Notulen raad 4 april 2022 - vastgesteld

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter, ik hoor mevrouw Van der Meer ook zeggen dat ze wil bouwen aan samenwerking met de oppositie. U heeft net van verschillende fracties al gehoord hoe groot de weerstand is op het proces dat gevoerd is. Hoe kijkt u daarop terug en ziet u het positief tegemoet of hoe denkt u die kloof straks te gaan dichten? De voorzitter: Mevrouw Van der Meer.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): lk denk dat we al een heel eind zijn als we het ietsje beter doen dan jullie de vorige keer. De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (GroenLinks): Dan neem ik aan dat u het hele college bedoelt en daar gaat u straks mee samenwerken, dus dan wens ik u veel sterkte. Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Hartelijk dank. De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dank u wel vooaitter. Als we het toch over de puntjes op de i hebben, in historisch opzicht, even dit: de ChristenUnie is in 2000 opgericht, dus de wethouder waar u het over heeft, was toen wethouder voor de GPV, RPF en SGP.

De vootzitter: Dank u wel mevrouw Brouwer, dat ik dat nog mee mag maken, mevrouw Van der Meer.

Raad 4 april2022

15

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Zo stond het niet in de notulen die ik erop nageslagen heb, maar ik ga nog even kijken. Maar ik heb goede herinneringen aan mijnheer Heidema dus wat dat betreft, gaan we de goede kant op. De voorzitter: lk kijk rond. Geen anderen, dan dank ik u hartelijk mevrouw Van der Meer en dan ga ik over naar mevrouw Van Leeuwen. Gaat uw gang.

Mevrouw Van Leeuwen (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voozitter. Allereerst ook dank aan onze verkenner, de heer Dekker. Wij zijn van mening dat er een helder verslag ligt en dat er een zorgvuldige procedure is doorlopen op basis van de input van de twee grootste partijen, waarbij wij wilden dat er recht werd gedaan aan de verkiezingen, dat oud en nieuw elkaar zouden aanvullen, en dat we programmatisch met elkaar verbinding zouden kunnen gaan maken. We hebben dan ook vertrouwen in de zes partijen die het met elkaar willen gaan doen. Vanzelfsprekend waren andere varianten mogelijk, maar die varianten konden niet op ieders instemming rekenen en als dan Groenlinks zo specifiek wil weten waar bijvoorbeeld voor LHN ook de blokkade zat, dan zat dat ook op afual, want zij waren toch wel de partij die de afgelopen periode daarin het voortouw heeft genomen. En daar heeft de stad zich over uitgesproken. Wij zien met deze zes partijen dat programmatische verbindingen mogelijk zijn, maar er zijn geen bondjes.

De voorzitter: Mevrouw Van Leeuwen, ik zie twee interrupties. lk zat al te wachten. Eerst mijnheer Boerboom en dan mevrouw Kraneveldt.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter, twee punten. Allereerst hoorde ik u zeggen 'het zit op afual', maar daar hadden we het gesprek over aan kunnen gaan en dat heeft u niet eens geprobeerd. U heeft ons lefterlijk buitenspel gezet en u heeft 5000 kiezers van ons bijna letterlijk genegeerd, ik vind dat geen recht doen aan op z'n minst het gesprek aangaan. Dat verwijt ik u echt. De voorzitter: Mevrouw Van Leeuwen

Mevrouw Van Leeuwen (Lijst Hilbrand Nawijn): Waarvan akte, ik wil u openhartig aangeven op grond waarvan we hebben gemeend dat u niet onze voorkeur heeft. We hebben wel duidelijk aangegeven dat we wat dat betreft in de PvdA een betere partner zagen en we denken ook dat ze alle gelegenheid zouden hebben gehad met een D66 erbij. Twee progressieve partijen. Dat zou recht doen aan de verkiezingen. Maar mevrouw Kraneveldt heeft duidelijk aangegeven dat dat voor haar geen optie was en deze twee dingen samen maakten dat we meenden dat u niet de beoogde partner bent binnen deze coalitie. De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voozitter, u heeft het net over het afualbeleid, u heeft daar nota bene zelf voor gestemd. Als u daar zo op tegen was, had dan tegen het beleid gestemd, dan hadden we op dat moment een weg kunnen vinden. De voorzitter: Mevrouw Van Leeuwen.

Mevrouw Van Leeuwen (Lijst Hilbrand Nawijn): lk denk niet dat we dit gesprek opnieuw moeten doen. lk denk dat we veelvuldig hebben gesproken over het afvalbeleid en dat daar ook veel amendementen

op zijn geweest, juist omdat we ons daar niet zomaat in konden vinden en daar bleek ook wel enigszins de halsstarrigheid. Dat is dan wellicht een tweede punt waarom we de keuze niet voor u hebben gemaakt. Dat heeft te maken met de bestuursstijl die voor ons toch vaak ging om het doozetten van eigen standpunten en minder oog hebben voor het grotere geheel. ln dat geval hebben we gezegd dat onze voorkeur ergens anders naar uitging. lk wil daar transparant over zijn, maar dat is wel het geval geweest. Als we nu kijken naar de huidige coalitie zoals we die beogen te formeren, dan zien we dat er niet echt bondjes zijn. Er zijn inhoudelijk heel veel combinaties mogelijk, maar op verschillende thema's zullen

er steeds verschillende partijen zijn die elkaar gaan vinden. We denken dan ook dat het heel veel ruimte voor de oppositie biedt om ook coalities te kunnen smeden en ook hun standpunten te kunnen inbrengen. En dat geeft dan ook voldoende basis voor een vertrouwen op een dun akkoord, waarbij voor LHN duidelijke accenten moeten terugkomen van veiligheid, bouwen, armoedebestrijding en ook

16

Raad 4 april2022

het beperken van de lasten. We denken dan ook dat de beoogde coalitiepartijen bij voorkeur met leidende principes moeten werken, dus geen akkoord met punten en komma's van A tot en met Z, maar een belangrijk principe dan zal zijn voor de LHN 'we doen het samen met de burger'. De voorzitter: Mevrouw Van Leeuwen, ik zag mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voozitter. Mevrouw Van Leeuwen, ik hoorde u zeggen dat u graag een dun coalitieakkoord wilt. Maar het hangt er maar van af wat erin staat natuurlijk want ook in een dun coalitieakkoord kunnen allerlei dingen staan die je wel hebt dichtgeregeld. Gaat u bijvoorbeeld ook percentages sociale woningbouw een vrije kwestie laten zijn, zou u zich daarvoor willen inzetten of gaat u dat met elkaar dichtregelen? De voorzitter: Mevrouw Van Leeuwen.

Mevrouw Van Leeuwen (Lijst Hilbrand Nawijn): We zitten nog helemaal niet in de onderhandelingstafel en in die zin lijkt het me ook prematuur om daar nu een uitspraak over te doen. Volgens mij hebben we ons allen gecommitteerd aan Zoetermeer 2040 en daar ligt een rapport Louter aan ten grondslag en ik denk dat de beoogde coalitie daarmee gaat stoeien. lk had het erover dat een belangrijk principe voor de LHN is om het gezamenlijk te doen met de burger en daarom zijn wij wat ons betreft de komende vier jaar ook meer in de stad dan in het stadhuis. Wij venrachten dat daardoor het vertrouwen in onze democratie stijgt en dat dat uiteindelijk kan leiden tot een hogere opkomst. Als dat nog niet voldoende is, willen we nu al graag aangeven dat we de motie van de PvdA over de democratiseringsagenda zullen steunen. Dank. De voorzitter: Dank u wel Mevrouw Van Leeuwen, ik zie verder geen interrupties meer dus dan ga ik naar mijnheer Blansjaar. Gaat uw gang. De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel voorzitter. Als eerste willen we de heer Dekker bedanken voor zijn snelle en effectieve aanpak met betrekking tot de informatiegesprekken. Het resultaat is er dan ook naar. Er ligt een voorstelom een coalitie te vormen die rechtdoet aan de veranderingen die bij de verkiezingen hebben plaatsgevonden. Mede gezien het feit dat diverse partijen elkaar vasthielden, is

dit een van de weinige opties die mogelijk waren. Belangrijk daarbij was ook de wens om een goede mix te vinden tussen ervarenheid en nieuwkomers. De partijen die nu voornemens zijn een coalitie te vormen, willen vooral pragmatisch te werk gaan en willen de oppositie niet uitsluiten met een dichtgetimmerd coalitieakkoord. De problemen in Zoetermeer zijn uiteindelijk groter dan de partijidealen. Je moet juist de oppositiepartijen waarderen. Voozitter, tot slot. Met de huidige voorgestelde coalitie denken wij eruit te komen, ondanks dat het een pittige taakzal worden met zes partijen. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Blansjaar. Mijnheer Van den Boomgaard heeft een interruptie Gaat uw gang. De heer Van den Boomgaard (FVD): Dank u voozitter, ik hoor mijnheer Blansjaar net zeggen dat de coalitie oppositiepartijen moet waarderen. Hoe duidt hij dan zijn krantenartikel in het AD, een dag na de verkiezingen, dat hijjuist al onze stemmers uitsluit? De voorzitter: Mijnheer Blansjaar

De heer Blansjaar (PDvZ): lk sluit niemand uit, hoe komt u daarbtl? De voorzitter: De heer Van den Boomgaard.

De heerVan den Boomgaard (FVD): Het stond een dag na de verkiezingen, dus 17 maart jl., misschien dat het 18 maart was, in het AD Zoetermeer, in een interview met de heer Blansjaar zelf, dat nota bene de Partij Democratie voor Zoetermeer de democratie dus geen eer aandoet en de FVD uitsluit. De voorzitter: Mijnheer Blansjaar

De heer Blansjaar (PDvZ): O dat, ja dat klopt.

Raad 4 april2022

17

De voorzitter: lk zie verder geen opmerkingen en vragen meer. Dan gaan we over naar mevrouw Brouwer. Gaat uw gang.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Geachte voorzitter, geachte collega's. Allereerst wil ik informateur Sander Dekker bedanken voor de tijd die hij in onze stad heeft geïnvesteerd en voor het mooie advies dat hij heeft uitgebracht. Er stonden diverse woorden van wijsheid in die we moeten onthouden. De ChristenUnie-SGP is vereerd met het vertrouwen dat spreekt uit het advies en dat we ook gevoeld

hebben toen wij aan tafel zaten met de andere vijf partijen die worden voorgesteld, maar naast vereerd zijn we ook wel verbaasd. Het lag wat ons betreft niet voor de hand om dit voor te stellen. En zoals u weet, hadden wij gedacht dat het lokaler zou zijn dan dit, of misschien met D66 of de PvdA erbij. Maar we hebben begrepen dat dat niet is gelukt. We waren daar niet bij, maar we vinden het wel heeljammer dat het niet is gelukt. En toch, als we het advies van de informateur lezen, dan begrijpen we het ook wel. Wij zien twee rechtse partijen, twee lokale partijen, waarvan een met veel ervaring en een met wat minder ervaring en twee christelijke partijen. En we begrijpen dat als je echt iets anders wilt doen dan de vorige keer, een partij omwisselen niet genoeg is. En aan de andere kant, alle lokale partijen laten meedoen zoals wij voorgesteld hebben, doet misschien geen recht aan de uitslag, waar 50o/o van de stemmen lokaal is. We begrijpen dat CDA en de ChristenUnie-SP niet zijn gevraagd vanwege onze denderende verkiezingsuitslag, maar kennelijk vanwege de stabiliteit van de constructie. Voorzitter, het past bij ons om verantwoordelijkheid te nemen om constructief mee te doen.

Wij denken - we hebben nu een gesprek gehad in de samenstelling van zes partijen - dat het moet kunnen dat het kan werken, dat we samen kunnen doen wat nodig is voor de stad en dat dan op een nuchtere, daadkrachtige manier waarbij ruimte voor het debat is in de raad. Juist omdat er aan de flanken partijen zijn overgebleven die niet vertegenwoordigd hoeven te worden in het college. We gaan dus ons best doen in de onderhandelingen en daarbij is ons verkiezingsprogramma uiteraard de insteek. Maar naast die zes verkiezingsprogramma's die op tafel zullen liggen, moeten we als partijen ook uit kunnen stijgen boven onze partijbelangen. Dat zijn we verplicht aan onze stad, we horen de stad te dienen. We voelen een brede behoefte aan samenwerken, en dan heb ik het over de hele raad, maar ook over de zes partijen waar we het over hebben. Samenwerken met inwoners, samenwerken binnen de raad en ook samenwerken tussen raad en college. Wij vinden dat we als gekozen volksvertegenwoordigers verplicht zijn aan de stad om hieraan te werken. Voor de komende vier jaar zien we veel uitdagingen. We denken aan onze financiën, de jeugdzorg, de polarisatie in de samenleving, de klimaatopgave, woningbouw. Maar wíj zijn bereid om aan tafel te gaan en mee te werken aan het oplossen. We zullen ons best doen om er samen uit te komen in de komende tijd.

Laten we aan de slag gaan op hoop van zegen en met goede moed. Dank u wel. De vootzitter: Dank u wel mevrouw Brouwer. Een interruptie van mijnheer Boerboom. Gaat uw gang.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter, twee vragen aan mevrouw Brouwer. Allereerst: vindt u dit een goede afspiegeling van de verkiezingsuitslag? Ook vanuit het feit dat u zegt'we willen polarisatie tegengaan'? lk denk dat er nu een heel polariserend landschap is ontstaan. En het tweede is: ik ken u als een partij met progressieve idealen, met name waar het gaat over duuzaamheid, maar ook over armoede. Hoe denkt u die binnen dit conservatieve college straks voor elkaar te krijgen? De voorzitter: Mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Bedankt voor uw vragen. Zoals ik eerder in mijn bijdrage aangaf, dachten we niet meteen dat dit een goede afspiegeling was van de samenleving. We hadden ook niet gedacht dat dit het voorstel zou worden van de informateur, maar ik heb begrepen dat dit komt door de onderhandelingen. Daar waren we niet bij, maar we hebben de verhalen gehoord en begrepen hoe het is gegaan en daar moeten we kennelijk mee verder. En dat hoeft niet alleen maar tot polarisatie te leiden als we dat doen. Als we een college vormen en u gaat daar tegenover een progressief blok vormen, zoals mevrouw Kraneveldt net noemde, dan bevorder je polarisatie, maar dat was ik zelf niet van plan. En uw tweede vraag. U kende ons als progressief op duuzaamheid en armoedebeleid, zei u. Hoe we dat gaan waarmaken in deze coalitie, dat gaan we zien. We gaan aan tafelzitten en kijken wat er uit-

18

Raad 4 april2O22

komt. De voorzitter: De heer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): ik hoor u zeggen dat we een progressief blok gaan vormen, maar wat had u anders vennracht nadat we gewoon collectief geen keuze hadden? Dan vraagt dit college er toch zelf om om dat progressieve blok straks te gaan vormen en een vuist te maken? Dan gaan we ons toch niet uit elkaar laten spelen om elke keer een wisselende meerderheid rechts aan de meerderheid te helpen? Dat zou toch heel raar zrln? De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Maar wie heeft het nu over spelen? lk had het niet over spelletjes, ik had gedacht dat u op duuzaamheid met ons mee zou werken en een andere paÉij misschien met de WD op een ander punt zou samenwerken. Waarom niet? Dat is toch democratie? De voorzitter: Nog heel kort, als het kan.

De heer Boerboom (Groenlinks): Voozitter, natuurlijk willen we met u samenwerken waar u die handreiking gaat doen aan ons, maar we hebben niet de illusie dat er met dit conservatieve college, maar u kunt ons verrassen straks, echt ruimte daarvoor ontstaat. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): We hopen u te verrassen. De voorzitter: Dank u wel. lk kijk rond en dan dank ik u hartelijk voor uw bijdrage in eerste termijn en ga ik naar mijnheer Schoonbeek. De heer Schoonbeek (D66): Dank u wel voorzitter. Voorzitter, haastige spoed is zelden goed. Helaas bekruipt ons dit gevoel bij het gevolgde proces. De verkenning lijkt vooral vanuit haast ingestoken te zijn en het werd ook net ook al heel trots verteld 'we zijn er snel doorheen, hebben snel resultaten geboekt', maar dat zalwat ons betreft ten koste gaan van de zorgvuldigheid. Tijdens de duiding van de uitslag noemden alle partijen een goede afspiegeling en een coalitie in balans, al dan niet in andere bewoordingen. Dat lijkt echter niet voor de verkenning te gelden. De drang naar snelheid heeft te weinig ruimte gelaten, onzes inziens, voor een breder gesprek zoals we enkele keren hebben aangegeven en vezocht. Het voelt voor ons niet als verkennen, maar als 'je mag aansluiten bij deze rechtse coalitie, maar niet teveel wensen'.

Voozitter, in het verslag lezen we welvenarijten naar partijen die voonruaarden stelden aan deelname, maar in het verslag lezen we niets over, bijvoorbeeld, het uitsluiten van Groenlinks en het niet betrekken in de gesprekken van Zoetermeer Vooruit. Het rechtse blok had de mind al opgemaakt. Er was geen ruimte meer om te luisteren naar onze wens om in elk geval te pogen om te komen tot een college in balans op basis van in eerste instantie bredere gesprekken. Het rechtse blok heeft ertoe geleid dat het beoogde college niet een afspiegeling is van hoe de kiezer heeft gesproken. De grote opgaven die voor ons liggen, mevrouw Brouwer zei het net ook, kunnen niet met het eenzijdig vormgegeven college worden aangevlogen, maar zoals wij hier in de raad zijn gekozen, met bijna een kwart van de leden van een linkse partij, en dan zie ik de SP, PvdA, en Groenlinks. Zo is de beoogde coalitie niet in balans, met niet 25o/o, een kwart, niet 10o/o, mail gewoon 0% deelname van linkse partijen aan dit college waarvan iedereen heeft geduid dat het in balans zou moeten zijn. Afsluitend, voorzitter, het moge duidelijk zijn, wij zijn niet te spreken over het gevolgde verkenningsproces. Het proces had zorgvuldiger gekund en ook gemoeten.

Desalniettemin wensen we de beoogde coalitiepartijen alle wijsheid toe om te komen tot een coalitieprogramma dat in balans is, en ook recht doet aan het verkiezingsresultaat. De voorzitter: Mijnheer Schoonbeek, een interruptie van mevrouw Van Leeuwen.

Mevrouw Van Leeuwen (Lijst Hilbrand Nawijn): Mijnheer Schoonbeek, ik heb toch wat moeite met die framing van een rechts blok. Waarom heb ik dat? Omdat ik denk dat we meermaals met u aan tafel hebben gezeten en dat we u daar ook echt op thema's handreikingen deden omdat we heel goed begrijpen dat voor u belangrijk is dat zaken als cultuur en duuzaamheid terugkomen in een akkoord en dat u daar zichtbaar en herkenbaar in bent. Dat is wat wij u onmiddellijk boden en u heeft gezegd 'dat wil ik niet want ik wil uiteindelijk nog meer binnenhalen'. En hoe legt u dat straks uit aan De Boer-

Raad 4 april2O22

19

derij en hoe legt u dat straks uit aan de mensen die een duurzaam karakter in de stad willen? U had toch die troef in handen? De voorzitter: lk zag mevrouw Meijer ook maar ik geef eerst mijnheer Schoonbeek even de gelegenheid te reageren.

De heer Schoonbeek (D66): Dank u wel voorzitter, bij mij is een gesprek niet hetzelfde als meermaals. We hebben elkaar een keer gesproken en daar was een heel duidelijke uitspraak dat met een partij als Groenlinks of PvdA samen in elk geval niet gesproken kon worden, dat was uitgesloten. We hebben de verkenner gevraagd om, als we dan niet in een coalitie konden, dan in elk geval het gesprek breder aan te vliegen en gezegd 'laten we dan in elk geval om de kou uit de lucht te halen, met elkaar in gesprek gaan'. Die optie bleek er niet te zijn en dat vinden we teleurstellend. Wilt u nu interrumperen? De voozitter: lk wil u ook even de gelegenheid geven om uw antwoord af te maken.

De heer Schoonbeek (D66): Nee, prima. De voorzitter: Mevrouw Van Leeuwen.

Mevrouw Van Leeuwen (Lijst Hilbrand Nawijn): U zou me gewoon helpen als u klare wijn schenkt. Het is toch zo dat we u de gelegenheid hebben gegeven om een linkse partij aan uw zijde te krijgen en

tevens op voor u belangrijke programmapunten de ruimte te bieden om die herkenbaar en zichtbaar terug te laten komen in een akkoord? ls dat nu ja of is dat nu nee? De voorzitter: Mijnheer Schoonbeek.

De heer Schoonbeek (D66): lk vind het heel ingewikkeld om uit het gesprek te citeren, maar ik ga het enigszins doen. We hebben aangegeven aan de verkenner, en daar was u niet bij, want dat was een telefoongesprek'wij willen de gesprekken breder aanvliegen'. Wij wisten ook dat Groenlinks en PvdA elkaar vasthielden en wij hebben gezegd 'vlieg dat nu breder aan', maar die optie was er niet om dat bredere gesprek aan te gaan. Toen hebben we met u en de WD in gesprek gezeten en daar was heel duidelijk 'er mag een partij bij aan tafel, links, en we kunnen kijken of we er programmatisch uitkomen'. Dat is wat u net bedoelde. En wij hebben gezegd 'dat is prima maar we willen sowieso eerst het bredere gesprek aangaan'en die optie was er niet. Die deur is dichtgegooid, die mogelijkheid was er niet en dat hadden we wel gewild. De voorzitter: lk zie mevrouw Meijer, gaat uw gang.

Mevrouw Meijer (WD): Dank u wel. Vorige week zaten we hier met elkaar en heeft bijna iedere partij gezegd 'wat het ook wordt, oppositie en coalitie moeten goed met elkaar samenwerken'. Nu hoor ik u toch een paar keer spreken over het rechtse blok in het college, over verschillende blokken, terwijl ik alle beoogde coalitiepaÉijen juist hoor zeggen 'deze club gaat met elkaar het voortouw nemen en we gaan het samen doen in de raad'. lk merk dat ik het echt jammer vind, dat de oppositie dan toch zelf nu die scheiding zo aanbrengt. Hoe ziet u dat? De voorzitter: Mijnheer Schoonbeek.

De heer Schoonbeek (D66): Daar heb ik twee antwoorden op. lk zie het ook als een rechts blok, in elk geval als volledig of voornamelijk rechts georiënteerde partijen, laat ik het zo zeggen. En dat is geen schande, daar hoeft u zich ook helemaal niet voor te schamen, maar het is voor mij wel een feit dat deze partijen een rechtse signatuur hebben. En het tweede is, ik was nog niet klaar met mijn tekst, en daar kom ik nu aan. Desalniettemin wensen we de beoogde coalitiepartijen alle wijsheid toe om te komen tot een coalitieprogramma dat in balans is en rechtdoet aan het verkiezingsdebat en indíen het niet lukt, zijn we altijd bereid om, zoals we eerder hebben verklaard aan de verkenner, in de bredere samenstelling van partijen een bijdrage te leveren aan het tot stand komen van een college. En indien dit het college wordt, dan wensen we de zes wethouders van deze zes partijen uiteraard veel succes met het besturen van de stad. Ongeacht onze rol hierin, en dat kan dus ook oppositie zijn, zullen wij de plannen die goed zijn voor de stad ondersteunen en de plannen die redelijk zijn voor de stad, zullen we proberen te verbeteren.

20

Raad 4 april2022

De voorzitter: Dank u wel mijnheer Schoonbeek. lk zie verder geen reacties, dan ga ik over naar mevrouw Ter Laak. Gaat uw gang. Mevrouw Ter Laak (CDA): Dank u wel voorzitter. Op de eerste plaats dank aan de verkenner voor zijn rapportage en ook dank voor het verkennen van de vele opties die er mogelijk zijn met deze verkiezingsuitslag. Het was inderdaad een puzzel en de puzzel kon op meerdere wijzen worden gelegd. Dat dit de uitkomst is, was voor het CDA enigszins een verrassing. Na de verkiezingsuitslag past ons een bescheiden rol. Dat heb ik ook voortdurend gezegd. Echter, de ambitie van het CDA om de stad te blijven versterken en bereid te zijn om daarin verantwoordelijkheid te nemen, bleef. En die blijft en het CDA Zoetermeer heeft er vertrouwen in dat we dat samen met deze partijen kunnen. Samen met deze partijen, de coalitie, maar ook samen met alle partijen in deze raad en vooral samen met alle inwoners van Zoetermeer. En dat samen was voor ons ook echt de rode lijn in het debat dat we vorige week hebben gevoerd over de duiding van de verkiezingen, maar het is ook een heldere oproep van de verkenner in zijn verslag. Doe het beste voor de stad door bruggen te slaan, door verbinding te zoeken en met elkaar samen te werken. Dat zal niet altijd makkelijk zijn.

Dat zal een uitdaging zijn de komende periode, maar dat samenwerken in de raad, dat samenwerken met de inwoners in de stad, dat is de ambitie. Volgens mij moeten we daar met z'n allen naartoe werken en dat is ook de reden dat we de democratiseringsagenda van de PvdA omarmen. Dank u wel. De voozitter: De heer Boerboom, gaat uw gang.

De heer Boerboom (GroenLinks): Dank u wel voozitter. lk heb twee vragen aan mevrouw Ter Laak. Allereerst, u zegt ' bruggen te slaan', dat heb ik al meerdere toekomstige coalitiefracties horen zeggen, maar ook aan u de vraag. U hoort de weerstand die er vanuit de oppositie is. Hoe kijkt u daar nu tegenaan, ook vanuit de vorige periode waarin u niet tevreden was over die samenwerking. En nu start u weer met een valse staÉ. En de tweede vraag. U heeft de afgelopen periode uw uiterste best gedaan om de progressieve idealen van het CDA op de voorgrond te brengen en nu gaat u in een superconservatief college plaatsnemen straks, hoe denkt u dan die progressieve idealen nog te kunnen borgen? De voorzitter: Mevrouw Ter Laak en straks mevrouw Van der Meer

Wethouder Ter Laak (CDA): lk begin bij de laatste vraag en de vraag naar de inhoudelijke inzet van het CDA. U heeft ons verkiezingsprogramma kunnen lezen dus u weet heel goed wat onze inzet zal ziln aan de onderhandelingstafel en daar zullen we dat verder vormgeven. Voor ons is het niet zozeet links-rechts, progressief-conservatief, we willen gewoon de stad versterken en dat willen we samen, volgens mij willen alle partijen dat in deze stad. Er liggen flinke uitdagingen waarbij Zoetermeer 2040 voor ons het vertrekpunt is om verder te bouwen aan deze stad. Uw andere vraag was 'hoe wilt u die bruggen slaan?' Die bruggen wil het GDA en die willen alle partijen vooral samen slaan dus dat betekent dat we met elkaar in gesprek moeten blijven over 'wat is dan dat versterken van de stad, hoe ziet dat eruit en welke richting gaan we op?' En ja, ik ben het met u eens, we zijn in de vorige periode als coalitie en oppositie, en u zat toen in de coalitie, vanuit al die intenties van samenwerken gestart en dat is ook gelukt. Dat is het eerste stuk gelukt maar op een gegeven moment ging het mis en ik denk dat we die ervaring echt ter harte moeten nemen om dat niet te herhalen deze keer. De voorzitter: De heer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voozitter. Twee dingen. U zegt'met elkaar in gesprek gaan'. Zoals u net heeft gehoord, is dat niet eens gebeurd tijdens de onderhandelingen. Zoetermeer Vooruit, maar ook GroenLinks, hebben die hand uitgestoken en gezegd 'laten we in ieder geval het gesprek aangaan', maar dat is dan toch niet wat u beoogt en u gaat nu wel in zee met de partijen die daarvoor kiezen. En het tweede dat ik u hoor zeggen is 'we zien onszelf wel als progressief en daar gaan we ons aan toetsen', maar ik denk dat geen enkele progressieve kiezer hier in deze stad zich herkent in dit college en denkt dat er ook maar enige progressiviteit in zit. De voorzitter: Mevrouw Ter Laak en dan ga ik naar mevrouw Van der Meer.

Mevrouw Ter Laak (CDA): lk heb aangegeven dat ik niet zozeet denk ik termen van links of rechts of

Raad 4 april2022

21

conservatief of progressief maar dat ik denk'wat is het beste voor de stad en hoe kunnen we die inhoudelijke agenda samen bouwen?'en daar gaan we mee aan de slag. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van der Meer

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): lk wil even reageren op mijnheer Boerboom want die is nu al de hele avond bezig om ons te framen in conservatief en wat dies meer zij en ik heb het idee dat u bezig bent meerafstand te scheppen dan toenadering zoeken. Hetzou frjn zijn als u... lk begrijp uw teleurstelling en vanavond laten we u ook nog even boos zijn, maar daarna hoop ik toch echt dat u ook weer constructief wordt. Want een van de dingen die ik heel fijn vond, is dat er in het verslag van mijnheer Dekker bijvoorbeeld staat dat we constructief kritisch zijn en dat venruacht ik eigenlijk ook van u. Mijnheer Boerboom, kom op, stap over uw schaduw heen. ledere meerderheid is er eentje en we gaan het op deze manier proberen en we hopen dat u op een goede manier mee gaat doen. De voozifter: De heer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter. Volgens mij heeft de heer Schoonbeek het ook al gezegd, goede voorstellen zullen we steunen maar het proces heeft ons niet het gevoel gegeven dat we daar op de juiste weg zitten met elkaar. Het gaat helemaal niet over het feit dat we teleurstelling hebben over het feit dat we er niet bij zitten, het gaat over de teleurstelling die er is dat er geen gesprek mogelijk is en dat dat juist iets is dat we zo koesteren in deze raad, normaal gesproken. Daar zit de weerstand, dat vinden we gewoon heeljammer. Uiteraard gaan we ons best doen, maar die bal ligt straks bij de nieuwe collegepartijen om ons constructief op te zoeken. Dank u wel. De voorzitter: Gaat uw gang, mijnheer Mohammadian.

De heer Mohammadian (Zoetermeer Vooruit): lk heb een vraag aan mevrouw Ter Laak. Net zei mevrouw Brouwer van ChristenUnie-SGP dat u en ChristenUnie-SGP zijn gevraagd omdat jullie stabiel zijn. Hoe stabiel vindt u uw partij nu? Want u bent wel gehalveerd en meer dan 50% van de stemmen verloren. De voorzitter: Mevrouw Ter Laak.

Mevrouw Ter Laak (CDA): Dank u wel. Zou ik ook nog mogen reageren op mijnheer Boerboom? Want u zegt dat u venryacht van die samenwerking dat het college u de bal toespeelt maar ik hoop wel van harte dat u de bal ook wilt aannemen. U vraagt naar de stabiliteit van het CDA. We hebben de afgelopen vier jaar meegedaan in de coalitie en de WD noemde het al, volgens mij zijn we daar een betrouwbare partner in geweest dus dat toont wel aan dat we op die manier stabiel zijn geweest.

De voorzitter: Dank u wel. lk zie verder geen... Dank u wel mevrouw Ter Laak dan heb ik de heer Van den Boomgaard nog. Gaat uw gang. De heer Van den Boomgaard (FVD): Voozitter, bedankt. Allereerst is het als Zoetermeer hartstikke fijn om te horen dat mijnheer Dekker twee fantastische weken heeft gehad in Zoetermeer en dat hij zich zrln jeugd goed kon herinneren. Dus daar ztln we als Zoetermeer natuurlijk bijzonder trots op. Zoals ik namens FVD, Forum voor Democratie Zoetermeer, afgelopen vergadering heb aangegeven, is de uitslag helder en is het samen met de heer Dekker aan de WD en LHN te komen tot een goed, maar vooral gedegen college. Het zou de uitslag eer aandoen als WD en LHN hun centrumrechtse principes konden delen met lokale en aansluitende partijen. ln principe is dus mijn visie van afgelopen week gedeeld door de informateur de heer Dekker. Uiteraard is het wel de vraag of alle genoemde partijen zich in deze centrumrechtse visie kunnen vinden. Hierover heb ik mijn twijfels. Er waren immers betere opties geweest over rechts en daarmee was de stabiliteit en het delen van de visie in de minimale meerderheid van het college meer een zekere factor. Het is nu maar de vraag of de kiezer gediend is met het huidige voorstel gezien de verscheidenheid aan opvattingen van de formerende partijen.

Wanneer we de democratie hoog hebben, moeten we de wil hebben ons eigen gezicht te behouden. lmmers, daar zrln we om gekozen. Mocht dat weer niet zo zijn, doet dat geen recht aan de verkiezingen. En zo zal, vrees ik het vertrouwen in de politiek verder afnemen. Nu we afgelopen vergadering gesproken hebben over de afname van het vertrouwen in de politiek en wat we daaraan kunnen moeten doen, lijkt het mij wijs te kijken naar wie en welke partij het beste past in het centrum-

22

Raad 4 april2022

rechtse college in plaats van partijen uit te sluiten. Mijn vraag is of hier wel met een echt kritisch oog zo naat is gekeken. Er waren immers andere opties waarmee ook meer recht viel te doen aan de democratie en aan het terugwinnen van het vertrouwen in de lokale politiek. Dank u voorzitter.

De vootzitter: Dank u wel mijnheer Van den Boomgaard, voor uw bijdrage. Daarmee constateer ik dat alle fracties volgens mij het woord hebben gevoerd en stel ik voor, ik kijk naar mijnheer Dekker, dat hij kan reageren op een aantal vragen dat is gesteld en dan kijken we of er nog behoefte is aan een tweede termijn. De heer Dekker: Voorzitter, er ztln mij niet heel veel vragen gesteld, maar misschien dat ik wel kan reflecteren op een paar dingen. lk heb veel begrip voor de teleurstelling die ik bij een aantal partijen hoor. Dat heeft er ook mee te maken dat ik eigenlijk zelf verrast was door het feit dat alle dertien partijen in deze raad in mijn eerste gesprek ook aangaven de bereidheid te hebben om als er een beroep op hen zou worden gedaan, deel te nemen aan de coalitie aan het bestuur van de stad, dat ze daarover zouden willen praten. Dat is echt niet overal zo. Er zijn heel veel gemeenten waar sommige partijen in de oppositie, of partijen die hebben verloren, of partijen die klein zijn gebleven zeggen 'ik vind het allemaal prima, maar ik ga sowieso in de oppositie'. Dat was hier niet het geval. Alle dertien gaven aan die bereidheid te hebben. Maar niet alle dertien kunnen natuurlijk in een uiteindelijk college komen. Dat was ook mijn taak, om te verkennen wat de meest voor de hand liggende opties waren. lk begrijp de teleurstelling.

lk begrijp ook heel goed dat dat zich vertaalt in kritiek op het proces. De vraag is alleen of dat terecht is. lk kan wat zeggen over harde eisen en blokkades die er lagen. Bijvoorbeeld omdat ik in mijn eerste gesprekken met alle partijen die vraag expliciet heb gesteld. lk heb expliciet aan alle dertien paÉijen gevraagd 'zijn er harde eisen die je stelt als het gaat om de combinaties, ga je naar harde blokkades richting partijen?' Geen van de dertien partijen heeft harde blokkades tegen een andere partij opgebracht. Geen van de partijen heeft een andere partij per definitie uitgesloten, lk vind het belangrijk om dat hier te melden. Misschien dat er in kranten andere dingen zijn gezegd, maar dit is wat uit de eerste inventarisatie is gekomen. Dat wil niet zeggen dat er niet aangegeven is dat het logischer is om zaken te doen met een partij die inhoudelijk op je lijkt, of dat het misschien verder af ligt, moeilijker wordt of problematisch is om met een andere partij die ver van je afstaat uiteindelijk zaken te doen. Daar komen voorkeuren uit voort. Maar harde blokkades, in de zin van partijen uitsluiten, heb ik althans niet kunnen waarnemen. De voorzitter: Mijnheer Schoonbeek wil daar een vraag over stellen.

De heer Schoonbeek (D66): Dank u wel voorzitter, ik weet niet of het gebruikelijk is om in deze setting nog een vraag te stellen... De voorzitter: lk denk dat de heer Dekker wel wat gewend is.

De heer Schoonbeek (D66): Dat denk ik ook wel, dat kan hij aan, zeker weten. Bedoelt mijnheer Dekker de initiële gesprekken, de eerste gesprekken die zijn gevoerd, of ook de gesprekken daarna?

De heer Dekker: ln de initiële gesprekken, maar ook in de gesprekken daarna, is nergens bij mij aangegeven, zo nadrukkelijk, dat andere partijen werden uitgesloten. Er is wel aangegeven dat er voorkeuren waren, en ook voorkeuren in de zin van 'dat vinden wij partijen die niet bovenaan ons verlanglijstje staan'. Als de heer Schoonbeek daaraan refereert, ook in de gesprekken bijvoorbeeld over Groenlinks is aangegeven 'als we een keuze moeten maken - en dat was de keuze van een drietal paÉijen, de drie partijen waarvan iedereen zei 'het is logisch dat die in ieder geval zitting nemen in een nieuwe coalitie -'vinden we dat ingewikkeld', of 'dat staat verder van ons af of 'dat zien we nu even niet zitten', maar hard uitsluiten... De voorzitter: lk zie allerlei handen omhoog gaan en dat mag, maar ik wil dan wel vezoeken om de interrupties kort te houden want anders loopt het heel erg uit de tijd. Mijnheer Schoonbeek en ik zag ook de heer Louw en de heer Boerboom en de heer Van den Boomgaard. We beginnen met mijnheer Schoonbeek, gaat uw gang.

De heer Schoonbeek (D66): lk wil er geen welles-nietesspelletje van maken en volgens mij zijn er ook geen letterlijke transcripties van de gesprekken geweest, maar het woord 'dat is voor ons uitgesloten', is wel gevallen en dat voelt voor ons dan toch alsof iets is uitgesloten.

Raad 4 april2022

23

De voozitter: lk maak eerst even de ronde af en dan kan mijnheer Dekker reageren. De heer Louw.

De heer Louw (PvdA): Ja, ik zal het kort houden. Mijnheer Dekker, u framet natuurlijk toch in de brief die u heeft gestuurd aan de raad dat er harde voonraarden zijn gesteld door drie partijen. Volgens mij hebben we vandaag ook harde voonrvaarden gehoord van andere partijen, dus mijn vraag is waarom dat niet in uw verslag staat. De voorzitter: De heer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Voozifter, die vraag had ik ook, maar die had ik ook in mijn termijn net al gesteld, volgens mij. Het andere dat ik graag wil weten van de heer Dekker is waarom hij ervoor gekozen heeft de drie partijen WD, LHN en PDvZ bijna te laten kiezen wat zij willen, in plaats van vanuit de inhoud van het gesprek te gaan bouwen, hoor ik u vooral zeggen 'zij mochten voorkeuren aangeven en die gingen we proberen met elkaad. Dat is toch niet wat goed is voor de stad? De voorzitter: De heer Van den Boomgaard.

De heerVan den Boomgaard (FVD): ln de gesprekken... daarwaren we niet bij, dus dat is dan een mooi iets. Maar als ik dan deze avond even terug ventileer op mezelf, hoor ik mevrouw Meijer wat zeggen over de PW en dan refereert ze aan landelijk. Dat dat dan inderdaad uitgesloten was vanwege de idealen landelijk. En ik hoor de PDvZ hier duidelijk zeggen dat het klopt. Het stond ook in de krant. Dus dan is er toch gewoon over uitsluiting gesproken? Een dan kun je wel zeggen 'in principe', of politiek correct zijn en niet dat woord gebruiken, maar de intentie komt op hetzelfde neer: er worden partijen uitgesloten om hun landelijke idealen, of wat dan ook. Dus hoe is daar vorm aan gegeven, hoe is daar dan in die gesprekken inhoud aan gegeven? De voorzitter: lk ga terug naar de heer Dekker, gaat uw gang.

De heer Dekker: Voorzitter, ik heb daar expliciet naar gevraagd en ik heb daar zelf ook aantekeningen

van gemaakt omdat dat heel erg mijn speelveld bepaalde, 'heeft het zin om bepaalde partijen met elkaar aan tafel te zetten?' Dan is een harde blokkade of harde eis wat anders dan een heel sterke voorkeur, of juist niet een heel sterke voorkeur. En wat er dan hier in de raad wordt geuit en wat er in de kranten wordt gezet, dat is voor mij allemaalwat minder relevant. Als u vraagt aan mij 'wat is er in de gesprekken naar voren gebracht?' dan constateer ik nogmaals dat geen van de dertien partijen een andere partij hard heeft uitgesloten, maar dan ook echt uitgesloten, Wel 'we zien daar grote problemen, dat wordt voor ons heel erg moeilijk', in dat soort teksten en dat soort taal, maar hard uitsluiten is net wat anders dan een heel sterke voorkeur en datzelfde geldt voor Groenlinks ook. Daar bestond in ieder geval bij de drie partijen waarvan u alle dertien had aangegeven 'die moeten sowieso in een nieuw college zitting nemen', in mijn ogen althans, ik heb dat niet zo opgevat, geen blokkade richting Groenlinks. Er bestond wel een heel sterke voorkeur om eerst andere serieuze opties te verkennen. Waar lagen wel harde eisen? Die lagen op twee vlakken. D66 stelde klip-en-klaar alleen aan tafel te

willen komen met een andere progressieve partij en daaronder verstonden zij de PvdA dan wel Groenlinks, dan wel allebei. lk heb aan de PvdA en Groenlinks, overigens ook in een apart gesprek met beide, gevraagd of ze echt zeker weten dat ze alleen maar met elkaar zouden willen deelnemen aan dit nieuwe college, ook in het licht van het feit dat er heel veel andere gemeenten in Nederland zíln waar, ondanks de landelijke samenwerking, de PvdA wel deelneemt, maar niet Groenlinks, of andersom. Hier in Zoetermeer, en dat zijn keuzes die je natuurlijk kunt en mag maken, hebben de beide partijen aangegeven dat alleen te willen doen met z'n tweeën. Dat kan, maar dat heeft dan wel consequenties voor de mogelijkheden die er zijn. Dat betekent dat de mogelijkheden waarin GroenLinks en PvdA al dan niet met D66 aan tafel zouden zijn beland, wat lager op de voorkeurvolgorde en lijstjes voorkwamen dan anders wellicht mogelijk was geweest. lk kan u bijvoorbeeld twee varianten meegeven... De voorzitter: Mijnheer Dekker, als ik heel even mag, ik zie twee vragen. Mevrouw Meijer in ieder geval en ik zag de heer Louw. Mevrouw Meijer (WD): Dank u wel voozitter, mijn interruptie was nog even aan de heer Van den Boomgaard omdat ik persoonlijk werd aangesproken. lk heb niet aangegeven iemand uit te sluiten.

lk heb over de PW gezegd dat vanwege de normen en waarden en idealen die zij meebrengen, het voor onze achterban lastig uit te leggen is en daarom geen voorkeur geniet. Niet dat ze ztln uitgeslo-

24

Raad 4 april2022

ten. We hebben ook met de PW, net als met u, gesproken. De voorzitter: Dit roept natuurlijk allemaal reacties op en dat snap ik, maar dat gaan we volgens mij even niet doen, ik ga eerst naar de heer Louw en dan naar mijnheer Schoonbeek.

De heer Louw (PvdA): lk reageer graag even op mijnheer Dekker, voozitter. lk vroeg u welke andere partijen harde voonrvaarden hadden gesteld, u herhaalt nu welke voonaraarden D66, PvdA en GroenLinks hebben gesteld. Die kloppen en die staan ook in het verslag, maar u heeft natuurlijk niet voor niets de vraag tot drie keer toe aan de PvdA en Groenlinks gesteld of wij ook niet afzonderlijk van elkaar aan een college wilden toetreden. Er zijn dus blijkbaar harde voonraarden gesteld, ik neem aan door LHN en WD, dat deze twee partijen niet samen zouden kunnen toetreden tot het gesprek om te komen tot een nieuwe coalitie. Die harde voonraarden staan niet in het verslag en mijn vraag is nogmaals: waarom staan de harde voonaraarden van andere partijen niet in uw verslag? De voozitter: lk ga naar mijnheer Schoonbeek en dan ga ik terug naar de heer Dekker.

De heer Schoonbeek (D66): Dank u wel voozitter, dat de combinatie die wij als ideaalplaatje zagen en die we ook in ons eerste gesprek hebben geschetst, D66, Groenlinks en PvdA, niet mogelijk was, bleek ons duidelijk. Toen duidelijk werd dat dat vooral op het persoonlijke vlak en met name op de ervaringen uit de afgelopen jaren was gestoeld, hebben we een aantal keer voorgesteld: laten we dan in elk geval de kou uit de lucht halen, ook om te kijken of we dan wel een coalitie met een of meerdere partijen kunnen doen, maar ook voor de fase daarna. lk vraag me af waarom dat nu niet een optie was. En of dat nu niet de voorkeur van de verkenner had of niet van de partijen, maakt niet zoveel uit, maar ik snap niet waarom we niet hebben gezegd 'we pakken twee, drie dagen extra en we spreken met elkaar'. Het tweede dat ik nog wil duiden, is dat toen dat redelijk vast leek te zitten, we in dat gesprek met de WD en LHN ook nog niet heel scherp hebben uitgesproken, maar wel hebben genoemd, 'kijk anders ook eens naar een andere progressieve partijen als bijvoorbeeld de ChristenUnie-SGP. Misschien kan dat ons dan iets meer comfort geven, ook.' Daar hebben we ook van gezegd 'daar moeten we zelf ook intern nog naar kijken', maar we hebben gezegd dat er meerdere mogelijkheden waren om te komen tot een iets ander college.

De voorzitter: Dit zijn geen korte interrupties, wat mij betreft. lk ga u echt verzoeken dat anders te doen want anders loopt dit heel erg uit. lk snap heel goed dat we dat even moeten doen, maar ik stel toch echt vast dat we het even kort proberen te houden want we gaan zo langzamerhand ook met een herhaling van zetten komen, volgens mij. lk zie de heer Van den Boomgaard, ook heel kort, en ik zie mevrouw Van Leeuwen nog heel kort. De heer Van den Boomgaard (FVD): Dank u wel voozitter, ik wil het toch even aanstippen want hoe het ook gezegd is, of het woord uitsluiten nu valt, of het resultaat is uitsluiten, maar het woord niet gevallen is, daar gaat het nu juist om. En wat betreft de woordkeuze - om een linkse term te gebruiken - woorden doen ertoe. Dat is zo relevant. Juist waar we vorige week hier praatten over hoe we de democratie recht willen doen, dat we meer mensen willen laten stemmen, heb ik hier de grootst mogelijke vraagtekens bij of we met dit soort opmerkingen dus de democratie recht doen en het voor de kiezer aantrekkelijk maken om over vier jaar weer te gaan stemmen. lk heb daar zorgen over. De voozitter: Dat is helder, die boodschap hebben we volgens mij al besproken. Maar mevrouw Van Leeuwen nog en dan ga ik echt naar de heer Dekker.

Mevrouw Van Leeuwen (Lijst Hilbrand Nawijn): Voorzitter. Misschien zag u de blikken van verbijstering die toch even hier door de raadzaal gingen. lk hecht eraan onze inwoners en de media en wie er mogelijk nog meer meeluisteÉ, goed te informeren. Wij als LHN en WD hebben het comfort geboden aan D66 om ook te kijken naar ChristenUnie-SGP en dat is niet uit hun koker gekomen, dat is door ons persoonlijk voorgesteld als alternatief om dat comfort op de progressieve kant, die overigens ook prima terug te vinden is bij andere partijen hier in de raad, te krijgen. De voorzitter: Dank u wel. lk stel voor dat mijnheer Dekker nu de mogelijkheid krijgt om zijn verhaal verder af te maken. Dat lijkt me ook goed voor het proces. Mijnheer Dekker, gaat uw gang.

De heer Dekker: Ja, voorzitter. De PvdA vroeg welke andere harde voonaraarden er zijn gesteld. Die

Raad 4 april2022

25

harde voonruaarden waren er niet. De enige twee harde voonryaarden waren de voorwaarden die ik ook in de brief heb genoemd. Daar kwam vervolgens wel uit dat het ook voor de drie partijen aan tafel helder was dat als de PvdA nodig zou zqn, in welke variant ook, dat altijd in combinatie met GroenLinks zou zijn, of dat als Groenlinks nodig zou zijn, dat altijd in combinatie met de PvdA was. Dat betekende als je dan kijkt naar welke mogelijke coalities dan hadden kunnen worden geformeerd, dat dat samenstellingen waren waarvan de drie daar aan tafel zaten, zeiden 'dan gaan wij eerst een of twee andere mogelijkheden nog verkennen'. En een van die mogelijkheden, eigenlijk de eerste die verkend werd nadat we het hele proces met de PvdA, Groenlinks en D66 hadden uitgeboord, leidde eigenlijk vrij snel tot een goede chemie en uiteindelijk het voorstel om daar dan ook de onderhandelingen mee te starten. Voozitter, misschien tot slot nog dat brede gesprek. Ja, dat brede gesprek had er in de ogen van de heer Schoonbeek toe geleid dat Groenlinks en de PvdA en D66 aan tafel zouden gaan zitten met de WD, LHN en PDvZ, eventueel nog met andere partijen. Dat soort gesprekken zijn denk ik altijd goed. Dat doet u hier ook in de raad, maar de vraag is of dat had geholpen in het formatieproces.

Want als je met te veel partijen om de tafel gaat zitten, dan wordt er ook naar elkaar gekeken Ja, wie moet er dan nog van tafel af?', wetende hoe de voorkeuren liggen. Vandaar dat we hebben gekeken naar 'welke opties zijn mogelijk en denkbaar?', bijvoorbeeld de optie met de drie en D66 en Zól Zoetermeer. Dat had ook recht gedaan aan de winst van de lokalen, dan had je ook goed programmatische verschillen kunnen overbruggen, maar dat was geen optie, want D66 gaf aan dat alleen te willen doen met ofiarel Groenlinks, dan wel de PvdA. Er is ook gesproken, langdurig over een mogelijkheid van de drie met de PvdA en D66, dat dat misschien minder recht gedaan aan de winst van de lokale partijen. Maar dan had er een brug geslagen kunnen worden dus aan de ene kant de wat meer conservatief rechtse paÉijen en aan de andere kant en een wat progressiever blok. Ook die mogelijkheid behoorde niet tot de opties wege de innige verstrengeling van Groenlinks en de PvdA. Zo is dat gegaan. Vervolgens, toen tot twee-, driemaal toe is gevraagd of de partijen dat echt zeker wisten, betekende dat vervolgens ook een volgende stap want dat is dan ook het eliminatiedeel van formeren, dat je op een gegeven moment ook zegt'nou ja, ik ga het niet voor een vierde keer vragen, want als de PvdA iets helder zegt, dan wil ik dat ook serieus nemen. Ja, dan ga ik ook door naar een volgende stap'.

Dat heb ik zo ook met de heer Schoonbeek besproken. lk heb gevraagd 'weet u het echt zeker? Want de drie partijen hebben u daar graag bij en als u dat niet doet, is de kans groot dat u in de in de oppositie belandt, want dan worden eerst een aantal andere varianten verkend'. Hij was zich daar terdege van bewust. Dit zijn ook de consequenties die de partijen moeten dragen. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Dekker, dan zie ik nog een paar vragen. Mevrouw Meurs, gaat uw

gang.

Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel voorzitter, mag ik mijnheer Dekker vragen wat naar zijn idee de reden is geweest dat Zoetermeer Vooruit helemaal niet is uitgenodigd voor een nader verkennend gesprek? De voorzitter: Mijnheer Dekker

De heer Dekker: Voorzitter, dat heeft denk ik heel weinig te maken... We hadden net de discussie over de programmatische verschillen met Groenlinks. ln mijn optiek was daar met Zoetermeer Vooruit veel minder sprake van. lk zag daar niet grote hobbels, althans. lk constateer wel dat van de vier lokale partijen Zoetermeer Vooruit de kleinste is. En dat er ook aan tafel een wêns bestond om niet alleen maar lokale partijen uit te nodigen, maar te streven naar een mix van lokaal, die recht deed aan de verkiezingsuitslag, maar ook wel met de ervaring. En dat heeft uiteindelijk geleid tot de variant die vandaag voorligt. Dat is geen negatieve keuze geweest. Maar veel meer de resultante van het wegen van verschillende elementen en belangen. De voorzitter: lk kijk rond of er nog vragen zijn. Als dat niet het geval is, dan hebben we natuurlijk formeel nog de tweede termijn en ik ga kijken of daar behoefte aan is in de raad. lk zie allerlei handen omhooggaan, dan ga ik gewoon de rij af en dan ga ik kijken in hoeverre daar nog reactie op nodig is. De heer Mooiman, gaat uw gang, De heer Mooiman (PW): Dank u wel voorzitter. lk kan het kort houden, er is veel gezegd, ook veel nieuwe informatie voor ons. Het is duidelijk dat tenminste een grote partij heel andere geluiden en woorden liet horen dan vanavond het geval is. Dat is jammer want we zijn liever fair en square naar elkaar.

Er is ons in ieder geval voor of gedurende het proces nooit verteld dat landelijke politiek even-

26

Raad 4 april2022

tueel een probleem zou zijn, tenlt/jl die mogelijkheid er natuurlijk altijd was. Dat gesprek is nooit gevoerd. We hebben wel altijd gehoord dat de landelijke politiek hier niets van doen heeft. En dat laatste, dat vinden wij nog steeds. Dank u wel voozifter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Mooiman. Mevrouw Meijer nog behoefte aan een tweede termijn? lk denk het niet als ik het zo zie, de heer Boerboom, geen behoefte aan een tweede termijn? Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Nou, niet echt niet een uitgebreide tweede termijn. We gaan zien wat het wat het gaat worden. lk wil wel zeggen dat dat niet alleen van onze kant als een voorwaarde werd gesteld dat wij graag iets samen met Groenlinks willen doen. Er waren wel degelijk blokkades en ook harde eisen aan de andere kant. We betreuren het nog steeds dat die spiegel niet in het stuk staat, maar daar kunnen we niets aan veranderen. Het is zoals het is, dus wij wachten de komende tijd af. En we gaan zien wat het gaat worden. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Kraneveldt. Mijnheer Velner nog een tweede termijn? Geen behoefte, mevrouw Meurs? Geen behoefte. Mevrouw Van der Meer? Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Voorzitter. lk heb niet heel veel toe te voegen. lk stel er wel prijs op dat als andere partijen het nodig vinden om kwalificaties uit te delen, wij de kwalificatie krijgen

dat we een lokale partij zijn en al die andere woorden die we gehoord hebben, daar voelen we ons niet toe geroepen en die vergroten wat ons betreft de afstand. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Leeuwen? M'rjnheer Blansjaar? Mevrouw Brouwer, gaat uw gang.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dank u wel voorzitter, ik heb het tot nu toe nog niet echt gedaan maar ik wil me in de tweede termijn even verzetten tegen het frame dat ik hoor ontstaan over rechts en conservatief. Onze fractie is een voorbeeld van de samenwerking tussen een wat progressievere en een wat conservatievere partij en dat doen we binnen een fractie en we stemmen over het algemeen hetzelfde. ln die zin hebben wij ook, om eerlijk te zijn, een harde voonruaarde gesteld: als je de ChristenUnie wilt, krijg je de SGP er ook bij en vice versa. Dat is gelijk een advies aan Groenlinks en de PvdA. We zijn niet conservatief, maar constructief en dat is ook wat de informateur over ons heeft gezegd. De zes paÉijen die aan tafel gaan zitten, hebben elkaar gevonden, niet in rechts in conservatief, dan hadden wij daar ook niet gezeten, maar in nuchterheid en daadkracht en dat heeft voor ons goed gevoeld. En ten slotte dit, als van links en rechts dezelfde kritiek komt, kun je veronderstellen dat je mooi in het midden zit.

De voorzitter: Dank u wel mevrouw Brouwer. Mijnheer Van den Boomgaard wil een interruptle? U mag dat ook straks in de tweede termijn doen als u dat wilt. Maar gaat uw gang. De heer Van den Boomgaard (FVD): Dan skip ik mijn tweede termijn, maar dit is dus exact waar ik mijn zorgen over heb. Tijdens campagnetijd zijn we wel conservatief, als SGP, of we zijn ChristenUnie progressief. Dat is allemaal príma. Dat is een keuze. Of we zijn centrumrechts, dat is prima, maar uiteindelijk distantieert iedereen zich van hetgeen waar de kiezer voor gekozen heeft tenruijl er dus ook een mogelijkheid was om wel gehoor te geven aan het volledige programma, of in ieder geval aan meer daarvan, democratisch gezien. Dus ik snap eigenlijk ook niet dat je je eigenlijk distantieert van de coalitie, of dat mevrouw Brouwer zich distantieert van de term centrumrechts want dat is wel het motorblok dat dit gaat formeren. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Brouwer nog een reactie.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk doe moeite om een vraag te distilleren uit... lk denk dat ik er wel wat van kan maken. U noemt het distantiëren van centrumrechts, dat is niet zo. lk probeer gewoon een andere kwalificatie te geven aan de voorgestelde coalitie, in andere termen, zoals wij die ervaren hebben. Laat ik eerlijk zijn, we kwamen met enige scepsis naar het gepreek met die zes partijen. We dachten ook'we gaan niet een rechtse coalitie aan een meerderheid helpen', maar zo was het helemaal niet. Toen we daar kwamen, was het zo niet. We hebben het ervaren als twee rechtse

Raad 4 april2022

27

bestuurders partijen, twee lokale partijen en twee christelijke, we voelden ons daar tot nu toe thuis. De vootzitter: lk kijk of mijnheer Schoonbeek nog behoefte heeft, geen behoefte. Mevrouw Ter Laak? Geen behoefte. Mijnheer Van den Boomgaard? Dan kijk ik of mijnheer Dekker nog behoefte heeft aan verdere... Ook dat is niet het geval. Dan constateer ik dat we de beraadslaging hierover mogen afronden, met dien verstande dat we nog een motie hebben liggen die is ingediend door onder andere PvdA, GroenLinks, Zó! Zoetermeer, ChristenUnie-SGP en het CDA, over de democratiseringsagenda en die zou ik in stemming willen brengen. Dat doe ik door eerst te vragen - dat doen we altijd - of er leden van de raad zijn die een stemverklaring willen afleggen hierover. Mevrouw Meijer, gaat uw gang.

Mevrouw Meijer (WD): Dank u wel voorzitter, we hadden de PvdA al laten weten dat we ons niet helemaal kunnen vinden in sommige ovenaregingen en constateringen die in de motie staan, maar het gedachtegoed en deze eerste stap ondersteunen we van harte en we zullen dan ook de motie steunen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Meurs

Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel voorzitter, ook wij zullen de motie steunen, maar we willen de toekomstige werkgroep adviseren om ook te googelen want er zijn al heel veel democratiseringsagenda's opgesteld die wellicht te gebruiken zijn. De voorzitter: Dank u wel. lk zag mijnheer Blansjaar.

De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel voozitter. Hoewelwe moeite hebben met het dictum van de motie zullen we vanwege de noodzaak om een gezamenlijke werkgroep Democratie te formeren toch voor stemmen. De voozitter: Dank u wel. De heer Mooiman

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voorzitter. Het doel van de motie ondersteunen we, maar we willen nog wel aangeven, zoals we ook in ons betoog hebben gedaan, dat democratisering begint bij onszelf. Maar we zullen deze motie in ieder geval steunen. De vootzitter: Dank u wel. Anderen nog met een stemverklaring? Als dat niet het geval is, is er iemand die stemming wenst over deze motie? Niet het geval, dan is die aangenomen, dank u wel. Daarmee ronden we agendapunt 8.a af. Mijnheer ledema, gaat uw gang. De heer ledema (WD): Voor we agendapunt 8 afronden, voorzitter, dat is ook het moment dat we als raad afscheid nemen van de heer Dekker als verkenner. lk wil hem als initiatiefnemer van de informatie in ieder geval van harte bedanken voor het snelle werk dat hij heeft geleverd en het grondige werk dat hij heeft geleverd en voor de eerste bespreking die we daar al voor nodig hebben gehad. lk denk dat het recht doet aan al het werk dat u voor ons gedaan heeft. Hartstikke bedankt, het was een mooie ervaring en ik weet dat u ons kritisch gaat volgen. Dus af en toe zullen we ongetwijfeld nog wat feedback krijgen. Bedankt. (applaus) De voorzitter: Dank u wel mijnheer ledema en bij dezen wil ik als voozifter van de raad ook de heer

Dekker bedanken voor zijn werk en ook voor zijn aanwezigheid vanavond in onze raadzaal. En dank voor het werk dat u heeft verricht. Dat is altijd uitstekend, dus dat is prima. lk zit even te kijken, wat mij betreft, gaan we door, ook gezien de tijd, maar misschien dat er behoefte is... Maar dat doen we vijf minuutjes, dan vraag ik echt dat u over v'rjf minuten terug bent, ik schors de vergadering voor vijf minuten. Schorsing

b. Duiding uitslag referendum Afval- en grondstoffenbeleidsplan 2021 De voozitter: lk heropen de vergadering en ga verder met agendapunt 8.b Duiding uitslag referendum Afual- en grondstoffenbeleidsplan 2O21.We hebben afgesproken twee minuten per fractie. lk heb in ieder geval de heer Van Steenis al staan die een minuut extra heeft, net als mevrouw Kraneveldt.

28

Raad 4 april2022

lk ga even kijken wie nog meer het woord wensen. lk zie mevrouw Van der Meer, mijnheer Aptroot, mevrouw Wortel, mijnheer Blansjaar, mijnheer Smitskam, de heer Van Rumpt, mevrouw Bink, mijnheer Velner, mevrouw Frinking, mijnheer Schoonbeek. Heb ik dan iedereen gehad? Dan geef ik het woord als eerste aan mijnheer Van Steenis, gaat uw gang. De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank u voozitter. Wat valt er over deze uitslag van het referendum te duiden? Er is niet veel verbeelding voor nodig om vast te stellen dat een ruime meerderheid dit raadsvoorstel niet ziet ziften. Voor mijn fractie Groenlinks, die altijd goed naar de inwoners luistert, is het duidelijk dat we het afualbeleid niet op deze manier moeten uitvoeren. Ondanks dat ook heel veel mensen voor dit afualbeleid hebben gestemd. ls daarmee alles gezegd? Nee, zeker niet. Ten eerste een opmerking over het proces, ten tweede over de inhoud, om af te sluiten met een dringende oproep aan het college voor de toekomst. Om met het proces te beginnen. Dit is niet goed verlopen. We stellen als raad een onafhankelijk Referendumcommissie aan. Vervolgens pakken wij het werk weer af om zelf een tekst in elkaar te flansen. Dat kan natuurlijk absoluut niet en ik pleit voor een grondige evaluatie waarbij nadrukkelijk de rol van de Referendumcommissie, het college en de raad worden belicht.

De voorzitter: Mijnheer Van Steenis, een interruptie van mevrouw Van der Meer. Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Ja voorzitter, ik vind het heel vervelend, dat 'in elkaar flansen'. Wat we gedaan hebben, samen, ik en mevrouw Van Yperen, of mevrouw Van Yperen en ik, dat is de koninklijke weg, is het in elkaar geflanste raadsvoorstel vertalen in iets dat een beetje Nederlands was. Dus als u zegt 'in elkaar te flansen', dan denk ik 'in eerste instantie stond u er ook zelf op', we hebben heel erg ons best gedaan om die vraagstelling goed te maken, dus jammer dat u dat nu weer zo neerzet. De voorzitter: Mijnheer Van Steenis, gaat u verder De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank u vooaitter, flansen was vanuit mijn perspectief en op basis van mijn reactie toen ik het gelezen had en daar een inhoudelijke reactie op gaf en te horen kreeg 'dat kan niet, iedereen heeft er eigenlijk al naar gekeken, dus dit is het, punt'. Een evaluatie die moet worden uitgevoerd door een onafhankelijke externe partij. Burgemeester, graag uw reactie daarop. Na het proces nog even terug naar de inhoud. We hebben veel mensen gesproken, zowel uit onze eigen achterban, maar ook gewoon op straat en aan de deuren. Veel inwoners staan volledig achter de hoofddoelstelling van dit beleid om de hoeveelheid restafual te reduceren.