Notulen raad 29 november 2021 - vastgesteld

En de snelle uitvraag achteraf naar de mening van inwoners op onderdelen lijkt ons zeker een goede zaak, maar zoals ik al in mijn interruptie richting mevrouw Bink zei, wat ons betreft, moet het wel sneller want uiteindelijk wilje toch snel tot nieuw beleid komen en als je tot het eind van het jaar zou moeten wachten als deze motie zou worden aangenomen, zou dat wat ons betreft te lang zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Kraneveldt. Mijnheer Van Steenis.

De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank u voorzitter, namens Groenlinks wil ik mijn dank uitspreken in de richting van de Referendumcommissie. Naar onze indruk heeft zij haar uiterste best gedaan om na een bijeenkomst met de raad een aantal vragen te stellen om de uitslag van het referendum beter te kunnen duiden. Zoals we dat als raad graag wilden, meer informatie over beweegredenen van inwoners; waar zijn ze nu precies op tegen en achter welke maatrelgeen staan ze wel? Niemand wil toch zomaar mêer gaan betalen. ln dit geval: niemand wil toch meer betalen voor het afuoeren van afual? En als dit raadsvoorstel niet doorgaat, is dat wel de consequentie. De raad was het daar in meerderheid ook over eens. Helaas zijn de vragen voor het referendum niet eenvoudig en ze waren ook niet compleet, is onze indruk. Het was ook een erg uitgebreid raadsvoorstel. De meervoudige vraagstelling zoals die door de commissie is opgesteld, is te complex om even in het stemhokje te beantwoorden. En dan waren de vragen nog niet eens compleet, zoals ik net al aangaf. Daarnaast had voor ons ook de tekst in begrijpelijk Nederlands mogen zijn. Aan de andere kant begrijpen we waarom de commissie zo dicht bij de tekst van het raadsvoorstel is gebleven.

Als enige oplossing voor dit referendum zien we de enkelvoudige vraagstelling zoals beschreven in het door ons mede-ingediende amendement van Zol Zoetermeer en WD. Helaas krijgen we daardoor niet de informatie die we graag hadden willen hebben, maar dit is een typisch voorbeeld van een compromis. Dank u welvoozitter. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van Steenis. lk ga naar mevrouw Wortel.

Mevrouw Wortel (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voozitter, om te beginnen wil LHN de Referendumcommissie bedanken voor het werk datze vooraf heeft gedaan en vervolgensZót Zoetermeer en de WD bedanken voor het opstellen van het nieuwe idee voor het referendum, hoe dat moet gaan lopen voor de inwoners. We begrijpen natuurlijk dat de inwoners duidelijke taal nodig hebben om een goed oordeel te kunnen vellen over wat hen voorgelegd wordt. We wachten met spanning 16 maart 2022 aÍ en vervolgens zullen we met elkaar het beleid daarna nogmaals bepreken.

raad29 november 2021

15

We begrijpen natuurlijk heel goed dat niet alle punten die tijdens de commissie zijn behandeld in de vraagstelling kunnen komen, maar toch zouden we nu vast aandacht willen vragen voor de ouderen in Zoetermeer die we straks toch nog steeds willen helpen met het kleine loopje dat ze naar de prullenbakken hebben, naar de milieueilanden, voor de sociale contacten. We willen ook aandacht vragen voor het gewicht van de vuilniszakken die ze daarheen brengen. Tot zover hebben we nog geen verdere aanvullingen op wat we willen voor het referendum en we danken nogmaals de commissie en de WD en Zól.Zoelermeer. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Wortel. Dan mijnheer Blansjaar, gaat uw gang.

De heer Blansiaar (PDvZ): Dank u wel voorzitter. ln de commissie is al uitgebreid gesproken over de vraagstelling met betrekking tot een referendum. Daar bleek de meerderheid zich niet te kunnen vinden in het referendumvoorstel zoals dat daar werd gepresenteerd. De PDvZ vindt dat het restafual een keer per twee weken opgehaald moet worden, dat de maandelijkse gratis ophaalronde van grofvuil moet blijven, dat de containers op de milieueilanden vaker geleegd moeten worden, dat door middel van voorlichting de inwoners van Zoetermeer moeten worden gestimuleerd hun afual op de juiste manier aan te bieden en dat initiatieven om de circulaire economie te bevorderen meer aandacht moeten krijgen. Dat er pas als de uitkomsten van het ondezoek naar voor- en nascheiding bekend zijn, een keuze moet worden gemaakt over de manier van afualinzameling in Zoetermeer. Dat de gemeente het de inwoners niet moeilijker, maar makkelijker moet maken. Voorzitter, we waren al tegen het voorstel van het college. We zullen daarom het amendement Eén vraag referendum afualbeleid mede-indienen. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Blansjaar, dan ga ik naar mijnheer Weening.

De heer Weening (ChristenUnie-SGP): Dank u wel voozitter. Afualscheiding en afualbeleid is een ingewikkelde zaak en ons antwoord is een eenvoudige vraagstelling. Dat laat precies zien in welke spagaat we terecht zijn gekomen. We kunnen ons vinden in de eenvoudige vraagstelling, de vraag is of dat voldoende input geeft om een juiste beslissing te nemen. Het laat in ieder geval zien dat een referendum geen goed instrument is. Wat ons betreft, is het ook de laatste keer dat we dit hanteren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Weening voor uw eerste termijn. Daarmee kom ik aan het einde van de eerste termijn van de gemeenteraad. Zoals ik al heb aangegeven, geef ik nu de gelegenheid aan de Referendumcommissie om hierop te reageren. De voorzitter, Marion Veerbeek zal het woord voeren. Mevrouw Veerbeek: Dank u wel voorzitter en dank u wel raad, dat de Referendumcommissie hierbij aanwezig mag zijn, bij uw raadsvergadering. Misschien is het goed dat ik heel even kort toelicht wat de rol van de Referendumcommissie vanavond is, want wij hebben adviezen uitgebracht, dat weet u, maar daarvoor ben ik vanavond met mijn collega Charlofte Wagenaar niet hier. We zijn er niet om nog eens over de adviezen te praten.

Onze rol als Referendumcommissie vanavond is de rol die we hebben gekregen op basis van de Referendumverordening, dat wij toezicht houden op het proces, het referendumproces. U neemt vanavond een heel belangrijk besluit. U gaat de vraagstelling vaststellen en wij zijn hier om te kijken of daar geen strijdigheden met uw eigen verordening bij plaatsvinden, omdat u allemaal, of de grote meerderheid van u als fracties, een amendement heeft ingediend. Wij als Referendumcommissie willen graag reageren op dat amendement in verhouding tot de Referendumverordening.

Het amendement. lk wil eigenlijk drie opmerkingen erover maken. De eerste opmerking is wat meer praktisch van aard. lk kan me nog niet helemaal voorstellen hoe groot het stembiljet gaat worden, maar als ik het goed heb begrepen, komt er een vraag op te staan en een toelichting. Als dat zo is, dan wordt het een vrij groot stembiljet. Dat zijn wij niet gewend in Nederland. Wij zijn gewend in Nederland om één vraag te hebben bij referenda, of als het gaat over verkiezingen voor partijen, om namen te hebben en daarachter een hokje. Maar een stembiljet waarop een hele tekst en uitleg staat, zijn wÍj niet gewend. En ik vraag me ook af, en een van u zei dat ook al, wat dat bijvoorbeeld betekent voor de wachttijden in het stemlokaal. Gaan mensen echt die hele tekst dan lezen in zo'n hokje of niet? Bij gemeenteraadsverkiezingen - misschien een heel flauwe opmerking - ook straks in maart, staat ook niet op het stembiljet bij elke politieke partij de top 3 van de standpunten van de partijen vermeld. Dat zou heel erg servicegericht zijn voor twijfelende kiezers. Misschien zou dat ook heel erg praktisch zi'1n, maar wijgaan er in Nederland van uit dat mensen die het stemhokje ingaan, van tevo-

16

raad 29 november 2021

ren hun mening hebben bepaald en dat ze dus weten wat ze willen stemmen.

Het tweede. Dan ga ik ook meer inhoudelijk op het amendement in. Dan wil ik eerst ingaan op de vraag die nu op het biljet staat. De vraag 'wilt u dat het nieuwe afualbeleid wordt ingevoerd?' De drie woorden 'wilt u dat' zijn sturend. Het is niet neutraal geformuleerd. Mijn collega Charlotte Wagenaar weet daar veel meer van af. Zij is ook als onderzoeker werkzaam bij de universiteit en weet heel veel van onderzoek. Maar vragen als'wilt u dat...?'Tja... 'Wilje een snoepje?'Mensen zijn geneigd bij deze drie woorden Ja' te zeggen, dus wij zijn er geen voorstander van als Referendumcommissie om op zo'n manier de vraag te stellen. Het is sturend, en een Referendumverordening geeft ook heel duidelijk aan dat de vraagstelling helder en objectief moet zijn. De voorzitter: Mevrouw Veerbeek, ik zit even te kijken, want misschien is het goed eerst even een vraag te laten stellen. lk zie dat mijnheer Smitskam een vraag heeft. De heer Smitskam (PW): Dank u wel voozitter. lk krijg een beetje de indruk dat u denkt dat mensen die aan het referendum deelnemen, geen flauw idee hebben waar het over gaat. Volgens mij is de vraag al veel eerder gesteld en het gaat erom of ze wel of niet voor het afualbeleid zijn. lk kan me niet voorstellen dat er mensen zijn die zich gaan afuragen 'word ik hier gestuurd of niet?' Ze weten heel goed waar ze wel of niet tegen zijn.

Dat lijkt me wel heel essentieel, het meest van alles. De voorzitter: Mevrouw Veerbeek, gaat uw gang.

Mevrouw Veerbeek: Volgens mij zijn dat twee verschillende dingen. lk hoop en vertrouw er ook op dat burgers weten wat ze willen stemmen, maar ik ben hier in mijn rol als voorzitter van de Referendumcommissie om te kijken hoe iets wordt geformuleerd op het stembiljet en daar is gewoon informatie over. Het derde punt... De voorzitter: Mevrouw Veerbeek, nog een vraag, van mijnheer Duiven. Gaat uw gang.

De heer Duiven (WD): Dank u wel voorzitter, even over dat tweede punt, het sturende karakter van de aanhef van de vraagstelling 'wilt u dat?' U gaf het voorbeeld van het gegeven dat mensen geneigd zijn ja te zeggen op de vraag 'wilje een snoepje?' Dan ben ik ook geneigd ja te zeggen. Maar op de vraag 'wÍlje een klap voor je kop?'zijn mensen geneigd nee te zeggen. Kortom, niet de aanhef zozeet is sturend, maar datgeen wat volgt op die vraag en eigenlijk is dat'wilt u dat' niet sturend. Bent u dat met mij eens? Om het in de vorm van een vraag te gieten. De voorzitter: Mevrouw Veerbeek, wilt u daarop reageren?

Mevrouw Veerbeek: Zonder daar uitgebreid op in te gaan, want anders zou ik inderdaad moeten vragen of Gharlotte Wagenaar hier wat meer over terminologie bij vraagstellingen zou kunnen toelichten, er is heel veel onderzoek gedaan naar hoe je het beste vragen stelt voor een onderzoek en hoe je

neutrale vragen stelt. 'Wilt u dat?' is geen neutrale vorm. De Referendumcommissie zou veel liever zien dat een vraag wordt geformuleerd als 'bent u van mening dat het afual- en grondstoffenbeleidsplan Zoetermeer 202A moet worden ingevoerd?' Dat is in onze optiek een betere vraag. Ook omdat die vraag vervolgens verbinding legt met het raadsbesluit. Want'nieuw afualbeleid' is op een bepaalde manier ook heel algemeen. Het derde punt waar ik op wilde ingaan. Er is nu een toelichting gemaakt door enkele partijen en onderschreven door heel veel partijen. Die toelichting is eigenlijk ook niet op alle punten neutraal en objectief. We hebben als Referendumcommissie het amendement vandaag gezien en nog geen tijd om het helemaal goed te bekijken. Als ik kijk bijvoorbeeld naar de eerste zin 'Het nieuwe afualbeleid moet ervoor zorgen dat de kosten voor het ophalen en venarerken van afual dalen'. lk zit niet zo goed als u in het hele dossier. Maar volgens mij is dit een wens, een verlangen, en is dit geen feit, is dit niet iets waar burgers straks u ook op kunnen afrekenen. Want zover ik het heb begrepen, weet u dit bUvoorbeeld allemaal nog niet. Dit is een voorbeeld. Kortom, het zou goed zijn als het deze tekst nog eens goed werd bekeken. En heel eerlijk gezegd, ik denk dat het vele malen beter is, en een soort compromis, als er een toelichtende tekst...

Want ik begrijp dat de meerderheid van de raad heel graag wil dat er in het stemlokaal meer informatie is over het afualbeleid en waar het precies om draait. lk zou me goed kunnen voorstellen dat er in het stemlokaal informatie komt en dan het liefst neutrale informatie, die de gemeente gaat verstrekken over het beleidsplan en dat die informatie in het stemlokaal beschikbaar is. Net zoals er straks bij de verkiezingen in het stemlokaal kandidatenlijsten be-

raad 29 november 2021

17

schikbaar zijn. Dan kunnen mensen die in het stemlokaal komen en zich toch nog willen informeren dat gaan lezen buiten het stemhokje. En dan kan er op het stemformulier een vraag komen met een ja-en-neemogelijkheid. Dat wilde ik op dit moment toelichten over het amendement en hoe de Referendumcommissie daarnaar kijkt. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Veerbeek, voor uw toelichting en reactie op wat in de eerste termijn door de gemeenteraad is ingediend. lk stel voor dat we straks naar de tweede termijn van de raad gaan, als daar tenminste behoefte aan is, om daar nog even op te reageren.

Burgemeester Bezuijen: Misschien nog even dit, er werd nog even gevraagd waarom ik het voozitterschap niet heb overgedragen, via de app. Dat heeft alles te maken met het feit dat ik een dusdanig kleine rol heb vanuit mijn portefeuille op dit vlak dat dit iets is tussen u en de Referendumcommissie, dat ik gemeend heb niet zelf al te lang het woord te hoeven te voeren. Want uiteindelijk is het aan uw raad om de vraagstelling van het referendum vast te stellen en het is niet aan het college of de burgemeester om daar iets van te vinden. Misschien nog wel even iets over de uitvoeringsconsequenties want daar zit ik wel aan vast. lk heb wel begrepen dat het mogelijk is een toelichting op het formulier, zoals u dat heeft geschetst in het amendement, toe te voegen aan het stemformulier. Dat zou kunnen, maar we moeten denk ik ook even naar de praktische kant kijken en naar wat dat betekent voor het stemformulier. Maar ik vind het nu nog wat te snel om daarop in te gaan, laten we eerst nog de vraagstelling bepalen en kijken hoe het gaat. Mevrouw Van der Meer.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Dat is juist een uitdrukkelijke vraag aan u voorzitter, want anders gaan we daar nog een motie over indienen. Het is de bedoeling dat de vraag en de toelichting zowel op het stemformulier komen, als op de informatie thuis zodat het er precies hetzelfde uitziet als thuis, zodat mensen zich thuis kunnen voorbereiden op dezelfde manier als ze dat doen met de kandidaten. Want we verwachten ook niet dat mensen in het stemhokje eens even gaan kijken hoe al die 400 kandidaten heten. Dat bekijken ze thuis. Dus we willen daar op dezelfde manier mee omgaan. Op het formulier dat ze thuis krijgen, staat de toelichting en als ze ineens denken 'wat was het ook al weer?', dan staat het ook op het stembiljet. Dat was ons idee. We willen graag van u de toezegging horen dat het zo gaat gebeuren zodat we daar een goede afireging van kunnen maken. Burgemeester Bezuijen: lk heb in ieder geval meegekregen dat het praktisch mogelijk is om die tekst op het stemformulier op te nemen. Dus dat is mogelijk. Dan wordt het een wat groter formulier, maar ik heb ambtelijk gevraagd of het mogelijk is, en dat is zo, om de toelichting ook op het stembiljet te zetten. Maar ik denk dat het ook goed is om te kijken of het mogelijk is op dezelfde manier te doen als je bij verkiezingen kunt kijken wie er op de lijst staan, dat diezelfde toelichting ook hangt op de stembureaus.

Of dat allemaal praktisch uifuoerbaar is, moet ik nog even goed bekijken, maar volgens mij, naar wat ik heb begrepen, is dat allebei mogelijk. Dat heb ik begrepen, mevrouw Van der Meer. Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Het gaat er niet alleen om dat het bij het stembureau komt te hangen maar ook dat het bij de mensen thuis komt. Voorafgaand aan de verkiezingen krijgen we

altijd het stembiljet eigenlijk precies zoals het eruitziet wanneer je in het stemlokaal bent. Het lijkt ons goed dat zo'n zelfde formulier als het in het stemlokaal komt te liggen, ook bij de mensen thuis komt, zodalze thuis alvast kunnen kijken, want er is geen mens die aldie namen gaat lezen in het stemhokje en we denken ook niet dat veel mensen de toelichting in het stemhokje nog tot zich gaan nemen. Maar voor de goede orde willen we hem daar wel bij hebben. Burgemeester Bezuijen: Dat laatste moet ik dan nog even navragen, want dat weet ik dan niet, ik heb alleen gehoord wat ik al gezegd heb, maar laten we dan afspreken dat ik dat meeneem en daar nog even op terugkom en u als raad nog even laat weten hoe we dat praktisch gaan vormgeven. Uw wens is ook helder en volgens mij ook terecht en die kunnen we daarin ook meenemen. Dat wat mij betreft van de kant van de uitvoering. Dan stel ik voor terug te gaan naar de tweede termijn van de gemeenteraad. Mevrouw Bink. Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): lk heb toch even vraag over onze motie want dat is toch wel belangrijk. We hebben 211'l-41, uit mijn hoofd, ingediend en ik zou daar graag een reactie op willen want er is een vraag van de PvdA of dat eventueel versneld zou kunnen worden. En zo ja, dan kunnen we daarna in overleg met Zó! Zoetermeer over de vraag of dat ook inderdaad voor de partijen een

18

raad 29 november 2021

relevante aanpassing is en of datzo door kan, dus ik wil wel graag een reactie. Burgemeester Bezuijen: Dat vind ik een wat lastige vraag want dat is eigenlijk een ondenruerp dat op de grens ligt van wat ik vind dat ik als burgemeester mag doen en wat een toezegging te maken heeft met het beleid. lk kan daar gewoon geen toezegging over doen. lk kan wel zeggen dat we die peiling gaan doen, maar ik denk dat het niet realistisch is om die toezegging te doen op de term'rjnen zoals u die heeft genoemd want die hebben ook te maken met het feit dat we verkiezingen krijgen en daarmee straks een nieuwe raad en een nieuw college. Die nieuwe raad moet ook nog eens de uitslag van het referendum bevestigen, dat moeten we ook nog afwachten. Op het moment dat het raadplegend referendum is geweest, zal de nieuwe gemeenteraad daar een oordeel over moeten vellen. lk vind het - maar dat is persoonlijk - echt prematuur om daar nu toezeggingen over te doen. Als daar in een nieuwe raad of in het nieuwe college behoefte aan is om dat te doen, dan zal dat zeker opgepakt worden, maar ik vind het een beetje raar om in deze situatie, in dit college en deze raad nu in ieder geval vanuit dit college daar toezeggingen over te doen, dus ik ga dat niet doen. Maar dat is nog veel lastiger want eigenlijk is het indirect als portefeuillehouder. De voorzitter: Mevrouw Van der Meer.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): De vraag is niet of u een toezegging wilt doen, de vraag is of u de termijnen in de motie realistisch vindt en dat kan het college heel goed met elkaar beslissen want we blijven besluiten nemen tot aan de verkiezingen. Dus het gaat erom of het college denkt dat het kan en we willen eigenlijk weten of het niet nog een beetje eerder kan want dat is wat mevrouw Kraneveldt graag zou willen. Daar willen we graag een reactie op. Het college is volgens mij gewoon hier dus als u daar even over wilt vergaderen, moet u dat vooral doen, maar het lijkt ons wel een beet-

je bij elkaar horen. Dus misschien kunnen we daar toch een besluit over nemen, voorzitter.

De vootzitter: Laten we afspreken dat we even schorsen want ik ga dat niet zonder overleg met het college besluiten en dan zal ik dat bespreken met het college. Mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Dank u voorzitter, misschien is het sowieso wel handig om even te schorsen, ook voor ons want we hebben natuurlijk wel een advies van de Referendumcommissie, ook over de vraag die anders zou moeten luiden, namelijk 'bent u van mening dat?' lk zou graag willen weten van de oorspronkelijke opstellers van dit amendement of ze ertoe bereid zijn om daar nog met elkaar over te spreken in een schorsing. De voorzitter: Dan stel ik voor nu een schorsing te doen, dat kan want als u dat voorstelt, is dat een voorstel van orde. Dan stel ik voor tot 19.45 uur, tien minuten te schorsen. ls dat akkoord? Dan schors ik de vergadering. Schorsing

De voorzitter: lk heropen de vergadering dames en heren, leden van de raad. Volgens mij is het í9.45 uur en daarmee hebben we aan de schorsing voldaan. Burgemeester Bezuijen: lk denk dat het wel goed is omdat het college daar net ook over heeft beraadslaagd om nog even een advies te geven over de motie die er ligt. Het college ontraadt deze motie en dat heeft een tweetal redenen. Ten eerste heeft dat te maken met het feit dat het gaat het om een zaak die wat ons betreft te prematuur is. Dit zou echt aan de nieuwe raad moeten worden voorgelegd en die zou daar een besluit over moeten nemen. Het tweede argument is dat de termijnen die hierin genoemd staan veel te krap en veel te kort zijn. Dus die zijn niet uitvoerbaar. Dus wij zien het op die manier ook niet zitten. Dus vanuit het college is in ieder geval het advies ontraden van deze motie omdat die wat ons betreft niet uifuoerbaar is. De belangrijkste reden is dat we van mening zijn dat dit echt iets is waar straks de nieuwe raad en het nieuwe college een mening over moeten vormen in de nieuwe raadsperiode. Dat voor wat betreft de aftrap, even als afronding van mijn eerste termijn als college, laat ik het maar zo formuleren. Dan stel ik voor dat we nu naar de tweede termijn van de gemeenteraad gaan en dan kunt u dat ook meenemen in de tweede termijn.

Mevrouw Van der Meer, mag ik u als eerste het woord geven? Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Ja voozitter, dank u wel. Ten aanzien van de vraagstelling

raad 29 november 2021

19

wil ik ten eerste stellen dat in Zoetermeer de mensen helemaal niet gewend ztln aan een referendum dus we wijken niet heel erg af van wat de mensen gewend zijn. De laatste keer was in 2004. Toen mochten ze kiezen tussen de ene burgemeester of de andere burgemeester. Dat waren nog eens tijden! Maar in ieder geval, bedankt voor de inbreng van onze adviescommissie, maar wat ons betreft, blijft het amendement zoals het is. We gaan ervan uit dat we de toelichting goed en overal duidelijk verspreiden. lk heb het net niet gezegd omdat ik als penvoerder niet ons politieke standpunt erdoorheen wilde klutsen, maar ik wel nog wel even voor de annalen opgetekend hebben dat wij ook tegen het afualbeleid hebben gestemd zoals dat nu voorligt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van der Meer voor uw tweede termijn. Mijnheer Smitskam. De heer Smitskam (PW): lk maak geen gebruik van de tweede termijn, dank u wel voozitter. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Duiven.

De heer Duiven (WD): Dank u wel voozitter en dank aan de Referendumcommissie voor de adviezen op het amendement. lk heb goed geluisterd en ik heb geen juridisch, formeel of ethisch no go gehoord, dat het amendement in dat opzicht een manco heeft. Dus wat de WD betreft, blijft het amendement zoals dat is ingediend. We zijn het van harte eens met de opmerking gemaakt door mevrouw Van der Meer ten aanzien van de informatie; tijdig thuis bezorgen, toegankelijk voor de inwoners en uiteraard ook in het stemhokje. Dat laatste niet om het daar nog uitvoerig te beginnen te lezen, we gaan ervan uit en volgens mij is dat redelijkenrvijs ook het meest voor de hand liggend, dat de mensen dat thuis doen en zich op het referendum voorbereiden. Net zo goed als ze ook de gemeenteraadsverkiezingen voorbereiden, zoals ze dal denk ik gewend zijn te doen. Tot slot, ten aanzien van de motie. We vinden het, zoals u dat heeft venruoord, te prematuur om daar nu in deze raad een uitspraak over te doen. Je gaat op de stoel zitten, of de stoelen of de zetels van de volgende raad en dat zou niet juist zijn. Die moet de volle vrijheid hebben om zich daar met het verse mandaat over het te voeren beleid, nieuw beleid of ander beleid, over uit te spreken, inclusief de vraag wat er met de referendumopbrengsten te doen is. Dus we vinden het te prematuur en we zullen de motie van onze kant niet steunen.

Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Duiven. Mevrouw Frinking.

Mevrouw Frinking (CDA): Dank u wel vooaitter. We hebben inderdaad net even goed overwogen wat de commissie ons heeft voorgehouden en vervolgens hebben we ook nog even gekeken naar het voorstel van de Referendumcommissie zelf. We begrepen dat daar neutraliteit in zit, maar de teksten zelf, ondanks dat we ze natuurlijk allemaal zelf hebben opgesteld, vonden we ook ingewikkeld. Dus in die zin willen we graag vasthouden aan de teksten zoals nu in het amendement zijn opgenomen. Over de toelichting is duidelijk dat die vooraf bij mensen onder aandacht moet worden gebracht, maar dat geldt ook voor alles wat met communicatie moet gebeuren en we gaan ervan uit dat de commissie er nog regie op voeÉ hoe dat verder wordt vormgegeven. En als het gaat om de motie, zullen we die ook niet steunen vanuit de veronderstelling dat de volgende raad op basis van de uitkomst van het referendum moet bepalen wat de vervolgstappen zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Frinking. Mevrouw Bink, gaat uw gang.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Voozitter, dank u wel. We sluiten ons wat het amendement betreft helemaal aan bij ZólZoetermeer. En wat betreft het prematuur zijn van onze motie 2111-41, uiteraard zijn we het daar niet mee eens want we vinden dat het in een logische lijn ligt met het referendum en dat we daar zeer zeker hier een beslissing over kunnen nemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Bink, dan mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Dank u wel mijnheer de voozitter. Als de voorzitter van de Referendumcommissie ons haar zienswrlze of die van de commissie voorhoudt, is het goed om ernaar te luisteren. We hebben die commissie niet voor niets ingesteld. We hebben dan ook even kort geschorst om ruggespraak te houden. Dat heeft ertoe geleid dat we ons standpunt met betrekking tot het amen-

20

raad 29 november 2021

dement handhaven en de tekst houden zoals die is. Ten tweede, op basis van de beantwoording van het college op de vragen over de motie van Zoetermeer Vooruit, zeggen 'dat hoeft wat ons betreft op dit moment ook niet op deze wijze en het is denk ik aan een nieuw college en een nieuwe raad om daar een peiling op te laten uitvoeren'. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Ekkelenkamp. Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voorzifter, dank aan de Referendumcommissie voor het commentaar op het amendement. ik kan best een heel eind meegaan in de twijfels die de Referendumcommissie daarbij heeft, maar toch. Het is een amendement waar we als hele raad achter staan en dan kunnen we inderdaad wel of niet daar weer dingen in veranderen, maar dan moet je op een gegeven moment daar wel samen in optrekken. Voor ons had het best 'bent u van mening' mogen worden in plaats van 'wilt u dat?' Maar ik denk dat het ook nu een duidelijk amendement is en een duidelijk stembiljet kan worden. Met betrekking tot de motie van Zoetermeer Vooruit twijfelen we want we vinden het op zich een goed idee, maar de termijn die erin staat, is heel laat. Dat is ons bezwaar tegen de motie dus we denken dat we hem niet zullen steunen. De voozifter: Dank u wel mevrouw Kraneveldt. Dan mijnheer Van Steenis.

De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank u voozitter. Voorzitter, wilt u dat ik het kort houd, of bent u van mening dat ik het beter wat korter zou kunnen houden? lk heb daar niet op gestudeerd en ik heb geen idee wat wel en niet sturend is. We hebben een Referendumcommissie aangesteld die daar wel voor gestudeerd heeft. Dus ik ben van mening dat we de adviezen goed tot ons moeten nemen en goed moeten luisteren. Aan de andere kant hebben we ook te maken met het democratisch proces en ik heb al aangegeven dat we deze referendumvraag als compromis zien. lk hoop dat er voldoende informatie verstrekt wordt aan onze inwoners en dat dat ook in eenvoudig duidelijk Nederlands gaat gebeuren. En ik hoop dat er veel partijen in deze stad zullen zijn die gebruik maken van het budget dat we ter beschikking hebben gesteld om campagne te voeren zodat mensen goed geïnformeerd zijn als ze straks niet alleen een nieuwe gemeenteraad kiezen, maar zich ook mogen uitspreken over het referendum. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van Steenis, dan mevrouw Wortel nog

Mevrouw WoÉel (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voozitter, sturend of niet? Een punt dat tijdens de commissie werd aangegeven was dat het niet duidelijk genoeg was om iedere inwoner van Zoetermeer te bereiken, vandaar dat er een nieuw amendement voorligt dat we dus ook zullen steunen. Hoe de communicatie eromheen zou moeten gebeuren, weet de wethouder heel goed want tijdens ons vorige raadsgesprek over het afualbeleid lag er een prachtig communicatieplan klaar. Dus ik zou haast zeggen: pak het op, pas het aan en zet het door. Dat voor wat betreft het amendement dat we gewoon blijven steunen uiteraard. De motie steunen we niet. We vinden het ook te kort dag om de boel op orde te krijgen. We denken dat het ambtelijk apparaat daar heel veel werk aan zal krijgen en daarnaast vinden we ook dat de nieuwe raad hier een beslissing over moet nemen. Tot zover, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Wortel. Mijnheer Blansjaar.

De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel voorzitter, een goede communicatie vooraf moet volgens de PDvZ wel lukken met het huidige amendement. Wat de motie betreft, zullen we het advies van het college volgen en die dus niet steunen. De voozitter: Dank u wel mijnheer Blansjaar, dan mijnheer Weening.

De heer Weening (ChristenUnie-SGP): Dank u wel vooaitter, nieuwe ronde, nieuwe kansen. Dus we steunen de motie niet. De vootzitter: Dan kom ik aan het einde van de tweede termijn van de raad, ik kijk even naar de voozitter van de Referendumcommissie en geef haar graag gelegenheid nog te reageren. Mevrouw Veerbeek. Tenrrlijl zt1 naar voren komt, heeft mevrouw Kraneveldt nog een vraag.

raad 29 november 2021

21

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): lk ben vergeten in mijn termijn de voozitter van de Referendumcommissie nog een vraag te stellen, namelijk of we, als we het amendement aannemen met de tekst zoals die er nu is, en dat is de wens van de raad, dan juridisch nog op de een of andere de manier in de

problemen komen omdat het, zoals de Referendumcommissie stelde, dan niet neutraal genoeg zou zijn. Kunnen we daar op de een of andere manier juridisch nog problemen mee krijgen, was mijn vraag.

De vootzitter: lk kijk even of mevrouw Veerbeek die vraag meegekregen heeft. De vraag was of er nog juridische problemen zouden kunnen ontstaan als de vraagstelling zoals die nu voorligt in het amendement door de raad wordt aangenomen en straks op het stembiljet terechtkomt. Dat was de laatste vraag die nog even meegegeven is, gaat uw gang. Mevrouw Veerbeek: Dat is een heel goede vraag want ik heb net meegeluisterd en ook bedacht'wat zou ik nog willen zeggen in de tweede termijn?' Dat blijft toch heel erg hangen op de hele toelichting die in het amendement staat want dat is op dit moment naar onze overtuiging niet neutraal genoeg, niet objectief genoeg en niet feitelijk genoeg. Dat is wel een vereiste volgens de Referendumverordening. Dus ik zou jullie echt willen adviseren 'haal die toelichting eruit'. Mevrouw Frinking van het CDA gaf ook aan dat ze ervan uitging dat de Referendumcommissie die sowieso als taak heeft toe te zien op de informatie die het college verstrekt, dan ook nog wel in de toelichting die nu in het amendement staat, de echte fouten eruit zou kunnen halen. Maar dat is natuurlijk helemaal niet mogelijk als jullie dit vanavond zo vaststellen, dat dit het stembiljet wordt, met een toelichting, met deze tekst. Dan voozie ik...

Krijg je dan juridische problemen? De grote vraag is natuurlijk: wie gaat hier bezwaar en beroep tegen indienen? Neemt iemand de moeite? Maar die mogelijkheid is er wel. ledere burger hier in Zoetermeer en misschien zelfs buiten Zoetermeer, dat durf ik niet te stellen, kan bezwaar en beroep indienen en dan is het aan de rechter om te bepalen of het een objectieve en neutrale tekst is. De voorzitter: lk zie wat reacties, eerst mevrouw Van der Meer en dan mevrouw Frinking en dan me-

vrouw Kraneveldt. Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): ln onze toelichting staat eigenlijk in Nederlandse taalwat er in het raadsbesluit staat. We kunnen van het raadsbesluit ook niet zeggen dat dat neutraalwas, want dat leidde ons gewoon ergens naartoe. Vandaar dat dat nu in die toelichting is komen te staan, want dat is wat er in het raadsbesluit stond, dus daar zijn we heel dicht bij gebleven. Wat ons betreft kan het niet anders dan dat we op deze manier aan de mensen moeten uitleggen wat er nu eigenlijk in dat raadsbesluit stond waar dat referendum tegen wordt gehouden. lk neem aan dat u het daarmee eens zullztln en dat een rechter daar ook niet heel anders over kan beslissen want uiteindelijk is de vraag 'bent u voor of bent u tegen dit, of wilt u dat we dit gaan invoeren ja of nee?' en dat is volgens mij heel neutraal gesteld. De toelichting is niet neutraal want dat is precies wat er in het raadsbesluit stond. Dat is het verschil. De vootzitter: Dank u wel mevrouw Van der Meer. lk zie dat de interrupties weer heel lang dreigen te worden dus ik vraag u wel om de interrupties kort te houden en in dit geval de vraagstelling aan de voorzifter van de Referendumcommissie ook. Mevrouw Frinking.

Mevrouw Frinking (CDA): Om misverstanden te voorkomen, mijn vraag ging niet over de tekst zoals die nu in het amendement staat, maar mijn opmerking ging over het budget dat ter beschikking is gesteld om communicatie te doen nadat dit besluit is genomen waarmee groepen inwoners of wie dan ook budget kunnen aanvragen om zelf hun verhaal over het afual te vertellen. Dat even voor de verduidelijking, het ging mij dus niet om het nu, maar om wat er nog komt en waar u volgens mij een rol in heeft. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Frinking. Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Over het juridische verhaal: als mij als inwoner de uitkomst van het referendum niet zint, dat zou zo maaÍ kunnen, zou ik spijkers op laag water kunnen zoeken in theorie en bezwaar en beroep tegen de uitslag kunnen indienen. lk heb er nog nooit van gehoord dat dat in Nederland gebeurd is. Maar wat gebeurt er dan? Dan moet je het hele referendum opnieuw doen denk ik. En dat is misschien een vraag aan de burgemeester waar hij misschien nog even over na kan denken: wat als we over drie weken pas, in december, dit besluit nemen? Kan dat niet? Moet het echt vandaag of hebben we nog een paar weken de tijd om nog even goed na te denken?

22

raad 29 november 202í

De voorzitter: lk ga eerst naar mevrouw Veerbeek voor de vraag die door mevrouw Van der Meer werd gesteld. Mevrouw Veerbeek: Even terug. Mevrouw Van der Meer gaf aan dat deze tekst met heel veel zorgvuldigheid is opgesteld, het amendement en de toelichting daarop. Dat begrijp ik helemaal, het is ook een behoorlijke klus die geklaard moest worden aan de hand van het raadsbesluit dat heel omvangrijk was en wat inderdaad ook geen neutrale tekst is. Want het raadsbesluit is natuurlijk de wens van het college om op basis daarvan dit amendement op te stellen. Maar ik denk echt dat het niet verstandig is om zo'n toelichting, die dus op punten niet neutraal is, op te nemen want dat gaat echt in tegen het referenduminstrument waarmee je aan de bevolking de vraag voorlegt 'oké, wat vinden jullie van ons besluit?'Dat kunnen zelezen, ze krijgen informatie thuis van het college, die neutrale informatie. Dus iedereen kan zich vooraf informeren. Ze kunnen zich wat mij betreft ook nog informeren in het stemlokaal, maar niet in het hokje, maar doe het niet op het stembiljet, niet met deze tekst. Daar moet echt langer naar gekeken worden en daar heeft de Referendumcommissie een belangrijke rol. Het is niet de rol van de gemeenteraad om informatie over het referendumondenarerp te verschaffen. Dat is de rol van het college met de toezichthoudende rol van de Referendumcommissie.

De voorzitter: lk ga even naar mevrouw Van der Meer.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Voorzitter. lk heb net onze verordening bekeken en het vaststellen van wat er op het referendum komt, is een zaak van de raad. We hebben zelfs in onze hele verordening het woord 'neutraal' niet staan, ook niet over de toelichting. Er staat eigenlijk vooral in dat het een vraag moet zijn die eenvoudig met ja of nee te beantwoorden is. lk ben er eigenlijk van overtuigd dat we ons prima houden aan onze eigen Referendumverordening en er is geen wettelijke verordening of geen wet meer over het referendum. Dus we kunnen dat invullen zoals de raad dat zelf wil. De voorzitter: Mevrouw Veerbeek.

Mevrouw Veerbeek: Dat klopt, bij de vraagstelling staat inderdaad dat het een heldere vraag moet zijn en met ja en nee te beantwoorden. Er staat ook helemaal niets over dat er een toelichting bij moet

staan, er staat wel verderop in de verordening dat het college informatie geeft zodat elke burger goed geïnformeerd een afuveging kan maken. De voorzitter: De heer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter. lk wil ook wel graag antwoord op de vraag van mevrouw Kraneveldt want anders zitten we hier een heel lange discussie te voeren, maar als die ruimte er is om over drie weken een besluit te nemen, denk ik dat het goed is, met alle informatie die hier nu gewisseld is, om daar toch even mee te wachten, want het gaat wel ergens over. lk denk dat het goed is voor alle fracties om daar nog een keer goed over na te denken en te kijken hoe we daarmee verder willen. Dus als die mogelijkheid er is, hoor ik dat nu graag. De voorzitter: Volgens mij is die mogelijkheid er niet want dan zitten we vol in de voorbereidingen van de verkiezingen. Dit was volgens mij - maar dat weet ik niet zeker, dat zou ik moeten navragen, de

uiterste termijn waarop de raad een besluit over de vraagstelling kon nemen want de volgende raad is eind december en dan komen we echt in de knoop met een aantal processen die ook te maken hebben met de logistieke kant. Dus dat is volgens mij niet met wat we nu voor hebben liggen. Dus ik kan u niet helpen op dat vlak. Mevrouw Bink.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): lk ben het even een beetje kwijt voozitter, als ik nu aan mevrouw vraag: als we nu alleen de vraag stellen 'wilt u dat het nieuwe afualbeleid wordt ingevoerd - ja of nee?' en de toelichting stuurt het college aan huis, dan is het in orde? Mevrouw Veerbeek: Als u het amendement wijzigt en dus alleen die vraag laat staan 'wilt u dat het nieuwe afualbeleid wordt ingevoerd, ja of nee?'dan is het prima, daar hebben we als Referendumcommissie in ieder geval niet de problemen die we nu hebben met die hele toelichting. lk denk dat het goed is om dan ook te zeggen dat de informatie die de burgers thuis krijgen, dus informatie is die namens het college wordt verstuurd en waar wij als Referendumcommissie naar kijken. Het is volstrekt

raad 29 november 2021

23

duidelijk nu ook voor het college en de ambtenaren die dat moeten schrijven dat de raad hecht aan deze informatie en dat die in ieder geval venruerkt moet worden in de informatie die men thuisgestuurd krijgt. De vootzitter: lk ga naar mevrouw Van der Meer en dan wil ik dit debat zo langzamerhand echt gaan afronden want anders blijven we hier te lang bij hangen, volgens mij zijn de argumenten in voldoende mate gewisseld. Mevrouw Van der Meer.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): lk zit nu steeds in de verordening te kijken en ik zie nergens staan dat de toelichting een zaak is van het college, maar misschien kijk ik er overheen. Naar welk artikel verwijst u? De voorzitter: Mevrouw Veerbeek.

Mevrouw Veerbeek: lk heb de verordening nu even niet paraat, ik weet niet of mijn medecommissielid dat wel heeft. Het college verstrekt informatie. Hier wordt telkens de term toelichting gebruikt, omdat u daarvoor heeft gekozen in uw amendement, maar de term toelichting komt eigenlijk in geen enkele Referendumverordening voor omdat er over het algemeen geen sprake is van een toelichting. De vootzitter: Mijnheer Van Steenis en dan ga ik langzamerhand afronden want anders blijven we dit argument uitwisselen en volgens mij is dat in voldoende mate gedaan. De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank voorzitter, ik hoor de suggestie die wordt gedaan om op het stemformulier echt alleen de vraag te houden. Met de toelichting die dan naar huis gestuurd is en de toelichting die in de stembureaus aanwezig is zou dat in onze optiek voldoende moeten zijn en ik denk dat het dan wel goed is om daar nog even kort over te schorsen om even wat afstemming met de collega's te hebben. De vootzitter: Dat is goed, maar dan stel ik eerst voor dit even helemaal af te ronden en dan... Mijnheer Zamani, maar ik ga echt naar een afronding toe want anders blijven we de argumenten hierover uitwisselen en die zijn volgens mij voldoende mate uitgewisseld. Mijnheer Zamani, gaat uw gang.

De heer Zamani (D66): Dank u wel vooaitter, ik heb een vraag aan de burgemeester want ik hoor mevrouw Veerbeek aangeven dat we straks in de problemen komen als er bezwaar wordt ingediend en ik ben benieuwd wat u ervan vindt als een deskundige dat zegt. Burgemeester Bezuijen: lk vind het nooit goed als mensen bezwaar tegen onze besluiten indienen maar dat kan, dat is volgens mij gewoon een recht dat je hebt. Als dat zou gebeuren dan kan dat. We hebben hier geen juridische toets op gedaan en dat is volgens mij ook niet de vraag die hier voorligt, u gaat over de vraagstelling van het referendum. Zo hebben we dat ook vanaf het eerste moment met u gecommuniceerd en als de raad dit uiteindelijk vaststelt, dan is dit het hoe de vraagstelling zal luiden. Maar ik kan op dit moment geen inschatting maken van de juridische risico's, dat weet ik niet, maar die zijn er altijd want ook tegen dit soort besluiten kun je in beroep gaan, dat is zo met alle besluiten die wij vanavond nemen volgens mij. Mijnheer Zamanl De heer Zamani (D66): Maar mevrouw Veerbeek zei net 'ik zie juridische risico's als dit zo wordt ingediend, als er straks op het stemformulier zo'n toelichting komt te staan'. Zij is de deskundige en zij geeft aan 'ik zie risico's'.

lk vraag me af: vindt u dat oké? Gaan we dat inderdaad zo doen? Of zegt u 'nee, misschien moeten we hier inderdaad verder naar kijken en moeten we het anders doen?'

Burgemeester Bezuijen: Toch even voor alle helderheid, volgens mij gaat het hier over de vraag... lk kan het op dit moment niet ovezien, de juridische risico's zijn niet getoetst hierop, we hebben te allen tijde juridische risico's, want als we besluiten nemen, kan iedereen in bezwaar en beroep gaan tegen een besluit. Dat kan altijd bij de overheid, dus dat is op zichzelf niet opmerkelijk. Heeft dit extra juridische risico's? Dat weet ik niet, dat zegt mevrouw Veerbeek en dat kan, maar daar kan ik geen oordeel over vellen. Wat mij betreft, is dat nu wat voorligt. U heeft een amendement ingediend met vraagstelling. Dat ligt nu voor, daar heeft de Referendumcommissie zoals het hoort, haar reactie op gegeven en dan zult u daar een besluit over moeten nemen.

24

raad 29 november 2021

De voozitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Als u zou toezeggen dat de informatie in de informatievoorziening van het college gaat lijken op de toelichting zoals die in het amendement staat en dat er nog een advies van de Referendumcommissie overheen kan of het nog iets neutraler geformuleerd kan worden, dan zou het mij wel een lief ding waard zijn om de toelichting uit het amendement te halen. Dat zeg ik even richting mijn collega's. Dan kunnen we misschien toch hetzelfde bereiken. maar doen we het niet verkeerd op juridisch vlak. Burgemeester Bezuijen: Maar nogmaals, dat is aan u. We kunnen altijd kijken of de tekst die nu gemaakt is straks op een andere manier wordt geformuleerd in de informatievoorziening naar onze inwoners, alleen in eerste instantie moet u de vraagstelling vaststellen. Het advies van de Referendumcommissie is om uiteindelijk dit deel eruit te halen en dat is aan u. En als u zegt 'dat halen we eruit', gaan we natuurlijk ook kijken welke tekst we mee kunnen nemen in de informatievoorziening. Dat spreekt voor zich. Mevrouw Bink en dan mijnheer Duiven. Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Voorzitter, dank u wel. lk denk dat het niet zo moeilijk is. Als we als raad opdracht geven om de toelichting op te nemen die uit een vastgesteld raadsbesluit wordt overgenomen, zou u daar toch geen bezwaar tegen kunnen hebben. Dat lijkt me heel erg vreemd.

Burgemeester Bezuijen: Dat heb ik volgens mij ook niet gezegd, ik heb alleen gezegd dat u eerst een besluit moet nemen en de Referendumcommissie heeft geadviseerd om de toelichting er nu uit te halen en daar op een later moment op terug te komen, omdat het via de Referendumcommissie zal lopen. Dan is het aan u om daar een besluit over te nemen. Mijnheer Duiven. De heer Duiven (WD): Dank u wel voorzitter. Het is begonnen met de toelichting op het derde punt dat het niet neutraal en niet objectief zou zt1n. lk vind de poging om het raadsbesluit in eenvoudige toegankelijke taal te gieten, anders dan wat de Referendumcommissie ons heeft voorgeschoteld, om dat compleet en integraal, genuanceerd en gewogen op te schrijven, op zich al neutraal en objectief. Neutraler en objectiever dan wat de Referendumcommissie ons heeft voorgeschoteld; een incomplete set met vragen, een niet complete opsomming van relevante punten uit het raadsbesluit. Dat vind ik zeker niet neutraal en objectief dus wat dat betreft vind ik dat u een behoorlijk kwetsbare positie inneemt.

Dat gezegd hebbende, ik vind dat als we hier als raad breed, dus over de volle politieke scope van wat we in de politiek in Zoetermeer kunnen bieden, dertien raadsfracties, tot een tekst kunnen komen - toegankelijk, eenvoudig geformuleerd, compleet - dan vind ik dat er op zich al het meest ultieme bewijs van dat het kennelijk neutraal en objectief is. Dat is een stelling en ik daag u uit om daar wel op te reageren. De voorzitter: Mevrouw Veerbeek, gaat uw gang.

Mevrouw Veerbeek: lk zit even te denken want ik heb ook nog een paar andere vragen staan en misschien is het handig als ik het rijtje gewoon even afga. Mevrouw Van der Meer vroeg zich af waar in de Referendumverordening stond dat het college objectieve informatie moet verstrekken. Dat is artikel 11 en dan onder 1, en dan heb ik een beetje rare nummering door mijn print, maar het is in ieder geval artikel 11. Mevrouw Frinking gaf een verduidelijking en gaf aan dat wij als Referendumcommissie bij de verstrekking van de subsidies aan burgers of instellingen die een campagne willen houden een rol hebben. Dat klopt, de rol die wij daar ons Referendumcommissie in hebben, is adviseren aan het college dat besluiten neemt of de aanvrager wel of geen subsidie krijgt, Maar we hebben geen rol in hoe de aanvrager de activiteit uitvoert. Er is vrijheid van meningsuiting dus als mensen met spandoeken met wat voor tekst ook gaan lopen, gaan wij daar niet over. Als mensen spandoeken willen maken en daar subsidie voor aanvragen, een beetje een raar voorbeeld misschien, dan kunnen wij afwegen of ze wel of geen recht op subsidie hebben, maar de teksten die zij verspreiden, daar gaan we niet over. Pas bij het terugkijken bij de subsidieverantwoordingsoverleggen kun je toetsen of ze, als ze hebben aangevraagd om campagne voor te voeren, inderdaad een voor-campagne hebben gevoerd.

En geen neutrale of een tegencampagne. Maar we hebben absoluut een rol. Er was nog een vraag. Of er bezwaar en beroep mogelijk is tegen de uitslag van het referendum. Ja, ten eerste heeft u als raad een heel belangrijke rol bij de uitslag van het referendum, dat heeft u ook bij de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen. U moet namelijk de rechtmatigheid van de verkie-

raad 29 november 2021

25

zingen controleren. De oude raad zal op basis van de processen-verbaal van de stembureaus moeten kijken 'zijn er bezwaren ingebracht en hebben anderen signalen opgevangen over die dag dat er onrechtmatigheden zijn, dat dingen fout zijn gegaan in het stemlokaal?' Dan kunnen mensen bezwaar indienen en moet u afiltregen of u vindt dat de verkiezingen over zouden moeten. Tegen dat besluit van de raad, als jullie zeggen 'nee, alles is prima gelopen, de verkiezingen waren rechtmatig', staat nog wel beroep open. Dan zou iemand volgens mij meteen naar de Raad van State kunnen gaan - je gaat niet eerst het de hele rechtssysteem door - maar dat is nog nooit eerder voorgekomen voor zover ik weet. Maar u heeft als raad een heel belangrijke rol om op basis van wat er op de verkiezingsdag is gebeurd te bekijken of dat rechtmatig is. Dat is wat anders dan het besluit, want u neemt vanavond als het goed is een besluit over de vraagstelling. Daar staat ook bezwaar en beroep tegen open, volgens het normale proces. Dat is een heel ander proces. Als iemand een voorlopige voorziening aanvraagt, kan die ook bij wijze van spreken het referendum gaan uitstellen. lk ga ervan uit dat dit allemaal niet gebeurt en dat u in al uw wijsheid een goed besluit neemt. De laatste vraag was van mijnheer Duiven die aangaf dat de vraagstelling van het Referendumcommissie misschien ook niet neutraal en objectief is.

Het is denk ik de vorige keer ook in de commissievergadering goed aan de orde gekomen dat ons materiaal waarop we ons hebben gebaseerd het raadsbesluit is dat voorligt. Op basis daarvan hebben wij ons best gedaan en geprobeerd daar zo dicht mogelijk bij te blijven. U heeft dat ook gedaan, op een andere wijze en meer wil ik er eigenlijk niet over zeggen.

De vootzitter: Dank u wel mevrouw Veerbeek. Volgens mij hebben we het dan in voldoende mate gewisseld. Het is het einde van uw tweede termijn namens de Referendumcommissie. Dank daarvoor, dank voor uw bijdrage en dank voor het werk, dat is ook al gezegd. lk heb als portefeuillehouder daar zelf niet zoveel aan toe te voegen dus ik stelvoor deze beraadslaging te sluiten. lk weet dat mijnheer Van Steenis nog over een schorsing heeft gevraagd maar mijn voorstel is om nu door te gaan omdat we nog niet gaan stemmen nu. Dus u heeft straks ook nog tijd in een andere schorsingsperiode om met elkaar te overleggen over dit amendement. En dat kan altijd nog aangepast worden, ook mondeling als daar behoefte aan is. Dat laat ik aan de raad over. lk wil de beraadslaging over de vraagstelling afronden en volgens mij kunt u daar straks ook uw voor- of nadeel mee doen bij de stemmingen. Mijnheer Smitskam. De heer Smitskam (PW): Kunnen we kort een stoelenwissel houden, voorzitter? De voorzitter: Ja dat kan altijd, dus ik schors even kort de vergadering. lk hoor nu een vezoek om vijf minuten, dan doen we dat even. We schorsen vijf minuten tot20.21uur. lk schors de vergadering. Schorsing De vootzitter: Mag ik u vezoeken uw plaats weer in te nemen? lk heropen de vergadering en we zijn aangekomen bij agendapunt 8.b.

b. RaadsvoorstelVaststellen criteria wijzigingsbevoegdheid middengebied Entree De voorzitter: lk had mevrouw Van der Meer al staan, ik kijk even wie verder het woord hierover willen voeren. De heer Mooiman, mijnheer Blansjaar, mijnheer Van Gils, mijnheer Bos, mijnheer De

Jong, de heer Boerboom, mevrouw Kraneveldt, de heer Weening, de heer Meijroos en mevrouw Bink. Mevrouw Van der Meer, gaat uw gang. Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Ja voozitter, Zól Zoetermeer was op een aantal punten na voorstander van de Entree met 3500 woningen. Dat worden er nu bijna 6000 en daar hebben we al eerder niet mee ingestemd. Als we kijken naar deze criteria voor de wijzigingsbevoegdheid, zien we in het raadsbesluit eigenlijk onvoldoende echt duidelijke criteria staan en het bleek in de commissievergadering niet uit te leggen op welk moment de afweging wordt gemaakt. ln de toelichting staat dat de aandachtspunten uit de bijlage zijn meegenomen, maar ze staan niet in het raadsbesluit. ln feite zijn er al afspraken gemaakt met de ontwikkelaars. Dus wie houden we hier voor de gek? Wij zullen tegen dit voorstel stemmen. Dank u wel voozitter. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van der Meer. De heer Mooiman

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voozitter, de PW Zoetermeer is, zoals vaker gezegd, voor-

26

raad 29 november 2021

stander van de bouw van 10.000 of 16.000 woningen, alsmede van de nieuwe stadswijk Entree. De nu voorliggende wijzigingsbevoegdheid geeft het bestemmingsplan een flexibel karakter, waardoor er onder voonaraarden van onder andere de behoefte maximaal 1200 extra woningen kunnen worden gerealiseerd op een totaal van 5700 woningen. Het is van belang om bij te kunnen sturen om zo een continuerende bijdrage te kunnen leveren aan het oplossen van de prangende woningnood. En de bevoegdheid is tevens onderhavig aan een set voonruaarden die onzes inziens afdoende kaders stellen voor eventuele toekomstige besluiten. Dank u wel voozitter. De voorzitter: Dank u wel de heer Mooiman, mijnheer Blansjaar, gaat uw gang.

De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel voozitter, de PDvZ vindt het eigenlijk overbodig dat er een onderzoek wordt gestart naar de actuele behoeften voor de gelegenheid met een geldigheid van twee jaar dat moet aantonen dat de vraag naar woningen groter is dan de 4500. Er zijn absoluut meer woningen nodig in Zoetermeer, maar deze moeten niet allemaal in het Entreegebied komen. Het antwoord van de PDvZ is dan ook nee, er zijn meer plekken in Zoetermeer waar woningen gerealiseerd kunnen worden. De PDvZ vindt een onderzoek naar de toename van fijnstof en de effecten voor de toekomstige bewoners belangrijker; door de toename van verkeersbewegingen zal het fijnstof aanzienlijk toenemen. Voozitter, tot zover. we zullen tegen het voorstel stemmen. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Blansjaar, de heer Van Gils. Gaat uw gang.

De heer Van Gils (WD): We hebben er tijdens de commissievergadering al uitgebreid over gesproken. Het mag duidelijk zijn dat mijn fractíe een groot voorstander is van deze wijzigingsbevoegdheid. Met de wijzigingsbevoegdheid krijgen de plannen in de Entree de flexibiliteit die nodig is als je zo'n grootschalig woningbouwproject gaat uitvoeren. ln de commissie werden van verschillende kanten ook nog verbeteringen aangedragen voor het raadsvoorstel. We zijn blij dat het college voortvarend is geweest en deze verbeterpunten in het raadsvoorstel heeft venrerkt. Daarmee ligt hier nu een voorstel dat, als we de commissiewoordvoerders mogen geloven, op brede steun kan rekenen. Daarmee zijn we een stapje dichterbij de realisatie van een hoop woningen die zo hard nodig zijn in onze stad. Dank u wel. De voozitter: Dank u wel mijnheer Van Gils, dan mijnheer Bos, gaat uw gang.

De heer Bos (D66): Dank u wel voozitter. lk heb een minuut extra gevraagd. Er staat nu een, maar dat moet zijn twee minuten. lk heb bevestiging van de griffie gekregen daarvan. De voorzitter: Gaat uw gang.

De heer Bos (D66): D66 heeft de vorige keer aandacht gevraagd voor een positief effect op de leefbaarheid van de omliggende wijken. Dat zou geconcretiseerd worden in dit voorstel. Er staat nu dat er een positief effect te zien moet zijn op de relatie met de omliggende woonwijken, dus de vraag aan wethouder is: is dat nou semantisch taalgebruik of een inhoudelijke verandering en zo ja, welke dan precies? ln de toelichting worden enkele thema's benoemd, maar het blijft onduidelijk en vaag hoe je daar har-

de resultaten aan kunt ontlenen. Daarom steunen we het PvdA-amendement voor een onafhankelijk ondezoek, al vinden we dat nog steeds ook gratuit, want elk bureau noemt zich per definitie onafhankelijk en we weten ook dat vaak geldt'wie betaalt, die bepaalt', binnen procentuele grenzen, die vaak wat diffuus ook zijn. Een uitkomst zou kunnen zijn dat het gestructureerde buurtoverleg bij het onderzoek betrokken wordt. Dat geeft ons meer vertrouwen in de echte onafhankelijkheid van het onderzoek. Graag krijgen we van de wethouder een toezegging daartoe. Voorts vroegen wij om informeren van de gemeenteraad voorafgaand aan het collegebesluit, zodat wij, als raad, er ook nog zo nodig iets van kunnen vinden. Dat is nu gelukkig toegevoegd. Het PvdAamendementen over de termijn van vier weken steunen we ook in dat verband. Tot slot, Het is goed dat de GGD rapporteeÉ over een geschikte woonkwaliteit van de gebouwen aan de A12. Wij geven aan dat in de uitwerking van deze plannen toch het venijn nog kan schuilen, gelet op onze ervaringen met de Luxemburglaan 70. We dienen te waken voor projectontwikkelaars die creatief boekhouden met decibellen of frjnstof. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Bos, mijnheer De Jong, gaat uw gang

raad 29 november 2021

27

De heer De Jong (CDA): Voozifter, dank u wel. De CDA-fractie kan instemmen met het voorliggende voorstel inclusief de verbeterpunten na de commissie. We vonden het gesprek dat we hier in de commissie over gevoerd hebben positief en ik ben nog wel benieuwd of er op het gebied van leefbaarheid en Positieve Gezondheid nog iets meer mogelijk is. lk heb daar ook in de commissie voor gepleit en ik zag dat een motie van Groenlinks in die richting gaat. lk ben benieuwd hoe de wethouder daarop zal reageren. De voorzitter: Dank u wel mijnheer De Jong, mijnheer Boerboom, gaat uw gang

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter, ook Groenlinks is blij met de aanpassingen aan het stuk en we herkennen de drie expliciete punten die wij eerder hebben gemaakt waar het gaat

over criteria, het informeren van de raad aan de voorkant en het toevoegen van de

corporatiewoningen op de gemeentelijke kavel. Toch blijft het voor ons wel een spanningsveld met aan de ene kant die flexibiliteit die je in het gebied wilt en aan de andere kant de concreetheid van die criteria. lk heb de afgelopen dagen met de ambtenaar nog van gedachten gewisseld en onze grootste zorg blijft daardoor nu vooral zitten bij de omliggende wijken. Specifiek waar het gaat om de luchtkwaliteit omdat er toch extra vervoer komt. Dat zou sowieso al plaatsvinden, maar met deze wijzigingsbevoegdheid zal dat nog toenemen en daarom dienen wij nog een motie in om specifiek aandacht voor de luchtkwaliteit in die omliggende wijken te hebben. En daarbij wil ik het in de eerste termijn laten. Dank u wel.

Motie nr. 211142 ingediend door GroenLinks, PvdA, D66 Aandacht voor luchtkwaliteit in bestaande stad

"De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 29 november 2021; constaterende dat . er op dit moment grote binnenstedelijke ontwikkelingen plaatsvinden, in het bijzonder rondom Driemanspolder en Meezicht; ovenregende dat: . de luchtkwaliteit vermoedelijk binnen de wettelijke kaders blijft, maar deze veel meer ruimte bieden dan de door de WHO gestelde normen die als gezond geclassificeerd worden; . de luchtkwaliteit in bestaande wijken zal afnemen, met name door een toenemende druk van

.

voertuigverplaatsingen ; er vanuit bestaande projecten vooral wordt gefocust op de nieuwe gebiedsontwikkeling;

vezoekt het college:

r .

te onderzoeken welke maatregelen er genomen kunnen worden in de bestaande stad (met name Driemanspolder en Meezicht) om de luchtkwaliteit te verbeteren;

voor het voorjaarsdebat te rapporteren hoe hier invulling aan kan worden gegeven en daarbij waar mogelijk aan te sluiten bij bestaande projecten;

en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter: Dank u wel mijnheer Boerboom, mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voozitter, de PvdA is en blijft tegenstander van een wijzigingsbevoegdheid van het college om in de Entree maar liefst 1200 woningen meer te bouwen dan eerder is afgesproken. Het gaat hier om meer dan 25o/o extra woningen. Daar hoort de raad aan te pas te komen, want zoveel meer woningen heeft een enorme impact op bouwhoogte, ontsluiting, parkeerdruk, voorzieningen, enzovoorts. Maar die wijzigingsbevoegd is er wel gekomen via een raadsbesluit. De voozitter: Mevrouw Kraneveldt, een interruptie van mijnheer Van Gils. De heer Van Gils (WD): Voozitter, ik teken toch bezwaar aan tegen het feit dat we het er meermaals over hebben gehad en dat ook meermaals al is benadrukt dat het gaat om dezelfde bouwvolumes, op dezelfde locaties, alleen om een andere invulling binnen de vier muren en dat mevrouw Kraneveldt dan toch onjuistheden blijft verspreiden.