Notulen raad 7 april 2025 - vastgesteld

Deze waardering wordt actief aangevraagd. Het is dus aannemelijk dat het financieel schadelijk is om deze zeer gewaardeerde mensen dit bedrag te ontnemen. Bij de vrijwilligerswaardering is dat anders omdat deze bezuiniging zo is vormgegeven dat het de

Raad 7 april2025

47

vrijwilliger zelf niet direct raakt. Maar die op de mantelzorgwaardering brengt € 260.000,00 per jaar op en pakket 2 heeft genoeg speling in de grootte om het daaruit te laten. Dan wil ik het nog even over cultuur hebben. Voorstel 318.d in pakket 3. lk snap dat de wethouder van Cultuur en zijn ambtenaren liever niet op cultuur bezuinigen. Logisch. Maar als je als gemeente wel durft voor te stellen om op maatschappelijke voorzieningen te bezuinigen, de stad minder te onderhouden en dienstverlening te verminderen, moet je ook op cultuur iets kunnen vinden dat eerder kan dan in uiterste nood. Of je nu kiest voor 10% elk, of een gerichte bezuiniging, of wat dan ook, we kunnen ook hier gewoon doen wat nodig is. Als laatste punt nog dit. De percentageregeling beeldende kunst wordt gepresenteerd als iets waarop je nauwelijks kunt bezuinigen. ln werkelijkheid zit er een paar ton in de reserve en kunnen we daar best een paar jaar daar niets in storten en alleen onderhouden. Wij zouden het toejuichen als dat een plek krijgt. Voozitter, ik denk dat het college hiermee wel genoeg overwegingen van ons heeft in de richting van het voorjaarsdebat. We bedanken het college voor deze mogelijkheid die is ingelast in het bezuinigingstraject en voor de komende maanden wensen we het college veelwijsheid toe bij de volgende stappen.

We verheugen ons op de ongetwijfeld buitengewoon verstandige beslissingen die het kabinet natuurlijk gaat nemen met betrekking tot de gemeentefinanciën. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Brouwer. lk zie een interruptie van mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank u wel voozitter. Mevrouw Brouwer had het erover dat ze de bezuiniging op cultuur op zich wel een goed idee vindt, of dat we daar op zijn minst naar moeten kijken ten opzichte van andere dingen. Maar dat gaat wel degelijk onze inwoners flink raken, onder andere via de bibliotheek waar we in het verleden ook al een bezuiniging op hebben gerealiseerd. Bent u van mening dat het echt een goed idee is om daar nog verder op te bezuinigen? De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Bezuinigen is nooit een goed idee, maar soms moet dat gewoon en natuurlijk raakt het dan de inwoners, maar als je inwoners kunt raken met bezuinigingen op maatschappelijke voorzieningen, kun je het ook met culturele voozieningen. lk zeg niet dat je dingen weg moet bezuinigen maar je kunt daar best dingen vinden waar je op kunt bezuinigen. De voorzitter: Mijnheer Boerboom

De heer Boerboom (Groenlinks): Of moeten we gewoon andere keuzes maken en moeten we het allebei niet doen? Dat is eigenlijk wat mijn fractie het liefst zou zien. De voorzitter: Mevrouw Brouwer Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Lieverkoekjes kunnen we allemaal wel vezinnen, maar het is nu eenmaal zo dat we overal hebben gezocht naar bezuinigingsvoorstellen en daar staat deze ook gewoon tussen. Wat ons betreft, is cultuur geen heilig huisje waar we niet op mogen bezuinigen. De voorzitter: Heel kort, mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja voorzifter, als wij met alternatieven komen, staat u er dan voor open om daar in ieder geval naar te kijken? De voorzitter: Mevrouw Brouwer Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Natuurlijk staan we eryoor open om daarnaar te kijken en daar gaan we ook over stemmen. De vootzitter: Dank u wel. lk zie verder geen reacties meer. Dank u wel voor uw eerste termijn mevrouw Brouwer. Dan ga ik naar mevrouw Haak.

Mevrouw Haak (PDvZ): Dank u wel voozitter. We staan voor een moeilijke, maar noodzakelijke opgave. Het rijk kiest ervoor om minder geld aan gemeenten te geven en dat vraagt om pijnlijke keuzes. Keuzes waarbij we alle inwoners en ondernemers, maar zeker kwetsbare inwoners centraal stellen. PDvZ wil

48

Raad 7 april2025

bezuinigen met verstand, niet met de botte bijl. We zullen de richting die we het college hiervoor willen meegeven, toelichten. Wat willen we niet? De PDvZ kiest er bewust voor om niet te bezuinigen op zaken die de kern raken van onze gemeenschap. Dus niet bezuinigen op jeugdzorg, niet op het bijzondere bijstand, niet op mantelzorgers die een groot deelvan de zorg overnemen. En ook niet op vrijwilligers. lk zou zeggen: geef ze een lintje. Elke euro die we vandaag bezuinigen op zorg, kunnen we morgên tienvoudig terugverwachten. Het is natuurlijk wel noodzakelijk om te bezuinigen, maar we zoeken hierin de ruimte. Laten we niets kapot bezuinigen, om het maar even populistisch te zeggen, laten we niet de broekriem zo hard aantrekken dat die stukgaat. We willen op het moment dat het kan, die riem weer een beetje speling geven. Wat willen we dan wel? Laten we kritisch kijken naar de zaken waar de gemeente geld aan uitgeeft, zonder directe meenaraarde voor onze inwoners. Daar staan nog best veel maatregelen voor in de scenario's die we hebben gezien. Maar we hebben ook de post 'uitbesteed werk'. Een post van enkele tientallen miljoenen euro's, zo hebben we ons laten vertellen tijdens de tafeltjesavond. Daar valt van alles onder: groenonderhoud en het laten schrijven van rapporten door externe bureaus.

Mijn vraag aan het college is dan ook: waarom komt deze post niet voor in bezuinigingsvoorstellen? ls daar werkelijk geen ruimte om kritisch te kijken, te herprioriteren of slimmer te organiseren? We horen dit graag van de wethouder. De voorzitter: Mevrouw Haak, voordat u verdergaat, een interruptie van mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk wil graag opmerken dat er geen bezuinigingen zijn die niemand zeer doen. Dat geldt ook voor uitbesteed werk. Als je dat wegbezuinigt, verliest ook iemand zijn baan. ln de groenvooziening zijn dat heel bijzondere banen. De voorzitter: Mevrouw Haak.

Mevrouw Haak (PDvZ): Zeker. lk zeg ook niet dat we specifiek de groenvoorziening kapot moeten bezuinigen, maar waar we wel op kunnen bezuinigen of in ieder geval de ruimte kunnen zoeken, ga ik nu toelichten, dus wellicht dat ik meteen door kan gaan met mijn termijn. De voorzitter: Ja, volgens mij is dat goed. lk zie mevrouw Brouwer niet meer reageren, dus gaat u verder. Mevrouw Haak (PDvZ): Dat was mijn volgende punt, dus laten we ook kritisch zijn op elkaar als raad. Willen wij bij moties steeds wêer om onderzoek vragen? Zijn wij ons ervan bewust hoeveel geld en personele capaciteit dit kost? En weegt dit dan ook op tegen eventuele meenryaarde hiervan? Vandaag heb ik, geloof ik, ook al een stuk of vijf, zes, zeven moties gezien waarbij in een of andere vorm weer wordt gevraagd naar een ondezoek. lk denk dat we best wat kritischer mogen zijn. ls dat daadwerkelijk nodig? Zeker als het grotere ondezoeken zijn, waarbij we externe expertise inhuren, moet je naar elkaar heel kritisch zijn. De voorzitter: lk zie een interruptie van mijnheer Van der Vlies. Gaat uw gang.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Ja, ik kan me zo'n voorbeeld herinneren van zo'n landtunnel. Wat vond u van dat onderzoek? De voorzitter: Mevrouw Haak

Mevrouw Haak (PDvZ): ln de tijd waarin we het onderzoek vroegen... Nee, een heel goed punt. Dat is een heel goed punt, maar wat ik nu wil beargumenteren is: laten we kritisch zijn op elkaar. Wat levert het op, op het moment dat we zo'n ondezoek willen laten uitvoeren? Wat willen we daarmee bereiken en weegt dat op tegen het geld en de personele capaciteit die we daarvoor moeten investeren? De voorzitter: Een interruptie van mevrouw Sandifort.

Mevrouw Sandifort (WD): Ja, dank u wel voorzitter. Met elkaar het voornemen uitspreken dat we daar kritisch naar gaan kijken zal, denk ik, structureel niet zoveel opleveren als we op zoek gaan naar dekkingsvoorstellen. Maar u zou kunnen voorstellen 'we kunnen een plafond instellen van hoeveel de raad

jaarlijks ter beschikking stelt voor het doen van onderzoeken die de raad vraagt'. ls dat dan wat u

Raad 7 april2025

49

bedoelt? Want anders is het geen structurele bezuiniging De voorzitter: Mevrouw Haak

Mevrouw Haak (PDvZ): Dank u wel voorzitter. Het is tweeledig. Sowieso moeten we kritisch zijn. Dat lijkt me verstandig. Daarnaast vraag ik specifiek aan het college: zit er nu nog ruimte in de post uitbesteed werk om binnen bijvoorbeeld rapportages die we laten schrijven door externe bureaus, of andere posten die op dit moment voor ons onzichtbaar zijn nog wat te knijpen, zogezegd? De voorzitter: Mevrouw Sandifort.

Mevrouw SandifoÉ (WD): Helder. lk ben ook wel benieuwd naar dat antwoord, moet ik zeggen.

Nog een andere vraag, maar misschien komt u daar nog op, neemt u hem dan gewoon mee in uw termijn. We besteden ook bij allerlei projecten ontzettend veel geld aan participatie en samenspraak, wat uw partij ook hartstikke belangrijk vindt. Dat een beetje anders inrichten, zie ik ook nog niet terug in de voorstellen. ls het dan ook een vraag aan de wethouder of die dat ook inzichtelijk kan maken? Daar huren we ook mensen voor in en dat kost ook een hoop geld. De voorzitter: Mevrouw Haak.

Mevrouw Haak (PDvZ): Dat is zeker een vraag. Op het moment dat we kunnen bezuinigen op participatiebijeenkomsten of ondezoeken die we nu laten uitvoeren, waar het college nog ruimte ziet om zo'n participatiebijeenkomst wel door te laten gaan, omdat we dat inderdaad belangrijk vinden, op een andere manier, bijvoorbeeld wat soberder of wat efficiënter, hoor ik graag of daar ruimte voor is. Absoluut. De voorzitter: Dan mag u verder. lk wijs u er wel even op dat u nog 27 seconden heeft.

Mevrouw Haak (PDvZ): lk had ook nog maar anderhalve zin. Tot slot voorzitter, laten we leren van bezuinigingsfouten die in het verleden zijn gemaakt en vooral ombuigen met visie. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Haak, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de heer Smits

voor zijn eerste termijn.

De heer Smits (PW): Dank u wel voozitter. Vanavond mogen we als gemeenteraad richting geven aan het maatregelenpakket dat door het college is gepresenteerd. Dit pakket is van groot belang omdat het invloed heeft op de koers van onze gemeenten in de jaren die komen gaan. We dragen een grote verantwoordelijkheid om een duidelijke visie te geven over de plannen van het college. Daarom is dit het moment om te reflecteren op de maatregelen en ze te toetsen aan het belang van onze stad en haar inwoners, zowel voor de korte als lange termijn. ln het kader van de voorjaarsnota moeten we ook verder kijken dan de komende jaren. Hoe zorgen we ervoor dat de bezuinigingsmaatregelen bijdragen aan een duuzame toekomst van Zoetermeer? Dit geldt natuurlijk niet alleen voor milieu, maar ook voor de economie en de sociale samenhang. We moeten voorkomen dat bezuinigingen op korte termijn leiden tot hogere kosten of maatschappelijke problemen op de lange termijn. Daarom willen wij het liefst zo lang mogelijk wachten met het concreet inzetten van deze bezuinigingen.

Voozitter, we zijn ook blij dat er rekening is gehouden met de eerder aangenomen moties want nu moeten we een keuze maken uit drie scenario's. Dit moet een scenario zijn dat niet zorgt voor lasten-

vezwaring voor onze inwoners, geen stapeleffect voor kwetsbare doelgroepen veroozaakt en er moet goed gekeken zijn naar alternatieve manieren om het tekort op te vangen voor als het rijk niet met compensatie komt. Maar kunnen we door bijvoorbeeld investeren in preventieve zorg en efficiëntere samenwerking tussen de zorgaanbieders bezuinigingen voorkomen die de kwetsbaarsten in onze samenleving raken? Voorzitter, ook al hopen we op het beste, we houden rekening met het ergste. Het is onze gezamenlijke

verantwoordelijkheid om keuzes te maken die niet alleen financieel verantwoordelijk zijn, maar ook rechtvaardig en toekomstgericht. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Smits, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de eerste termijn van mijnheer Zanoni, gaat uw gang.

De heer Zanoni (FVD): Dank u wel voozitter. Veel van de voorgestelde bezuinigingen lijken in feite

50

Raad 7 april2o2í

geen echte besparingen. Het voelt meer als een vorm van financial engineering, oftewel creatief boekhouden. lk vraag het college: wat zijn de mogelijke gevolgen ên risico's van dit soort oplossingen op de lange termijn? lk roep het college nogmaals op om kritisch te kijken naar uitgaven waarvan de effecten vrijwel of helemaal niet meetbaar of doelmatig zijn. Die raken ook de inwoners niet. Denk aan klimaat-, diversiteitsen duuzaamheidsbeleid. Zo werken het duuzaamheidsbeleid en klimaatbeleid kostenverhogend, wat direct of indirect ook kosten alsnog bij de inwoners neerlegt. Daarnaast wil ik opnieuw aandacht vragen voor de decentrale taakbeheersing. lets dat ik tijdens de raadsvergadering op 17 februarijl. al benoemde. Wat mij betreft, is op het gebied van jeugdzorg al een goede stap gezet. Maar de WMO zal de komende jaren wel eens êen minstens zo grote uitdaging kunnen worden. De maatregel om efficiënter en effectiever te werken door te stoppen met overbodige software hoeft wat mij betreft niet eens voorgelegd te worden. Waarom is dat niet al eerder gedaan? Ook mag er zwaarder ingezet worden op terugdringen van externe inhuur. Als laatste voorzitter, het verhogen van leges en het verlagen van het serviceniveau raken de inwoners ook en gaan daarmee in tegen de aangenomen motie om de inwoners te ontzien.

lk zal mij aan mijn belofte houden om de lasten niet bij de inwoners neer te leggen. Bezuinigen op onszelf, niet op de inwoners. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor uw eerste termijn mijnheer Zanoni. lk zie een interruptie van mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Als u niet creatief wilt boekhouden en ook niet wilt bezuinigen op de inwoners, ben ik benieuwd hoe we dan gaan bezuinigen. De voorzitter: Mijnheer Zanoni.

De heer Zanoni (FVD): Ja, dank u wel. Zoals ik al zei, zitten er aan het klimaatbeleid en het duuzaamheidsbeleid allemaal kostenverhogende componenten. Denk aan het wagenpark van de gemeente. Die elektrische auto's kosten misschien wel € 15.000,00 meer per auto, dat is nog los van de wegenbelas-

ting en dat soort dingen die erin zitten. Als we kijken naar klimaatbeleid zitten daar ook kostenverhogende elementen in voor woningbouw. Er zijn genoeg heilige huisjes, denk ik, die we omver kunnen trappen om de inwoners niet te raken. De voozitter: lk zie verder geen... Mijnheer Zamani nog?

De heer Zamani (D66): Ja, ik twijfel. Nee, laat maar voorzifter. De voorzitter: Dank u. Dank u wel mijnheer Zanoni, voor uw eerste termijn. Daarmee kom ik aan het einde van de eerste termijn van de raad, Er is een vezoek van het college om tien minuten schorsing om zich even te kunnen beraden. Dat betekent dat ik tot 22.50 uur ga schorsen en ik hoop dat iedereen er dan weer is. To122.50 uur is de vergadering geschorst. Schorsing De voorzitter: lk heropen de vergadering. lk ga er maar even gemakshalve van uit, want die tijd hebben we bereikt, dat u het niet erg vindt dat we het debat hierover afronden vanavond. Het is wel de tijd dat ik dat officieel aan u moet vragen. Als u daar inderdaad allemaal mee akkoord gaat, geef ik nu het woord

aan het college. Wethouder ledema voor de eerste termijn. Gaat uw gang. Even wachten, mijnheer ledema. Gaat uw gang. Wethouder ledema: Voozitter, dank. lk wilde al zeggen: we bezuinigen niet op de tijd, maar u ziet aan de tafel, wel op wethouders. Voozitter, dank. Dank ook aan uw raad voor de inbreng van vanavond. Dat was ook de vraag: richtinggevende uitspraken. Allemaal omdat u als raad meer betrokken wilde worden bij de vele bezuinigingen die er ongetwijfeld nog aan zitten te komen. Het is misschien ook goed om nog even te benadrukken dat - en daarbij heb ik ook vaak hulp van u in verschillende samenstellingen - we nog steeds onverdroten voortgaan met de lobby richting het rijk. Terwijlwij hier aan het debafteren waren, bereikte mij ook het bericht dat burgemeester Van Zanen morgen namens alle wethoudêrs van Financiën de partijleider van de WD nog even een appje zal sturen met hoe wij erover denken. Daarover zijn we het in ieder geval met elkaar eens.

Raad 7 april2025

51

We zijn het er ook over eens dat we nog niet alle feiten kennen voor een goede begroting. Die komt dan ook nog, met de voorjaarsnota. Daarvoor hebben we de meicirculaire nodig. lk denk dat uw raad het nog even met elkaar moet hebben richting die meicirculaire, of op dat moment in ieder geval, over het inzetten van de reserves. Daar waren we dan toch nu al omdat we de raad dus wilden betrekken. We hebben met de drie moties die u ons heeft meegegeven, zoveel mogelijk geprobeerd om een afgewogen pakket te maken. Maar laat mij één ding heel duidelijk stellen, als wij zoveel moeten bezuinigen als het nu lijkt, raakt dat iedereen, of we dat nu leuk vinden of niet. Voozitter, u heeft vooral met elkaar het debat gevoerd, maar ook een aantal vragen aan het college gesteld. Dus die zal ik langslopen. D66 begon ermee met een jaloerse blik te kijken naar steden die veel meer geld hebben dan wij en daar ben ik als wethouder van Financiën natuurlijk ook enigszins jaloers op. Kunnen wij ook niet een subsidiebureau instellen? Met de opmerking dat subsidies natuurlijk niet structureel zijn, maar wel handig, kan ik in ieder geval aankondigen dat wij in de perspectiefnota al een voorstel zullen hebben over een subsidievenruerver. Dus die die zit eraan te komen. Daarmee is, denk ik, uw motie niet nodig. De voozitter:Wethouder ledema, mijnheer Zamani heeft een interruptie.

De heer Zamani (D66): Ja voozitter, frjn om te horen dat die er komt. Dat lijkt me fantastisch. Dus wij zijn helemaal voor. Toch nog even, voordat ik de motie intrek, omdat hij dan inderdaad niet nodig is, de vraag: heeft u er geen steun aan als ik inderdaad € 200.000,00 voor u reserveer? De voorzitter: Wethouder ledema

Wethouder ledema: Nou voorzitter, een goede subsidioloog kunnen wij onder andere scharen onder de motie Kosten gaan voor de baten uit, dus die zou zichzelf ook meteen weer terug moeten verdienen. Dus volgens mij moeten we dat daaruit kunnen dekken. Dus ook ik help u ter plekke met bezuinigen. De voorzitter: Mijnheer Zamani De heer Zamani (D66): Dan neigen wij naar terugtrekken voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dan horen we dat vast straks in uw tweede termijn wel. Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Voorzitter, dan uw motie over realistische restwaardes. lemand vroeg ook'wat is nou het risico daarvan?' Eigenlijk is ons risico dat er aan het einde van de looptijd nog een boekwaarde is, teruijl de werkelijke waarde lager is. Gemeentelijke gebouwen hebben namelijk grotendeels geen commerciële functie en afiaraardering en het komt dus ook allemaal voor eigen rekening, ook als we gaan herontwikkelen. Daarmee zijn we dus eigenlijk een sooÉ risico af aan het wentelen. Daarnaast hebben we natuurlijk ook nog de specifieke spelregels binnen het BBV, die zeggen dat we slechts bij uitzonderlijke gevallen gebruik mogen maken van afschrijvingen met restwaardes. Dus er zitten voor ons twee behoorlijke haken en ogen aan deze motie. De voorzitter: Wethouder ledema, een interruptie van mijnheer Zamani. De heer Zamani (D66): Ja, voozitter. Dit verbaast me enorm. We hebben dit technisch uitgevraagd en we hebben naar andere gemeenten gekeken. Die passen dit aljaren toe. De gemeente Groningen doet dit niet alleen voor gebouwen, maar ook voor andere bedrijfsmiddelen. ln het BBV staat dat dit gewoon mag. Sterker nog, de overheid hanteert dit al decennia bij bedrijven, die moeten voor gebouwen zelfs 100% van de WOZ als hun restwaarde zien. Wat is erop tegen om dit plan in ieder geval uit te werken? lk zeg niet'pas het toe', maar'werk het uit'. De voorzitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Voozitter, ik heb zojuist twee haken en ogen genoemd waarom we er in ieder geval terughoudend in zijn. De voorzitter: Gaat u verder

Wethouder ledema: De motie Ozb-verhoging van de PvdA. Daarvan zeggen wij uiteraard'oordeel raad.' De SP vroeg 'kan de wethouder nog iets meer inhoudelijk vertellen over het beeld van onderuitputting?'

52

Raad 7 april2025

Dat kan natuurlijk twee kanten op. Waardoor ontstaat die onderuitputting? Dat kan vertraging zijn in besluitvorming, of te weinig capaciteit binnen de ambtelijke organisatie of externe partijen, lees bijvoorbeeld: aannemers. U krijgt natuurlijk bij de jaarstukken altijd een analyse van hoe dat er dit jaar uitziet. We zien ook nu in de voozichtige schatting, want we zijn bezig met de jaarstukken, dat een aantal van de geplande werkzaamheden niet uitgevoerd is, ook weer met diverse oozaken. lk heb daarbij altijd de analogie van twee dingen. Je kunt je voornemen om 52 zaterdagen per jaar vrij te nemen. Dan kom je erachter dat dat maar 48 keer gelukt is. Dan lukt het je niet om volgend jaar 56 zaterdagen vrij te nemen. Dus we hebben in de komende begroting ook echt als adagium 'budgetoverhevelingen - nee, tenzij'. Het kan natuurlijk ook voorkomen dat je je voorneemt om de nieuwe koelkast waar de LHN het over had te kopen, maar dat de winkel dicht was en je hem nog steeds wel nodig hebt. Dan kun je budget beter wel overhevelen, anders heb je geen koelkast. Op basis waarvan is de lijst tot stand gekomen? ls gekeken naar Zoetermeer 2040 of andere beleidskaders? Dat vroeg Groenlinks zich af.

Ja, wij hebben natuurlijk zoveel mogelijk gekeken naar onze Zoetermeer 2040 en naar al die andere visies die u van ons gekregen heeft en naar alle andere geldende beleidskaders en daarbij naar uw drie moties die wij vooral hebben opgevat als een oproep om het zo afgewogen mogelijk te doen en in ieder geval de pijn zo goed mogelijk te verdelen. lk zei al, geen ptjn btj zulke bezuinigingen bestaat niet. Het gaat iedereen pijn doen. Dat is in ieder geval de reden waarom u het pakket heeft aangetroffen zoals wij dat hebben aangeboden. Wij hadden het er net in het vorige debat ook al over dat sommige zaken wellicht haaks op elkaar staan. Dat heb ik in het vorige debat ook al erkend. Maar dat doet volgens mij niets af aan de afgewogenheid. De voorzitter: Een interruptie van mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Voorzitter, ik sloeg even aan op de uitdrukking 'het gaat iedereen pijn doen'. Dat is absoluut waar. lk heb een vraag over De Binnenbaan. Die moet als verbonden partt16,20/o bezuinigen, dat is ongeveer € 450.000,00. Kunnen wij voor het voorjaarsdebat een uitwerking daarvan voor De Binnenbaan tegemoetzien, zodat we weten hoe die bezuiniging daar zou moeten landen? Wij maken ons zorgen dat het eventueel ten koste zou kunnen gaan van bijvoorbeeld beschut werk. Dus is er zicht op de uitwerking van De Binnenbaan van hoe ze dat zouden gaan doen? Dan nog een soortgelijke vraag, voozitter. Komt er ook nog een memo over mogelijke effecten van de maatregelen die worden voorgesteld in de jeugdzorgverordening en of dat nog wat besparing gaat opleveren? Kunnen we ook dat voor de voorjaarsnota verwachten? Het is wel fijn als wij dat dan mee kunnen nemen in onze afireging. De voorzitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Voozitter, die laatste vraag moet ik zo even checken in het college bij mijn collega. Met betrekking tot die eerste vraag weet ik niet precies wanneer De Binnenbaan daarmee komt en of ze daarmee op tijd zijn. We zijn daar wel heel erg goed over met ze in gesprek. Wat voor De Binnenbaan geldt, geldt natuurlijk voor al die verbonden partijen. Die hebben allemaal dezelfde brief gehad. Overigens heeft iedereen die geld krijgt van de gemeente een soortgelijke brief gehad met de boodschap 'houd er rekening mee dat het minder is'. Wij denken dat 6,20/o fors is, maar in ieder geval uitdaagt om ook even goed naar jezelf te kijken zonder dat je meteen in het hart van je dienstverlening snijdt. Nogmaals, daar zijn we over in gesprek met De Binnenbaan. lk weet dat ze daar hun stinkende best voor doen. Of dat op tijd is, kan ik op dit moment vanaf hier niet zeggen. Dus daar moet ik nog even op terugkomen. De voorzitter: Gaat u verder. O, nee, mijnheer Boerboom. Gaat uw gang.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank u wel voozitter. lk ondersteun dat pleidooivan mevrouw Kraneveldt van harte. Wij hebben behoefte aan inzicht en zelfs als dat voor het voorjaarsdebat niet lukt, dan in elk geval bij het najaarsdebat, zodat we daar nog een wijziging kunnen doen, mocht dat nodig zijn. De vraag die ik wil stellen is de volgende. U zegt'we hebben een aantal keuzes gemaakt. We hebben Zoetermeer 2040 wel degelijk daarin meegewogen, maar soms kunnen we niet anders'. Toch zie ik nog steeds mogelijkheden waar u niet zegt'wij bezuinigen dat hele bedrag'. lk noemde al de besparing rond de trede waarop een ambtenaar functioneert, door niet meer van de hoogste uit te gaan, maar eentje lager. Dat zou € 3 miljoen kunnen opleveren per jaar. U kiest ervoor om daar maar € 1 ,5 miljoen van in te boeken. Tenrvijl ik denk'volgens mij zit hier echt nog wel laaghangend fruit waarmee we weer andere pijnlijke bezuinigingen kunnen terugdraaien'. Waarom heeft u daar dan toch niet voor dit soort dingen

Raad 7 aprí12025

53

gêkozen? De voorzitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Voozitter, om met dat laatste te beginnen. Dat zit hem ook een klein beetje in het moment waarop we zijn. De raad zo betrekken, niet alleen bij de bezuinigingsopgaven, maar bij het maken van de begroting, zoals we dat nu aan het doen zijn, betekent ook dat jullie live mee kunnen kijken in de keuken met waar we nu mee bezig zijn. Dus wij schaften in dat bijvoorbeeld die bezuiniging of tenminste dat minder begroten van de inschaling van onze medewerkers € 1,5 tot € 3 miljoen kan opleveren. We zijn nog wel aan het ondezoeken hoeveel daarvan bijvoorbeeld weglekt in de grondexploitaties et cetera, dus dat je het dan weer op een andere manier kunt verrekenen zodat het niet meteen effect heeft op onze begroting omdat het via de grex is gedekt. Als dat meer oplevert dan we nu denken, nemen we dat uiteraard onmiddellijk mee want dat is volgens mij een maatregel waarmee je, als je die inzet - het is een no-regretmaatregel - in het college ook meteen zeven voorstanders vindt om daarmee pijnlijke bezuinigingen in ieder geval te voorkomen. De voorzitter: Mijnheer Boerboom

De heer Boerboom (Groenlinks): Voorzitter dank. lk waardeer het ook oprecht dat het college de mogelijkheid biedt om met elkaar hierover van gedachten te wisselen. lk ben wel benieuwd, als dit zich voordoet, of niet zich niet voordoet, welke afireging daarin is gemaakt. Dus de vraag is of we bij de perspectiefnota daar ook wat over teruglezen. Anders moet ik dat allemaal technisch gaan uitvragen. lk heb nog een andere vraag. Stel dat een aantal van dit soort technische dingen toch nog extra geld oplevert, hoe gaat u dan bepalen waarop geen bezuinigingen gedaan worden die nu wel in het stuk staan? De voorzitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Voorzitter, dat is een beetje een gewetensvraag. We zitten natuurlijk met allemaal inhoudelijke portefeuillehouders aan tafel. Dus dat debat hebben we met elkaar al, waarbij wij ook normaliter al opdrachten en kaders van de raad meekrijgen om dat zo goed mogelijk te doen. Dat is één. Ten tweede zullen wij ook zoveel mogelijk transparant aan u moeten laten zien wat we allemaal doen. Dus daar heeft u nog een keer uw controlerende taak. Ten derde geeft u ons nu richtinggevende uitspraken mee. Dus alles wat u vanavond zegt, hebben wij in ieder geval ook weer allemaal gehoord en daar zijn ook wel een paar lijnen uit de destilleren. En tot slot ten vierde, wij doen als college altijd alleen maar het voorstel voor een begroting en u gaat daar als raad uiteindelijk helemaal zelf over. U heeft ook de wettelijke taak om die begroting vast te stellen en verder te brengen. De voorzitter: lk wilde eigenlijk de wethouder laten vervolgen maar mijnheer Zamani heeft nog een interruptie. De heer Zamani (D66): Ja, als het mag van u? Dank u wel vooaitter. lk heb inderdaad no-regretmaatregelen gezien. Die zijn fijn. Fijn ook dat het college die heeft gevonden. Aan de andere kant zitten die pas in scenario's 2 en 3. Maatregel 302, die overhead en 311, volgens mij, over indexatie. Daarbij geeft het college aan'ze zorgen ervoor dat de inwoners er geen last van hebben.

Ze kunnen snel worden ingevoerd'. Toch besluit u die pas in scenario 2 en 3 voor te stellen. De voorzitter: Wethouder ledema

Wethouder ledema: Ja, voozitter. lk ben heel goed ingelezen, maar ik weet niet zomaar alle nummers uit mijn hoofd en de precieze afrvegingen daarbij en het hoe en wat. Maar wat we met zijn allen wel gedaan hebben... Op een gegeven moment kunnen ook no-regretmaatregelen natuurlijk best leiden tot minder dienstverlening aan onze inwoners, of tot minder zaken voor elkaar krijgen, of uiteindelijk op wat voor manier dan ook tot last voor de stad. Zo hebben wij naar die verschillende pakketten gekeken. Maar als u daarbij zegt 'wij zien echt nog wel een paar zaken waar het college wat ons betreft tekort is geschoten en die kun je bij wijze van spreken voor niets van het ene naar het andere pakket verschuiven', is dit wel het moment om dat met uw mede-raadsleden te delen en daarover overeenstemming te bereiken. De voorzitter: Mijnheer Zamani.

il

Raad 7 april2025

De heer Zamani (D66): Ja voozitter, dank. Bij dezen inderdaad. Precies wat u zegt. Dat kun je voor niets doen, dat schrijft u zelf als college. Ze zorgen ervoor dat er geen lasten naar de inwoners gaan, maar u kunt het ook snel invoeren. Dus 302 en 311, uit mijn hoofd, graag naar scenario 1. Dank u wel. De voorzitter: Wethouder ledema, ik stel voor dat u verdergaat met uw termijn.

Wethouder ledema: Ja voozitter, dan de vraag van GroenLinks en de ChristenUnie-SGP over de invulling van de motie De kosten gaan voor de baten uit. Wij zullen bij de perspectiefnota goed in kaart brengen welke er allemaal voor in aanmerking komen, maar voorbeelden waar u aan kunt denken zijn de verduuzaming van de gemeentelijke panden, de subsidieverurerver die ik net al noemde, toepassing van artificial intelligence op het werk, investeren in een laagspanningsnetwerk en zo nog een aantal zaken. U had ook een motie Natuurvriendelijk bezuinigen op parkonderhoud. U hangt daar ook een deadline aan die redelijk dichtbij is in de tijd. Qua capaciteit acht het college dat vrijwel onhaalbaar. Het is voor ons niet op tijd te realiseren om dat voor u te doen. We kunnen er wel een expert opinion op naslaan om te kijken wat dat zou betekenen.

Voorzitter, dan... De voozitter:Wethouder ledema, een interruptie van mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank u wel voorzitter. Een expert opinion, is dat dan wel te doen voor de zomer? Wat levert dat ons dan op? De voorzitter: Wethouder ledema

Wethouder ledema: Wat het oplevert, voorzitter, gaat mijn kennis te boven, maar dat kan ik even navragen en dan kan ik dat in de tweede termijn eventjes... De voorzitter: Gaat u verder

Wethouder ledema: U vroeg ook naar het vullen van het financiële gat uit de spaarpot. Het ging al een paar keer over sparen. Dat kun je natuurlijk niet al te vaak doen. Volgens mij was het mevrouw Siegelaer die de analogie gebruikte van 'als de koelkast kapotgaat, heb je daarvoor gespaard en koop je een nieuwe spaarpot'. Alleen op dit moment is niet zozeer de koelkast kapot... Sorry? lk heb kennelijk iets gezegd dat niet klopte. lk had willen zeggen dat als de koelkast kapot gaat, je een nieuwe koelkast moet kopen, uit je spaarpot. Maar in dit geval hebben we te weinig geld gekregen van het rijk om de stroomrekening te betalen, tenrijl ze er wel voor verantwoordelijk zijn. Dus dat is wel structureel incidenteel. We hebben het met elkaar hier een paar keer over gehad en u zei ook la, als dat kan, als we gebruik kunnen maken van die reserves, moeten we dat niet nalaten'. We hebben als college wel gemeend daar voozichtig mee te moeten doen omdat je spaargeld natuurlijk wel snel in hoeveelheid achteruitgaat als je 1oo/o van je spaargeld afhaalt. Een aantal van u rekende zich ook al rijk met de overschoften. We hebben inderdaad in het verleden flinke overschotten gehad. Uit de eerste analyse van de jaarstukken blijkt dat wij weliswaar komend jaar een rekeningoverschot hebben, maar dat is dan wel met inbegrip van de greep in de spaarpot die we vorig jaar hebben moeten doen.

Dus uiteindelijk zit er minder in de spaarpot. De LHN zei nog 'onze inwoners zijn eigenlijk niet voor bezuinigen op zorg, veiligheid en ondenrvijs en zo zien wij dat ook'. Het college ziet dat inwoners op heel veel zaken niet willen bezuinigen. We hebben het ze niet allemaal persoonlijk gevraagd. We hebben het wel met u, de vertegenwoordiging van onze inwoners, daar uitgebreid over gehad. Volgens ons gaat het er met name om een zo afgewogen mogelijke begroting te maken en dat lijkt ons vooral uitlegbaar. Zól Zoetermeer vroeg of we de gevolgen van de bezuinigingen goed kunnen monitoren. Ja, dat zullen we ook zeker doen via de P&C-cyclus. We zijn nog even aan het kijken of dat eventueel via een aparte paragraaf of hoofdstuk in de komende begrotingen en de P&C-stukken zou kunnen. U vroeg ook 'z'rjn er nog taken van het rijk die we uitvoeren met een negatief saldo die we, tijdelijk, kunnen stoppen?'Ja, 'kunnen stoppen' is natuurlijk een breed begrip. Maar taken waar je aan zou kunnen denken met een negatief saldo zijn jeugdzorg, de Wet inburgering, schuldhulpverlening. Die kun je niet zomaar stoppen want de wet zegt dat we ze moeten uitvoeren. Maar ja, als de revolutie in Nederland maar hoog genoeg oploopt, zijn dat wel zaken waar we, denk ik, ons in ieder geval eens eventjes openlijk over zouden moeten beraden met alle gemeenten samen.

Raad 7 april2025

55

De ChristenUnie-SGP vroeg zich af:wat is nu redelijk qua kostendekkendheid van leges, bijvoorbeeld rond de aanleg van kabels en leidingen en afualbeleid? De ChristenUnie-SGP zei 'er staan nog een paar PM-posten in'. ln de voorjaarsnota zullen geen PM-posten meer staan. Die zijn we nu ook aan het uitwerken. De ChristenUnie-SGP vroeg: kun je een paar jaar niet storten in de reserve beeldende kunst en de kunst dekken uit de spaarrekening? De 1%-regeling is een lokale regeling dus dat zou u kunnen besluiten en dan betekent dat dat we of kunst uit de spaarrekening betalen, of dat we geen kunst meer doen bij het project. Dan vroeg de PDvZ nog 'waarom komt uitbesteed werk niet voor in de bezuinigingsvoorstellen?' Uitbesteed werk betreft in zijn geheel kosten die niet worden uitgevoerd door onze eigen ambtenaren. Dat kan onderhoud van de openbare ruimte zijn, bijvoorbeeld, dat we langdurig hebben uitbesteed. Dat kan ook ondezoek zijn of het kunnen kleinere zaken zijn. Wij noemen dat de 'out of pocket-kosten'. We zijn nu heel erg druk bezig in de organisatie om te kijken naar welk werk we uitbesteden dat eigenlijk door eigen mensen gedaan zou kunnen worden. Daarom zit dat nu nog niet in die bezuinigingsvoorstellen omdat we een pakket moesten aanleveren.

Maar dat is een van die zaken waar we op de achtergrond ook nog steeds naar aan het kijken zijn 'wat is daar nog allemaal te doen?' Dus nogmaals, een kijkje in de keuken. Ons werk gaat iedere dag nog gewoon door. U heeft daar op dit moment even een foto van gekregen. De voozitter: Een interruptie van mevrouw Haak.

Mevrouw Haak (PDvZ): Dank u wel voorzitter en dank voor het antwoord. lk begrijp dat het college hier nog mee bezig is. Op welk moment kunnen we dan daar eventueelwelwat meer duiding bij onfuangen? De voorzitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Ja voorzitter, bij het voorjaarsdebat heeft u een voorjaarsnota die daar in ieder geval grotendeels antwoord op geeft. Uiteindelijk zullen we in november met elkaar die hele begroting moeten vaststellen en volgens mij zijn we het hier met zijn allen over één ding in ieder geval eens, dat we onze inwoners de pijn die we ze niet aan hoeven te doen, ook niet willen aandoen. Dus bij wijze van spreken is zelfs de meevaller op de laatste dag nog welkom. Daar houden we u uiteraard van op de hoogte.

Voorzitter. Dan FVD. Wat zijn de consequenties van creatief boekhouden op de lange termijn? lk heb wel een klein beetje moeite met'creatief boekhouden'. We hebben het ons als Zoetermeer heel lang kunnen veroorloven om risicoloos te begroten. Daarom hebben we nu zo'n grote spaarrekening. Daarom staan we er nu zo goed voor. Wat we nu doen met zijn allen is wat risicovoller begroten. Daarin zit dan ook meteen de grootste consequentie. Als wij - ik neem maar even wat - de btw-teruggave uit het Btw-compensatiefonds maximaal ramen, kan die tegenvallen. Dan hebben we een tegenvaller op de begroting. Gelukkig kunnen we die hebben omdat we zo goed gespaard hebben. Aan dat soort consequenties moet je dan denken.

U vroeg ook 'waarom zijn niet alle efficiëntiemaatregelen eerder geëffectueerd?' Heel eerlijk gezegd denk ik dat de noodzaak er de afgelopen zestig jaar veel minder was. We zitten nu natuurlijk ook wel met zijn allen volop te duwen op 'waar zit de lucht, waar kan er nog wat?' en proberen iedereen in die stand te krijgen. Vergeet niet dat we hier ook best al eventjes mee bezig zijn. Dat maakt dat we daar uiteindelijk ook steeds scherper in worden. Tot slot, voozitter, vroeg de PvdA nog 'waarom de drie grote cultuurinstellingen en de andere niet?' Dat heeft met name te maken met de opstartfase waarin bijvoorbeeld een Franx en een Nationaal Videogame Museum et cetera zitten. De drie hebben wat meer vlees op de botten. Er is gekozen, ook weer in het kader van die afgewogen maatregelen, dat, mocht het zover komen, we eerst daarnaar gaan kijken, in plaats van naar alle kleintjes die het harder zou treffen. Maar ook hier geldt dat de raad uiteindelijk aan zet is. Voorzitter, volgens mij waren dat de vragen die ik had gekregen. De voorzitter: Dank u welwethouder ledema, maar ik zie een hand van mevrouw Sandifort.

Mevrouw SandifoÉ (WD): Ja dank u wel, voorzitter. lk was nog even benieuwd. lk hoop dat ik het niet gemist heb. Maar ik had een stukje discussie met mevrouw Haak dat ging over de paÉicipatie. ln dat gesprek realiseerde ik me 'dat zit natuurlijk in elk project'. Dus je kunt zeggen 'we doen een aantal projecten niet', of we gaan overhead in die projecten slimmer doen. Heeft u ook zicht op hoeveel kosten dat zijn en of daar nog iets te halen valt?

56

Raad 7 april2O25

De voorzitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Ja voozitter. Deels zit dat in die 'out of pocket-kosten'. lk heb daar niet meteen een Nederlandse term voor, anders dan 'uit je zak kosten', maar dat is ook weer zoiets. Deels zit het in de 'out of pocket-kosten', deels zit het ook in de grotere projecten die ook weer hun eigen financieringssystematiek hebben door de grex, et cetera. Dus daar zijn we wel mee bezig en daar kunt u ook tegen het voorjaarsdebat de onderzoeksresu ltaten van zien. De vootzitter: Dank u wel wethouder ledema voor uw eerste termijn van het college. Dan ga ik over naar de tweede termijn van de gemeenteraad en ga ik alle partijen langs. lk begin met mijnheer Zamani. De heerZamani (D66): Dank u wel voozifter. Allereerst dank aan de wethouder voor de beantwoording.

lk ben toch teleurgesteld in de uitwerking van de restwaarde. lk hoop dat de wethouder daar in de tweede termijn nog op terugkomtwant volgens mijwillen we alleen de uitwerking zien van de wethouder want wij kunnen niet zien om hoeveel geld het gaat. Dus ik kan me niet voorstellen dat hij daarop tegen is. Ook al ziet hij wat haken en ogen. Dan een vraag aan de collega's. 302 en 311 ztln voorstellen die volgens het college geen pijn doen en zo ingevoerd kunnen worden. Dus de vraag is wie zich erin kan vinden om die inderdaad over te hevelen naar scenario 1, waarbij we de voorstellen die wel pijn doen in scenario 1 terug naar scenario 2 en 3 kunnen sturen. Dat is een vraag aan onze collega's. De voorzitter: lk ga eerst naar mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Als D66 alleen maar een ondezoek wil op dat punt van die restwaarde, moeten ze misschien punt 2 van het dictum er ook uithalen 'deze optie als volwaardig alternatief mee te nemen bij het opstellen van de definitieve bezuinigingsmaatregelen'. De voorzitter: Mijnheer Zamani

De heer Zamani (D66): Ja voozitter, als we dan inderdaad wat meer partijen op de motie krijgen, doen we dat graag. Als dat een toezegging is, dan noteer ik hem. De vootzitter: Het is geen toezegging, maar u moet uw motie aanpassen volgens mij, als u dat zou willen. Maar dat zou nog even kunnen in een schorsing. Mevrouw Sandifort.

Mevrouw SandifoÉ (WD): Ja, dank u welvoorzitter. Mijnheer Zamani vraagt ons hoe we daar tegenover staan wat betreft 302 en 311. Het lijkt me heel goed als die voorgaan in pakket 1 ten opzichte van maatregelen die wel degelijk pijn doen. Misschien kunnen we, als we aan het college kunnen laten zien dat we daar raadsbreed zo over denken, toch een toezegginkje lospeuteren in plaats van dat we de motie hoeven aan te nemen. De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank u wel voozitter. lk heb ook wel behoefte om op deze twee voorstellen te reageren. Bij 302 zien wij geen bezwaar. Bij 311 zien we wel een kanttekening en dat is met name omdat die prijsindexatie ook doonarerkt naar onze verenigingen en daar mogelijk negatieve effecten kan hebben. lk zou heel graag zien dat het college eerst in beeld brengt wat dat kan betekenen voordat ik deze naar scenario 1 wil verplaatsen. De vootzitter: lk kijk even rond want het was een vraag van mijnheer Zamani. Als iedereen gaat reageren, kan dat, maar dan zou ik voorstellen om dat in de tweede termijn gewoon even mee te nemen omdat ik u allen toch nog langsga. Anders wordt het wat lastig. Mijnheer Zamanl

De heer Zamani (D66): Voozitter, ik ben toch echt benieuwd wat de partijen vinden want dan kunnen we besluiten wat we gaan doen. Sommige partijen hebben ook geen tijd meer. Dus dan kunnen ze niet reageren. De voorzitter: Ja, daar kan ik niet zo heel veel aan doen. Mevrouw Bout.

Raad 7 april2025

57

Mevrouw Bout (PvdA): De PvdA zou maatregel 311 best willen doen, mits het dus niet de verenigingen raakt en voorlopig alleen de afdeling van het stadhuis zelf betreft. Dan zou dat kunnen. De voorzitter: Mevrouw Meurs.

Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel voozitter. Wij hebben sowieso al voorgesteld om alleen maar uit te gaan van de financieel-technische maatregelen in eerste instantie. Dus u vindt ons aan uw zijde. De voorzitter: Anderen nog? Mevrouw Siegelaer

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Voozitter, dat geldt voor ons ook. De voorzitter: Mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Wij zeiden in ons lijstje ook'waarom doen we dit niet eerder?' De voorzitter: Oké. Mijnheer Zamani.

De heer Zamani (D66): Voorzitter, nu is het aan het college volgens mij. Volgens mij hebben we best steun uit de raad dus ik hoop toch wel op een toezegging want om hier een motie van te maken, lijkt me onnodig. De voorzitter: We gaan straks van het college horen in de tweede termijn. Mijnheer Zamani, verder niets meer voor de tweede termijn? Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voozitter. De PvdA hoopt van harte dat het in juni mee zal vallen, maar dit kabinet is meer aan het ruziën met elkaar dan dat het goed met de gemeenten samenwerkt en met voldoende extra geld over de brug komt, vrezen wij. Hopen op scenario 1 is weliswaar optimistisch en positief en daar houden wij heus wel van, maar we vrezen dat het ook tegen beter weten in is. lk hoop echt dat ik ongelijk krijg, zeg ik daarbij. Je hoofd in het zand steken en nog niets willen bezuinigen, nog niets willen beslissen of alleen je hoop vestigen op onze spaarpot, kunnen we ons echt niet veroorloven. Dat is geen fijne boodschap, maar wel het eerlijke verhaal, om die klassieker nog maar eens van stal te halen. Een gezonde dosis realisme helpt ons. We wensen het college en de ambtenaren wijsheid en lef toe om duidelijke en verstandige keuzes aan ons voor te leggen, met het belang van de mensen in onze stad voorop. De voozitter: Dank u wel, mevrouw Kraneveldt, dan heb ik mijnheer Velner. Maar die heeft niet veel tijd meer en straks nog een motie vreemd om in te dienen dus ik die sla ik dan maar even over. Mijnheer Boerboom. De heer Boerboom (GroenLinks): Dank u wel voozitter. Dank ook aan het college voor de beantwoording. Wij zijn heel tevreden over het proces, zoals we dat nu met elkaar doorlopen, met deze bezuinigingen.

Dus daar willen we complimenten over maken aan ons allemaal. Verder wil ik nog bij een paar punten stilstaan. We zijn heel nieuwsgierig naar die eenmalige investeringen waarvan de wethouder zei dat die bij de voorjaarsnota inzichtelijk worden gemaakt. Ook naar wat dat dan structureel betekent en of dat dan ook leidt tot minder bezuinigingen. lk ben ook heel benieuwd naar de technische maatregelen waar het college nog bezig mee is in de kwantificering. lk denk dat dat echt nog ruimte en kansen biedt, ook na het technisch overleg met ambtenaren vorige week dus wij wachten dat rustig af. Met betrekking tot onze motie wachten we nog even het antwoord van de wethouder af in de tweede termijn. Wanneer kunnen we daar meer informatie over ontvangen? Wat betekent dat concreet als we dat inzicht hebben? Tot slot voozitter, hoop ik dat we bij de voorjaarsnota een mooi debat met elkaar hebben, waarin uiteindelijk vooral de inwoners centraal staan en we echt kijken hoe we, ook met die gedachte aan Zoetermeer 2040 de belangrijke dingen in deze stad overeind kunnen houden. Volgens mij moet dat te doen zijn met elkaar. Dank u wel. De voozitter: Dank u wel, dan ga ik naar mevrouw Meurs.

58

Raad 7 april2025

Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel voozifter, maar ik heb geen behoefte aan een tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Sandifort. Mevrouw SandifoÉ (WD): Dank u wel voozitter. Heel kort. Ook van de WD dank voor al het werk dat is verricht en het debat van vanavond. lk merk wel uit de beantwoording van het college dat er echt nog wel wat dingetjes zijn naast dit enorme pakket, die in de voorjaarsnota ook nog op ons afkomen. Dus een klein verzoek; zou het mogelijk zijn dat er in de voorjaarsnota op de een of andere manier zichtbaar wordt welke nummertjes verurerkt zijn uiteindelijk, met welke orde van grootte? Zodat we met al onze fractie-administraties een beetje terug kunnen vinden wat hiervan uiteindelijk in de voorjaarsnota is beland? De voorzitter: Dank u wel, dan ga ik naar mevrouw Siegelaer.

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank voorzitter. De LHN heeft de andere partijen goed gehoord. Erzijn voorstellen gedaan en zelfs moties ingediend. Wij vinden datvoor nu niet passend. De LHN heeft duidelijk gezegd waar we tegen zijn en we hebben alternatieven aangedragen. Toch willen we nogmaals duidelijk uitspreken, ondanks het voorbeeld over de koelkast die wordt gekapitaliseerd, dat het heel logisch is om tijdelijk inzet te doen uit de reserves. We hebben immers nergens gevraagd of de energierekening langlopend hieruit betaald moet worden. Dus nu al voorsorteren op iets waar we helemaal geen helder zicht op hebben, vinden we niet logisch. We zullen geen van de moties steunen en gaan graag verder in gesprek bij het voorjaarsdebat. Dank u wel. De voorzitter: lk zie twee reacties. Vindt u het goed mijnheer Boerboom, als ik eerst mevrouw Brouwer het woord geef? Gaat uw gang.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk heb eigenlijk tijdens het hele debat al, maar nu weer, beztvaat tegen dat 'nu al voorsorteren'. We hebben een jaar geleden al een groslijst gekregen. We zijn hier alzo lang mee bezig en het komt ook steeds dichterbij. Voor je het weet, is het 2026. Er is echt niets 'nu al'aan deze voorstellen. Dan nog iets. lk ben het'nog iets'even kwijt. De voorzitter: Mevrouw Siegelaer nog behoefte om daarop te reageren?

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Nee, dank u. De voorzitter: Mijnheer Boerboom nog een interruptie?

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank u wel voozitter. lk wil graag nog even terugkomen op het feit dat u zei dat u het ongepast vindt dat we nu moties indienen. Volgens mij heeft het college juist gevraagd om richting mee te geven en is het heel logisch dat partijen met moties komen. We hebben ons expres wel heel erg ingehouden, juist om te voorkomen dat we vanavond al een heel motiecircus krijgen. Maar ik vind het weljammer dat u zegt dat u dit een ongepast moment vindt voor moties want volgens mij doet dat geen recht aan het debat. De voorzitter: Mevrouw Siegelaer

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank daarvoor. Maar voor ons heeft dat wel iets te doen met waar we straks besluiten over nemen. Daardoor worden dingen toch weer gekaderd en dat willen we juist voorkomen en we willen alleen richting meegeven. Een van de moties is niet echt doorzichtig en heeft wel grote impact op alles. Dank. De voorzitter: Mijnheer Boerboom. De heer Boerboom (GroenLinks): Voozitter, volgens mij is het prima om op inhoudelijke redenen voor of tegen te stemmen. Maar ik heb wel moeite met het feit dat u zegt 'ik vind het ongepast dat er moties ingediend worden', daar vind ik wel wat van. De voorzitter: lk zie verder geen behoefte aan een reactie. Dan mijnheer Weekenstroo.

Raad 7 april2025

59

De heer Weekenstroo (CDA): Dank voozifter en dank aan het college voor de uitwerkingen. Het heeft zich goed aan onze wensen als raad gehouden. We kijken uit naar het vervolg en wellicht worden er nog wat snoepjes, spreekwoordelijk gezegd, naar ons toegegooid waardoor we minder hard op de stad hoeven te bezuinigen en het sociale vangnet en de sociale structuur in de stad vast kunnen houden. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Dank aan de collega's voor het prettige debat en ook dank aan het college voor de heldere antwoorden. De voozitter: Dank u wel. Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk denk dat ik wel genoeg heb gezegd vandaag De voorzifter: Dank u wel. Mevrouw Haak.

Mevrouw Haak (PDvZ): Ja, nog even voor de notulen. Wij zijn er ook voor om 302 en 311 naar scenario 1 over te hevelen, Dank u wel. De voozitter: Dank u wel. De heer Smits. O, voor u begint, ik zie nog een interruptie van mevrouw Bout. Gaat uw gang. Mevrouw Bout (PvdA): Dan heb ik toch nog wel een vraag aan mevrouw Haak. lk heb me extreem goed voor laten lichten over maatregel 302 bij de tafeltjesavond en ik kwam daar tot de conclusie dat het een slecht idee is. lk ben wel benieuwd waarom u het dan een goed idee vindt, omdat het een maatregel is die heel slecht en heel moeilijk terug te draaien is. Dus ik hoop dat de wethouder ons straks heel goed kan uitleggen wie er nu gelijk heeft, u of ik. Misschien ligt de waarheid in het midden maar het verbaast me dat u er zo klakkeloos la'tegen zegt. De voorzitter: Mevrouw Haak.

Mevrouw Haak (PDvZ): lk ben ook niet extreem voorgelicht. Misschien dat het daaraan ligt, maar ik ga uit van wat ik net heb gelezen. Daaruit leid ik af dat het een maatregel is waarvan wij nu denken 'die kunnen we prima overhevelen naar scenario 1 waarmee we een andere maatregel die direct impact heeft op bijvoorbeeld voorzieningen naar de andere kant kunnen overhevelen'. De voorzitter: Dan ga ik nu wel naar mijnheer Smits. Gaat uw gang.

De heer Smits (PW): Ja, dank u wel voozitter. Ondanks dat we weten dat de aankomende bezuinigingen iedereen en alles in deze stad gaan raken, hopen we wel dat we in de aankomende voorjaarsnota met zijn allen met goed verstand tot concrete en goede maatregelen komen die het minst hard aankomen bijde inwoners. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Zanoni, geen behoefte aan een tweede termijn? Dan kijk ik naar het college of de wethouder nu al in staat is om te reageren. lk hoor dat er behoefte is aan twee minuten. Dat is heel kort. Doe maar vijf minuten, maar dan vezoek ik u allemaal wel een beetje in de buurt te blijven. lk schors de vergadering tot 23.35 uur.

Schorsing De voorzitter: lk heropen de vergadering. lk geef het woord aan het college, wethouder ledema voor zijn tweede termijn. Gaat uw gang.

Wethouder ledema: Voorzitter, ik heb nog een drietal zaken. Een motie van Groenlinks waar ik nog even op terug zou komen inzake de natuurvriendelijke buitengebieden. We doen op dit moment al heelveel op een natuurvriendelijke manier. Het is welzo dat onze parken en buitengebieden ook recreatiegebieden zijn, dus dat maakt het allemaal wat complexer dan wanneer het zuiver natuurgebieden zouden zijn. Nogmaals, de capaciteit en de tijd voor het ondezoek zoals u het voorstelt, hebben we niet, maar we kunnen dus wel even een expert vragen hoe die daarnaar zou kijken. U vroeg 'wat betekent dat dan?' Dat betekent in ieder geval dat er bij een echt ondezoek

60

Raad 7 april2025

allerleieisen zijn, zoals falsifieerbaar, reproduceerbaar, et cetera en dat is bij een expertmeting natuurlijk allemaal wat minder aan de hand. Maar dat gaat wel sneller en kost minder tijd en capaciteit. De voorzitter: Wethouder ledema, een interruptie van mevrouw Haak.

Mevrouw Haak (PDvZ): Ja, ik wil toch nog even een kleine reminder geven aan de raad dat ik heb opgeroêpen om kritisch te zijn op inzet van extern onderzoek en expertise. Dat was het. De voorzitter: Mijnheer Boerboom

De heer Boerboom (Groenlinks): Voorzitter, volgens mij kunnen we met wat de wethouder zegt, best uit de voeten. We hoeven ook geen uitgebreid ondezoek te hebben, maar we willen na afloop wel een gevoel hebben of hier een besparing in zit en wat het ongeveer betekent voor de natuurwaarde. We

hoeven geen heel rapport daarvoor te hebben. Als u dat toezegt, of als u zegt, 'als de motie wordt aangenomen, voeren we het op die manier uit', is dat wat ons betreft akkoord. De voozitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Voorzitter, dan zou ik zeggen 'dien de motie niet in'. Zoals ik eerder ook alzei, naar alles wat u als raad zegt waarvan we denken 'daar kunnen we wat mee', kijken we uiteraard eventjes. De vootzitter: Mijnheer Boerboom. lk wil dan straks nog even een conclusie trekken want dat is een iets andere conclusie. Mijnheer Boerboom. De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank u wel voorzitter, maar betekent dat concreet dat wij als raad ook de uitkomsten daarvan zien? lk heb daar wel behoefte aan, zodat ik daar eventueel wel of niet iets mee kan doen. De voorzitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Maar voozitter, dan zou ik u aanraden dat u misschien een technische vraag kunt stellen waar u dan bij het voorjaarsdebat verder mee uit de voeten zou kunnen. Dan heeft u, denk ik, antwoord op uw vragen. Anders dan... De voorzitter: lk stel even wat voor want volgens mij is de motie ingediend. U heeft ook gevraagd hem zo uit te voeren als door de wethouder uitgelegd, dus dat kan natuurlijk ook, maar er kan ook een

uitspraak van de raad komen. Het is aan u om dat te beoordelen. De motie is aan u dus dat is nu even de vraag die voorligt. Het wordt geen concrete toezegging op dat vlak. Mijnheer Boerboom. De heer Boerboom (Groenlinks): lk ga even overleggen en dan laat ik weten wat we daarmee doen. De voorzitter: Akkoord. Dan doen we dat zo. Gaat u verder, wethouder ledema.

Wethouder ledema: Oké voozitter. Dan nog de vraag of de motie van D66 over de restwaardes. lk schetste net al de haken en ogen die wij daarbij zien. Dus de motie kan echt niet op steun van ons rekenen. lk zou in ieder geval wel contact willen opnemen met Groningen om daar te kijken want daar zijn ze ermee bezig. lk begreep ook al even uit de wandelgangen dat het betekende dat de vooziening voor onderhoud dan weer omhoog zou moeten. Maar we zullen in ieder geval even contact met ze opnemen om te kijken wat het daar heeft opgeleverd en wat het zou kunnen betekenen. De voorzitter: Mijnheer Zamani

De heer Zamani (D66): Ja voorzitter, dank dat het college meebeweegt. Kan het college dan ook, als ik de motie intrek, toezeggen dat, mits alle stoplichten op groen staan, het hem ook gaan uitwerken, zodat we in ieder geval weten wat het oplevert voor de stad? De voorzitter: Wethouder ledema?

Wethouder ledema: Ja voozitter, dat is goed, laten we die toezegging dan meteen kwantificeren. Dus wij nemen onder andere contact op met Groningen om te kijken wat ze daar gedaan hebben en wat het

Raad 7 april2025

61

voor ons zou betekenen. We besluiten op grond daarvan dan een voorstel aan uw raad te doen om het te laten rusten of op te nemen. De voorzitter: Mijnheer Zamani

De heer Zamani (D66): Ja, dat lijkt me een prachtige toezegging, voorzitter. lk kijk wel even naar mijn mede-indieners Groenlinks en PvdA. lk heb van Zoetermeer Vooruit al akkoord. Die andere knikken ook. Dan trekken we bij dezen die motie in en kijken we uit naar de uitwerkingen van Groningen. Dank u wel. De voorzitter: Prima. Dan betekent dat dat motie 13 is ingetrokken met de toezegging van de wethouder dat er op basis van het Groninger model, laten we het zo zeggen, een uitwerking komt. Wethouder ledema, gaat u verder.

Wethouder ledema: Ja voozitter, dan nog de vraag over maatregelen 302 en 311. Kort gezegd, in het Nederlands zou je die ook kunnen betitelen als 'werken met de kaasschaaf . Dat ga je natuurlijk merken in de uitvoering, et cetera. Maar we hebben de raad gehoord, dus we zien ons college ook geen tegenwerpingen om daar dan niet in mee te gaan. Dus als de raad het wenst, dan nemen we die mee in pakket 1. De voorzitter: Mijnheer Zamani.

De heer Zamani (D66): Voozitter dank. lnderdaad, dan hoeven we geen motie te maken. Fijn dat wordt toegezegd dat dat als eerste wordt behandeld in scenario 1 voordat we echt de inwoners van onze stad pakken. Dank u. De voozitter: Mevrouw Bout.

Mevrouw Bout (PvdA): We hebben hier helemaal niet in meerderheid gezegd dat we daarmee akkoord zijn. We hebben hier niet over gestemd. De voorzitter: Even voor alle helderheid. Er ligt hier een uitspraak van de raad die zal worden uitgewerkt en daarna gaat het uiteindelijk nog besluitvorming overheen dus dat komt zeker terug. Mevrouw Bout.

Mevrouw Bout (PvdA): Maar mijnheer Zamani gooit het er hier zomaar even in. We hebben helemaal niet goed kunnen bestuderen of we dat willen en wat de gevolgen zi1n. Ja, heel leuk, die toezegging dat we dat gaan doen. Dat we het gaan uitzoeken, à la, maar niet dat we het gaan doen. De voorzitter: Mijnheer Zamani De heerZamani (D66): Ja voozitter, dat slaat nergens op. lk kan een motie indienen, maar u heeft heel de raad gehoord. Maar goed, ik kan een motie indienen. Geen probleem, dan maak ik er een motie van. Maar het is werk voor niets. Als je kijkt naar de bijlage staat er gewoon duidelijk 'impact voor bewoners, nul, impact voor de stad, nul'. Dat staat gewoon bij die voorstellen. Gelooft u wat de wethouder zegl? Maar goed, ik dien wel een motie in. lk vraag straks om schorsing.

De voozitter: Dat is wel even ingewikkeld, dan moeten we een derde termijn inlassen en die is er officieel niet, dus dat wordt wat lastig. Dus dan moeten we straks even kijken hoe we dat oplossen. De wethouder heeft in ieder gevaltoegezegd vanuit het college dat datgene wat door de raad is gezegd, zalworden meegenomen in de uitwerking van de perspectiefnota. Dan heeft u straks nog alle ruimte om daar allerlei besluiten over te nemen want er zullen nog wel meer veranderingen komen. Mijnheer

Zamani. De heer Zamanl (D66): Ja, voozitter, dat is voor mij voldoende. Aan die toezegging houden we hem Dank u wel. De voorzitter: We gaan straks nog even kijken of dat inderdaad die toezegging is, want die doe ik nu wel, maar dan moet ik even naar wethouder ledema kijken want die gaat er uiteindelijk over.

Wethouder ledema: Voorzitter, nog een kleine correctie op mijnheer Zamani. De wethouder heeft niet

62

Raad 7 april2025

gezegd'impact nul'. Dat staat ook niet in de stukken. ln de stukken staat dat de impact in eerste instantie beperkt is, maar dat het risico op knelpunten ontstaat en dat er een cumulatie zou kunnen ontstaan. Dus het is wel goed om dat nog even recht te zetten. Verder kent u onze waardering van het voorstel. De voorzitter: Akkoord. Dat was volgens mij dan ook de tweede termijn van het college als ik kijk naar wethouder ledema. Mijnheer Boerboom.