Notulen raad 4 april 2022 - vastgesteld

NOTULEN VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE RAAD DER GEMEENTE

ZOETERMEER, GEHOUDEN OP MAANDAG 4 APRIL2022

Voozitter: de heer Bezuijen, burgemeester Secretaris: de heer Blokland, griffier

Aanwezig zijn: 39 leden, te weten: de heren Aiobi en Aptroot, de dames Bakkers en Bink-Winterkamp, de heren Blansjaar, Boerboom en Van den Boomgaard, de dames Brouwer-Weemhoff en Van Damme, de heer Duiven, mevrouw Frinking, de heren Haak en ledema, de dames Kraneveldt-van der Veen, Ter Laak en Van Leeuwen de heren Louw en Markes, de dames Van der Meer en Meijer de heer Meijroos, de dames Mertens en Meurs-Troch, de heren Mohammadian, Mooiman, Nawijn, Van Rumpt en Schoonbeek, mevrouw Siegelaer, de heren Smitskam, Van Steenis, Velner, Van der Vlies, de dames Van Werkhoven, Wortel-Driessen en Van Yperen Tevens aanwezig zijn: 2 wethouders, te weten: mevrouw Groeneveld, de heer Paalvast Afiruezig zijn: mevrouw Bout-Wijngaards, de heren Ekkelenkamp en Wareman, wethouder Van Driel

AGENDA

1.

2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

9.

í0.

Opening en vaststelling agenda Spreekrecht Mondelinge vragen Mededelingen Afdoening ingekomen stukken Hamerstukken Benoeming commissieleden Debat (inclusief stemmingen): a. Stand van zaken informatie/verkenning b. Duiding uitslag referendum Afval- en grondstoffenbeleidsplan 2021 c. Stand van zaken Gebiedsgerichte ondersteuning (besloten) Bekrachtiging/opheffing geheimhouding a. Raadsvoorstel opheffen geheimhouding raadsmemo Stand van zaken gebiedsgerichte ondersteuning en raadsmemo Stand van zaken gebiedsgerichte ondersteuning (ver-

volg) b. Raadsvoorstel Bekrachtiging geheimhouding bijlage íb Meeriarenperspectief Grondexploitaties 2022 Sluiting

VERSLAG

1.

Opening en vaststelling agenda

De voorzitter: Goedenavond, dames en heren, van harte welkom allemaal. Dat is ook meteen de opening van deze raadsvergadering van 4 april 2022. Welkom bíj de eerste reguliere raadsvergadering in de nieuwe samenstelling. Dat geldt ook voor alle mensen op de publieke tribune. Voordat we beginnen, is het even goed voor u allemaal dat u de presentielijst goed tekent want als u niet getekend heeft, bent u heelformeel niet aanwezig. Kijk, het is wel opvallend dat er nu raadsleden opstaan die al langer in deze zaal hebben gezeten. Dit geldt voor iedereen, bij binnenkomst in de raadzaal, de handtekening op de presentielijst zetten. lk zie toch echt allemaal raadsleden... lk dacht, dan gaan alle nieuwe raadsleden naar de lijst, maar dat is dus niet zo. U begrijpt dat ik dit gezegd heb om iedereen bij de les te houden, dank daarvoor in ieder geval. Dan heb ik bericht van verhindering onfuangen van mevrouw Bout en mijnheer Ekkelenkamp en wethouder Van Driel is ook vanavond niet aanwezig. Dan voor wat betreft de spreektijden.

Raad 4 april2O22

Bij agendapunt 8. Debat stel ik u de volgende spreektijden voor: 8.a Stand van zaken informatie/verkenning, drie minuten per fractie, 8.b Duiding uitslag referendum Afual- en grondstoffenbeleidsplan 2021, twee minuten per fractie en bij 8.c geen spreektijd. Mijnheer Van Steenis heeft een minuut extra aangevraagd bij 8.b. Kan iedereen zich hierin vinden of is er iemand die hier stemming over wenst? Mevrouw Kraneveldt. Mevrouw Kraneveldt (PvdA): lk heb ook een beetje op drie minuten spreektijd bij het afualbeleid gerekend voorzitter, als u mij dat toestaat? De voorzitter: lk kan moeilijk nu nee zeggen, dat is wel een beetje lastig, we nemen die ook even mee. Kan iedereen zich daarin vinden? Dan krijgen deze twee sprekers, mijnheer Van Steenis en mevrouw Kraneveldt drie minuten bij het referendum. ls dat akkoord? Wenst iemand daar nog stemming over? Als dat niet het geval is, dan stel ik vast dat dat zo is. Dan de vaststelling van de agenda. De heer Van der Snoek is helaas verhinderd bij agendapunt 7 en om die reden is zojuist een aangepast raadsvoorstel in iBabs geplaatst, dat kunt u daar ook zien. ls er nog iemand anders die iets over de agenda wil zeggen? Mevrouw Van der Meer. Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Voozitter.

lk zat me af te vragen of het besloten gedeelte besloten moet, gezien agendapunt 9.a en als het niet besloten hoeft dan moeten we 9.a een beetje naar voren halen. De voorzitter: Volgens mij zit 9.a aan de achterkant voor u om straks te kunnen bepalen of u wel of niet geheimhouding wilt opheffen. Daarom zit het aan de achterkant en het voorstel is om eerst in beslotenheid het debat te voeren. Daarna kunt u aan het eind van de vergadering besluiten of u wel of niet de geheimhouding erop wilt laten. Dat is volgens mij het voorstel dat nu voorligt.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): lk doe dus een ander voorstel, voorzitter. We hebben die memo's geheim verklaard en toen hebben we erbij gezegd 'laten we kijken of dat moet'. Nu hoeft dat blijkbaar niet want er ligt een voorstel, waarvan ik denk dat het bij het college vandaan komt, om ze openbaar te verklaren. Dus als we die dingen openbaar verklaren, dan hoeven we het debat ook niet geheim te doen en het lijkt me toch dat openbaarheid alt'rjd vooropstaat. Dus als het enigszins kan, behalve als het college zegt bij die memo's 'die kunt u wel openbaar verklaren, maar we gaan toch nog een geheim verhaaltje erbij vertellen', dan begrijp ik het. Maar anders moeten we gewoon die memo's openbaar verklaren en dan kunnen we het er gewoon over hebben met elkaar en dat lijkt me veel beter. Dat is mijn voorstel, maar ik kijk ook even naar het college. De vootzitter: lk kijk naar het college dat inmiddels is... Dan gaat de portefeuillehouder even die kant op. Wethouder Ter Laak. (Mevrouw Ter Laak komt van haar plek als raadslid om namens het college te antwoorden.)

Wethouder Ter Laak: Dank u wel voozitter, het voorstel van het college is om de toelichting en het debat in beslotenheid te houden en dan na het debat te kijken met de intentie om de geheimhouding op te heffen, of de geheimhouding daadwerkelijk kan worden opgeheven. Maar ik denk dat het belangrijk is om eerst het debat met elkaar te voeren zodat we heel goed weten waar we het met elkaar over hebben. De voorzitter: Voldoende, mevrouw Van der Meer?

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Ja, dank u wel

De voorzitter: Dank u wel wethouder Ter Laak, dan mag u weer terug naar uw raadsplek. ls er iemand anders die nog iets over de agenda heeft? Als dat niet het geval is, is er iemand die stemming wenst over de vaststelling van de agenda? Niet het geval, dan is de agenda aldus vastgesteld.

2.

Spreekrecht

De voozitter: Dan gaan we over naar agendapunt 2, het spreekrecht. Per spreker vijf minuten en de heer Vergers wil graag inspreken over agendapunt 8.b Duiding uitslag referendum Afual- en grondstoffen beleid splan 2021 .

2

Raad 4 april2022

De heer Vergers: Dank u wel. Mijn naam is Peter Vergers, ik spreek vandaag in op persoonlijke titel en wel over het ondenrerp duiding referendum. Maar voordat ik daaraan begin, wil ik graag eerst alle raadsleden van harte feliciteren met hun verkiezing en dus ook benoeming. Raadslid zijn, is een heel eervol iets om te doen en het is ook een voorrecht om aan de besturing van de stad te mogen bijdragen. Maar goed. De duiding van het referendum. lk ben eigenlijk benieuwd naar uw venarachting, beste raadsleden, want wat dacht u? Was u verrast over de uitslag? Zag u het aankomen? Had u het gevoel met de stad van 'nou, dit, dit zal wel niet goed gaan voor de gemeente'? lk vermoed dat de meesten van u het wel zagen aankomen. Want neem maar de reactie van een willekeurige huisvrouw in de stad. Zeg haar 'de grijze container wordt een keer in de vier weken geleegd'. En wat zij dan zegt, maakt duidelijk hoe het er met het afualbeleid voorstaat. Maar dat leidt, denk ik, ook tot de gewetens-

vraag. De gewetensvraag waarom het beleid niet is teruggenomen. En na terugname verbeterd? Waarom een referendum? Dat had u kunnen voorkomen en daarmee was de stad iets in de orde van € 350.000,00 tot € 375.000,00 bespaard gebleven. lk hoop dat u zegt 'ik was toen nog geen lid van de raad, maar als het aan mij gelegen had, dan was het allemaal niet gebeurd'. Of ik hoop dat u zegt'ik was weliswaar lid van de raad, maar als we het nog een keer over moesten doen, dan zouden we het anders doen'. ln ieder geval is de lering die daaruit te trekken de stelling dat een noodzakelijke voorwaarde voor nieuw beleid is dat er altijd draagvlak bij inwoners is. Zonder dat gaat het niet. Dan kom ik aan nog een tweede gewetensvraag. We hebben heel veel afual en afval afuoeren kost heel veel geld. Elk jaar kost dat meer geld. En als we afual beter scheiden, hebben we twee voordelen. Enezijds moeten we minder afual afuoeren, wat geld scheelt en anderzijds wat we niet hoeven af te voeren levert geld op. Dus het mes snijdt dan aan twee kanten. En het doorgaan met het huidige afualbeleid is door wethouder Groeneveld ooit berekend op zo'n € 750.000,00 per jaar, wat je dan niet bespaart door gewoon door te gaan en niets te doen. We stellen dit nu al meer dan twintig jaar uit. ln die twintig jaar hadden we grote sommen geld kunnen besparen. lk denk uiteindelijk wel voor vele miljoenen.

En als je het de inwoners vraagt, dan willen ze natuurlijk geen geldverspilling. Ze willen dat de kosten van het afual naar beneden gaan. De kosten van hun afualstoffenheffing. En ze willen ook dat de mogelijke besparingen gerealiseerd worden. Goed, dat over de procedure. Laat ik nu overgaan op de inhoud, want misschien is dat wel nog veel interessanter. lk heb enig onderzoek gedaan naar de inhoud, een kwantitatief statistisch ondezoek en kwalitatief expertondezoek. En dat heeft een aantal ideeën en aanbevelingen opgeleverd. lk denk dat het relevant kan zijn, zeker omdat u dat wellicht ook als een programma van eisen voor de toekomst zou kunnen hanteren. De belangrijkste conclusies zijn als volgt. De eerste: laat inwoners meedenken, dan krijg je draagvlak. 80% van de inwoners wil graag meedoen. Zorg ervoor dat je begint stank zo veel mogelijk te vermijden, haal etensresten en gft minimaaleen keer in de twee weken op en zorg dat containers met luiers en incontinentiemateriaal worden afgevoerd en dat daar gelegenheden voor zijn bij kinderdagverblijven, ziekenhuizen en seniorenflats. Voer de maatregelen ook stapsgewijs in en niet alles in een keer. Haal restafual zeker een keer in de twee weken op. Haal plastic niet op in bakken, maar in doozichtige zakken, zodat je kan zien wat erin zit en haal plastic elke twee à drie weken op.

Want doe je dat minder vaak, dan gaat het stapelen en gaat men andere wegen zoeken om daarvan af te komen. En werk ook actief samen met kringloopwinkels. Ook wat grofuuil betreft, biedt dat allerlei interessante kansen. En, last but not least, wees open, eerlijk en transparant naar de bevolking, want alles wat je niet op dit gebied doet, loopt verkeerd af. Voorzitter kort, en tot besluit. Toch iets over afual sprookjes. De voorzitter: Maar u bent door uw tijd heen, dus ik ging uit van 'tot slot', en dan een punt. De heer Vergers: Nog een korte zin. De voorzitter: Nog een heel korte zin en dan sluiten we af.

De heer Vergerc: Er ztln twee afualsprookjes die niet waar zijn, het ene is dat nascheiden alles oplost en het andere is dat Diftar duur zou zijn. Het tegendeel is waar, Diftar is goedkoop. De voorzitter: Dank u wel, dank u wel voor uw inbreng en u wilde nog iets aanbieden. Dat kunt u volgens mijvia de bodes doen. De heer Vergers: Ja, als dat mag, heel graag. lk heb voor u allemaal een boekje, voor het college en de raad, waarin het ondezoek staat beschreven. Het zijn er vijftig.

Raad 4 april2022

3

De voorzitter: lk stel voor dat u ze in het doosje laat ziften en als u dat meegeeft, komt het helemaal goed.

De heer Vergers: Er zit ook nog een flyer bij over een film die over een presentatie over afual gemaakt is. De voozitter: Dank u wel. Dank voor uw inspraak en we zullen ervoor zorgen dat de boekjes en de flyers bij alle raads- en collegeleden terechtkomen. Daarmee hebben we agendapunt 2 afgesloten.

3.

Mondelinge vragen

De voorzitter: Er zijn geen mondelinge vragen dus dat agendapunt kunnen we ook als afgesloten beschouwen.

4.

Mededelingen

De vootzitter: Ztln er mededelingen vanuit de raad? Dat is niet het geval. Mededelingen vanuit het college. lk wil in ieder geval zelf de gelegenheid te baat nemen om u iets te vertellen. U weet, we informeren u regelmatig over de opvang van Oekraïners in onze gemeente. Die operatie gaat natuurlijk nog steeds door. lnmiddels hebben we afgelopen vrijdag een schrijven gekregen van het kabinet, waarbij het kabinet heeft aangegeven gebruik te willen maken van de noodwetgeving. lk lees nu even uit deze brief voor 'ln de artikelen 2c en 4 van de Wet verplaatsing bevolking waarin de wetgever de keuze heeft gemaakt in deze bijzondere omstandigheden de burgemeester te belasten met de opvang van ontheemden'. Wij hebben die brief afgelopen vrijdag binnengekregen. Wij zijn op dit moment natuurlijk aan het bestuderen wat dat precies betekent dus daar kan ik u op dit moment nog geen duiding over geven, maar gezien het feit dat dat ook al landelijk een discussie is, leek het ons in ieder geval goed en mij in ieder geval om dat u ook mee te geven. We zullen daar in een van de komende memo's ook nadrukkelijk bij stilstaan. Mijn insteek is in ieder geval als burgemeester het te doen, zoals we het al steeds aan het doen zijn. Dat is in samenspraak met het college en met de raad om ervoor te zorgen dat er ook gewoon draagvlak blijft bestaan voor datgene wat we hier aan het aan het doen zijn.

Dat wilde ik in ieder geval even als mededeling meegeven. Misschien heeft u het al meegekregen. Het tweede punt dat ik hier ook wel even mee wil geven is dat er inmiddels ook al behoorlijk wat Íinanciën mee gemoeid zijn en we zijn er nog over in gesprek met het rijk, dus daar is op dit moment nog geen duidelijkheid over. Maar daar zullen we het in de eerstkomende periode ook met u verder over van gedachten blijven wisselen en u via de memo's op de hoogte blijven stellen. En het zou denk ik zo maar kunnen dat u daarvoor ook een begrotingswijziging krijgt voorgelegd een van de eerstkomende vergaderingen. Dat even voor wat mij betreft de mededelingen vanuit het college. De voorzitter: Mevrouw Van der Meer.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Geen mededeling, maar even een reactie ik zou het welfijn vinden als we het in een van de volgende vergaderingen er even over kunnen hebben. Alleen maar memo's en mededelingen is toch niet voldoende, zou ik zeggen.

De voorzitter: Nee, dat snap ik. Dat is dan een agenderingsverzoek en ik stel voor dat we dat ook even meenemen naar het presidium dat morgenavond voor het eerst bij elkaar komt. Dat lijkt me inderdaad een heel goed idee. Dan kan ik namelijk ook wat meer tekst en uitleg geven over wat de wetgever of het rijk hiermee bedoeld heeft, met dit schrijven. Dus dat lijkt me een uitstekend idee. Verder geen mededelingen volgens mij. Dan stel ik voor dat we doorgaan, want dan is daarmee agendapunt 4 ook afgesloten.

5.

Afdoening ingekomen stukken

De vootzitter: Dan gaan we over naar agendapunt 5, de afdoening van ingekomen stukken. ls er iemand die daar het woord over wenst? Mevrouw Van der Meer, gaat uw gang.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): We hebben een opmerking voorzitter. lngekomen sluk22230 betreft een voordracht voor een nieuw lid van een Raad van Toezicht maar het cv van de voorgedragen persoon ontbreekt. Dat is nu niet zo heel erg maar dat hebben we wel nodig als er een voor-

4

Raad 4 april2022

stel naar de raad komt, dus als u zo vriendelijk wilt zijn daar even achteraan te gaan. Verder akkoord, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dat zal zeker gebeuren, goed om dat even te memoreren. Ook de heer Louw, gaat uw gang.

De heer Louw (PvdA): Dank u wel voorzitter, het is nog een beetje zoeken naar de vorm maar ik schrok een beetje van de brief van ILOZ over het NTA-onderzoek. Er staat nu 'afdoening door college'. lk hoop eigenlijk dat u kunt toezeggen dat het antwoord snel komt, zowel voor de mensen die de brief hebben gestuurd, als voor ons. De voorzitter: Ook daar kan ik volmondig ja op zeggen. We zijn op dit moment bezig met een reactie op die brief en die krijgt u ook, dat krijgt u altijd, in kopie, maar mocht u dan nog behoefte hebben aan vragen dan kunt u dat op een van de eerstkomende vergaderingen agenderen. ls dat akkoord? Ja.

Dan kijk ik rond of er nog andere vragen zijn over ingekomen stukken. Als dat niet zo is, vraag ik of iemand stemming hierover wenst. Dat is niet het geval. lk constateer overigens dat ook de heer Wareman nog niet aanwezig is, dat betekent dat we op dit moment met 36 raadsleden zijn en als er geen stemming over gewenst is, stellen we hierbij de afdoening van ingekomen stukken vast. Dank u wel. 6.

Hamerstukken

De voozitter: Dan agendapunt 6, de hamerstukken. Daar zijn geen hamerstukken dus dat betekent dat we automatisch door kunnen naar agendapunt 7.

7.

Benoemingcommissieleden

De voorzitter: Dit gaat over de benoeming van de commissieleden. We gaan nu over tot benoeming en installatie van een aantal commissieleden van de raad. De volgende raadscommissieleden in alfabetische volgorde: de heer Bruin, de heer Doncker, de heer Van der Hel, mevrouw Hensen-Lok, mevrouw Scholten, de heer Smits, de heer Weekenstroo, de heer Wesstein en de heer Zamanl En voor deze benoemingen wordt u gevraagd u uit te spreken over de geloofsbrieven van de nieuwe commissieleden en hierover zal de Commissie voor het Ondezoek van de Geloofsbrieven u adviseren. Mevrouw Wortel is de voorzitter van de Commissie voor het Ondezoek van de Geloofsbrieven. Het woord is aan mevrouw Wortel, gaat uw gang.

Mevrouw WoÉel (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voorzitter. Voorzitter, raadsleden, de commissie van de raad van de gemeente Zoetermeer in wier handen werden gesteld de geloofsbrieven en verdere bij de Kieswet gevorderde stukken, rapporteert de gemeenteraad van de gemeente Zoetermeer dat zij bovengenoemde bescheiden heeft ondezocht en in orde heeft bevonden. Gebleken is dat de kandidaten aan alle in de verordening op de raadscommissies gestelde eisen voldoen. De commissie adviseert dan ook alle kandidaten te benoemen tot commissielid van de gemeenteraad van Zoetermeer. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Wortel, dank en ook aan de commissie dank voor al het verzette werk in dezen. Dan gaan we over tot de besluitvorming. Over de benoeming van betrokkenen is geen verzoek tot schriftelijke stemming ontvangen dus ik ga er daarom van uit dat het bij acclamatie voor u akkoord is. (applaus) Dan kunnen we nu overgaan tot de installatie van de benoemde commissieleden. lk zal zo dadelijk eerst de eed afnemen bij de commissieleden die dat hebben aangegeven en daarna, dat heeft u vorige week gezien, volgen de commissieleden die de verklaring en belofte willen afleggen. En dat betekent ook dat ik even naar die kant loop.

De voorzitter: Dan vezoek ik een aantal mensen nu naar voren komen. Dat gaat om de volgende commissieleden die de eed gaan afleggen: de heer Bruin, mevrouw Hensen-Lok en de heer Weekenstroo. Dan veaoek ik alle aanwezigen die daaÉoe in staat zijn, op te staan. lk lees zo eerst de tekst voor van de eed en daarna vraag ik u een voor een te antwoorden door uw naam te noemen. Het passende antwoord is 'zo waarlijk helpe mij God Almachtig' en u steekt hierbij de wijsvinger en middelvinger van de rechterhand gesloten in de lucht. "lk zweer dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke

Raad 4 april2022

5

naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd.

lk zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. lk zweer dat ik getrouw zal ziSn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raadscommissie naar eer en geweten zal vervullen." De heer Bruin (ChristenUnie-SGP):Zo waarlijk helpe mij God Almachtig!

Mevrouw Hensen-Lok (CDA): Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! De heer Weekenstroo (CDA): Zo waarlijk helpe mij God Almachtig!

De voozitter: Dank u wel en dan mag ik u natuurlijk als eerste feliciteren met uw benoeming tot commissielid van deze raad en daar hoort natuurlijk een bloemetje en een heel mooi applaus bij. (Onder applaus overhandigt de burgemeester de commissieleden een boeket.) Dames en heren, ik moet u allemaal verzoeken te blijven staan, dat had u waarschijnlijk wel door want

we gaan nu over tot de installatie van de commissieleden die hebben aangegeven de verklaring en belofte af te willen leggen. Mag ik de volgende commissieleden verzoeken naar voren te komen en voor mij te komen staan: de heer Doncker, de heer Van der Hel, mevrouw Scholten, de heer Smits, de heer Wesstein en de heer Zamani. lk zal de tekst voorlezen van de verklaring en belofte en daarna vraag ik u een voor een daar antwoord op te geven door uw naam te noemen en het passende antwoord is 'dat verklaar en beloof ik'. Dan ga ik nu de tekst voorlezen. "lk verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voonrendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. lk verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen.

lk beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raadscommissie naar eer en geweten zal vervullen." De heer Doncker (LHN): Dat verklaar en beloof ik! De heer Van der Hel (Groenlinks): Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw Scholten (GroenLinks): Dat verklaar en beloof ik! De heer Smits (PW): Dat verklaar en beloof ik! De heer Wesstein (D66): Dat verklaar en beloof ik! De heer Zamani (D66): Dat verklaar en beloof ik! De voorzitter: Dan mag ik u ook alle zes van harte feliciteren met uw benoeming tot nieuw commissielid en u krijgt een bloemetje en natuurlijk een mooi applaus. (Onder applaus overhandigt de burgemeester de commissieleden een boeket.) Hoewel de vergadering nog niet heel lang bezig is, 27 minuten welgeteld, wil ik toch iedereen in de gelegenheid stellen om de nieuwe commissie leden te feliciteren. lk schors de vergadering daarvoor tot 20.40 uur. Schorsing 8.

Debat (inclusief stemmingen): a. Stand van zaken informatie/verkenning

De voorzitter: lk heropen de vergadering en kom daarmee aan agendapunt 8. 8.a. is de Stand van zaken informatie/verkenning. U heeft hem al gezien en een aantalvan u hebben hem al de hand geschud of een boks gegeven of wat dan ook, de heer Dekker, de verkenner, is hier aanwezig. Laat ik beginnen met vragen of u het akkoord vindt dat hij deelneemt aan de beraadslagingen en dat ik ook straks als eerste het woord geef aan hem om een toelichting bij de stand van zaken te geven. lk kijk even rond of dat voor iedereen akkoord is, dat is het geval. Dat is mooi. Dan ga ik het woord geven aan de heer Dekker om een toelichting te geven voor zover hij daar behoefte aan heeft, op de stand

6

Raad 4 april2O22

van zaken in het proces en dan kunnen we daarna de ronde langs de fracties gaan. Mijnheer Dekker, gaat uw gang. De heer Dekker: Dank u wel mijnheer de voorzitter, burgemeester, maar vanavond in de rol van voorzitter van de raad. Het is een hele eer om hier vandaag in Zoetermeer te mogen zijn en de afgelopen week ook hier mijn werk te hebben mogen doen, met overigens voortreffelijke ambtelijke ondersteuning, van Joost en Maarten. Joost is hier vandaag en ik zit Maarten even te zoeken in de zaal, die is inmiddels al weer naar achteren, maar ook bijzonder veel dank voor het goede werk dat zij hebben gedaan. En leuk om terug te zijn in een stad waar ik veel van mijn jeugd heb doorgebracht. U heeft allemaal het advies afgelopen vrijdag mogen ontvangen. Misschien is het goed dat ik dat nog kort toelicht. Want dat was best een ingewikkelde klus. Het was ook een ingewikkelde uitslag. Als je kijkt naar de verkiezingsuitslag, waren er winnaars en verliezers, maar tegelijkertijd, als je kijkt naar de uitslag waarbij de grootste partij nog nooit zo klein is geweest en waarbijje minimaal vijf partijen nodig hebt om tot een minimaal numerieke meerderheid te komen, laat die zien dat het best een ingewikkelde opdracht was, maar wel een hele leuke opdracht. lk vond het een eer het te mogen doen. Er wordt wel eens gezegd 'formeren is faseren'.

Dat doe je in een aantal rondes en zo heb ik ook geprobeerd om het aan te pakken. We hebben eerst een ronde gedaan, niet afgelopen vrijdag, maar de vrijdag daarvoor en de zaterdag, waarin we met alle dertien partijen een individueel gesprek hebben gehad. Dat waren bijzonder goede en leuke gesprekken. Dat heeft mij ook iets meegegeven van de cultuur en de sfeer in de Zoetermeerse raad en ik denk dat die bijzonder goed en constructief is te noemen. lk denk dat dat iets moois is om vast te houden. Daar kwam een unaniem beeld uit. Alle partijen zeiden 'de twee grootste partijen, de WD en de LHN, moeten het voortouw nemen, waarbij het ook vanzelfsprekend is dat de PDvZ als grootste lokale winnaar van een naar vier zetels een rol speelt'. Dus daarmee was eigenlijk de eerste zet gezet van drie partijen die volgens alle andere partijen wel in een nieuw college zouden moeten terugkeren. Maar daarna was het best lastig. En in de gesprekken werden daar ook verschillende ideeën over geuit. Sommige zeiden 'als je kijkt naar de uitslag, dan zou het wel logisch zijn dat dat het voor de rest wordt aangevuld met volledig lokale partijen'. Dat zou tot een nipte meerderheid hebben geleid. Andere zeiden 'nee, probeer het eens volledig over rechts, dan is er ook wel iets uit te vogelen'.

Er werd door sommige partijen gepleit voor'probeer nou eên hele grote brug te slaan tussen links en rechts, iets van een regenboogcoalitie'. Er waren ook een of twee fracties die aangaven 'misschien moeten we niet komen tot een coalitieakkoord, maar tot een raadsakkoord'. Met andere woorden, heel veel verschillende opvattingen. lk ben vervolgens te rade gegaan bij de drie partijen waarvan iedereen zei 'die moeten in ieder geval meedoen'. Die drie partijen gaven aan 'we zoeken idealiter een coalitie die aan drie voorwaarden voldoet:

1. Het moet recht doen aan de uitslag van de verkiezingen, dus niet een kleine aanpassing van het zittende college en dan weer door. De kiezer wil wat anders, ook als je kijkt naar het relatieve verlies dat een aantal coalitiepartijen heeft geleden. 2. Het moet een mix zijn van ervaren en lokaal, dus niet alleen maar een weerspiegeling van de verkiezingsuitslag, met bijvoorbeeld de winst van lokale paÉijen. Wij willen naast nieuwe partijen aan boord ook kijken of we iets kunnen behouden van de bestuurskracht en de ervaring die er bij sommige partijen zit.

3. Er werd gezegd 'we willen ook kijken of we kunnen komen tot, of iets willen beginnen met de verkenning van een aantal varianten waarbij ook de programmatische bruggen tussen de partijen zijn te slaan'. Dat is altijd ingewikkelder naarmate je verder op het spectrum bij elkaar vandaan zit. Het slaan van die bruggen, programmatisch, zal altijd nodig zijn. Want er zijn evidente verschillen tussen partijen, maar hoe groter die verschillen zijn, hoe ingewikkelder het wordt. Dus dat waren drie uitgangspunten.

Nu is formeren niet alleen faseren, maar soms ook elimineren. Dus dan begin je met een eerste voorkeur en je verkent die serieus maar die streep je vervolgens ook weer af als je tot de conclusie komt dat dat geen haalbare variant is. En er zijn gesprekken gevoerd, onder andere, na die vrijdag en zaterdag ook nog, met D66 en met de PvdA. U heeft in de brief ook kunnen lezen dat er tegelijkertijd ook harde voont/aarden op tafel lagen, ook bij die partijen, waar het gaat om het verdere samenspel van andere partijen in het college. D66 gaf daarbij aan, dat zal de fractievoozitter misschien zelf ook straks meegeven, 'we willen dat best doen maar dan wel met ofirel de PvdA dan wel Groenlinks of beide'. Waarbij aan de kant van de PvdA en Groenlinks werd gezegd 'wij doen dat graag, maar dan altijd wel in de combinatie van ons tweeën'. Dat is natuurlijk geên onmogelijke opgave, maar het beperkte wel het aantalvarianten dat langs die l'ljn kon worden verkend. Een aantal van de varianten die verkend hadden kunnen worden, waren daarmee uitgesloten en vielen dus daarmee ook af. De vari-

Raad 4 april2022

7

ant die uiteindelijk is voorgesteld, die van de WD, LHN, PDvZ, Zól Zoelermeer, CDA en ChristenUnie-SGP is dus ook niet, zou je kunnen zeggen, de eerste variant die is verkend, maar zeker wel een variant waarvan alle partijen die nu om de tafel zitten, zeggen 'dat moet kunnen leiden tot een sterk en

een stabiel college dat voldoet aan de drie uitgangspunten die eerder zijn geformuleerd'. Daarmee is zo'n college niet klaar. Maar het is wel goed begin van onderhandelingen en het lijkt me goed om nu een tussenstap in te bouwen in deze raad om daar met z'n allen eens bij stil te staan en ook over te discussiëren. Mochten er nog vragen richting mij zijn als verkenner, dan beantwoord ik die met alle liefde. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Dekker, voor uw inleiding. Dan is nu het woord aan de fracties. lk zie de heer Mooiman van de PW, ik zie de WD, mevrouw Meijer, de heer Boerboom, mevrouw Kraneveldt, de heer Velner, mevrouw Meurs, ik zie mevrouw Van der Meer en mevrouw Van Leeuwen, mijnheer Blansjaar, mevrouw Brouwer, mijnheer Schoonbeek en mevrouw Ter Laak. lk zie het allemaal, maar ik probeer even rekening te houden met het schrijftempo van de griffier want ik wil niet dat die een lamme arm krijgt, rechts van mij. Dan begin ik met mijnheer Mooiman, gaat uw gang.

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voozitter. Voor ons ligt het resultaat van de verkenning, zoals de heer Dekker deze heeft uitgevoerd. Nogmaals, de uitslag van de verkiezingen laat een landschap zien waar we vorige week ook in het duidingsdebat met elkaar over van gedachten hebben gewisseld, namelijk een landschap waarin aardig wat veranderd is. Het is een nieuw landschap, kun je wel zeggen. Daarbij hebben wij vorige week ook aangegeven door te gaan met de koers, waarbij we con-

structief meedenken aan oplossingên en kritisch zijn wanneer dat nodig is. En we hebben aangegeven dat wij openstaan voor de samenwerking met iedereen, alle part'rjen. lmmers, elke stem is evenveelwaard. We dienen naar de inhoud te kijken. De verkenner geeft in zijn brief aan dat er in de zoektocht naar een nieuw college ondanks de brede bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen, vaak harde voorwaarden zijn gesteld. Dit heeft geresulteerd in een advies voor een coalitie met zes partijen. Verder wordt een voorbeeld genoemd in de brief over die harde voonraarden, bijvoorbeeld ten aanzien van D66 en de PvdA en Groenlinks die elkaar vast zouden hebben willen houden. Maar voorzitter, ook interessant is wat niet in de brief staat. Er waren namelijk nog meer harde voorwaarden ten aanzien van andere partijen. Meerdere primaire actoren binnen dit proces hebben ons geïnformeerd dat de PW enkel en alleen vanwege haar naam door de partijen werd uitgesloten, niet vanwege de inhoud en ook niet vanwege onze Zoetermeerse fractie. lntegendeel, onze fractieleden zouden juist vaak zijn geprezen vanwege de kennis en ervaring en goede opstelling. Voorzitter, concreet betekent dit dat de inhoud, maar ook de samenstelling van onze Zoetermeerse politiek voor een deel van het proces en een deel van de deelnemers niet relevant lijkt te zijn geweest. Dit is betreurenswaardig.

De landelijke politiek en het gebrek aan samenwerking wordt vaak als voorbeeld genoemd van hoe burgers het veÉrouwen in de politiek verliezen, maar ook Zoetermeer heeft hier uitdagingen, zo blijkt. Dit, tenarijlwe de polarisatie in onze maatschappij alleen kunnen keren door met elkaar samen te werken. Voozitter, we vinden de aangekondigde motie over een democratiseringsagenda sympathiek, maar ik wil hier toch wel echt bij zeggen: echte democratisering begint hier in de raad. Ondanks deze situatie gaat onze fractie door met politiek op de inhoud en zullen wij wel de samenwerking blijven zoeken met alle partijen om zo het beste voor onze stad en onze inwoners te kunnen bereiken. Dank u wel. De vootzitter: lk wilde al inbreken, maar ik dacht al dat u aan uw laatste zinnen was. Dank u wel mijnheer Mooiman. Mevrouw Meijer, gaat uw gang. Mevrouw Meijer (WD): Dank voozitter, nog geen week geleden werden we als raad geïnstalleerd en nu staan we hier alweer om met elkaar te debatteren over de verkenning en de formatie die ons staat te wachten. Er zit dus flink wat vaart in. Laat ik beginnen met alle partijen hier te bedanken voor de fijne en constructieve gesprekken die wij als grootste partij in de preverkenningsfase hebben gevoerd. En we zijn ook verheugd te lezen dat de heer Dekker zijn gesprekken ook zo heeft ervaren.

Voozitter, ik zei het al, de vaart zit er goed in en dat ziet mijn fractie als iets positiefs. We willen met elkaar aan de slag en nu ligt er een advies voor over welke zes partijen hierin met elkaar het voortouw moeten nemen. U zult allen begrijpen dat dit niet de eerste en de enige mogelijke coalitie is die is verkend. En hoewelde verkiezingsuitslag vele opties mogelijk maakt, is dit niet de eerste optie die bij ons allen te binnen is geschoten. De Zoetermeerse WD is echter heel blij met het advies voor deze zes partijen. We kennen de LHN en het CDA als betrouwbare coalitiepartners,26l Zoetermeer en ChristenUnie-SP als constructieve oppositiepartners en we zijn ook heel blij met de verantwoordelijkheid

I

Raad 4 april2022

die PDvZ toont om als relatief nieuwe partij toe te willen treden tot de coalitie. Deze zes partijen willen aan de slag met belangrijke thema's voor Zoetermeerders zoals woningbouw, veiligheid, zorg en welzijn. We willen de kloof tussen inwoners en politiek verkleinen en deze partijen zijn bereid elkaar tegemoet te komen. Het advies roept wellicht ook teleurstelling op bij andere partijen die graag hadden meegedaan aan de coalitie. En dat begrijp ik. En hoewel onderlinge afspraken en problematische verschillen van partijen het wellicht lastig maakten voor die partijen om nu in een coalitie deel te nemen, staat ons wat de Zoetermeerse WD betreft, niets in de weg om als coalitie en oppositie intensief met elkaar samen te werken. lk zei het vorige week ook al, de uitslag roept ons daaÉoe op. lk rond af. Wij danken de heer Dekker voor zijn werk in de verkenningsfase en gaan met veel vertrouwen het formatieproces in. We kijken er niet alleen naar uit dit proces met de beoogde coalitie vorm te geven, maar ook zeker de andere paÉijen hierin te betrekken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Meijer, ik zie nog twee interrupties. De heer Boerboom en dan de heerVan den Boomgaard.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voozitter en dank u wel mevrouw Meijer, ik hoorde u zeggen dat u de samenwerking aan wilt gaan met de oppositie, maar waarom wilde u die samenwerking niet aangaan bij het realiseren van een nieuw college? U heeft nooit met Groenlinks gesproken. Als derde partij van de stad denk ik dat we dat verdiend hadden om dat gesprek aan te gaan. U heeft dat gewoon keihard geweigerd, ook iets dat niet in het verslag staat van de heer Dekker. Hoe kijkt u daar tegenaan en hoe venracht u dan straks die bruggen te gaan slaan? De voorzitter: Mevrouw Meijer

Mevrouw Meijer (WD): Dank u wel voozitter. We hebben het gesprek met Groenlinks zeker niet geweigerd en we hebben ook met u gesproken, maar we hebben natuurlijk wel gekeken naar alle mogelijke opties en gekeken naar welke opties tot een meerderheid konden komen en welke programmatische verschillen we dan zien in die verschillende opties. Dan had een samenwerking met Groenlinks voor ons niet de voorkeur. De voorzitter: Nog een keer mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): U heeft niet alleen bij ons die voorkeur niet gehad, maar als u naar de samenstelling kijkt in de raad, ziet u dat er straks een heel conservatief college zit, alle partijen aan

de andere kant van de raad. Hoe denkt u die bruggen te gaan slaan, zeker na dit formatieproces waarin u het zo op scherp heeft gezet? De voorzitter: Mevrouw Meijer.

Mevrouw Meijer (WD): We zitten fysiek misschien allemaal aan een kant van de raad, maar politiek zitten we nog wel uit elkaar op sommige gebieden volgens mij. lk denk dat we er met deze zes partijen, maar ook met z'n allen bij zijn om die bruggen te slaan en om te beginnen is dat om partijen te betrekken in 'wat gebeurt er in dat formatieproces?' En te kijken hoe we daar goed in kunnen samenwerken. Maar dat gebeurt daarna ook in deze raadzaal We hebben een kleine meerderheid, de WD hoopt op een dun coalitieakkoord. Het zou mooi zijn als we daar ruimte vinden om dan ook andere meerderheden te zoeken op bepaalde ondenrerpen. De voorzitter: Dank u wel. lk ga naar de heer Van den Boomgaard. Gaat uw gang.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Voozitter bedankt. lk hoor'bruggen slaan' en ik heb vorige week ook gehoord dat de WD het belangrijk vindt dat het stemgedrag van de inwoners omhooggaat, zodat er een hogere opkomst is. Dat is inderdaad rechtdoen aan democratie. Nu maak ik op uit woorden van uw voorganger, maar ook van wat bij onszelf binnen is gekomen, dat partijen gewoon worden uitgesloten en dat er dus gehoor aan wordt gegeven, dat die partijen niet om tafel ziften. Vindt u dat dan recht doen aan de democratie? De voozitter: Mevrouw Meijer

Mevrouw Meijer (WD): lk vind het uitsluiten van partijen zeker geen recht doen aan democratie en

Raad 4 april2022

I

dat heeft mijn fractie dan ook zeker niet gedaan De voorzitter: De heer Van den Boomgaard.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Dan vraag ik me wel af waarom u dan wel gehoor geeft aan uw nieuwe partners in crime, om het zo maar te zeggen, en die partijen wel laat uitsluiten. Dus of u het nu zelf doet of niet, u gaat wel mee. De voorzitter: Mevrouw Meijer

Mevrouw Meijer (WD): Nogmaals, we hebben niemand uitgesloten, ook de partijen die nu aan de formatietafel zitten hebben niemand uitgesloten. We hebben wel voorkeuren waarmee we samenwerken. De voorzitter: Heel kort dan

De heer Van den Boomgaard (FVD): Dat laatste is per definitie niet waar. ln het AD van Zoetermeer, een dag na de verkiezingen, werden we als FVD door een van uw collegegenoten in de toekomst al uitgesloten. Dus ik kan u dat artikel toesturen als u dat wilt. U gaat daar wel mee in zee. Dus u geeft geen gehoor aan de democratie en u zet kiezers dus buitenspel met dit college. De voorzitter: Mevrouw Meijer, wilt u daar nog op reageren.

Mevrouw Meijer (WD): Een laatste reactie dan, dat artikel is mij bekend dus dat hoeft u niet toe te sturen maar in de gesprekken die we hebben gevoerd, hebben we met elkaar afgesproken: alle opties komen op tafel en we kijken 'welke heeft de voorkeur?' Dat is hoe het proces is gegaan.

De voorzitter: Dank u wel. lk zie nog een interruptie, als het goed is van de heer Louw. Gaat uw gang. De heer Louw (PvdA): lk heb nog een vraag aan mevrouw Meijer want de verkenner praat over harde voonruaarden en hij noemt daar drie partijen. lk vraag me af wat de harde voonryaarden van de VVD zijn geweest. De voorzitter: Mevrouw Meijer

Mevrouw Meijer (WD): We hadden eigenlijk geen harde voonaraarden. We hebben niemand vastgehouden en we hebben niemand uitgesloten en we hebben wel echt gekeken nu er zo veel opties zijn, 'welke partijen liggen dan programmatisch dichtbij ons, hoe kunnen we tot die mix van ervaren en minder ervaren komen?' Daarbij staat ook de PvdA op ons lijstje aan de kant van 'ervaren', want de vorige periode zat u ook in het college. Dus daar hebben we vooral naar gekeken. En naar'wat heeft dan onze voorkeur?', et cetera. Maar we hebben niemand vastgehouden of uitgesloten. De voorzitter: lk hoorde van de griffier dat de heer Mooiman nog een interruptie heeft.

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voozitter, ik heb ook met enige verbazing kennisgenomen van de woorden zojuist dat in deze coalitie of formatie niemand partijen uit zou sluiten. lk ga geen namen noemen, dat vind ik niet netjes, maar van uw partners en van leden van uw eigen fractie hebben we vernomên dat ook in deze formatie wel degelijk partijen zoals de PW zijn uitgesloten omdat de buitenwacht anders een verkeerd beeld zou krijgen en ik vraag me dan toch af hoe u dat ziet in verhouding tot uw woorden. De voorzitter: Mevrouw Meijer.

Mevrouw Meijer (WD): lk snap dat u dat vraagt, maar voor mij is 'uitgesloten' toch echt iets anders dan 'niet de eerste voorkeur hebben'. Ook wij als WD, hoewel we zeker in de Zoetermeerse raad het best vaak met een partij eens zijn en goed kunnen samenwerken, hebben aan onze achterban iets uit te leggen als we met de PW bijvoorbeeld zouden samenwerken omdat u toch ook landeliike waarden vertegenwoordigt.

10

Raad 4 april2022

De voorzitter: De heer Mooiman.

De heer Mooiman (PW): lntegendeel, laat ik het zo zeggen, de antwoorden maken het er niet beter op. We hebben hier juist met elkaar de afgelopen jaren in de Zoetermeerse raad benadrukt dat Zoetermeer Zoetermeer is, met de Zoetermeerse politiek en Zoetermeerse mensen. Wat u nu doet, is dit proces vervormen tot een landelijk proces, een landelijk proces zoals we dat niet zouden willen. Hoe kijkt u dan daarnaar, bent u dan wel een lokale partij of bent u dan een verlengstuk van uw landelijke partij? De voorzitter: Mevrouw Meijer

Mevrouw Meijer (WD): lk ben het niet met u eens, u vertegenwoordigt ook een landelijke partij hier in de Zoetermeerse raad. U bent allen Zoetermeerder net zoals wij, maar u brengt wel waarden en idealen mee vanuit de landelijke partij, net zoals mijn fractie dat ook doet. En vanuit die waarden en idealen bekijk je alle Zoetermeerse vraagstukken die we hier met elkaar bespreken en waar we over besluiten. En die idealen staan dan wat verder af van onze idealen. De voorzitter: Dank u wel. lk zie verder geen interrupties, dan dank ik u voor uw inbreng mevrouw Meijer en ga ik over naar mijnheer Boerboom.

De heer Boeóoom (Groenlinks): Voorzitter, een verkenning waarin niet de problemen van de stad centraal stonden, maar partijbelang en poppetjes, waarbij Groenlinks als derde partij van de stad keihard genegeerd is en dat alles in een verslag dat een eenzijdige weergave geeft van de gesprekken. Dit alles opsommend, kunt u begrijpen dat mijn fractie een slecht gevoel overhoudt aan het formatieproces in de afgelopen twee weken. Laat ik duidelijk zijn, dat slechte gevoel is niet omdat wij straks met trots oppositie gaan voeren. Het zit hem in het feit dat er nul ruimte is geweest om in brede zin met elkaar te kijken welke problemen we met elkaar moeten aanpakken om Zoetermeer Vooruit te helpen en hoe we bruggen kunnen bouwen tussen links en rechts en progressieve en conservatieve idealen. Partijbelang en poppe$es voerden de boventoon, waarbij Groenlinks als derde partij nooit als serieuze partner is gezien. Sterker nog, er werd over ons gepraat in plaats van met ons. En waar andere partijen bij het blok van WD, LHN, PDvZ mochten aansluiten om tot twintig te komen, was er voor de rest geen ruimte om het bredere gesprek te voeren, niet om tot de samenstelling te komen die recht doet aan de verkiezingsuitslag, of die zorgt voor een goede balans in het college, maar puur vanuit machtsverhoudingen.

Het verslag van de informateur vertelt een heel ander verhaal, links zou keiharde eisen gesteld hebben. ln het verslag worden deze nooit concreet. Daarnaast komt nergens in het verslag aan bod dat Groenlinks als derde partij is uitgesloten. We horen graag van de informateur hoe hij terugkijkt op zijn rol en zijn eenzijdige verslag. Voorzitter, het proces samenvattend, kan Groenlinks zeggen dat de stad geen coalitie krijgt die recht doet aan de verkiezingsuitslag, een coalitie die geen bruggen bouwt, maar de verhoudingen tussen oppositie en coalitie al op scherp stelt voor ze begonnen zijn en een waarbij wij grote vraagtekens plaatsen bij de stabiliteit. Maar wat krijgt de stad dan wel als dit college er met elkaar uit komt? Een conservatief programma waarbij kwetsbare inwoners de rekening gepresenteerd krijgen van de tekorten en waarbij verduurzaming en groen secundair zijn. Om het concreet te maken: een minimaal aantal betaalbare sociale huunaroningen, geen groen en bomen, maar parkeerplaatsen en meer luchtvervuiling, beperking van de toegang van onze jongeren tot jeugdzorg en tot slot een stad die hekkensluiter is in de aanpak van de klimaatcrisis en het afualprobleem. Voorzitter, ik rond af. We hebben veel vertrouwen in onze inwoners en organisaties om dit conservatieve beleid straks te compenseren.

Samen met hen zal Groenlinks optrekken en zorgen dat het college niet om groen en sociaal beleid heen kan. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel mijnheer Boerboom, voor uw inbreng. Dan is het woord aan mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voorzitter. Zes partijen gaan samen aan de onderhandelingstafel zitten. De heer Dekker schrijft in zijn eindrapportage dat PvdA, Groenlinks en D66 harde voorwaarden stelden aan collegedeelname en dat ze er daarom niet bij zitten. Wij vinden het vervelend dat dit zo eenzijdig wordt geformuleerd. Dat is namelijk niet zoals wij de gesprekken hebben beleefd. De PvdA en GroenLinks hebben beide gepleit voor een stadsbestuur waarin de flanken en het midden elkaar in evenwicht houden waardoor een stabiel college met een breed draagvlak mogelijk is.

Raad 4 april2022

11

Wij willen verantwoordelijkheid dragen, samen met Groenlinks. We hebben aangegeven dat in het college het ook goed is dat alle partijen een ideologische zielsvenarant hebben. Dat geldt voor links net zo goed als voor rechts. Bovendien is het, gezien de samenwerking tussen PvdA en Groenlinks in de Tweede Kamer en in Zoetermeer ook niet gek dat wij samen willen optrekken. D66 gaf tegelijkertijd aan dat zij voor eenzelfde balans ten minste een partij ter linkerzijde wilden hebben. Helaas bleek er bij in ieder geval de WD en LHN grote weerstand om Groenlinks en de PvdA samen in een college te willen. Wij kregen er eerst niet de vinger achter waar de blokkade zat. Later begrepen wij dat er met name tegen Groenlinks bezwaren waren die wij vonden getuigen van weinig respect voor een coalitiepartij met wie je vier jaar hebt samengewerkt. Ook toonde men ter rechterzijde geen begrip voor het feit dat Groenlinks en PvdA met elkaar wilden samenwerken. Wij hebben diverse keren de handreiking gedaan om het gesprek aan te gaan met WD en LHN om te kijken waar de weerstand nou zat en of we de lucht konden klaren en een blokkade weg konden nemen. Maar helaas wilde men niet met ons om de tafel. Dat heeft ons teleurgesteld, maar we hebben dus sterk de indruk dat men het niet eens over de inhoud wilde hebben, maar ons als combi gewoonweg niet wilde.

En dat tenruijl de rechtse combi WD en LHN gewoon als vaststaand feit wordt gezien. Over harde eisen gesproken. En dat tenntijl deze partijen vorige week zeiden dat ze niemand uitsluiten. Er ztln diverse pogingen gedaan door de informateur om ons toch los te weken. Als wij dat hadden gedaan zouden we waarschijnlijk in het college hebben gezeten of althans, aan de onderhandelingen mee hebben gedaan. Zo werd ons verzekerd, maar wij gooien Groenlinks niet voor de bus voor een eenzame wethouderspost in een verder nogal rechts college. Ook D66 heeft de rug recht gehouden en fijn dat er partijen zijn die niet voor de macht hun idealen in de uitverkoop doen. Dit alles betekent dat Zoetermeer een rechts college krijgt. Dat is natuurlijk niet best en het doet, vinden wij, ook geen recht aan de progressieve kiezer, Groenlinks als derde partij van de stad en het dikke verlies van een tweetal beoogde coalitiepartijen. En net als Groenlinks vrezen wij dat er met betrekking tot duuzaamheid of betaalbare woningen geen grote stappen zullen worden gezet in de komende vier jaar. En de vraag is nu of er een dichtgetimmerd coalitieakkoord komt, of dat er ook voor de oppositie ruimte zal zrln om zaken te bereiken. Wij gaan het afiarachten.

En we zullen de komende weken goed gebruiken om met andere progressieve partijen, Groenlinks, D66 en misschien andere partijen die zichzelf dat noemen, samen te werken en te kijken hoe we met respect voor onze verschillen, samen in de komende vier jaar een stevige progressieve vuist kunnen maken. Daar hebben onze kiezers recht op. En tot slot voorzitter, mag ik dat misschien nog afmaken? De voozitter: lk geloof dat mevrouw Van Leeuwen toch wil interrumperen.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Oké, prima, dan wacht ik even.

Mevrouw Van Leeuwen (Lijst Hilbrand Nawijn): U moet mij even helpen en dat nader duiden. U zegt 'D66, progressief, Groenlinks, progressief, PvdA, progressief. Maar u had toch alle gelegenheid met D66, tevens een progressieve partij toe te treden en dat zou toch juist wel recht hebben gedaan aan de verkiezingen? Of begrijp ik u niet goed? De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): lk had het fantastisch gevonden als naast Groenlinks natuurlijk ook D66 en de PvdA in een in een college hadden gezeten. Maar ja, Groenlinks is toch wat dat betreft een natuurlijke partner voor ons op links. Wij zijn linkser dan D66, maar ik schaar zeker D66 ook onder de progressieve partijen, zeker op het gebied van duurzaamheid en ook wel op sociaal vlak. Misschien iets minder op het gebied van wonen, daar hebben we ook onze verschillen. Maar we hadden gehoopt er in een goed gesprek met elkaar uit te komen, in ieder geval de lucht te klaren. We begrijpen echt niet waar die weerstand tegen Groenlinks nu zo ontzettend vandaan kwam. En ja, wij werken natuurlijk samen met Groenlinks en dat hebben we ook gedaan toen we aan verschillende kanten van de streep stonden in de afgelopen vier jaar en onze partijen zijn dat natuurlijk ook landelijk aan het doen, dus wij vonden het niet meer dan natuurlijk dat wij onze vrienden op links hebben vastgehouden. De voorzitter: Mevrouw Meijer, gaat uw gang.

Mevrouw Meijer (WD): Dank u wel voorzifter. U geeft steeds aan 'omdat we landelijk samenwerken, gaan we dan hier ook samenwerken'. Begrijp ik nu goed dat dat de reden is waarom jullie elkaar dan zo hebben vastgehouden en waarom u niet zei 'ik wil best dat college in, maar niet als enige linkse

12

Raad 4 april2022

partij'? Daar kan ik ook nog in komen, maar er zit genoeg op links De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): lk weet niet of er genoeg op links zit. Het gaat nooit genoeg zijn natuurlijk, dat begrijpt u, maar het gaat natuurlijk niet alleen omdat landelijk onze partijen samenwerken. Dat is in iedere gemeente weer anders tussen Groenlinks en de PvdA omdat ook iedere situatie anders is, maarwe hebben de afgelopen vier jaar, ook alzat Groenlinks in de coalitie en wij in de oppositie, toch heel goed kunnen samenwerken met elkaar. We voelen een veruantschap op het gebied van vele thema's en daarom hebben we gezegd 'als enige linkse partij hebben we niets te zoeken in een college met verder tamelijk rechtse partijen'. Daarom hebben wij Groenlinks ook vast willen houden, we willen het samen doen. De voozitter: Mevrouw Meijer, zie ik nog, gaat uw gang.

Mevrouw Meijer (WD): Dank u wel, u had volgens m'rj niet de enige linkse partij - als we dan nog over links en rechts praten - hoeven zijn, er is meer dan alleen Groenlinks. U kunt ons venruijten dat Groenlinks niet bovenaan het verlanglijstje stond, maar u had natuurlijk ook een andere keuze kunnen maken. De voozitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): lk zie op het gebied van linkse partijen niet veel andere keus dan D66 en natuurlijk hebben we ook heel positief over D66 gesproken. Dus wat dat betreft, is het denk ik helemaal niet zo gek wat we hebben gedaan. Tot slot. Een lichtpuntje in de rapportage van de heer Dekker, die ik overigens wel van harte bedank voor zijn inzet, is zijn positieve oordeel over ons voorstel voor een democratiseringsagenda. Daar had ik het vorige week al over. lk dien daarom een motie in om daarmee vaart te gaan maken en deze wordt mede-ingediend door Groenlinks. Zó! Zoetermeer, CDA en ChristenUnie-SGP. Dank u wel.

Motie nr. 2204-01 ingediend door PvdA, Zól Zoetermeer, GDA, Groenlinks, GhristenUnie-SGP Democratiseringsagenda

"De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 4 april2O22; constaterende dat: r het opkomstpercentage bij de gemeenteraadsverkiezingen van 14,15 en 16 maart in Zoetermeer met 52,3 % iets hoger lag dan het landelijk gemiddelde van 50,3%; o het waarschijnlijk is dat het gelijktijdig houden van het Afualreferendum voor een iets hogere opkomst heeft gezorgd; r wê niet weten of het opkomstpercentage zonder het Afualreferendum tot onder de 50% zou zi4n

r

gezakt;

het hoe dan ook zo is dat bijna de helft van de stemgerechtigde inwoners van Zoetermeer om hen moverende redenen niet naar de stembus is gegaan;

ovenaregende dat:

.

. o .

er verschillende oorzaken te bedenken zijn waarom mensen niet gaan stemmen, zoals desinteresse of onbekendheid met wat de politiek doet, gewoon niet weten op wie je moet stemmen, boosheid over de (landelijke of lokale) politiek of gebrek aan vertrouwen dat je stem er ook echt toe doet;

het een groot verlies is voor de democratie als zoveel mensen zich niet betrokken voelen bij of vertegenwoordigd voelen door het lands- of stadbestuur; het niet goed is voor het mandaat van politieke partijen als zo weinig inwoners stemmen; het in Zoetermeer daarom goed zou zijn als er vanuit de politiek systematisch en structureel actie wordt ondernomen om onze inwoners meer, beter en tijdiger bij de politiek en de besluitvorming te betrekken;

verzoekt het presidium: . een gezamenlijke werkgroep Democratisering van raad en college in het leven te roepen, waarin naast raads- of commissieleden ook een lid vanuit het college zitting kan nemen;

Raad 4 april2O22

13

. . o

de werkgroep de opdracht mee te geven een voorstel voor een 'democratiseringsagenda' op te stellen, die als doel heeft om de inwoners van Zoetermeer meer, beter en tijdiger bij de politiek en de besluitvorming te betrekken; daarbtj nadrukkelijk ook te kijken naar nieuwe werkvormen en waar nodig input van de werkgroep Communicatie te vragen; hiervoor na de zomer een themabijeenkomst te organiseren om over dit voorstel van gedachten te wisselen, waarna een concrete agenda kan worden vastgesteld, waarmêe raad en college de komende jaren samen met de stad aan de slag kunnen;

en gaat over tot de orde van de dag."

De voorzitter: Dank u wel mevrouw Kraneveldt. Die motie is dan ook bij deze ingediend en zal ook onderdeel zijn straks van de besluitvorming. Dan ga ik over naar de heer Velner. Gaat uw gang. De heer Velner (SP): Dank u wel voorzitter, ik dank allereerst de heer Dekker voor zijn bespiegelingen rond de informatieopdracht. De SP snapt dat met de huidige versnippering in het politieke landschap, het verlies van landelijke part'tjen en de winst van lokale partijen, de opdracht van de informateur geen eenvoudige was. De informateur geeft zelf al aan dat er minimaal vijf partijen nodig waren om een kleine meerderheid te behalen, echter de stap naar zes paÉijen is voor ons niet zo logisch als de informateur doet voorko-

men. Er is nogal een groot verschil in verhoudingen tussen groot en klein binnen de voorgestelde coalitie. WD, LHN en PDvZ aan de ene kant en Zól Zoetermeer, CDA en ChristenUnie-SGP aan de andere kant. Wij vragen ons dan af in hoeverre de uitslag zich laat vertalen naar verhoudingen binnen de coalitie. lk vraag me ook af of er geen andere opties mogelijk zijn geweest. Waarom vallen D66, PvdA en Groenlinks buiten de boot? We zijn nieuwsgierig naar welke opties er nog meer verkend zijn en waarom deze ook zijn afgevallen. En ik snap wel dat D66, PvdA en Groenlinks elkaar enigszins vast hebben gehouden als ze een deel van hun verkiezingsprogramma gerealiseerd willen zien. lk zou dan van de informateur, dan wel van de twee grote partijen willen horen - nou ja, groot, ook zij hebben aanhang verloren - waarom zij niet met deze partijen verder hebben willen onderhandelen en ervoor gekozen hebben om een meerderheid te creëren door nog twee kleine partijen toe te voegen. ln het verslag van de informateur geeft hij terecht aan, volgens ons als SP, dat het moeilijk is om te duiden welke boodschap in de uitslag verscholen ligt. We weten namelijk niet waarom de kiezers een keuze hebben gemaakt en waarom ze zijn thuis gebleven. Misschien komt dat ook wel doordat ze het vertrouwen in de politiek verloren zijn. Maar of het huidige college dat gaat omkeren, is maar de vraag.

De drie grootste partijen hebben aangegeven dat de uitslag van de verkiezingen terug te vinden moet zijn in de samenstelling van het college. Laat het voor ons als SP niet duidelijk zijn waarom er maar twee winnaars van de verkiezingen in het voorgestelde college plaatsnemen en de overige vier partijen aanhang hebben verloren. Gaat dit bij de volgende verkiezingen niet voor nog meer versnippering zorgen? Wij zullen in ieder geval vanuit onze positie de samenwerking met iedereen in de raad blijven zoeken. Tot zover mijn bijdrage. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Velner. Dan geef ik het woord aan mevrouw Meurs. En even voor

de nieuwe raadsleden, als u op uw huisje drukt in iBabs, kunt u de motie zien. Het woord is aan mevrouw Meurs. Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Voozifter, omdat Zoetermeer Vooruit totaal niet betrokken is geweest en alleen maar over en van andere partijen heeft vernomen hoe het formatieproces is gegaan en we verder dus volkomen in het duister tasten, kan ik ook geen verdere duiding geven over dat proces en ben ik benieuwd naar hoe andere partijen dat hebben ervaren. Een beetje ervan hebben we algehoord inmiddels. lk vind het diep triest dat de WD en de LHN, die als grootste partijen deze formatiekar hebben getrokken, niet eens het fatsoen hebben gehad om Zoetermeer Vooruit uit te nodigen voor een nadere kennismaking en om de mogelijkheden of onmogelijkheden van samenwerking te bespreken. Van de inwoners die de moeite hebben genomen om te gaan stemmên, is 7,6Yo aan de kant gezet, tenruijl Zoetermeer Vooruit duidelijk heeft aangegeven haar rol te willen pakken en aan te willen schuiven. We waren zelfs opzoek naar een potentiële wethouderskandidaat van buiten de fractie voor het geval dat het struikelblok zou ziln bij de mogelijke vorming van een college. We hebben niet eens de kans gekregen om dat te vertellen. Voorzitter, het doet pijn, maar u hoeft niet bang te zijn dat wij nu ineens zuur of verbitterd die komende vier jaar ingaan.

Daar zijn onze inwoners niet bij gebaat en zo is Zoetermeer Vooruit niet. Zoetermeer

14

Raad 4 april2022

Vooruit blijft met gezond verstand en creativiteit oplossingen zoeken voor de uitdagingen waar we in een grote stad als Zoetermeer tegenaan lopen. Waarbij we de mening en belangen van onze inwoners vooropstellen, uitgaand van de mens en niet van de regeltjes, met begrip voor de jeugd, respect voor de ouderen en aandacht voor de natuur komen wij op voor gelijke kansen voor iedereen, ongeacht leeftijd, geslacht, afkomst, geaardheid, opleiding of geloof, voor ondenrijs, voor zorg en in armoedebestrijding, omdat het anders kan. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Meurs, voor uw bijdrage in eerste termijn. Dan ga ik over naar mevrouw Van der Meer, Zó! Zoetermeer. Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Voozitter, vorige week heeft Zól Zoetermeer aangegeven dat wij kijkend naar de verkiezingsuitslag ervan overtuigd zijn dat het bestuur van deze stad meer contact moet maken met de bewoners en daarbij bedoelen we ook de ondernemers, de verenigingen en andere organisaties. Die verandering moeten we met elkaar gaan waarmaken. Zól Zoetermeer is de vijfde partij geworden en we staan klaar om in gesprek te gaan met WD, LHN, PDvZ, CDA en ChristenUnie-SGP om te zien of we met elkaar een stabiele coalitie kunnen vormen. Een coalitie met zes partijen is geen eenvoudige zaak.

Zól Zoetermeer heeft zich voorgenomen om luisterend naar elkaar heel erg ons best te doen om tot een coalitieakkoord te komen. Een coalitieakkoord waarin alle deelnemende fracties zich voldoende kunnen vinden. Bij onze voornemens hoort ook dat we niet de oppositie volledig buitenspel zetten. We weten niet of dat gaat lukken, maar we gaan het zeker vol enthousiasme en optimisme proberen. De mooie woorden van de heer Dekker die schrijft datZól Zoetermeer en ChristenUnie-SGP in hun huidige vorm nog niet eerder hebben deelgenomen aan het Zoetermeerse stadsbestuur, maar dat we alom worden gewaardeerd voor de constructief kritische bijdrage, geven ons moed om het met z'n zessen te proberen. Misschien nog wel goed om voor de geschiedschrijving de puntjes op de i te zetten. Toen ik voor het eerst in de raad kwam, waren er twee wethouders van de WD, twee van de PvdA, een van het CDA en een wethouder van de ChristenUnie-SGP. Die laatste is momenteel commissaris van de Koning in Overijssel, dus toch ook nog goed terechtgekomen. Voorzitter, wat ons betreft, gaan we snel aan de slag met onderhandelingen, zodat we binnen niet al te lange tijd het zittende college kunnen aflossen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. lk zie interrupties, ik ga eerst naar mijnheer Boerboom en dan mevrouw Brouwer. Mijnheer Boerboom, gaat uw gang.