boerboom

De heer Boerboom (GroenLinks): Ja, maar het college doet nu een voorstel en wij geven daar onze richting aan mee dat dat, wat ons betreft, haaks op elkaar staat en wij graag zouden zien dat dat in de defi nitieve bezuiniging gecorrigeerd wordt. De voorzitter: Nog een interruptie van mevrouw Sandifort, gaat uw gang.

Mevrouw Sandifort (WD): Dank u wel voozifter. ln de stukken staat duidelijk dat het gebaseerd is, ik weet niet meer precies zeker waar, maar ik denk in het begeleidend memo, op het coalitieakkoord, Zoetermeer 2040 en de aangenomen moties. Zoetermeer 2040 en ook het coalitieakkoord raken elk gebied dat we hier hebben. Dus van alles dat je tegenkomt, kun je dan zeggen la, dat staat haaks op dit, of dat staat haaks op dat', misschien met uitzondering van de technische maatregelen. Dus wat wilt

34

Raad 7 april2025

u nu precies? Er zullen sowieso dingen zijn die niet leuk zijn, dus ik vind de verbazing bij u een beetje verrassend. De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Voozifter, misschien moet ik dan even mijn betoog afmaken want ik stond eigenlijk op het punt om daar iets over te zeggen. Wij zien een aantal mogelijkheden die wel degelijk een alternatief hadden kunnen zijn, die volgens mij helemaal niet afdoen aan de opgaven uit Zoetermeer 2040 of de andere beleidskaders. De voorzitter: lk denk dat u dan verder kunt gaan. Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Voorzitter, zoals ik zei. Dat is zeker zo als op andere terreinen, zoals technische maatregelen als het verlagen van de gemiddelde treden van ambtenaren, slechts de helft van de verwachte besparing wordt ingeboekt. Waarom wordt hier slechts € 1,5 miljoen van de mogelijke € 3 miljoen ingeboekt, terwijl we hier zonder kwaliteitsverlies in de stad meer mee kunnen? Voorzitter, we hebben al eerder gewaarschuwd: maak van goedkoop, geen duurkoop. Bezuinigingen op preventie zijn niet efficiënt. Sterker nog, ze zijn destructief. Snijden in subsidies en culturele instellingen of in de jeugdzorg raakt de kern van de veerkrachtige stad. Wat Groenlinks betreft, zijn deze voorstellen dan ook onacceptabel. Daarnaast hebben wij gepleit voor slimme, eenmalige investeringen die leiden tot structurele besparingen. Denk aan het isoleren van gemeentelijk vastgoed of het aanpakken van problematische schulden. Maar op basis van de eerder aangenomen motie van de ChristenUnie-SGP zien we helaas geen voorstellen terug. Voorzitter, hoe gaat het college hier alsnog invulling aan geven? GroenLinks vindt het belangrijk dat het kwaliteitsniveau van de stad op orde blijft. Zwerfafual laten liggen of stoppen met duurzame maatregelen ondermijnt het woongenot van alle inwoners. Maar waar het wel anders kan, bijvoorbeeld in het parkonderhoud, ontbreken voorstellen.

Daarom dienen wij de motie Natuurvriendelijk bezuinigen op parkonderhoud in, samen met de PvdA, D66 en Zoetermeer Vooruit, waarin we voorstellen minder te maaien en zo de kosten te besparen en natuunvaarde te versterken. Voozitter, participatie van de inwoner vindt het college erg belangrijk. Het uitbrengen van je stem zou daarom bovenaan moeten staan. Het moeilijker maken van stemmen bij verkiezingen past daar niet bij en daarom hebben wij moeite met de bezuiniging van tien stembureaus terwijl er ook andere keuzes gemaakt kunnen worden waarmee toch kan worden bezuinigd, door bijvoorbeeld de inzet van minder personeel en meer ambtenaren. We willen het college vragen hier nog een keer kritisch naar te kijken. Tot slot voozifter. De voorzitter: Mijnheer Boerboom, een interruptie van mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Kunt u mij even helpen alsjeblieft? U zegt minder personeel, maar meer ambtenaren? Kunt u dat even uitleggen? De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Nee, voozitter, zoals u misschien weet, hebben we vorig jaar een hele lijst aan bezuinigingen gehad. Er stonden verschillende methoden in waarop we zouden kunnen bezuinigen bij verkiezingen. Een daarvan was het schrappen van tien stemlocaties, maar er was ook een voorstel waarbij we één persoon minder op het stembureau zouden inzetten. Er was ook een voorstel waarin we meer stembureaus door ambtenaren laten bemensen. Als je die twee zou kiezen en misschien dan toch nog twee of drie stembureaus minder, want volgens mij is het ook goed om daar kritisch naar te kijken, geven wij daar de voorkeur aan boven het sluiten van tien stembureaus. De voorzitter: Gaat u verder

De heer Boerboom (GroenLinks): Tot slot voozitter, hebben wij steeds opgeroepen tot terughoudendheid bij het aanspreken van onze reserve voor structurele tekoÉen. Toch stelt het college nu voor om € 7,5 miljoen uit de reserve te halen. Hoe ziet het college het vullen van dit gat op de langere termijn? Voorzitter, we staan voor keuzes die pijn doen. Dat weten we allemaal. Maar laten we kiezen voor een stad waarin iedereen meetelt, waarin we blijven investeren in mensen, in verbinding tussen mensen en in duuaaamheid. Dank u wel.

Raad 7 april2025

35

De voorzitter: Mijnheer Boerboom, nog een interruptie van mijnheer Zamani. Gaat uw gang.

De heer Tamani (D66): Dank u wel voorzitter. De heer Boerboom plaatst vraagtekens bij het inzetten van de reserve om structurele bezuinigingen te voorkomen. Daar zijn heel strenge eisen aan verbonden. Je mag die niet zomaar inzetten en dat weet de heer Boerboom. Andere gemeenten die een veel lager weerstandsvermogen hebben en veel minder reserve hebben, zetten die ook in op dezelfde manier. Toch plaatst u daar vraagtekens bij. Bent u niet bang dat we, als we dit niet doen, inderdaad moeten bezuinigen op bijvoorbeeld de stembureaus, de ZoetermeerPas, al die dingen die u net heeft opgenoemd? De voorzitter: Mijnheer Boerboom

De heer Boerboom (GroenLinks): Ja, dank u wel voozitter. Natuurlijk zit daar een spanningsveld. Mijn fractie zegt ook niet'we moeten dat absoluut niet doen', maar de realiteit is wel dat als we € 7,5 miljoen per jaar uit onze reserve halen, we binnen een jaar of vijftien door die reserve heen zijn. Dan hebben we eigenlijk al ons spaargeld in korte tijd volledig ingezet om structurele tekorten op te lossen. Op de lange termijn is dat volgens mij niet houdbaar. Dus ik ben vooral benieuwd naar de visie van het college, naar de manier waarop het college het op de lange termijn zou willen invullen. Of is dit nu eenmalig en venruacht het college dat er nog geld van het rijk komt? Dat is wat wij eerder hebben aangegeven. Wij vinden het prima dat we met name bij scenario 2 oÍ 3 die reserves inzetten omdat dat volgens mij gerechtuaardigd is vanwege het feit dat we gewoon recht hebben op middelen van het rijk. Maar om in het eerste scenario structureel al een flink bedrag in te boeken uit de reserves, daar plaatsen wij wel onze vraagtekens bij. De voorzitter: lk zag ook nog een interruptie van mevrouw Brouwer, gaat uw gang.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Voozitter, los van het feit dat ik het sowieso met meneer Boerboom oneens ben over de inzet van de reserves, vraag ik me ook af of mijnheer Boerboom begrijpt dat we onze reseryes niet op kunnen maken met deze regeling want we mogen maar 10o/o inzetten. Dat wordt dus een steeds lager bedrag. De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (GroenLinks): Ja voozitter, dus heb je op de langere termijn alsnog een vraagstuk dat je voor je uitschuift. Zoals mijnheer Zamani terecht zegt, er zijn heel veel dingen die ons ook heel dierbaar zijn, maar dat neemt niet weg dat we daar als raad wel kritisch... lk bedoel, het is heel makkelijk

om te zeggen 'we gaan er bij wijze van spreken nu € 20 miljoen aan onttrekken', dat zouden we in theorie ook kunnen doen, en dat dan elk jaar afbouwen. Maar volgens mij is het goed om met elkaar die ideologische discussie te voeren over hoe we die reserve dan zien en waar we die ook op de langere

termijn nog aan uit willen geven, zoals aan eenmalige woningbouwprojecten, et cetera, en allerlei andere investeringen die we in de stad met elkaarwillen doen. Dus wij zeggen niet'kom er niet aan', maar 'laten we met elkaar kritisch zijn op hoe we ermêe omgaan'. De voorzitter: lk zie mevrouw Brouwer nog.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Ja. Wat ons betreft, is het zo. Stel dat straks de bezuinigingen meevallen, wat we vaker hebben gezien, en we een paar miljoen minder hoeven te bezuinigen dan ingepland, dan is het prachtig als je daarvoor de reserve had ingeboekt en die er weer uit kunt halen in plaats van dat je allerlei ingrijpende maatregelen hebt voorbereid en die dan alsnog niet hoeft te doen en je de bewoners op die manier voortdurend op het verkeerde been moet zetten. Dus technisch gezien is het gewoon heel nuttig om de reserve in te zetten. De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Voorzifter, daarmee onderstreept u mijn verhaal dat je juist in dat scenario 2 en 3 die reserve moet inzeften. Dat was mijn pleidooi en volgens mij onderstreept u dat met uw bijdrage. De voorzitter: lk zie nog een interruptie van mevrouw Kraneveldt.

36

Raad 7 april2025

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Ja dank u wel voozitter, maar dan even een interruptie aan mevrouw Brouwer. Hoor ik haar nu zeggen dat als de bezuinigingsvoorstellen meevallen, doordat we meer geld van het rijk krijgen, de greep uit de reserves uit het pakket wordt gehaald? Je kunt natuurlijk ook zeggen 'dan doen we een aantal vervelende bezuinigingsmaatregelen minder, maar laten we wel die greep uit de reserves staan'. ls er misschien iets afgesproken in de coalitie, of is dat alleen de mening van mevrouw Brouwer? De voorzitter: lk ga mevrouw Brouwer gelegenheid geven te reageren.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): De achterdocht van mevrouw Kraneveldt kent geen grenzen. Kijk, als je reserves in de bezuinigingspakketten opneemt, bespaar je daarmee op andere voorstellen die pijn doen, dus het zou dubbelop zijn om vervolgens te zeggen 'als de bezuinigingen meevallen, gaan we nog minder pijnlijke bezuinigingen doên'. Dan heb je daarvoor de reserve staan. Dus het voorstel is absoluut niet om helemaal niet te bezuinigen want dan heb je ook op de lange termijn structureel geen verbetering van je saldo. De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt nog kort.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Voorzitter, dat bedoel ik niet, dan heb ik mij misschien niet goed uitgedrukt. Als de bezuinigingen meevallen, dan heb je een keuze, als je bijvoorbeeld naar scenario 3 kukt. Je zou kunnen zeggen 'een aantal maatregelen die pijn doen voor mensen doen we niet, maar we laten wel wat we uit de reserve willen halen, staan'. Je kunt ook zeggen 'als het meevalt, doen we de greep uit de reserves niet'. Wat is dan de keus van de ChristenUnie-SGP? Gaat als het meevalt, de greep uit de kas er dus weer uit? ls dat al afgesproken, of is dat alleen de mening van de ChristenUnie-ScP? De voozitter: Mevrouw Brouwer, gaat uw gang.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Er is sowieso niets meer afgesproken dan wat we hier met elkaar bespreken. De voorstellen liggen gewoon op tafelen daar praten we allemaalover. We hebben net zo lang gewacht op elk voorstel als ieder ander. Wat betreft het meevallen van de bezuiniging, is de vraag natuurlijk of dat voor of na de uiteindelijke besluifuorming is. Als we nog voor het voorjaarsdebat een meevaller hebben, hebben we natuurlijk gewoon een ander voorstel in het voorjaarsdebat. Als we na het voorjaarsdebat, of zelfs na de begroting meevallers hebben, maken we een politieke keuze met elkaar over hoe we dat venryerken want dan hebben we geen scenario's meer. Dan is er al een werkelijkheid waarop we veranderingen moeten doorvoeren. Nou, dat.

Motie nr. 2504-15 ingediend door GroenLinks, PvdA, Zoetermeer Vooruit, D66 Natuurvriendelijk bezuin igen op parkonderhoud

"De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 7 april2O25; constaterende dat: het college een inventarisatie heeft gemaakt van mogelijke bezuinigingsopties;

r .

het onderhoud van parken en groengebieden een aanzienlijk deel van het gemeentelijk beheer

r

natuurvriendelijk beheer in veel gevallen goedkoper kan zijn dan traditioneel onderhoud;

beslaat;

ovenregende dat:

o . .

minder intensief onderhoud kan bijdragen aan het versterken van biodiversiteit en natuurwaarden; extensiever beheer, zoals gefaseerd maaien en hetstimuleren van natuurlijke begroeiing, in andere gemeenten zowel kostenbesparend als ecologisch effectief is gebleken; dit aansluit bij de ambities van de gemeente op het gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit en

natuurinclusief beleid ;

vezoekt het college r te ondezoeken of en op welke wijze er een bezuiniging gerealiseerd kan worden op het onderhoud

.

van parken, op een manier die tegelijkertijd de natuurwaarden versterkt of behoudt;

de uitkomsten van dit ondezoek te betrekken bij de verdere besluitvorming over bezuinigingsmaatregelen en te rapporteren aan de raad voor het voorjaarsdebat;

Raad 7 april2025

37

en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter: Volgens mij gaat u daar later nog wel een keer over spreken. lk kijk even of mijnheer Boerboom zijn eerste termijn had afgerond. Dat is het geval. Dank u wel. Dan ga ik over naar mevrouw Meurs. Gaat uw gang.

Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Voorzitter, dank. Zoetermeer Vooruit is een partij die zich inzel voor een samenleving waarin begrip voor jongeren, respect voor ouderen en zorg voor de natuur centraal staan. We geloven in de positieve, maar ook realistische benadering van de uitdagingen waar onze stad voor staat. ln dit kader vinden wij dat we vooral de focus moeten leggen op die financieel-technische maatregelen. Deze maatregelen kunnen in totaal een besparing van bijna € 20,5 miljoen opleveren. Dit bedrag is voldoende om het eerste scenario, hopend op het beste, te realiseren. Van nature is Zoetermeer Vooruit positief ingesteld. We kijken altijd naar de mogelijkheden en geloven dat we samen het beste uit de situatie kunnen halen. Tegelijkertijd zijn we ons ook bewust van de realiteit. Mocht het nodig zijn om extra middelen te vinden boven op de genoemde besparing, dan zijn wij van mening dat we altijd kunnen kijken naar andere maatregelen die in scenario 1 worden voorgesteld. Zoetermeer Vooruit blijft werken aan een solide en duuzame toekomst voor de stad met oog voor zowel de financiën als het welzijn van onze inwoners. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Meurs, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de eerste termijn

van mevrouw Sandifort. Gaat uw gang. Mevrouw SandifoÉ (WD): Dank voozitter. De inzet van de Zoetermeerse WD rond de bezuinigingen

en dekkingen is volgens mij vrij bekend. We hebben de voorstellen van het college dan ook bekeken vanuit de drie voor ons belangrijke uitgangspunten, geen lastenvezwaring voor onze inwoners, veiligheid voorop en ondernemers het niet onnodig moeilijk maken. Daarnaast hebben wijde drie aangenomen moties van deze raad ook als uitgangspunt gebruikt. Voozitter, als wij dan naar pakket 1 kijken, zitten daar best dingen in die ons en onze inwoners zeer doen, die zij zullen voelen en die wij als WD ook echt als lastig ervaren. lk noem dan bijvoorbeeld de rioolheffing kostendekkend maken en bezuinigingen in het openbaar gebied. Dat zijn voorbeelden van zaken die ons echt een beetje pijn doen. Tegelijkertijd zien wij ook dat dit een pakket is waarin, naar onze mening, de pijn wordt verdeeld. We weten allemaal, dit is een proces van geven en nemen. De voozitter: Mevrouw Sandifort, een interruptie van mevrouw Haak, gaat uw gang.

Mevrouw Haak (PDvZ): Dank u voorzitter, ik hoor mevrouw Sandifort aangeven dat bijvoorbeeld het verhogen van de leges voor de rioolheffing pijn doet voor de WD. Dat is eigenlijk een lastenvezwaring voor de inwoner. Zegt de WD dan 'dat willen wij niet. Daar zijn wij tegen'? Of is dat nog steeds wel een optie voor u? De voorzitter: Mevrouw SandifoÉ.

Mevrouw SandifoÉ (WD): Ja vooaifter, dank u wel. lk zeg 'dat doet zeer, maar ik snap ook dat het een proces van geven en nemen is'. Dit is nog steeds een lastenvezwaring die iedereen gaat voelen en die je ook zult voelen afhankelijk van waar je woont. Tegelijkertijd zei ik 'we moeten ook geven en nemen'. Wij snappen ook dat we niet alles dat niet in het WD-straatje past, kunnen proberen tegen te houden. Dus wij hebben ook echt gekeken naar de vraag 'vinden wij dit pakket in balans? Wat zit er voor iedereen aan pijn in, of aan zoet en zuur, zoals een van onze wethouders weleens zegt? ls dat dan een reéle optie?' Dus zo hebben we ernaar gekeken. lk zeg zeker niet dat het voor ons geen optie is, maar wel dat die zeer doet. De voorzitter: Mijnheer Boerboom

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voozitter. lk herinner me van het vorige debat dat de WD ook het uitgangspunt had bij lastenvezwaringen dat er een tegenprestatie tegenover moest staan. Dus bij de leges gold bijvoorbeeld dat we daar ook werk voor leveren als gemeente. Dat was een belangrijk element, of zo heb ik dat in ieder geval opgevat. Dat geldt natuurlijk bij die rioolheffing en bij die atualstoffenhefÍing ook. Hoe ziet u dat in het licht van de eerdere opmerking die u daarover heeft

38

Raad 7 april202ï

gemaakt? De voorzitter: Mevrouw Sandifort.

Mevrouw Sandifort (WD): Dat lijkt me logisch. Als je zegt 'iets mag kostendekkend zijn', moet je het ook alleen maar kostendekkend maken en daar niet stiekem op verdienen. Dat is ook de afspraak. De voorzitter: Mijnheer Boerboom

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank voozitter, maar u gaf net aan dat u moeite heeft met deze bezuiniging, terwijl ik u in het vorige debat hoorde zeggen 'daar waar er een tegenprestatie door de gemeente wordt geleverd - en volgens mij is dat zo als we het hebben over ophalen van afual of als we het hebben over het onderhoud van het riool - hebben we daar niet zo'n moeite mee'. Dus de uitspraak dat dit pijn doet voor de WD, verrast mij. De voorzitter: Mevrouw Sandifort.

Mevrouw SandifoÉ (WD): lk heb volgens mij niet gezegd, en anders heb ik me echt verkeerd uitgedrukt, dat ik er dan niet zo'n moeite mee heb, maar wel dat ik die beter kan volgen en ook beter kan uitleggen. Het doet nog steeds zeer dat we geld uit mensen hun portemonnee gaan halen dat ze niet zelf kunnen besteden, dus er niet meer zelf over kunnen beslissen. De voozitter: Gaat u verder?

Mevrouw SandifoÉ (WD): Dank u wel. Omdat u ons kent als een optimistische partij voorzitter, zien wij graag dat het college pakket 1 gaat uitwerken in de perspectiefnota. Wij houden nog steeds hoop, maar wel met één grote maar. lk zou mevrouw Kraneveldt, die er toch wat zuur in zit vanavond, willen adviseren om even op te letten. Wij zouden namelijk graag zien dat de maatregel 'inzeften surplus reserves'wordt vervangen voor maatregelen uit pakket 2 en 3 van dezelfde orde van grootte. We kunnen allemaalzien dat de grootte van pakket 1, ongeveer € 19 miljoen, overeenkomt met de orde van grootte van bezuinigingen die we sowieso zullen moeten nemen. lk wil dit college uitdagen om dan ook een echt pakket van deze grootte samen te stellen. Onze redenen hiervoor zijn tweeledig. Het inzetten van de surplus is, wat ons betreft, geen structurele bezuiniging. De ruimte wordt elk jaar kleiner en je wilt echt wel wat vet op de botten houden om te kunnen investeren, juist ook voor die investeringen waar de heer Boerboom het over had die op de lange termijn structureel wat zouden kunnen opleveren. Door dit nu als maatregel te kiezen, zadelje ook een volgende raad meteen op met een nieuwe bezuinigingsronde, want volgend jaar is de pot al niet meer zo groot als dit jaar. De tweede reden.

De optie surplus inzeften, houden we, wat ons betreft, wel achter de hand als een prima optie wanneer bijvoorbeeld scenario 1 toch niet realistisch blijkt. Stel, er gebeurt nog iets, dan kunnen we in het najaarsdebat daar een gat mee dichten want twee maanden voor 2026 ingaat nog pijnlijke besluiten nemen en de mensen die dat raakt twee maanden van tevoren daarover informeren, vinden we geen goed bestuur. Dus wat ons betreft... De voorzitter: Een interruptie van mevrouw Haak.

Mevrouw Haak (PDvZ): Dank u voozitter. Even een vervolgvraag op wat mevrouw Sandifort net aangaf. Wat zijn eventueel maatregelen die nu in scenario 2 voorkomen die voor de WD wellicht naar scenario 1 overgeheveld kunnen worden? De voorzitter: Mevrouw Sandifort.

Mevrouw Sandifort (WD): Ja, dank u wel voorzitter. lk heb er een paar op een rijtje gezet. De kostendekkendheid van de leges van het huwelijk, de methodiek toekennen over het projecten, verlagen formatie van 1o/o êfizo nog een paar. Wij kwamen weltot € 19 miljoen, nog steeds met de drie aangenomen moties in acht genomen. Dat lijkt ons een verstandiger optie om te doen. De voorzitter: Dank u wel. lk zag mevrouw Kraneveldt en mijnheer Zamani.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA):Voorzitter, ik zal mijn vraag vrolijk proberen te stellen en niet zuur. U zegt

Raad 7 april2025

39

'die greep uit de reserve willen we niet, we gaan het met andere maatregelen opvullen'en dan gaat u uit van scenario 1. lk hoop van harte dat u gelijk krijgt hoor, dat het scenario 1 wordt. Maar ik heb niet de illusie dat dit kabinet - waar u overigens zelf in zit, dus wie weet kunt u nog een balletje opgooien in Den Haag - over de brug zal komen. Dus ik vrees dat het ten minste scenario 2 wordt en zelfs scenario 3. Dan zijn die grepen uit de kas natuurlijk nog wat hoger. Hoe gaat u die in vredesnaam dekken als we dat dan niet gaan doen? Hoe gaat u € 10 miljoen in vredesnaam dekken? Of € 7,5 miljoen, als we dat van u niet mogen doen uit de reserves? De voorzitter: Mevrouw Sandifort

Mevrouw SandifoÉ (WD): Ja voozitter, kleine correctie. Bij mijn weten zit ik niet het kabinet of in de Tweede Kamer, maar heb ik een heel andere baan. lk zei net 'volgens mij is het inzetten van die surplus een optie die je juist achter de hand houdt als scenario 1 niet de werkelijkheid wordt'. Dus we maken nu een plan met elkaar waarin we zien 'dit doet het met de stad'. We kunnen meteen transparant zijn naar iedereen die dat raakt. ledereen geeft en neemt een beetje. Dit is iets dat, wat er dan ook gaat gebeuren, we sowieso moeten doen. Die € 19 miljoen moeten we sowieso bezuinigen. Als dan blijkt dat het rijk toch niet doet wat het moet doen, heb je die € 10 miljoen achter de hand om op dat moment dat gat te dichten en niet nog meer mensen pijn te doen. Dat is hoe wij ernaar kijken. De voorzitter: Mijnheer Zamani, gaat uw gang.

De heer Zamani (D66): Ja voorzitter, toch jammer dat ook de WD het ziet als mensen pijn doen en een greep uit de kas doen als we reserves inzetten. Als we kijken naar 2023 hebben we... Dat heeft u niet gezegd? Oké, dan hoor ik zo wat u zegt. Maar als ik kijk naar 2023, hadden we een resultaat van € í0 miljoen, dat we terugstortten naar de reserves. Dat hebben we eigenlijk afgelopen jaren al de hele tijd gehad. Dus ik zou dat juist willen inzetten. Dan nog het volgende. U noemde net al maatregel 302. Dat is inderdaad een heel goede om uit scenario 2 te halen en in te zeften. Die overhead. Maar er is ook maatregel 311. Dat is die prijsindexatie en ook daar staat vermeld door het college 'dat doet onze inwoners geen pijn en het is een maatregel die we zo kunnen invoeren'. Dus die geef ik u ook mee. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Sandifort.

Mevrouw SandifoÉ (WD): Ja, voozifter, om met dat laatste te beginnen. Die staat ook op ons lijstje. lk noemde gewoon een paar voorbeelden. Wat betreft dat eerste, nee, inzetten van die surplus doet de inwoners geen pijn. Maar dat doet het wel als we dat nu al hebben gedaan en in het najaar blijkt dat we nog meer moeten bezuinigen. Dat doet mensen pijn en dan kunnen we ze ook pas heel kort van tevoren informeren. Voordat u doorgaat, wilde ik daar nog iets over zeggen. Nou, stel eerst maar de vraag, ik weet het niet meer. De voorzitter: Mijnheer Zamani, niet uw hand meteen opsteken.

De heer Zamani (D66): Ja, dat werkt verwarrend De voorzitter: lk sta nog een heel korte interruptie toe

De heer Zamani (D66): Ja, over die reserves. De jaarrekening 2024 komt er ook aan en we zien al in de grexen in het raadsvoorstel dat eraan komt, dat we daar € 1 miljoen resultaat op gaan boeken. Dus ook daar zullen we misschien naar € 10 miljoen resultaat gaan, of € 20 miljoen, ik weet het niet. We gaan het misschien nog horen. Maar die vloeien ook terug naar de reserves. Dus laten we juist wel inzetten op die reserves. De voozitter: Mevrouw Sandifort.

Mevrouw SandifoÉ (WD): lk weet weer wat ik wilde zeggen. Dank u wel. Dat zou je denken, maar we zijn natuurlijk al een stukje optimistischer gaan begroten. Met alle maatregelen uit pakket 1 die gaan over de aanpassingen van de begroting verwacht ik niet meer zo'n groot overschot aan het einde van het jaar. lk denk zelfs dat je ook met deze maatregel af en toe misschien wel iets moet bijplussen. Dus ik denk dat het niet verstandig is om je rijk te rekenen.

40

Raad 7 april2025

De voorzitter lkzag mijnheer Boerboom nog. Gaat uw gang. De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter. lk hoor mevrouw Sandifort zeggen dat ze wel positief is over het overzicht van scenario 1, met uitzondering van die algemene reserve. lk ben benieuwd of u bereid bent om er toch naar te kijken om nog dingen te wisselen in dat eerste scenario als andere partijen daar behoefte aan hebben, of dat die deur voor u eigenlijk al dicht is omdat u zegt'we vinden dit gewoon een mooie balans en zo is het is prima voor ons'. De voozitter: Mevrouw Sandifort. Mevrouw SandifoÉ (WD): Ja, dank u wel voozitter. Dat zijn we zeker. We hebben in tegenstelling tot wat wordt beweerd, echt nog geen afspraken binnen de coalitie gemaakt. We willen dit debat echt met 39 zetels voêren. Dus dat zijn we zeker. lk vind oprecht van dit pakket dat het college er goed in geslaagd is om de pijn te verdelen. Dus dat zou ik wel in de gaten houden, als we toch dingen gaan schuiven. lk denk dat we het college ook wel ergens mee op pad moeten sturen over'wat ga je dan nu uitwerken?'Zoals ik zei, wij zijn een optimistische partij. Begin dan maar met dit scenario. De voorzitter: lk stel voor dat u verdergaat. Mevrouw SandifoÉ (WD): Mijn slotzin was: ik ben benieuwd hoe de raad hierover denkt, maar dat heb ik algehoord. Dank u wel. De voozitter: Dank u wel mevrouw Sandifort voor uw eerste termijn.

lk stel voor dat we even allemaal de benen gaan strekken en ik schors de vergadering tot 22.00 uur. Schorsing De voorzitter: lk heropen de vergadering en ik verzoek iedereen zich aan 22.00 uur te houden. Het is niet zo netjes tegenover degenen die er al waren. U hoeft zich niet aangesproken te voelen, maar ik stel voor dat we verder gaan en ik geef het woord aan mevrouw Siegelaer voor haar eerste termijn. Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank voozitter. Allereerst dank aan het college, de ambtenaren en alle betrokkenen die hebben gewerkt aan het omvangrijke en pijnlijke dossier. We realiseren ons dat het opstellen van de bezuinigingsscenario's geen makkelijke opgave is. Elke keuze raakt mensen, organisaties en het fundament waarop we samen hebben gebouwd en waaraan we moeten bouwen. Zoetermeer is de plek. Onze stad is groot geworden dankzij samenwerking tussen gemeente, bedrijfsleven, verenigingen, stichtingen en talloze vrijwilligers. Alles dat nu op de lijst van mogelijke bezuinigingen staat, is met tijd, energie en liefde opgebouwd. Wat je nu afbreekt, is niet zomaar weer hersteld. Precies daarom roept dit voorstel bij ons grote zorgen op. Waarom nu al zulke ingrijpende keuzes? Voozitter, het college presenteert drie scenario's. ln het zwaarste geval moeten we € 31,5 miljoen bezuinigen.

Het stuit ons echt tegen de borst dat we nu al pijnlijke keuzes maken ten koste van onze inwoners tenruijl we nog wachten op een uitspraak van het rijk en de meicirculaire. Waarom nemen we nu zulke rigoureuze maatregelen, terwijl er mogelijk compensatie komt en kiezen we voor zulke momenten niet om de spaarpot in te zetten? Dat is toch niet uit te leggen? Niet aan de buurman en niet aan onszelf.

De voorzitter: Mevrouw Siegelaer, ik zie intussen twee interrupties. Eerst mevrouw Sandifort en dan mevrouw Haak. Mevrouw Sandifort (WD): Ja voozifter, dank u. lk ben wel benieuwd wanneer mevrouw Siegelaer dan de voorstellen had willen bespreken en of ze zich ook realiseert dat we vanavond helemaal geen besluit nemen, maar dat we vooral met elkaar verkennen wat we gaan uitwerken, zodat we weten hoe het eruit

ziet. De voorzitter: Mevrouw Siegelaer Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank. lnderdaad, we gaan ook nog richting meegeven, maar dat volgt hierop.

Raad 7 april2025

41

De voorzitter: Mevrouw Sandifort.

Mevrouw Sandifort (WD): Ja, een vervolgvraag voorzitter. lk hoor mevrouw Siegelaer zeggen dat'we nu al maatregelen gaan nemen tenaijl we dingen nog niet weten'. Nee, als we iets zeker weten, is het dat we in ieder geval de orde van grootte van pakket I zullen moeten bezuinigen. Dus dan is het toch ook heel prettig dat we kunnen bespreken waar pakket 1 dan uit moet bestaan? De voorzitter: Mevrouw Siegelaer

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Bedankt voorzitter en dank voor de verduidelijking van de vraag. Het is zeker belangrijk dat we weten waar we richting meegeven, maar voor ons is de richting niet per definitie zoals die nu in de scenario's is besloten. Natuurlijk zitten er richtingen in die we mee kunnen en willen geven, maar we zouden het graag iets meer hoog-over doen en toch meer inzet doen van ons surplus. Maar daar komen we zo op terug. De voorzitter: Mevrouw Haak. Mevrouw Haak (PDvZ): lk had precies dezelfde vraag dus die is beantwoord. De voorzitter: Dan nog mijnheer Zamanl

De heer Zamani (D66): Ja, voozitter. Van LHN komen we nu te horen wat de alternatieve maatregelen zijn dus daar wacht ik even op. De voorzitter: Dan mag mevrouw Siegelaer verdergaan. Gaat uw gang.

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Bedankt voozifter. De LHN heeft recent een enquête uitgezet onder de inwoners en daaruit blijkt glashelder: zorg, veiligheid en ondenrijs zijn voor hen onbespreekbaar als bezuinigingsposten. We vragen het college: komt dit overeen met uw beeld en op welke

wijze is de stem van de inwoners venrverkt in de totstandkoming van de scenario's? Voorzitter, voor ons is het geluid van de samenleving leidend bij het maken van politieke afiregingen. Onze standpunten zijn helder. De LHN is tegen verhoging van de ozb en andere lastenverzwaring voor onze inwoners. Bezuinigingen op veiligheid? Wij pleiten juist voor meer inzet op straat, preventief fouilleren en andere maatregelen die bijdragen aan een veilige stad. Verschraling van het onderhoud in de openbare ruimte? Zoetermeer moet schoon, leefbaar en aantrekkelijk blijven. De vooaitter: Mevrouw Siegelaer, een interruptie van mevrouw Haak, gaat uw gang.

Mevrouw Haak (PDvZ): Dank u wel voozitter. lk hoor mevrouw Siegelaer aangeven dat LHN tegen alle lastenverzwaring is. Dat betekent dus ook tegen het verhogen van de leges zodat ze kostendekkend zijn? De voorzitter: Mevrouw Siegelaer.

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Leges verhogen totdat ze de kostendekkend zijn, geldt niet voor alles. Met de rioolheffing hebben we zeer veel moeite, maar de overige heffingen op leges zouden mogelijk een bespreekpunt kunnen zijn. De voorzitter: Gaat u verder?

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Onze alternatieven. Wij willen het college het volgende meegeven in aanloop naar een sluitende begroting voor 2026. Benut het volledige surplus van 10% in 2026 in plaats van het lage percentage dat nu is opgenomen in de scenario's. Begroot realistisch en maak keuzes. Neem alleen projecten op waarvan uitvoering in het betreffende jaar ook daadwerkelijk verwacht wordt. Stel grote projecten uit wanneer dat helpt om bezuinigingen op inwoners te voorkomen. Maak zichtbaar wat crisismaatregelen in de jeugdzorg hebben opgeleverd en venrerk dat in de begroting. De financiële ruimte die dat oplevert zou direct kunnen bijdragen aan de dekkingsmaatregelen. De vootzitter: Mevrouw Siegelaer, ik had een interruptie dus ik dacht dat u een punt zette. Mijnheer Boerboom.

42

Raad 7 april2025

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja dank, voorzitter. lk ben benieuwd of de LHN beseft dat, als wij nu bijna dat volledige bedrag uit het surplus halen, dat betekent dat we op de lange termijn een heel groot tekort hebben op onze begroting en dat u dan wel degelijk de inwoner gaat raken en dat u nu eigenlijk zegt'wij hebben niet zo'n behoefte om verantwoordelijkheid te nemen voor de stad, dat schuiven we wel naar voren naar de volgende raden'. lk ben benieuwd hoe u dat ziet. De voorzitter: Mevrouw Siegelaer.

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank voozitter en dank voor uw vraag. Het is niet zo dat wij deze situatie willen uitstellen, maar we willen wel iets meer duidelijkheid voordat we keuzes maken. Want zoals ik eerder heb aangegeven in de tekst, zeggen wij 'weet wat er komt voordat je verschraling organiseert en dat niet meer kunt omkeren'. Het is wel goed om met een vooruitziende blik naar de toekomst te kijken. Het is ook niet de bedoeling om het surplus tot het einde der dagen in te blijven zetten, maar wel voor nu, totdat het rijk komt met zijn mogelijke aanpassingen. De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja voozitter, vorig jaar hebben we ook al een flink gat in het surplus geslagen omdat het rijk niet over de brug kwam. Daar kunnen we toch niet eeuwig mee doorgaan? lk zou juist zo graag zien dat de LHN met een aantal voorstellen komt waarvan u zegt 'op die punten vinden wij het niet goed' en dat u daar met dekking komt vanuit het surplus, misschien een enkele keer, of met andere voorstellen. Maar dan kunnen we een goed inhoudelijk debat met voeren met elkaar. Het voorsteldat u nu doet, vind ik niet realistisch omdat u daarmee echt de rekening legt bijvolgende raden en bij de stad en de inwoner van de toekomst. De voorzitter: Mevrouw Siegelaer

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Bedankt voorzitter, Wij zijn van mening dat we niet vooraf al bezuinigingen moeten inzetten, maar dat we wel bewust moeten nadenken over wat wel en niet kan. Ook zijn wij van mening dat de reserves een spaarpot zijn, dus het geld van de inwoners en voor de inwoners. Dus die mag je gebruiken in nood. lk kan me voorstellen dat u, als uw koelkast morgen stuk gaat, ook een nieuwe koopt en dat u dat uit uw reserves haalt want daar heeft u voor gespaard. Dus op het moment dat we die reserves gebruiken op tijdelijke basis om opvang te bieden voor wat er komen gaat, hebben wij liever dat we nu afschalen dan dat we het later moeten terugdraaien, wat veel lastiger is.

De voorzitter: lk stel voor dat u mijnheer Zamanl

O, mijnheer Zamani en sorry, eerst nog mevrouw Sandifort. Dan

Mevrouw SandifoÉ (WD): Dank u wel voorzitter. lk had enerzijds dezelfde vraag als de heer Boerboom. lk vind het nog steeds geen bevredigend antwoord, maar dat laat ik maar even. lk ben wel heel benieuwd welke woningbouwprojecten, sporthallen, parken, wegen en bogen u dan allemaal niet meer gaat bouwen. De voorzitter: Mevrouw Siegelaer

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Zoals u weet, zijn wij ook voor bouwen en voor woningen voor onze inwoners. lk begrijp de vraag die u stelt, maar er zijn altijd projecten die je later kunt uitvoeren waarwe heelveelgeld aan uitgeven. Onlangs hebben we bijvoorbeeld met zijn allen een keuze gemaakt om grote projecten aan te nemen, om richting te geven aan de Boerderij, richting te geven aan het NationaalVideogame Museum. Het is niet dat wij het daar niet mee eens zijn, maar soms moeten we ook kijken naar wat de impact voor onze bewoners is. De voorzitter: Mevrouw Sandifort.

Mevrouw Sandifort (WD): Ja voorzitter. lk wil mevrouw Siegelaer dan toch uitdagen om er dan één te noemen, welke dan niet? De voorzitter: Mevrouw Siegelaer

Raad 7 april2025

43

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dat was even stilte. Wat gaan we niet doen? Dat is een goede vraag. Wat gaan we niet doen? De vraag kan natuurlijk altijd zijn: welke projecten kunnen we uitstellen? lk heb nergens gezegd 'dat gaan we niet doen'. We kunnen bijvoorbeeld een visie later plannen die nu niet uitgevoerd kan worden. Het gaat ons er niet om dat het niet nu mag gebeuren, maar dan moet er ook nu aan begonnen worden. Op het moment dat er geen mankracht beschikbaar is om het project uit te voeren, heeft het geen zin om het nu op te nemen. De voorzitter: Heel kort nog, mevrouw Sandifort.

Mevrouw Sandifort (WD): Nog één keer. Welke dan? Noem er gewoon één De voorzitter: Mevrouw Siegelaer

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): lk laat me hier niet ontlokken om aan te geven welk project we niet gaan doen want dat is eigenlijk niet wat onze insteek hiermee is. Er kan wel bekeken worden welke projecten later uitgevoerd kunnen worden zodalze niet op de begroting drukken terwijlze er nu wel op staan. Als je dan zegt'voor ons is dat minder belangrijk. Wij willen alles door laten gaan' maak je ook niet bewust de keuze over waar je bezuinigingen op treft. De voorzitter: lk ga naar mijnheer Zamanl De heer Zamani (D66): Ja dank u wel, voozifter. lk ben het helemaal eens met mevrouw Siegelaer wat betreft de pijnlijke maatregelen die staan in scenario 2 en 3. Geen zwemlessen meer, niet meer zwerfuuil ophalen en allemaal andere maatregelen die ook het Sociaal Domein raken. Maar in scenario I staan toch wel degelijk financieel-technische voorstellen die we gewoon kunnen doen, bijvoorbeeld de maatregel die we nemen die € 6 miljoen bespaart, waarmee we investeringen activeren, of een maatregel in scenario 2 die overhead activeert. Dus bent u het met mij eens dat we die bezuinigingen in ieder geval wel kunnen doen? En bijvoorbeeld ook de afschrijving en restwaarde? De voorzitter: Mevrouw Siegelaer

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank voorzitter, dat was een slimme en tactische vraag waar ik niet op inga. lk begrijp wel wat u bedoelt. Het is goed als we technische handelingen op de begroting kunnen doen die geen impact hebben op de inwoners, maar we willen niet vooraf kiezen voor bezuinigingen die mogelijk helemaal niet nodig zijn. Daarom hebben wij ook de adviezen aan het college meegegeven zoals wij graag zien dat het de begroting terugkomt. We hebben goede hoop dat er ruimte in zit want er zit nog best veel lucht in. De voorzitter: lk stel voor dat u verdergaat, mevrouw Siegelaer.

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank voorzitter. Dit betoog houdt zich ermee bezig dat we met zijn allen keuzes maken voor de generaties hierna. De LHN kiest voor een stad waarin we oog houden voor hen die het kwetsbaarst zijn en voor een stad waarin we geen voozieningen afbreken die we later met moeite weer moeten opbouwen. Voozitter, dank. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Siegelaer voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar mijnheer Weekenstroo. De heer Weekenstroo (CDA): Voozitter, bezuinigen is als op dieet gaan;je weet dat het moet. Je weet dat je dingen moet laten die je lekker vindt en na het zuur komt het zoet. Of eigenlijk nog steeds niet. Maar één ding is voor het CDA Zoetermeer glashelder: voor ons mag solidariteit niet in de ijskast blijven

liggen omdat het niet in ons dieet zou passen. We staan voor een forse uitdaging maar het sociale element van onze stad mag daarvan nooit het kind van de rekening worden. Hoe dan wel? Allereerst moet de overheid altijd in de spiegel kijken voordat ze bij de inwoners aanbelt. Dus kiezen we, net als het college, voor maatregelen die vooral onder de motorkap zitten. Denk aan kapitaallasten van vervangingsinvesteringen, projecten slimmer faseren en stoppen met nieuwe zakelijke reserveringen. Misschien geen sexy maatregelen, maar wel zo eerlijk. Geen vuunarerk, maar wel fundament. Ook durven we kritisch naar de eigen organisatie te kijken. Minder overhead, minder externe inhuur en ja, wellicht een beperkte krimp van het ambtelijk apparaat. Geen feest voor het stadhuis, maar wel

44

Raad 7 april2025

verantwoord als we daarmee inwoners kunnen ontzien. Daarnaast geldt dat als we iets nauwelijks gebruiken, we ook moeten durven zeggen, pardon voor de woordkeuze, dat we 'gebruiksafscheid' nemen. Of het nu gaat om een subsidie die blijft liggen of een voorziening waar niemand de weg naartoe weet. Dat is geen kille keuze, dat is gewoon nuchter nadenken over wat echt telt. Wat betekent dit dan concreet? Eerlijk is eerlijk, ik heb eigenlijk nog niets concreets, maar we zijn wel blij met de uitwerking van dit pakket. Daarin geeft het college de broodnodige inkijk in hoeveel er op het

spel staat en welke keuzes op het menu kunnen verschijnen. Het liefst zouden we natuurlijk helemaal geen bezuinigingen voorgeschoteld krijgen. ln een ideale wereld trekt het rijk de portemonnee voor gemeenten die jarenlang op droog brood hebben moeten draaien. Maar ja, op welke planeet leef je als je dat venrvacht? Zeker met het huidige kabinet is dat meer luchtfietsen dan realiteitszin. Toch zijn we als CDA blij dat in de eerste twee pakketten de grote klappen enigszins uitblijven. Voorzieningen blijven overeind, verenigingen kunnen doorgaan en de sociale basis blijft grotendeels onaangetast. Geen vet op de botten, maar ook geen bot op het menu. Bij pakket 3 begint het wel echt te knellen. Daar zitten keuzes in waar wij als CDA Zoetermeer wel buikpijn van krijgen. Denk aan het snijden in zaken die juist mensen bij elkaar brengen of kwetsbaren ondersteunen. Maar goed, zolang niet zeker is of dat derde pakket tiberhaupt wordt opgediend, is het speculatie. Laten we eerst eens kijken of pakket 1 en 2 nodig zijn en of dat mogelijk al voldoende dieet betekent zonder te vezuren. We zijn in ieder geval niet voor een buffet zonder grenzen. Een all you can tax, zo u wilt. Voozitter, het CDA Zoetermeer staat ook niet voor politiek spektakel, maar voor oer-Hollandse degelijkheid, voor beleid dat misschien niet flamboyant is, maar wel voedzaam.

Voor keuzes die de menselijke maat bewaren, ook als het lastig wordt. ZodalZoetermeer ook na 2026 de stad blijft waar we samenleven, samenwerken, groeien en zorgen voor elkaar. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Weekenstroo voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar mijnheer

Van der Vlies. De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Voozitter, het college heeft een serie voorstellen gedaan en daar zijn wij tevreden over. Niet omdat we zo enthousiast zijn om te bezuinigen, maar omdat het college goed heeft geluisterd naar de opbrengsten uit de raad. Dat betekent dat er rekening is gehouden met de aangenomen moties. De fractie van Zól Zoetermeer heeft uit de voorstellen van het colleqe zelf een lijst gemaakt van maatregelen waar we nu mee kunnen leven. Die lijst loopt tot boven Oe-C ZO miljoeí, inilusief het surplus. We gaan daarbij uit van een volgorde van bezuinigingen waarbij eerst de boekhoudkundige mogelijkheden worden gebruikt, dan stappen om efficiënter te gaan werken worden gezet, dan komen de bezuinigingen op zaken die ongemak opleveren maar nog niet direct pijn doen. Pas dan komen de zaken die onze inwoners en instellingen echt pijn gaan doen. Als blijkt dat er meer bezuinigd zou moeten worden voor 2026 en/of voor de jaren daarna, zullen we verder kijken in de lijst en naast de recente voorstellen kijken we dan ook naar de groslijst van vorig jaar. En we hebben ook nog wat eigen ideeën die we willen uitwerken. Zoals gezegd, we doen dit met tegenzin. Tegelijkertijd blijft voor ons het uitgangspunt dat we een sluitende begroting voor 2026 aÍleveren. We kunnen niet leven met preventief toezicht van de provincie.

De voorzitter: Mevrouw Brouwer, gaat uw gang.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk wil graag weten wanneer en hoe mijnheer Van der Vlies die lijst van € 20 miljoen in het debat gaat inbrengen, zodat we er ook wat mee kunnen. De voozitter: Mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Ja voorzitter, die gaan we niet inbrengen in het debat. Dat is gewoon om aan te geven dat wij zelf behoorlijk wat posten hebben gezien, waarvan we denken dat we daar nu mee akkoord zouden kunnen gaan als er zoveel bezuinigd moet worden. lk kom dadelijk nog wel op een punt dat we bijvoorbeeld niet graag zien. Maar daar kunnen we ook mee leven. De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Maar dat komt dus niet overeen met 'eerst pakket 1 en dan pakket 2'? Dan ben ik toch wel benieuwd wanneer we dan iets gaan doen met die lijst van € 20 miljoen.

Raad 7 april2025

45

De voorzitter: Mijnheer Van der Vlies

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Daar gaan we wat mee doen zodra duidelijk is hoeveel we precies moeten bezuinigen. De voorzitter: Mijnheer Zamani De heer Zamani (D66): Ja voozitter, dat geeft voor mij wat vraagtekens. lk ben toch wel benieuwd waar Zót Zoelermeer nu mee komt;gaan we nu inderdaad voor pakket 1? Of zegt u'nee, in pakket 1 zitten ook dingen waar we niet mee kunnen leven, dus we shoppen uit pakket 3'? Gaat u de zwembaden sluiten? Wat gaat u nou precies doen? De voorzitter: Mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Ja voozitter, ik kan ook zo populistisch zeggen dat we de stad niet kapot gaan bezuinigen, zoals D66 deed. De voorzitter: Ja, dat weet u heel goed, mijnheer Zamani. Was mijnheer Van der Vlies al klaar? Gaat uw gang, mijnheer Zamani. De heer Zamani (D66): Nou ja, goed om te weten datZíl Zoetermeer de stad kapot gaat bezuinigen, voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Van der Vlies

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Voozitter, we kunnen niet leven met preventief toezicht van de provincie. Dat zei ik al. Dat betekent ook dat er geen heilige huisjes bestaan. Om daarbij een concreet voorbeeld te geven, ZólZoelermeer is natuurlijk niet blij met het voorstel van het sluiten van fietsstallin-

gen. Daar zijn we in eerste instantie op tegen, maar als we daar geen goed alternatief voor kunnen verzinnen, zullen we toch meegaan in het voorstel als de bezuinigingen dat vereisen. Zo ztln er nog enkele voorstellen. Natuurlijk hebben we allemaal, alle partijen in deze raad, onze eigen voorkeuren en onze eigen stokpaardjes. Maar als we allemaal vasthouden aan onze eigen stokpaardjes, zijn serieuze bezuinigingen kansloos. We zullen allemaal een beetje over onze eigen schaduw heen moeten stappen. We vertrouwen erop dat de partijen in deze raad dat natuurlijk zullen doen want we zitten hier allemaal voor het belang van Zoetermeer en niet voor onszelf. Voorzitter, ik had het al over de volgorde van bezuinigingen, zoals onze fractie die aanhoudt. We zijn ons er natuurlijk ook van bewust dat het op sommige zaken aan de oppervlakte eenvoudig lijkt te bezuinigen, maar die op een subtiele wijze stevig ingrijpen op onze samenleving. We willen het college dan ook vezoeken om, van alle bezuinigingen die we moeten uitvoeren, de gevolgen nauwkeurig bij te houden. Dat zou helpen voor het moment dat we wel weer middelen hebben om te investeren in onze stad. We hebben daar geen motie voor gemaakt, dus onze vraag aan de wethouder is of hij dat kan bevestigen. Een ander punt dat we willen noemen, zijn de taken. Het rijk besteedt taken uit aan de gemeente.

Nu dreigt het rijk een berg geld minder te storten in het Gemeentefonds. Wordt het niet eens tijd om te stoppen met sommige taken? We hebben het er wel vaker over gehad. We weten dat binnenkoÉ duidelijk moet worden in hoeverre het rijk over de brug komt en dan zal ook duidelijk worden welke gerechtelijke stappen de VNG zal nemen. Onze vraag aan het college is of er taken zijn die een negatief saldo hebben en die we, tijdelijk, zouden kunnen stoppen. We hebben vast wel wat te doen voor de mensen die daarmee vrij zouden komen. Graag wat toelichting daarop van het college. En tot zover de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van der Vlies voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar mevrouw

Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Hè, hè, eindelijk aan de beurt. Voozitter, met dit richtinggevende debat zijn we weer een stap dichter bij de finale besluitvorming over de bezuinigingenvanaf 2026. Voor ons ligt de richting die het college ovenrveegt voor de perspectiefnota in het voorjaar. Wij waarderen het dat het college dit in de vorm van modules heeft gegoten die samenhangen met de ernst van de benodigde bezuinigingen. Dat doet recht aan de onzekerheid van de komende maanden en het was

46

Raad 7 april2025

ook gewoon een heel goed idee van ons. Ook waarderen we het dat de richtinggevende moties van de raad uit het voortraject zo consistent zijn venarerkt, met name die over het ontzien van de bestaanszekerheid. Onze motie De kosten gaan voor de baat uit, die mijnheer Boerboom noemde, komt er iets bekaaider af. Hij wordt wel genoemd, maar in de voorstellen zien we nog geen gevolgen. Ter herinnering: dit ging over eenmalige investeringen in het heden die structurele kosten in de toekomst verlagen. Kan de wethouderaangeven hoe we daar in het vervolgtraject nog overgaan horen? Eerlijk gezegd valt het ons mee hoeveel we kunnen doen met de begroting zonder meteen draconische maatregelen te nemen. De wethouder heeft veel ruimte gevonden en benut en ook diverse voorstellen gedaan die niet meteen veel pijn doen. Op een aantalondenruerpen zal ik nu specifiek ingaan. Eerst de reserves. ln dit voorstel staat dat we € 5 miljoen, oplopend tot eventueel € 10 miljoen van onze reserves inzetten, in lijn met de toestemming die we daarvoor hebben gekregen. Wij staan daarachter. We zijn een welvarende gemeente en in de afgelopen jaren hebben we vaak vezucht'konden we ons incidentele geld maar structureel inzeften'. Nu dat mag, moeten we dat ook doen. We zouden het zelfs niet erg vinden als we dat in een eerder pakket al volledig zouden doen.

Zeker met het oog op meevallers in de jaren hiervoor en het geld dat we volhardend van het rijk verwachten, is het zonde om te bezuinigen als het achteraf niet nodig blijkt te zijn. De voorzitter: Mevrouw Brouwer, een interruptie van mevrouw Sandifort.

Mevrouw SandifoÉ (WD): Ja dank u wel voozifter. lk ben benieuwd of mevrouw Brouwer die overschotten die we de voorgaande jaren hadden ook nog venracht met alle technische maatregelen die we in de begroting beogen te nemen. De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Ja, dit jaar nog wel, want die maatregelen zijn voor het jaar daarna. Dus in dit jaar kunnen we zeker nog venruachten dat we overschotten hebben. De voorzitter: Gaat u verder. O, toch nog wel? Mevrouw Sandifort.

Mevrouw SandifoÉ (WD): Sorry, ik was ook wat traag. Dank u wel. Vorig jaar hadden we dat al niet. Dus ik begrijp niet waarom u dat dan dit jaar wel venracht. De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Het feit dat we ruimte vinden in de begroting om dit soort restmiljoenen te voorkomen, betekent dal ze er nog zijn. Anders zou het geen zin hebben om ze in de bezuinigingen mee te nemen. De voorzitter: Gaat u verder?

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Ja. We moeten zeker doen wat nodig is, maar wat niet hoeft, dat hoeft niet. Bovendien hebben we er als coalitie voor gekozen om de ozb niet te verhogen in deze periode en in onze ogen mag daar best tegenover staan dat er reserves ingezet worden. Anders komt die beslissing als een boemerang terug bij de inwoners. Dan de kostendekkendheid. ln het voorstelwordt gerekend met het kostendekkend maken van de afvalstoffenheffing, hetgeen een verhoging van de lasten inhoudt. Dat komt rechtstreeks voort uit wat er gebeurd is rond het'oude nieuwe afualbeleid'. We hebben toen gewaarschuwd dat het via een referendum afschieten zou leiden tot kostenverhoging en dat is wat hiergebeurt.Zeker met het oog op de benodigde bezuinigingen is dat alleen maar redelijk. Dan nog iets over die kostendekkendheid. De overige leges hebben geen bedrag gekregen in het voorstel, daar staat 'PM' en daar zit voor € 1,5 miljoen aan mogelijkheden in. Voor een deel zou dat leiden tot onredelijke tarieven, maar we zien graag in het definitieve voorstel wel een berekening van wat redelijk en billijk is op dat punt, bijvoorbeeld op het gebied van kabels en leidingen, drank in de horeca, enzovoort. Dan is er nog iets dat wij in de definitieve versie van het bezuinigingsvoorstel liever zien verdwijnen. Dat is het verlagen van de mantelzorgwaardering.