Notulen raad 21 februari 2022 - vastgesteld

Dat betekent dat, wat ons betreft, er voldoende checks and balances in de organisatie zijn om ervoor te zorgen dat de juiste mensen op het juiste moment worden geïnformeerd . Zodat ook door de juiste mensen het juiste besluit kan worden genomen. Dit moet echt zo spoedig mogelijk worden gewaarborgd. We zijn tenslotte blij, voorzitter, dat we over de rol van de gemeente en de burgemeester ten aanzien van dergelijke activiteiten in de context van het veiligheidsbeleid gaan spreken in onder andere het seniorenconvent en een technische bijeenkomst. Het gaat mijn fractie dan om de vragen: welke taken moeten wij als gemeente willen uitvoeren? Waar begint en eindigt de verantwoordelijkheid van de burgemeester in het'crimefighten'en in het ondezoek doen naar dergelijke ontwikkeling? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Schoonbeek. Dan is mevrouw Van der Meer de volgende die het

30

Raad 21 lebruari2022

woord tot ons richt. Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Voorzitter, ik doe het van hier. De voorzitter: Gaat uw gang.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Voozitter, het voelt vaak als heel oneerlijk, de boeven, criminelen en terroristen houden zich aan geen enkele regel en doen de maatschappij met geld en wapens grote schade aan. Tegelijkertijd moeten de bestrijders van die gewetenloze mensen zich houden aan allerhande regels. Dat voelt oneerlijk, maar die regels zijn er niet voor niets. Die regels zqn er om onschuldige mensen te beschermen en dat is wat akelig is misgegaan in Zoetermeer. Het rapport van Van der Feltz laat duidelijk zien dat de gemeente zich niet aan de regels heeft gehouden. En we begrijpen allemaal dat degenen die later hebben vernomen dat er op geheime wijze ondezoek naar ze is gedaan en dat ze in een rapport worden genoemd, erg kwaad zijn. Het hele gebeuren heeft veel schade aangericht. Schade aan het vertrouwen, om te beginnen tussen de islamitische gemeenschap en de gemeente Zoetermeer. Goed dat er intussen excuses zijn aangeboden door het college. Zó! Zoetermeer sluit zich daar graag bij aan. Maar het gaat niet alleen om het vertrouwen tussen onze Zoetermeerders en de gemeente, het gaat ook om het vertrouwen tussen raad en college. Een van de eerste dingen die ik heb geleerd als raadslid is om heel zorgvuldig te zijn met het woord vertrouwen, want vertrouwen van de raad is de basis van het college. En als dat vertrouwen er niet meer is, dan houdt het op.

Voozitter, in Zoetermeer was het heel gebruikelijk dat als het nodig was, er in een besloten commissie of in een besloten raad van gedachten werd gewisseld. Dat is in de laatste jaren steeds minder geworden. Verschillende raadsleden, waaronder ikzelf, hebben aan de toenmalige burgemeester gevraagd om meer informatie over wat er gaande was op het gebied van veiligheid en radicalisering. Nu blijkt dat de burgemeester toen niet alleen de raad niet heeft ingelicht, maar ook het college niet en ook geen advies heeft gevraagd aan de directie of aan de afdeling Juridische Zaken. Eerlijk gezegd, als de toenmalige burgemeester nog in functie was geweest, had ik nu minimaaleen motie van afkeuring in mijn tas gehad. Natuurlijk hebben we overwogen of we de politieke verantwoordelijkheid van onze huidige burgemeester aan de orde zouden moeten stellen. Die is nu de aangewezen man om de verantwoordelijkheid op zich te nemen, en de kwestie is er serieus genoeg voor. En eerlijk gezegd hebben de memo's die we kregen ons nog niet overtuigd dat voldoende geborgd is dat iets dergelijks nooit meer kan gebeuren. Voozitter, we lossen het niet op met het wegsturen van de huidige burgemeester en we geloven burgemeester Bezuijen als hij zegt dat hij open ên transparant wil zijn, maar daar gaat het hier niet om. Het is gewoon niet altijd mogelijk om alles in het openbaar te bespreken.

Toch moet ook over niet-openbare dingen verantwoording worden afgelegd aan de raad en het lijkt ons noodzakelijk dat we heel degelijk afspreken hoe we met veiligheidsissues omgaan in dit huis. Daarom dient zo Zoelermeer samen met PvdA, ChristenUnie-SGP en Fractie Van den Berg een motie in om een protocol veiligheid op te stellen. Tot zover voorzitter.

Motie nr. 2202-05 ingediend door Zól Zoetermeer, PvdA, Gu, Fractie Van den Berg Protocol veiligheid

"De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 21 februari 2021; constaterende dat: door de gemeente Zoetermeer - onder verantwoordelijkheid van de vorige burgemeester - er opdracht is gegeven voor een ondezoek op basis van de methode participerend observeren waarvoor geen wettelijke grondslag bleek te bestaan; . dit ondezoek niets aan het licht heeft gebracht over mogelijk veruijtbaar handelen van de islamitische gemeenschap van Zoetermeer, maar wel veel schade heeft toegebracht aan het vertrouwen, dat door de toenmalige burgemeester en de ambtelijk betrokkenen, noch de directie, noch het college, noch de raad is geïnformeerd over dit ondezoek;

.

ovenltregende dat: van deze volstrekt ongewenste gang van zaken geleerd moet worden; in de betreffende periode verschillende leden van de raad hebben aangedrongen op meer openheid over het veiligheidsbeleid; de burgemeester in geval van calamíteiten en op het gebied van openbare orde bevoegd is om als zelfstandig orgaan besluiten te nemen, maar dat in alle gevallen verantwoording moet worden

. r .

Raad 21 februari2022

31

afgelegd;

het niet met zekerheid is te zeggen, maar dat het mogelijk was geweest dat iemand vragen had gesteld over de rechtmatigheid van het onderzoek als vooraf of tijdens het onderzoek meer mensen - zoals het college en de directie - kennis hadden gehad van deze kwestie; de suggestie dat de burgemeester de fractievoorzitters in het seniorenconvent in vertrouwen over bepaalde ontwikkelingen op het gebied van veiligheid op de hoogte kan stellen niet realistisch is, omdat geheimhouding in het seniorenconvent niet kan worden geregeld zoals bijvoorbeeld in een raadscommissie of in de raad; wel geborgd moet worden dat herhaling van onrechtmatig handelen niet meer kan voorkomen; draagt het college op: . een protocol veiligheid op te stellen waarin geregeld wordt hoe met alle veiligheidsissues - zoals ondermijning, radicalisering en georganiseerde criminaliteit - wordt omgegaan, en in dat protocol vast te leggen: 1. wanneer directie en juridische zaken worden ingeschakeld; 2. wanneer het college bij de besluitvorming wordt betrokken; 3. hoe voor de besluitvorming op dit gebied voor het hele college inclusief de burgemeester altijd een vierogenprincipe wordt gehanteerd; 4. hoe de raad veel duidelijker de kaderstellende en vooral ook de controlerende rol kan invullen, waarbij overwogen kan worden om een raadscommissie veiligheid in het leven te roepen; .

en een raadsvoorstel over dit protocol voor het zomerreces aan de raad te sturen zodat het in september 2022 kan worden vastgesteld ; en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van der Meer. Dan mevrouw Kraneveldt, u heeft anderhalve minuut extra aangevraagd, daarmee komt de spreektijd op 4,5 minuut. Aan u het woord.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voorzitter. Een ondezoek dat onrechtmatig was, dat in het geheim werd gehouden, dat niet bekend was bij wethouders of de gemeenteraad. Een ondezoek dat niet in de begroting terug te vinden was en de privacy van velen ernstig heeft geschonden, dat bij een onbekend aantal ambtenaren op het bureau is beland en dat een onbekend aantal mensen heeft benadeeld en beschadigd. Een ondezoek dat onnodig bleek, dat geen nieuwe inzichten opleverde en dat het veÉrouwen tussen de gemeente en de moslimgemeenschap in Zoetermeer ernstig heeft geschaad en waarbij er in de procedures op het stadhuis zaken gigantisch zijn misgegaan. Daar gaat het vandaag over en dat is ernstig. Het gaat om een ondezoek waarvoor we verantwoordelijk burgemeester Aptroot hier helaas niet ter verantwoording kunnen roepen. Hij heeft er als opdrachtgever van het geheime onderzoek een bestuurlijke puinhoop van gemaakt. En we vinden het heel vervelend dat we dat moeten constateren. Hij verschuilt zich achter de ambtelijke afirikkeling van een onderzoek dat hij zelf heeft geaccordeerd zonder zijn collega's in het college of de raad te informeren. Hij wist als ervaren bestuurder echt wel wat hij deed en wat hij deed was verkeerd, gewoon verkeerd. De voozitter: lk heb een interruptie voor u van mijnheer Nawijn.

De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Mevrouw Kraneveldt zegt daar in korte woorden heel wat, maar hoe weet u dat de vorige burgemeester opdracht heefi gegeven tot het NTA-ondezoek? Want dat is tot nu toe nog niet duidelijk geworden. De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Volgens mij heb ik gelezen dat hij er wel degelijk van wist en hij is politiek simpelweg verantwoordelijk. Daar kan je dan niet van weglopen. De voorzitter: U heeft een vervolgvraag, mijnheer Nawijn?

De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Ja, dat hij verantwoordelijk is en dat sooÉ dingen, is allemaal prima, maar u zei 'hij heeft opdracht gegeven tot'. Dat is wel wat anders. De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt.

32

Raad 21 februari2O22

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Zoals ik het heb gelezen, is er op een gegeven moment over gesproken 'goh, moeten we dat ondezoek wel doen?' En de burgemeester heeft niet gezegd 'dat gaan we niet doen'. Het is gewoon gebeurd. Onder zijn verantwoordelijkheid, daar kunnen we niet voor weglopen. En het past ook wel in een patroon van een burgemeester die toen wij als fractievoorzitters bijvoorbeeld toen het ging om de nachtclubs vroegen 'informeer ons nu eens, we willen niet in de weg lopen, we willen geen spoeddebat aanvragen, maar informeer ons, desnoods in vertrouwen, dan kun je aan de slag' ons niet wilde informeren en daar... De vootzitter: Mevrouw Kraneveldt, ik heb nog een interruptie van de heer Mooiman en daarna van mijnheer Van Gils.

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voozitter. lk heb toch moeite met de manier waarop dit debat eigenlijk nu al van start gaat. We hebben het hier over een persoon die zich niet kan verdedigen, tegen wie een hele hoop verwijten worden gemaakt op dit moment. Puntje bij paaltje is het college als geheel verantwoordelijk voor wat het college onderneemt en de verantwoordelijkheid ligt nu bij het college. Dus ik zou mevrouw Kraneveldt ook willen vezoeken bij de huidige verantwoordelijken de punten neer te leggen die zij neer wil leggen en niet bij iemand die daar niet meer voor verantwoordeIijk is. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dat vind ik geen recht doen aan de werkelijkheid zoals die is gebeurd. Ook een bestuurder die er niet meer is draagt nog steeds wel de verantwoordelijkheid voor de beslissing die hij destijds heeft genomen, alleen we kunnen hem er niet meer voor ter verantwoording roepen want hij is geen burgemeester meer. Maar ik denk dat ik het volste recht heb om te zeggen hoe de PvdA ertegen aankijkt. We vinden het ook helemaal niet leuk dat we dat moeten zeggen, maar ik denk dat we wel eerlijk moeten zijn over dat het zo gebeurd is en dat mag ook gezegd worden. lk denk dat mijnheer Aptroot daar heel goed tegen kan. De voorzitter: Dan ga ik naar mijnheer Van Gils.

De heer Van Gils (WD): lk sluit me aan bij de kritiek van de heer Mooiman voozitter, en ik wil eigenlijk bij u de vraag neerleggen hoe u daarmee omgaat want er wordt nu heel erg op de persoon iemand aangesproken, terwijl we het hebben over de functie van de burgemeester en die functie is nu vertegenwoordigd in een andere burgemeester. Dus de functie is hetzelfde, maar de persoon is veranderd. Maar ik heb er echt bezwaar tegen als we hier nu inderdaad een persoon die niet aanwezig is, met naam en toenaam gaan affakkelen zonder dat die persoon zich kan verdedigen, ook voor een gedeelte niet gebaseerd op feiten, maar op wat mevrouw Kraneveldt denkt dat er is gebeurd. De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): lk bepaal zelf , of onze fractie bepaalt, hoe we êrover denken en wij denken dat het zo is gegaan zoals we dat net gezegd hebben en het is hard en vervelend en we hadden het heel graag niet hoeven zeggen, en niet willen zeggen, maar we denken wel dat het zo is en dat het gezegd mag worden. lk denk dat dat ook recht doet aan waarheidsvinding. De voozitter: Mijnheer Nawijn

De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel. Mevrouw Kraneveldt bhjft brj haar inzet, maar ik wil als er iemand beschuldigd wordt, bewijs hebben. Heeft u dat? Dat is de eerste vraag. En het tweede is wat u nu zegt over de heer Aptroot gewoon smaad in de zin van het Wetboek van Strafrecht, als je zomaar iemand beschuldigt waar er geen bewijs is. lk vind dat u zich daar terdege van bewust moet zijn. De voozitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): lk ben mij heel goed bewust van wat ik zeg en wat ik heb gezegd, is dat ik het een bestuurlijke puinhoop vind en ik denk dat dat ook waar is. Het is een feitelijke constatering dat de burgemeester zijn collega's niet heeft geïnformeerd, ons niet heeft geïnformeerd en in het onderzoek is vast komen te staan dat het onderzoek onrechtmatig was. En dat heb ik gezegd.

Raad 21 'Íebruari2022

33

De voorzitter: Mevrouw Van der Meer met een interruptie.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Ja voozifter, richting mijnheer Nawijn, dan venrijs ik even

naar het rapport van Van der Feltz, naar nummer 42. Daar staat dat de toenmalige burgemeester opdracht heeft gegeven. Dus hij wist ervan en hij heeft opdracht gegeven. Daar hoeven we niet over te twijfelen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, dan ga ik naar mevrouw Kraneveldt voor het vervolg van haar bijdrage.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel mevrouw Van der Meer, want zo had ik het ook gelezen. Het is dan ook een dilemma voor de PvdA hoe we hier nu mee om moeten gaan. Het ondezoek naar hoe het is gegaan is nuttig en goed. Dank aan de huidige burgemeester dat hij dit zo snel heeft laten uitvoeren. Er zijn ook burgemeesters die de zaak in hun gemeente wat meer hebben gebagatelliseerd, deze burgemeester heeft het voortvarend opgepakt, waarvoor complimenten.

Maar het ondezoek van Van der Feltz stopt op punten waar wij juist verder zouden willen vragen. Voor ons blijven veel zaken onduidelijk. Om hoeveel mensen gaat het nu eigenlijk die in het NTAonderzoek genoemd worden, krijgen zij hier later last van? Hoeveel ambtenaren en anderen hebben het onderzoek ingezien? Waar bevindt het zich allemaal? Een systeemwisseling bij de NTA en nu zijn er data zoek? Als we op vernietiging van het onderzoek aansturen, gebeurt dat dan overal waar het naartoe is gestuurd? Heeft de gemeente misschien de wet overtreden? We weten het allemaal niet goed. We zouden in het kader van een volledigere waarheidsvinding een raadsenquête kunnen houden. Wij hebben die optie serieus in onze fractie besproken, maar dienen hieÉoe geen voorstel in. De vraag is namelijk of we daarmee dan wel de ontbrekende antwoorden zouden krijgen en of we daar de mensen die slachtoffer zijn geworden van dit onderzoek mee zouden helpen. Want enerzijds hebben ook zij er recht op om te weten wat er precies is gebeurd. Maar andezijds hebben zij ook recht op privacy en rechtsbescherming. En graag horen we ook hoe de collega's daarover denken. Bij ons blijft het wel wringen dat zoveel vragen onbeantwoord blijven, doen we daarmee recht aan de benadeelden en aan onze eigen controlerende rol? Laten we het hierbij zitten? Dat zijn belangrijke vragen.

ln ieder geval moeten we ons ook richten op de toekomst. Om herhaling te voorkomen, willen wij dat het college zich goed rekenschap geeft van waar het in de processen op het stadhuis zo faliekant mis heeft kunnen gaan. De PvdA wil aanpassing en aanscherping van het beleid. Wij willen een transpa-

rant en zorgvuldig stadsbestuur dat de informatievoorziening naar college en raad op orde heeft en daarom dienen wijde motie vanZól Zoetermeer mede in.

Ook willen we dat het college toezegt er alles aan te doen om te achterhalen of er niet toch bij NTA nog gegevens naar boven te halen zijn. Desnoods met juridische middelen en we willen dat alle betrokkenen inzage krijgen in de informatie die over hen is vezameld en zaken kunnen corrigeren. En we willen ook dat het college afdwingt dat het rapport vernietigd wordt en dat de sporen ervan ook bij derden, zoals NTA en een NCTV worden uitgewist. lk zie een interruptie. De voorzitter: Die had ik nog niet gezien, maar bij dezen. De heer Van Gils.

De heer Van Gils (WD): lk ben benieuwd of mevrouw Kraneveldt wil dat betrokkenen zaken kunnen corrigeren of dat het rapport wordt venruijderd; die twee lijken me nogal tegenstrijdig. De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): lk denk dat je het in stappen moet doen. lk denk dat je eerst de mensen die in dat rapport genoemd worden de gelegenheid moet geven het in te zien en daar ook iets over te zeggen, daar iets over in te brengen. Vervolgens denk ik dat je het moet vernietigen en dat je de sporen ervan moet uitwissen. Dat klinkt misschien gek, maar ik denk dat dat wel de nette stappen zijn om dat zo te doen, zodat je mensen ook het gevoel geeft dat 2e... Je kunt het ook meteen vernietigen maar dan weten mensen die erin staan nooit dat ze erin hebben gestaan en ik denk dat dat heel onbevredigend is. lk denk dat je dat mênsen niet aan kunt doen, want mensen weten heus wel wat er in de moskee gebeurt en wat er gezegd is en of ze daar misschien wel deel van uitmaken. Dus mensen verdenken elkaar misschien wel en dat is funest voor de gemeenschap, dus ik denk dat het heel goed is dat mensen sowieso die inzage krijgen. De voorzitter: Mijnheer Van Gils heeft nog een vervolgvraag.

34

Raad 21 Íebruari2022

De heer Van Gils (WD): ln het memo dat ik heb gelezen, staat al dat betrokkenen, mensen die erin staan, daar inzage in krijgen en dat lijkt mij ook een goede keuze dus daar sluit ik me bij aan. Maar daarna lijkt het me handig dat dat rapport gewoon zo snel mogelijk wordt vernietigd zonder dat we weer allemaal ambtenaren erop gaan zetten om het aan te passen en veertien versies maken en die ter inzage leggen want dan heb je alleen maar het risico dat dat vervolgens uitlekt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dat is ook zeker niet mijn bedoeling. Misschien had ik het woord 'corrigeren' niet moeten zeggen, maar het gaat me erom dat mensen die het betreft ook weten wat er over hen geschreven is en daar ook iets van kunnen vinden en dat vervolgens voor hen de sporen daarvan weggaan, zodatze daar in hun latere leven geen last meer van hebben. Het allerbelangrijkste, tot slot, is natuurlijk is natuurlijk dat het vertrouwen tussen gemeente en moslims in Zoetermeer wordt hersteld. Niet alleen met woorden, maar ook met daden. Hiervoor is een plan van aanpak nodig met budget en hiervoor dienen wij een motie in. Door ontmoeting en dialoog te organiseren, door afspraken te maken, gezamenlijk doelen te stellen, door activiteiten te subsidiëren misschien. Je kunt aan een ramadanfeest denken. Je kunt heel veel dingen vezinnen, door samen te eten, door samen concrete dingen te doen. Zo denken we dat dat mogelijk moet zijn en wij spreken de wens uit dat ook de gemeenteraad daarbij betrokken wordt, want wij zouden daarbij, denk ik, ook een rol kunnen vervullen. Dank u wel. Motie nr. 2202-06 ingediend door PvdA, Fractie Van den Berg Samen bouwen aan herstel van vertrouwen "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 21 februari 2021;

constaterende dat: r het gemeentebestuur op onrechtmatige wijze geheim onderzoek heeft laten verrichten naar de moslimgemeenschap in Zoetermeer; . het vertrouwen tussen de gemeente en de moslimgemeenschap in Zoetermeer hierdoor ernstig is geschaad;

overuegende dat: r extra inzet, inspanning en toenadering vanuit het gemeentebestuur nodig is om het vertrouwen te herstellen en de samenwerking met de moslimgemeenschap te versterken; . het niet alleen bij woorden (excuses en gesprekken) kan blijven, maar ook in daden zichtbaar moet worden dat de gemeente hier serieus werk van wil maken; . het college heeft aangegeven daar in dialoog met de moslimgemeenschap, de moskeeën en andere betrokken organisaties zoals het ILOZ vorm aan te willen geven; verzoekt het college: . een concreet plan van aanpakte maken om het vertrouwen te herstellen en de samenwerking te versterken; . hierbij aan te geven welke activiteiten het college zelf of samen met betrokken partijen daaÉoe wil ondernemen of organiseren en ook de raad te betrekken bij de invulling; . de suggestie van het ILOZ om de maatschappelijke bijdrage van levensbeschouwelijke organisaties (zie bijvoorbeeld Rotterdam door het Venarey-Jonker lnstituut) in beeld te brengen, daarin mee te nemen; . voor dit alles een bijpassend budget ter beschikking te stellen; o de raad hierover voor het voorjaarsdebat van juni 2022 via een memo te rapporteren; en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter: Dank u wel mevrouw Kraneveldt. Dan ga ik naar mevrouw Bink voor haar bijdrage.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel voorzitter. Terugkijkend, moskeebesturen dachten een vriend aan tafel te hebben. Men was open en transparant. Uit het ondezoek van Van der Feltz blijkt dat observeren van moskeebezoekers niet door de beugel kon en illegaal was. De huidige wethouders en burgemeester gaan diep door het stof. Het college zetzich in om de rapporten die in omloop zijn te vernietigen, kort nadat ze zijn ingezien door de betrokkenen. En nu? Los van dit alles, hoe nu verder? Het lijkt bijna een onmogelijke opgave. Je denkt een vriend aan tafel te hebben en deze

Raad 21 Íebruari2O22

35

blijkt jou te bespioneren. Ambtenaren, netwerkregisseurs en de toenmalige burgemeester wisten ervan. Waarom is er toen niemand opgestaan met de vraag 'wil ik hieraan meewerken?' Kijkend naar de toekomst, is Zoetermeer Vooruit blij dat gesprekken plaatsvinden tussen de burgemeester, wethouders, wethouder Ter Laak en de bestuurders van moskeeën en het ILOZ. Het memo van 18 februarijl. is wat Zoetermeer Vooruit betreft, een begin. De gemeenteraad vroegtijdig betrekken bij ontwikkelingen in het kader van de veiligheid en het plaatsen als een vast punt op de agenda van het seniorenconvent is positief en halflaarlijkse bespreking van politiecijfers, als het nodig is in commissie of technisch overleg te laten plaatsvinden, spreekt Zoetermeer Vooruit ook aan. Terugkijkend en naar de toekomst. Er is veel gebeurd, maar Zoetermeer Vooruit wil vooruitkijken. Het college, de moskeebesturen en het ILOZ willen dat ook. Het citaat van Martin Luther King is volgens Zoetermeer Vooruit hier van toepassing 'als je vertrouwen hebt, hoef je niet de gehele trap te zien om de eerste stap te zetten'. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel mevrouw Bink, dan mijnheer Boerboom voor zijn bijdrage. En misschien kan ik even gebruikmaken van de gelegenheid. lk werd net aangesproken door mijnheer Van Gils in een interruptie met een verzoek aan de voozitter of iemand die zich niet kan vervveren in dit debat wel of niet bij naam genoemd kan worden in de bijdrage. lk heb navraag gedaan en dat is geen enkel probleem. Bij dezen. Dan ga ik naar de heer Boerboom. De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voozitter, Groenlinks staat voor een Zoetermeer waar voor iedereen een plek is en voor een stad waar we privacy hoog in het vaandel hebben staan. Het zal u dan ook niet verrassen dat Groenlinks met grote teleurstelling kennis heeft genomen van het Van der Feltzrapport. Het rapport bevestigt ons vermoeden dat er geen wettelijke grondslag was om via het NTA een krachtenveldanalyse te laten doen door middel van participerend observeren van moskeebezoekers, zonder dat ztl daarvan op de hoogte waren. Voorzitter, dat is nog maar de eerste teleurstellende conclusie. Ook blijkt uit het rapport dat zowel raad, maar vooral ook college niet geïnformeerd zijn door de toenmalige burgemeester. Dat is ongehoord bij het inzetten van zo'n zwaar middel, dat nota bene wettelijk geen grondslag had. En helaas voorzitter, verrast ons dat niet.

ln het verleden was vaak het credo dat alles onder de bevoegdheid van de burgemeester viel en de raad zich daar niet te veel mee moest bemoeien. Wat Groenlinks betreft, moet er verandering komen in hoe we hiermee omgaan, een transparante werkwijze is absoluut nodig. Hoe gaat de burgemeester ervoor zorgen dat raad en college voortaan geïnformeerd worden over dit soort ingrijpende instrumenten en dat ook de politieke sensitiviteit die erbij hoort op orde wordt gebracht? Voozitter, ondanks dat het rapport nog veel vragen onbeantwoord laat, willen we vooral kijken naar de toekomst. De oprechte excuses van de burger en het college zijn een eerste stap, maar er is nog veel nodig om het vertrouwen met de islamitische gemeenschap, maar ook de andere geloofsgemeenschappen in de stad te herstellen. Te beginnen met de vernietiging van het rapport. Dit moet niet alleen bij de gemeente vernietigd worden, maar ook bij de NTA en de NCTV. De burgemeester heeft aangegêven te bekijken of dit juridisch afdwingbaar is. Kan de burgemeester aangeven dat, indien dit mogelijk bhjkt, hU dit ook gaat inzetten? Tot slot, voozitter, werken aan vertrouwen vraagt om meer. Groenlinks venracht dat de gemeente en de burgemeester initiatief nemen om hieraan te werken en daarvoor ook een plan opstellen.

Wat gaan we concreet doen? Wie is ervoor verantwoordelijk en welk budget is er nodig? Wij veruachten een positieve reactie van de burgemeester, inclusief wanneer de raad daar ook terugkoppeling van kan ontvangen. Laten we samen zorgen dat Zoetermeer straks weer wordt gezien als de inclusieve gemeente waar transparantie hoog in het vaandel staat. Dank u wel. De voozitter: Dank u wel mijnheer Boerboom, dan mijnheer Weening voor zijn bijdrage.

De heer Weening (ChristenUnie-SGP): Voozitter, de technische sessie van vorige week bracht eigenlijk weinig antwoorden op de gestelde vragen, dit terwijl we hier te maken hebben met een serieuze casus. Diverse gemeenten hebben een particulier onderzoeksbureau arm genomen om undercover onderzoek te doen naar de islamitische infrastructuur. Een ondezoeksvraag die inmiddels al acht jaar oud is. Hiertoe is een bureau geselecteerd met de naam Nuance door Training en Advies waarvan het niet duidelijk is wie dit bureau geadviseerd heeft en wie de methoden goedgekeurd heeft. Leuke naam trouwens, zeker dat'nuance'. Wij zijn blij met excuses van de burgemeester, maar die waren ook niet echt duur. Hoe goed zou het zijn als de toenmalige burgemeester ook zijn excuses zou aanbieden. Burgemeesters van andere plaatsen, denk aan de gemeente Delft, hebben duidelijk meer moeite om woorden van excuses te vinden. Maar zij waren dan ook vaak zelf acterend burgemeester op het moment dat opdracht tot on-

36

Raad 21 tebruari2022

derzoek werd gegeven. Het kan toch niet zo zijn dat onze belastingcenten worden besteed aan een bureau waarvan niet duidelijk is wie opdracht heeft gegeven en of de opdracht vooraf duidelijk was? Wij neigen naar aanvullend onderzoek. Voozitter, we willen de situatie van destijds niet bagatelliseren. ln die tijd was er alle reden om meer te willen weten over wat er gaande was in met name de Moskee Al Qibla. Duidel'rjk was dat jongeren uit deze moskee naar Syrië gingen om daar te strijden met lS. Echter, het was zoveel eenvoudiger geweest om gewoon de moskee te vragen wat er speelde. lk mocht vier jaar geleden de eerste Ambassadeur voor de Vrede zijn. lk mocht mijn eigen aandachtsgebied selecteren. lk heb toen gekozen voor het leggen van contacten met de moslimgemeenschap. lk heb de besturen van de Oranje Moskee en de Moskee Al Qibla bezocht en werd daar allerhaÉelijkst ontvangen. Het bestuur van de Moskee Al Qibla was bijzonder open over hun eigen strijd met een bepaalde groep die naar Syrië was gegaan of wilde gaan. Ze hebben daarop op een adequate wijze gereageerd, zo was mijn indruk. Daar hadden ze geen undercoveractie voor nodig. Waarom de gemeente dan wel? Voozitter, het lijkt me ook dat voor dit soort zaken duidelijke regels nodig zijn. En dat met dit soort zaken het mandaat van de burgemeester te ver gaat.

Daarom bieden wij mede met Zó! Zoetermeer een motie hieromtrent in het kader van een protocol veiligheid. Tot slot wil ik benadrukken tevreden te zijn met de excuses die de burgemeester heeft uitgesproken. Het vertrouwen moet immers hersteld worden en dit is een begin. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Weening, ik heb een interruptie voor u van de heer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter. lk hoorde mevrouw Kraneveldt al zeggen 'ik worstel met de vraag of er nog meer onderzoek nodig is'. lk hoor u eigenlijk ook zeggen 'eigenlijk heeft dit nog een onbevredigend gevoel'. Waar denkt u dan aan? Want wij worstelen er ook wel mee. Aan de ene kant denken we 'we willen meer informatie en echt die onderste steen boven hebben' en aan de andere kant blijven we dan de gemeenschap daarmee ook belasten, zogezegd, al die tijd, terwijl we eigenlijk misschien liever vooruit willen kijken en meer vanuit vertrouwen met elkaar willen samenwerken. Waar ligt voor u de nadruk? De voozitter: Mijnheer Weening.

De heer Weening (ChristenUnie-SGP): Er zijn best veel aanknopingspunten die vertrouwen geven om met elkaar door te gaan, is mijn indruk van de afgelopen jaren. Dit is een streep door de rekening en je wilt voorkomen dat er een soort open wond blijft en dat het steeds weer op gaat borrelen. Dat is voor ons een twijfelpunt. Moet je het dan niet tot op de bodem willen uitzoeken? We zijn er nog niet helemaal uit, daarom zeggen we ook 'we neigen ernaar'. We willen ook graag weten wat andere partijen daarvan vinden. De voorzitter: Dank u wel. Nog een interruptie van de heer Van Gils, gaat uw gang.

De heer Van Gils (WD): Dank u voozitter. Wat betreft het vraagstuk hoe andere partijen aankijken tegen een vervolgonderzoek. lk heb heel erg het idee dat we de rol van de gemeente met dit onderzoek wel helder hebben en dat het vooral bij de gemeente niet helder is wat dat adviesbureau al dan niet op advies van de NCTV heeft uitgevoerd. Maar denkt u dat de rol om dat uit te zoeken bij de gemeente ligt of bij de rijksoverheid? Want ik denk dat die rol eerder daar ligt en het is ook niet voor niets dat de minister er natuurlijk iets van heeft gevonden. lk vraag me ook af of we als Zoetermeer dat ooit boven krijgen want die middelen hebben we natuurlijk ook helemaal niet. De voorzitter: Mijnheer Weening

De heer Weening (ChristenUnie-SGP): Daar heeft u inderdaad een punt. Zoetermeer is niet de enige gemeente die dit heeft gedaan, meerdere gemeenten hebben deze weg bewandeld, dus het zou ook goed zijn als die gemeenten samen eens met elkaar zouden spreken over hoe dit op te pakken en gezamenlijk van start gaan met de minister en de NCTV want ik denk dat het anders toch blijft doorzeuren in de toekomst. lk denk dat we daar vanaf moeten willen met elkaar. De voorzitter: Mevrouw Van der Meer heeft nog een interruptie.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): lk hoor mijnheer Van Gils zeggen 'die middelen hebben we niet' maar die middelen hebben we natuurlijk wel. lk zal er geen voorstander van zijn, maar we kunnen

Raad 21 februari2022

37

gewoon met elkaar een raadsenquête houden en dan kunnen we mensen onder ede horen. Dat betekent dat dat ook kan voor alle ambtenaren. Ook degenen die uit dienst zijn gegaan en niet meer met ons wilden spreken, ook met de oud-burgemeester. Dat kan gewoon, die middelen hebben we. lk bepleit ze niet, maar we moeten niet zeggen dat het bij de overheid moet liggen, want de fouten zijn hier in de gemeente gemaakt.

De heer Weening (ChristenUnie-SGP): lk hoor daar geen vraag in, maar de fouten zijn gemaakt in heel veel gemeenten en ik denk dat het belang breder is dan alleen deze stad. Dat is waar we met elkaar een weg in moeten vinden hoe we dit het beste kunnen doen. De vootzitter: Dank u wel, dan gaan we naar mijnheer Weekenstroo voor zijn bijdrage.

De heer Weekenstroo (CDA): Voozitter. Het vertrouwen van inwoners in de overheid is geschaad. Onrecht is hen aangedaan en de gemeente heeft onrechtmatig gehandeld. Die conclusie kunnen we drie, vier maanden na de onthulling in het NRC met zekerheid stellen. Steeds vaker is het vertrouwen van de inwoners in de overheid een ondenruerp van zorg. lets dat we in de raad serieus moeten blijven nemen. lmmers, inwoners zijn van slag, kwaad door de onthullingen in de NRC. Het middel dat is ingezet door de overheid, hun overheid, participerende observatie, is zwaar. Daarmee kwam NTA achter de voordeur van inwoners. U en ik zouden daar ook van slag van zijn. Het rapport dat het college heeft laten opstellen, laat dan ook geen spaan heel van de inÍïltratie in de islamitische gemeenschap en zaagt alle juridische poten die als mogelijke grondslag aangevoerd hadden kunnen worden, vakkundig weg. Het rapport las dan ook als een thriller. Dank aan Van der Feltz voor het helder en begrijpelijk opschrijven. Binnen de afdeling, binnen de gemeente, was er de angst om informatie te missen binnen de groep inwoners. Het resultaat is dat een bevoegdheid is ingezet die niet bij de gemeente kan of moet horen.

Een bevoegdheid die volgens de antwoorden van voormalig burgemeester Aptroot bij een inlichtingeninstantie zou ontmoeten behoren, zoals de AIVD, zo constateert hijjaren na dato in gesprek met Van der Feltz. Een bevoegdheid die zonder enige bezwaren, zo blijkt ook uit het rapport, is gebruikt. Zo zijn er nog meer processen volledig de mist in gegaan. Waar het eigenlijk vanavond voor het GDA Zoetermeer over gaat, is zij aan zij werken aan het herstel van vertrouwen. Voorzitter, het onderzoek van NTA raakt de getroffenen hard. lnwoners die de overheid vertrouwen, dachten een goede relatie met de overheid te hebben opgebouwd in moeilijke tijden, waarin ook zij inzagen dat radicalisering in de eigen groep aanwezig kon zijn. Daarom verleenden zij medewerking om dit te achterhalen en te voorkomen. Voorzitter, mijnheer Schoonbeek zei het al, vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Herstel van vertrouwen zal een langzaam proces zijn. Voornamelijk zal de relatie tussen de gedupeerde groep inwoners en de gemeente weer moeten worden hersteld en dan gaat het, om een Rotterdams adagium te gebruiken, niet om woorden, maar om daden.

Dan naar voren kijken. Leden van het college geven aan het rapport niet te hebben gelezen, volgens ons om volledig begrijpelijke redenen. De afweging en de mogelijkheden zijn lastig. Aan de ene kant wilje excuses aan alle getroffenen aanbieden en die ook allemaal in kaart hebben. En aan de andere kant wilje eigenlijk ook niet weten wie die getroffen zijn. Het algemeen excuus in AD was dan ook een goede stap. ln de technische vragensessie van vorige week begreep ik dat de contacten weer worden aangehaald tussen in ieder geval het ILOZ en de gemeente. Ook werd er verzoek gedaan om vaker via welzijn contact te laten verlopen, in plaats van via veiligheid. Vanuit het CDA Zoetermeer willen we dat onderschrijven. Het is stigmatiserend om een geloofsgemeenschap altijd in de hoek van veiligheid en radicalisering te plaatsen. Dan tot slot, voorzitter. We zijn in een tijd beland waarin polarisering normaler lijkt te zijn geworden dan respect voor elkaar te hebben, waarin mensen liever in de eigen bubbel blijven zitten dan het gesprek met andersdenkenden aangaan. Laten we als raad heel scherp zijn en respect voor elkaar behouden, waarin wij het goede voorbeeld geven. Want dat kunnen we hier als raad, het goede voorbeeld geven aan onze inwoners. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel mijnheer Weekenstroo, dan kijk ik naar mijnheer Blansjaar om naar voren te komen om het woord tot ons te richten.

De heer Blansjaar (PDvZ): Voozitter, Zoetermeer heeft te maken gehad met veel uitreizende geradicaliseerde inwoners. Het is dan zaak om de oorzaak ervan te achterhalen. Hoe ga je dat controleren? Dat burgemeester Aptroot met het infiltrerend onderzoek in de moskee akkoord is gegaan, had wellicht te maken met het tijdsbeeld. Natuurlijk begrijpen wij de onrust bij de moslimgemeenschap. Het is ook goed dat excuses zijn gemaakt. Daartegenover staan de vele uitreizende Zoetermeerders. Daarbij

38

Raad 21 februari2022

speelde de landelijke aandacht voor de imams en buitenlandse geldstromen een grote rol. Dat de burgemeester dit blijkbaar op eigen houtje heeft kunnen beslissen, is natuurlijk op zijn minst vreemd te noemen. Hoe voorkom je dit? De hele procedure verdient in ieder geval niet de schoonheidsprijs. Tot zover, voozitter. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Blansjaar, dan mijnheer Van Gils. En na mijnheer Van Gils straks mijnheer Nawijn en de heer Mooiman. De heer Van Gils (WD): Dank u wel voorzitter. Tijdens de commissie hebben we Van der Feltz advocaten al bedankt voor het heldere rapport, maar hier uiteraard ook dank aan de burgemeester en het college voor de snelle uitvoering van de toezegging om hier helderheid over te creëren. Vanavond hebben we het over de politieke duiding van wat zich heeft afgespeeld. Het rapport schetst daarvan een situatie waarin onder de grote druk die zich rondom de dreiging in 2017 voordeed rondom radicalisering, een opeenstapeling van ernstige onzorgvuldigheden heeft voorgedaan. ln elke stap van het proces. En dat is betreurenswaardig, maar gelukkÍg laat het rapport ook een andere kant zien. Dat is dat er geen enkele aanleiding is om te denken dat het hier om opzet of andere kwade bedoelingen gaat. Uit het rapport blijkt ook niet dat de fouten tot stand kwamen door beleid of anderszins stelselmatig van aard zijn. Dat is natuurlijk positief.

Het lijkt dan ook een soort perÍecte storm waar de processen niet tegen bestand waren. Waar mensen werken, maken mensen fouten. Dat is in zekere zin nooit helemaal te voorkomen. Voor mijn fractie is daarom het belangrijkste nu om van deze fouten te leren en het geschade vertrouwen met betrokken organisaties en personen zoveel mogelijk en zo snel mogelijk te herstellen. Het is goed om te zien dat het college dat volledig onderschrijft en daarin ook al de stappen heeft gezet, te beginnen door het aanbieden van de verontschuldiging aan de betrokken organisaties. Als politici voelen we hier natuurlijk allemaal de drang om de oplossing aan te dragen om het onrecht dat eenieder is aangedaan te herstellen. Het is dan bijna frustrerend dat het colÍege ons hier het gras voor de voeten wegmaait, maar dat is het natuurlijk niet. De voozitter: lnterruptie van de heer Weening.

De heer Weening (ChristenUnie-SGP): Ja mijnheer Van Gils, bent u van mening dat een aanvullend excuus van de toenmalige burgemeester zal kunnen bijdragen aan het herstellen van het vertrouwen? De voozitter: Mijnheer Van Gils

De heer Van Gils (WD): Nee, ik maakte de opmerking net ook al even, en hoewel de voorzitter aangaf dat we hier personen mogen noemen, gaat het natuurlijk om de burgemeester in de functie van burgemeester. Daarbij vind ik het hebben over mensen op persoonlijke titel niet relevant. Het gaat om de burgemeester. lk denk ook niet dat dat serieus bijdraagt, want we hebben het ook in alle gevallen over het vertrouwen tussen de organisaties en de personen en de gemeente en niet over het vertrouwen tussen de organisaties en die persoon, dus ik vind dat echt twee volstrekt andere dingen en ook volledig overbodig. De voorzitter: Gaat u verder.

De heer Van Gils (WD): Het college maait ons dus het gras voor de voeten weg en dat is natuurlijk hartstikke positief. Ook de complimenten daarvoor aan het college, voor de schuldbewuste houding, het snelle excuus en het meteen met de betrokken organisaties en individuen in gesprek gaan. Ook goed dat er intern geëvalueerd wordt hoe we dit in de toekomst gaan voorkomen. Tot slot, dank, en dan richt ik me even tot de hopelijk nog aanwezige insprekers van de commissievergadering, voor hun begripvolle houding in dit hele proces. Het is bewonderenswaardig dat zij niet alleen hier, maar ook in hun gemeenschappen de positiviteit van de samenwerking met de gemeente blijven inzien en niet de deur hebben dichtgegooid. Dat is mijn inbreng voor vandaag. De voozitter: Dank u wel, mijnheer Boerboom heeft nog een vraag voor u.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter. Even terug in het verhaal van mijnheer Van Gils hebben we hem horen zeggen dat het een perfecte storm was, maar ik deel dat niet helemaal want volgens mij heeft u ook vaak genoeg gevraagd om meer openheid op het gebied van veiligheid en ik denk ook dat u net als wij privacy - want zo ken ik de WD ook, dat ze daar waarde aan toeken-

Raad 21 Íebruari 2022

39

nen - hoog in het vaandel heeft staan. Als er dan zo'n cruciaal onderzoek wordt gedaan waar we niet over geÏnformeerd worden en waar zelfs het college niet over geïnformeerd wordt en daarbuiten staat, kunnen we toch niet zeggen als bij een soort perfecte storm 'dat is per ongeluk misgegaan'? Dan moeten we daar toch veel serieuzer naar kijken en ook in brede zin kijken hoe we die informatieplicht goed kunnen organiseren? De voorzitter: De heer Van Gils.

De heer Van Gils (WD): lk heb daar ook over nagedacht en ik heb me ook afgevraagd 'welk proces kunnen wij nu nog in werking roepen dat dat gaat voorkomen?' Los van het feit dat we straks alle collegestukken als raad moeten goedkeuren, met de werkdruk en de onzorgvuldigheid die daar dan weer bij komt kijken, heb ik eigenlijk niet het idee dat het proces nu mis is gegaan, maar dat in alle stappen van het proces, dat begint bij de NCTV, maar ook bij een NTA zelf, de ambtelijke organisatie en dan tot slot de verantwoordelijk bestuurder natuurlijk aan de bel getrokken had kunnen worden en moeten worden. Dat had zich gewoon niet voor mogen doen. lk zou nu niet een oplossing kunnen bedenken, zeker niet als persoon die niet in die organisatie staat, die dat ineens helemaal zal voorkomen en onmogelijk maken in de toekomst. lk denk dat we het hier echt hebben over een samenloop van meerdere fouten die in de normale gang van zaken dus ook niet op die manier fout kan gaan. De voozitter: De heer Boerboom heeft een vervolgvraag.

De heer Boerboom (Groenlinks): lk hoor u wijzen naar andere partUen en ik deel dat niet helemaal. De NTA heeft echt andere belangen gehad denk ik destijds. Voor hen is het ook gewoon inkomen, dus ik vind dat we dat niet mogen afschuiven. Volgens mij moeten wij naar onze rol kijken als gemeente. U zei 'we zijn in het verleden zo weinig bijgepraat over dit soort cruciale onderdelen'. Dat is niet alleen hierop zo geweest, maar in brede zin hebben we heelvaak moeite moeten doen informatie te krijgen van het college, van de burgemeester dan vooral, op dit gebied. Daar moeten we toch op een andere manier mee omgaan? Daar moeten we toch zorgen dat wij als raad beter geïnformeerd worden? De voorzitter: De heer Van Gils.

De heer Van Gils (WD): Om een ding te herstellen, ik probeer het niet van ons af te schuiven, maar ik gaf een voorbeeld van 'het had in dit proces op zoveel plekken kunnen worden tegengehouden'. Uiteindelijk ligt natuurlijk bij de gemeente de eindverantwoordelijkheid, bij een bestuurder. Daar wil ik niet van weglopen in die zin. Maar aan de andere kant, heb ik niet het idee dat we stelselmatig niet op de hoogte worden gebracht. lk heb het idee dat dit echt een grote onzorgvuldigheid is geweest die niet met een foute bedoeling of door een fout proces tot stand is gekomen. lk denk en ik hoop dat ook, maar ik heb geen enkele aanleiding om anders te denken, dat dit echt een uitzondering is op de regel. De vootzitter: Ik heb eerst een interruptie van mevrouw Kraneveldt en daarna mijnheer Schoonbeek.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voorzitter, ik vind het toch iets te makkelijk. U zegt'een samenloop van omstandigheden en fouten', en dan zeggen we sorry en dan gaan we door? lk denk dat de WD als het om iets anders zou gaan, veel kritischer zou geweest. Het gaat om een onrechtmatig ondezoek. Er zijn echt niet foutjes gemaakt, er zijn echt fouten gemaakt en er is niemand in de organisatie, en zeker niet eindverantwoordelijke, de burgemeester, die gezegd heeft Jongens, dit moeten we niet doen'. De antenne is gewoon echt niet uitgestoken geweest, dat moet u toch ook zorgen baren? Daar kunnen we toch niet zomaar voor weglopen en zeggen 'nou, sorry, ja foutje, mensen bedoelen het niet zo en door'? De voorzitter: Mijnheer Van Gib

De heer Van Gils (WD): We zeggen ook niet zomaar'foutje', we hebben daar eerder een interpellatiedebat over gehad en we hebben er bij de commissievergadering uitgebreid bij stilgestaan en we hebben een extern bureau ingehuurd dat hier onderzoek naar heeft gedaan. We moeten verder ook concluderen, er lijkt hier niet iets stelselmatig aan ten grondslag te liggen, er lijkt hier niet met kwade wil iets gedaan te zijn. Het lijkt in die zin gewoon een fout. En ja, hoe gaan we dan verder? Excuses maken en de lange weg bewandelen die het herstellen van vertrouwen is, maar er is geen shortcut. U heeft die motie en u legde die net in uw bijdrage uit alsof we een keer met elkaar uit eten gaan. lk

40

Raad 21 'februari2022

denk helemaal niet dat dat bijdraagt. lk denk ook niet dat de oplossing er binnenkort ligt, dat is iets waar tijd voor nodig is en dat zal hopelijk geen jaren duren. Daarom noem ik ook dat ik het bewonderingswaardig vind dat de partijen die dit het hardst raakt, wel het nut van de samenwerking blijven inzien. lk hoop dat zij ook het vertrouwen in de met de gemeente houden en dat het zo snel mogelijk hersteld is. De voorzitter: We gaan naar mijnheer Schoonbeek voor zijn interruptie.

De heer Schoonbeek (D66): Dank u wel voozitter, ik hoor mijnheer Van Gils net zeggen 'het is niet met slechte bedoelingen of door een fout in het proces gebeurd'. lk heb echt alle vertrouwen in mensên en ga ook steeds van het goede uit dus daar kan ik u in vinden. lk denk dat het zeker niet bewust fout is gegaan. Misschien onbewust niet handig, maar ook niet door een fout in het proces. lk denk dat een proces waar je het hebt over dergelijke activiteiten, ondezoeken, zaken, gevoeligheden, een proces zonder checks and balances, zonder een check bij collega's, bij het college, wel een fout proces is. lk vraag me af hoe u daartegen aankijkt. De voorzitter: Mijnheer Van Gib

De heer Van Gils (WD): lk kan van buitenaf niet beoordelen of het proces daarin niet heeft gedeugd of dat het proces niet is doorlopen zoals het was ingericht. ln die zin kan je een fout in een proces natuurlijk ook maken en kan daarbij dus de uitkomst fout zijn. Dus daarom denk ik dat het goed is dat

de burgemeester aangeeft te gaan evalueren. Waar is dit nu intern fout gaan? Waar kunnen we eventueel extra checks and balances toevoegen? lk zou niet weten wat ik daar als raadslid, dat geen inzicht heeft in die processen binnen de ambtelijke organisatie, nog aan kan toevoegen, anders dan dat ik het aanmoedig om daar zo snel mogelijk werk van te maken. De voonitter: Dank u wel voor uw bijdrage, dan gaan we naar de heer Nawijn.

De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel mijnheer de voorzitter, tijdens de commissievergadering heb ik al gezegd dat ik het rapport van Van der Feltz een uitermate goed juridisch rapport vind. Het is echt klasse. En wat blijkt uit het rapport? lk ga niet verder op het rapport in. Maar wat blijkt uit het rapport? Dat het onderzoek waar door wie dan ook toestemming voor is gegeven en opdracht voor is gegeven, onrechtmatig was. lk sluit me daar ook bij aan. Dat brengt mij verder bij het NTArapport en de wijze waarop ermee is omgegaan. ln de eerste plaats zal het NTA-rapport, dat is ook in de commissievergadering duidelijk geworden, nooit hier op tafel liggen, want er worden namen genoemd, heb ik begrepen. lk heb nog een poging gedaan, maar men voelde er niet veel voor om dat NTA-rapport hier op tafel te brengen. Dat doet niets af aan wat ook al door andere sprekers hier is gezegd. Dat doet niets af aan het feit dat ik het gevoel heb dat we nog veel te weinig weten van wat zich heeft afgespeeld rondom het NTA-rapport. Dat we het rapport niet hebben, is tot daar aan toe. Maar de opdracht daartoe... Mevrouw Kraneveldt weet het beter en die zegt'dat is de vorige burgemeester geweest', maar het zou wel eens kunnen zijn, mevrouw Kraneveldt, dat er ook nog iemand anders de opdracht zou kunnen hebben gegeven. Bijvoorbeeld de NCTV. Maar dat weten we ook niet.

Dat weten we niet, dus ik... De voorzitter: lk heb een interruptie voor u van mevrouw Van der Meer.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Voozitter, mijnheer Nawijn heeft het rapport natuurlijk toch echt goed gelezen, maar is toch een stukje weer vergeten want er staat toch echt in dat de vorige burgemeester de opdracht heeft verstrekt. Hij wilde dat eerst niet doen, toen heeft hij een memo gekregen, dat was rond 17 juliof juni, daarwil ik vanaf zijn en toen heeft hijgewoon die opdracht gegeven. Dus dan kunnen we wel zeggen 'misschien was het iemand anders', maar Van der Feltz heeft uitgezocht dat het niet iemand anders was. De voorzitter: Mijnheer Nawijn

De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Ook al zou het de vorige burgemeester zijn geweest, dan nog zou ik willen dat deze raad dat aan hemzelf zou vragen en dat hij ook daarbij zou kunnen aangeven wat de omstandigheden waren. Want wat is er gebeurd? Het geld voor het rapport, zo heb ik begrepen, is gekomen van de NCTV en als dat zo is, dan zou het wel eens heel anders kunnen zijn gegaan. Maar dat weten we niet. Dus we weten gewoon een aantal dingen niet, veel dingen die uit het rapport

Raad 21 februari2022

41

voortvloeien. lk vind dus dat ik op basis van de informatie die deze raad heeft gehad, niet een volledig oordeel kan geven. lk kan hoogstens zeggen wat de huidige burgemeester heeft gedaan. Hij heeft het NTA-rapport niet gelezen, dat lijkt me ook verstandig en hij heeft zijn excuses aangeboden, ook goed. Maar verder weten we het helemaal niet, we weten niet hoe het in het gemeentehuis is gegaan, hoe men erbij gekomen is om dit rapport te laten opstellen. De voozitter: lk was aan het wachten op een punt. lk heb inmiddels vier interrupties in alle ooghoeken. Ten eerste kijk ik even naar mevrouw Van der Meer, want het was een vraag van mevrouw Van der Meer, heeft u een vervolgvraag?

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Nou ja, ik hoor mijnheer Nawijn allerlei dingen zeggen die hij niet weet, maar dan zeg ik toch echt'u moet nog een keer op uw gemak dat rapport lezen want het meeste van wat u aan vragen stelt, wordt beantwoord in het rapport dat die advocaten hebben opgesteld', echt waar. De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Dat zegt u maar er kan nog veel meer gespeeld hebben. Dat zou ik graag willen weten want dan kan ik tenminste een volledig oordeel geven.

De voozitter: Dan ga ik naar mijnheer Schoonbeek en dan naar mevrouw Kraneveldt en daarna mijnheer Boerboom. De heer Schoonbeek (D66): Dank u voozitter, een beetje in lijn met wat mevrouw Van der Meer zegt. lk snap mijnheer Nawijn niet zo goed. Eerst zegt hij 'het is voor mij helemaal niet zeker en het staat niet in het rapport dat de vorige burgemeester opdracht heeft gegeven'. lk heb een aantal mensen om me heen horen zeggen 'volgens mij staat het er gewoon in, mevrouw Van der Meer kan het u

zo aanwijzen'. Dan komt mijnheer Nawijn met de reactie la maar, dat wil ik de burgemeester zelf horen zeggen'. Volgens mij hebben we aan Van der Feltz advocaten gevraagd om een goed onderzoek te doen naar de feiten, een feitenrelaas over hoe dit nu tot stand heeft kunnen komen. Daar komen feiten uit, die hebben we allemaal kunnen lezen. Dat was een heelweekend werk, dat klopt. Dan kan mijnheer Nawijn toch niet zeggen Ja maar, ik wíl het hem zelf horen zeggen want anders geloof ik niet dat de burgemeester de opdracht heeft gegeven'? De voorzitter: Mijnheer Nawijn

De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Mijnheer Schoonbeek vindt dus alle informatie die we hebben ontvangen volledig? Dat is absoluut niet waar, dat blijkt dan uit de vragen die overblijven. En als wij als raad een oordeel willen geven, wij als raad en niet als Van der Feltz, dan vind ik dat alle feiten boven tafel moeten komen en daar pleit ik voor. De voorzitter: Een vervolgvraag van mijnheer Schoonbeek en ik zie ook nog een interruptie van mijnheer Weening die aan het rijtje wordt toegevoegd. De heer Schoonbeek (D66): Voorzitter, mijnheer Schoonbeek vindt zeker niet alle antwoorden helder maar mijnheer Schoonbeek vindt wel wat in het ondezoeksrapport staat van Van der Feltz advocaten, klip-en-klaar. Daar staat het antwoord op de vraag van mijnheer Nawijn, dat hij nu in twijfel trekt. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Nawijn nog.

De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Weet u ook waar het geld vandaan komt voor het ondezoek? De voozitter: We gaan naar de volgende interruptie, die was van mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): lk deelde observatie van mijnheer Nawijn, dat heb ik ook in mijn termijn gezegd, dat er nog veel vragen onbeantwoord zijn en dat dat frustratie oplevert. Dat zie ik ook bij u en dat delen wij. Maar welke consequentie verbindt u eraan? Wij hebben in onze fractie serieus gezegd 'zou je een raadsenquête moeten houden?' Maar daar zitten ook allerlei haken en ogen aan en dat realiseren we ons ook, maar dat zou het enige instrument zijn waarmee je meer boven tafel krijgt dan nu want nu blijft het een beetje boven de markt zweven. Zou u daar voorstander van zijn, of gaat u dat te ver? Wat verbindt u voor consequenties aan het feit dat u nog niet tevreden bent?

42

Raad 21 Íebruari2022

De voorzitter: Mijnheer Nawijn

De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Mevrouw Kraneveldt heeft gelijk, ook ik vind dat een zwaarder middel wellicht moet worden ingezet maar dan wil ik dat uiteraard eerst nog eens overwegen als de burgemeester heeft gesproken en nadat we hebben gehoord wat hij zegt over wat hier vanavond is gezegd en boven tafel is gekomen. Op basis daarvan kan mijn fractie, en uw fractie neem ik aan ook, altijd nog concluderen dat er een raadsenquête moet komen. lk vind de zaken ook heel ernstig, laten we dat vooropstellen, maar stelje voor dat de burgemeester opdracht geeft gekregên van de NTCV, dan vind ik dat dat nog wel een ondezoek verdient. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de vervolgvraag van mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): lk deel met u dat de rol van de NCTV natuurlijk ook niet in de haak is, die hebben gewoon gemeenten voor hun karretje gespannen om ondezoek te laten doen, die hebben het mooi afgeschoven. De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Met een zak geld

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Ja, met een zak geld, dat denk ik ook, ik deel dat met u. Maar dat ontslaat een burgemeester niet van de eigen verantwoordelijkheid om voor de eigen gemeente de juiste beslissingen te nemen. De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Daar ben ik het mee eens.

De vootzitter: Dan gaan we naar de volgende interruptie van mijnheer Boerboom en daarna kom ik bij mijnheer Weening. De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzifter, even in vervolg op mevrouw Kraneveldt want volgens mij kunnen we wel degelijk een ding constateren en daar een oordeel over hebben, dat is enerzijds, volgens mij heeft u dat ook gelezen in het rapport, dat er wettelijk geen grondslag was om dit ondezoek te doen en anderzijds dat zowel college, als raad niet geïnformeerd zijn. Dat zijn toch al twee dingen waarop we keihard kunnen zeggen 'dat had zo niet mogen gebeuren en dat is gewoon echt fout'? De voorzitter: Mijnheer Nawijn

De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Het is zeer ernstig dat, wie dat dan ook heeft gedaan, er opdracht is gegeven tot een ondezoek dat onrechtmatig was en niet gebaseerd op een wettelijke grondslag. Dat vind ik nogalwat, ook als raad moeten we daar goed over nadenken, dat is niet niets, maar dat is wel de afiareging met u: hoever ga je daarin door en wat voor consequenties verbind je daaraan? De voorzitter: Dan mijnheer Weening

De heer Weening (ChristenUnie-SGP): lk constateer dat mijnheer Nawijn ook voorstander begint te worden van een aanvullend onderzoek, dat betekent dat er langzamerhand een meerderheid in de raad aan het ontstaan is. Dat constateer ik.

De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): lk heb gezegd wat ik gezegd heb en daar sta ik achter, namens mijn fractie uiteraard. lk ben klaar, mijnheer de voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, dan hebben we nog een spreker te gaan en dat is de heer Mooiman

De heer Mooiman (PW): Dank u wel, voozifter. Eind oktober heeft de gemeenteraad een memo ontvangen over het onderzoek van de NTA. Daar hebben we ook een debat over gehad waarna het college heeft beloofd om de onderste steen boven te krijgen over de manier van handelen, destijds. Bij dat ondezoek zijn alle partners betrokken en dat is ook goed. lnmiddels liggen de conclusies daarvan voor. Het college heeft aangegeven zich volledig bij het ondezoeksrapport aan te sluiten. De besluitvorming van het onderzoek en rond het onderzoek heeft met te weinig openheid en zorgvuldigheid plaatsgevonden en het onderzoek had niet op deze wijze mogen plaatsvinden. Dat zijn glasheldere conclusies. Het werd net ook even gezegd, er was geen juridische basis. En het college geeft

Raad 21 februari2022

43

daarbij aan dat de afgelopen jaren om een aantal zaken te verbeteren iiberhaupt al in het gemeentelijk apparaat inkoopprocedures voor opdrachten aan externe partijen zijn verbeterd en dat er ook een privacyadviseur is aangesteld. En het is ook goed dat dat dan nu het geval is om in ieder geval dit soort zaken in de toekomst te voorkomen. Maar dan zijn we er nog niet. Het lijkt ons ook wenselijk dat er duidelijke afspraken komen ten aanzien van veiligheidsonderzoeken in zijn algemeenheid en hierin dienen zoweljuridische aspecten, alsook de rol van de gemeenteraad geborgd te worden. We zullen de motie omtrent een protocol dat hierin voorziet dan ook steunen, van Zól Zoetermeer. Ook vinden we dat er zo spoedig mogelijk gehoor aan de wens van de getroffenen moet worden gegeven om het document te vernietigen na inzage. Waar het gaat om verder onderzoek, want daar hebben ook een aantal collega's over gesproken, denkt mijn fractie in ieder geval dat dat niet zinvol is en dat dat ook niet juist is. lk denk dat je nu juist naar de toekomst moet kijken en niet naar het verleden. Er zullen altijd vragen blijven die onbeantwoord zijn. Dat weet ik ook, laten we maar even zeggen, van een enquête die er nooit is gekomen over het warmtedossier in de provincie. Maar zo af en toe is het ook beter om met elkaar door te gaan.

lk denk zeker bij een dossier als dit, waar je het over mensen hebt, dat dat de way to go is. Dank u welvoozitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik naar het college, naar de burgemeester. Bent u klaar voor een reactie of wenst u schorsing? Hoeveel minuten zou u willen schorsen? Vijftien minuten schorsen en het is nu 21.05 uur. Dat betekent dat we om 21.20 het debat voortzetten. lk schors de vergadering. Schorsing

De vootzitter: Dames en heren, ik heropen de vergadering voor de eerste termijn van het college en geef het woord aan de burgemeester. Burgemeester Bezuijen: Dank u wel voorzitter. Dit is voor mijzelf ook, zeg ik heel eerlijk, een best moeilijk moment. Eind oktober hebben we hier gestaan toen we naar aanleiding van het NRC-artikel een memo hebben gestuurd 'we gaan het tot op de bodem uitzoeken' en we hebben het rapport uiteraard zelf ook gelezen. Dan voel je je beschaamd. Want dan denk je 'hoe kan het nou dat dit op deze manier heeft kunnen gebeuren?' lk heb natuurlijk al gezegd, en ik wil dat hier ook herhalen, het had niet op deze manier mogen gebeuren, want het is juist zo belangrijk om - het is door velen van u al gezegd en dat ga ik niet allemaal herhalen - met vertrouwen met elkaar tezamen zaken aan te pakken, of samen zaken bespreekbaar te maken. En toen het rapport ons onder ogen kwam, onder mijn ogen en uiteindelijk ook onder de ogen van het college, was er ook eigenlijk niets anders mogelijk dan - en dat hebben we ook gedaan - nederige excuses maken aan de moslimgemeenschap over de wijze waarop dit is gebeurd. Dat hebben we ook gedaan en daarmee is zeker de zaak niet afgelopen. Dat hebben ook velen van u gezegd.