Notulen raad 2 oktober 2023 - vastgesteld

De heer Duiven (WD): Dank u wel voorzitter. De kosten niet hoger dan het niveau van 2023. Heeft u zojuist een pleidooi gehouden voor een budgetplafond? De voorzitter: Mevrouw Siegelaer

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank voozitter. Mijnheer Duiven, daar heb ik nog geen pleidooi voor gehouden en daar zal ik ook niet als eerste mee komen. Wel wil ik aangeven dat het belangrijk is dat de kosten beheersbaar blijven en dat kan alleen als je de inzichten hebt hoe je de kosten beheersbaar kunt houden. De voozitter: De heer Duiven nog en dan de heer Louw.

De heer Duiven (WD): Voorzitter, dat laatste ben ik graag mevrouw Siegelaar eens. Maar ik probeer even begrip te krijgen voor wat ze precies bedoelt met dat de kosten niet hoger mogen zijn dan het niveau van 2023. Kan ze dat even toelichten? Hoe moet ik dat begrijpen? De voorzitter: Mevrouw Siegelaer Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank. Dan kom ik toch weer terug op dat'acute nood'-plan waar ik me al eerder hard voor heb gemaakt, omdat de kosten niet aldoor maar door mogen gaan met stijgen, want het heeft invloed op alles. Dat is ook de reden waarom wij aangeven dat er een goed overzicht moet zijn van wat er is gebeurd voor het einde van het jaar en hoe we verder kunnen sturen. De voorzitter: lkzag verder geen reacties. Dan ga ik naar de heer Louw.

De heer Louw (PvdA): Ja, dank u wel voorzitter. Volgens mij zijn we het hier allemaal erover eens dat we de kosten naar beneden willen brengen. Kosten gaan voor de baten uit en investeren in kortetermijnacties kost ook even extra geld. Hoe denkt LHN over het investeren in langere-termijnacties? Een paar aantal partijen heeft hier gezegd 'preventie zou misschien wel het beste medicijn zijn'. Hoe kijkt LHN daar tegenaan? De voozitter: Mevrouw Siegelaer.

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Bedankt daarvoor. Preventie is denk ik altijd goed, alleen ben ik van mening dat het nog steeds duidelijk moet zijn wanneer we kosten gaan maken en wat het oplevert, zodat vooraf duidelijk is wat het gaat brengen voor iedereen. De voozitter: lk kijk even rond en als er verder geen vragen zijn, dank ik mevrouw Siegelaer voor haar inbreng. Dan ga ik over naar mevrouw Meurs namens Zoetermeer Vooruit.

Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Tekorten in de jeugdzorg, het speelt aljaren, het lijkt een eindeloze cyclus. Telkens voeren we hier het gesprek over de overschrijding van de jeugdzorgkosten. Het lijkt een negatieve spiraal die vraagt om drastische veranderingen. Het verbeterplan Toegang tot jeugdhulp is wat Zoetermeer Vooruit betreft, een veelbelovende stap in de goede richting. Dat hadden we eerder moeten doen. Het kan dan ook op onze steun rekenen. Belangrijk is vooral te stoppen met wat niet werkt en te voorkomen dat zorg onnodig, te lang doorgaat vanwege een financiéle prikkel bij de zorgaanbieder. Daarnaast vezoek ik namens Zoetermeer Vooruit de wethouder om de ontwikkelingen rondom het lnkoopbureau H10 goed in de gaten te houden en dan vooral met de blik op in hoeverre de ontwikkelingen

Raad 2 oktober 2023

15

van invloed zijn, positief dan wel negatief, op de deelname van Zoetermeer aan de H10. Den Haag stapt eruit. Voorschoten heeft eerder aangegeven aan te willen sluiten bij Jeugdhulpregio Holland-Rijnland. Wat blijft er dan nog over? Wij maken ons daar wel zorgen om. Maar nogmaals, wat Zoetermeer Vooruit betreft is het verbeterplan een veelbelovende stap in de goede richting die wij ondersteunen omdat het anders kan. De vootzitter: Dank u wel mevrouw Meurs voor uw eerste termijn. Dan ga ik naar mijnheer Van den Boomgaard, FVD. De heerVan den Boomgaard (FVD): Voozitter, bedankt. We hebben het vandaag ook over de kwaliteit van de jeugdzorg. Jeugdzorg is meer dan zorg voor het kind. Uiteindelijk is het zorg voor het gezin, als het goed is. We kunnen pas van goede zorg spreken wanneer het hele gezin is geholpen op correcte wijze. Laat ik duidelijk zijn, voor FVD Zoetermeer horen perverse prikkels hier niet bij. De hogere vergoedingen bij uit huis plaatsen dienen niet het doel, hulp aan het gezin. Maar laten we verder inzoomen op de kwaliteit, voozitter. FVD zal een motie indienen om de eerste stap naar betere kwaliteit in gang te zetten. Deze motie luidt als volgt: constaterende dat de William Schrikker Groep sinds 2013 meerdere keren onder toezicht is gesteld in verband met ernstige risico's voor de veiligheid van kinderen; ondanks

meerdere ondertoezichtstellingstrajecten recent in Zoetermeer kinderen uit huis zijn geplaatst zonder uitspraak van de rechter; de situatie in Zoetermeer niet opzichzelfstaand is en ernstige situaties zoals mishandelingen, verwaarlozingen en zelfs overlijdens plaats hebben gevonden bij de WSG. Overwegende dat wij als gemeentebestuur de kwaliteit van onze jeugdzorg moeten borgen; cliënten van jeugdzorginstellingen goede zorg verdienen en jeugdzorg een veilige omgeving moet zijn; er 187 andere instellingen zijn die jeugdzorg aanbieden. Verzoekt het college om de samenwerking met de William Schrikker Groep per direct te stoppen, of indien dit bij partne(s) ligt, aan te dringen dat zij de samenwerking met de William Schrikker Groep herovenaregen. Laten we als raad dit college bewegen naar een goede kwaliteit jeugdzorg met deze motie en zo ook het leed dat helaas nog velen aangedaan is, stoppen. FVD Zoetermeer ziet deze motie als eerste stap en vraagt tevens de wethouder niet uithuisplaatsingen extra te belonen, maar extra beloning in te zetten daar waar het gezin het meeste mee is gediend. Graag een reactie hierop van de wethouder. Voozitter, ik rond af. Jeugd is onze toekomst. Aan hen mogen wij straks het stokje overdragen. Laten we samen inzetten op gezonde jeugd en zo opkomen voor een gezonde toekomst. Dank u voorzitter.

Motie nr. 23í0-0í ingediend door FVD Stoppen met WSG "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 2 oktober 2023; constaterende dat: . de William Schrikker Groep sinds 2013 meerdere keren onder toezicht is gesteld in verband met ernstige risico's voor de veiligheid van kinderen; r ondanks meerdere ondertoezichtstellingstrajecten recent in Zoetermeer kinderen uit huis zijn geplaatst zonder uitspraak van de rechter; . de situatie in Zoetermeer niet opzichzelfstaand is en ernstige situaties zoals mishandelingen, verwaarlozingen en zelfs overlijdens plaats hebben gevonden bijde WSG; ovenruegende dat:

.

wU als gemeentebestuur de kwaliteit van onze jeugdzorg moeten borgen; cliënten van jeugdzorg-

.

instellingen goede zorg verdienen en jeugdzorg een veilige omgeving moet zijn; er 187 andere instellingen zijn die jeugdzorg aanbieden;

vezoekt het college:

.

om de samenwerking met de William Schrikker Groep per direct te stoppen, of indien dit bij partner(s) ligt, aan te dringen dat zij de samenwerking met de William Schrikker Groep heroverwegen;

en gaat over tot de orde van de dag." De voozitter: Dank u wel Mijnheer Van den Boomgaard, u heeft een motie ingediend en die maakt onderdeel uit van de beraadslagingen straks. Dan ga ik over naar de eerste termijn van de heer Velner van de SP.

16

Raad 2 oktober 2023

De heer Velner (SP): Voorzitter, er is vanavond al veel gezegd over dit onderwerp. Dit voorstel is een kleine stap in de goede richting omdat er nog steeds marktwerking in dit plan zit. De zorg voor onze jeugd is niet in geld uit te drukken. De bijdrage die ik nu houd, is enigszins aangepast om niet te veel te herhalen. Uitgangspunt moet zijn dat iedere jongere de hulp moet krijgen die hij nodig heeft met nadruk op preventie. Stellen we dat uit, dan gaat het waarschijnlijk op termijn meer geld kosten. We zijn als SP blij met de toezegging van de wethouder vorige week in de commissie om te kijken naar de wijze waarop onder andere in Heerlen de jeugdzorg is ingericht. Hierdoor kunnen we ook meer grip kr'rjgen op de organisatie en inrichting van onze zorg. Kan de wethouder al aangeven wanneer we hierover een terugkoppeling kunnen verwachten? We snappen dat de wethouder door de grote tekorten in de jeugdzorg niet onder curatele wil worden gesteld door de provincie. ln het Binnenlands Bestuur van vorige week was hier een heel artikel aan gewijd waarin werd aangegeven dat er waarschijnlijk meer gemeenten hierdoor in de problemen gaan komen. En in hetzelfde artikelwordt aangegeven dat in het overleg tussen de 100.000+-gemeenten door veel gemeenten dezelfde koers wordt gevaren. Met andere woorden, niet indienen van een slui-

tende meerjarenbegroting. Wat is daarbij de inzet van Zoetermeer? Of wat gaat daarbij de inzet van Zoetermeer zijn? Tot zover onze bijdrage. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Velner voor uw eerste termijn, dan ga ik over naar mijnheer Smits-

kam van de PW. De heer Smitskam (PW): Dank u voozitter. Wederom worden we onaangenaam verrast met een stijging van de kosten voor jeugdhulp. Maakten we ons in de vorige jaren al zorgen over de oplopende kosten waarop maar niet de vinger kon worden gelegd, vandaag weten we dat die kosten ten opzichte van vorig jaar naar venarachting alweer hoger zullen uitvallen met maar liefst 15,4%. De kosten van de jeugdzorg blijven letterlijk en figuurlijk een zorgenkindje. Een zorgwekkende ontwikkeling die we maar niet tot stoppen kunnen brengen. Een aanvullende analyse maken om de gevolgen hiervan helder te krijgen, is absoluut noodzakelijk, maar minstens zo belangrijk is het om een vinger te krijgen achter de alsmaar oplopende kostenpost, want telkens weer verrast het ons dat we uit de begroting dreigen te lopen van de jeugdzorg. Het is dan ook goed dat er werk wordt gemaakt van een verbeterplan. De PW hecht veel waarde aan goede jeugdhulp, waarmee we hulpbehoevende jongeren dat kunnen bieden wat ze nodig hebben om gezond, levenslustig en kansrijk door het leven te gaan. Maar we moeten wel iets met die oplopende kosten waar maar geen einde aan lijkt te komen en die tenslotte ten koste gaan van andere belangrijke zaken. Er ligt nu een verbeterplan, Toegang tot jeugdhulp op tafel.

Wat zijn hiervan de verwachtingen? Oftewel, kan de wethouder aangeven of al concreet kan worden benoemd wat dit naar verwachting zal opleveren en wat het de gemeente Zoetermeer eventueel zal kosten om dit plan handen en voeten te geven? Dat was het. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Smitskam voor uw eerste termijn. Daarmee komen wij aan het eind van de eerste termijn van de gemeenteraad. Dat lijkt me een heel mooi moment om te schorsen. Dus ik stel voor dat we tien minuten. . .

Wethouder Van der Meer: Misschien even iets langer omdat wij ook overleg moeten hebben over alle wethouders. lk wil graag ook nog even nog iets persoonlijks doen. De voorzitter: Dan gaan wij de vergadering vijftien minuten schorsen en schors ik de vergadering tot 20.55 uur. De vergadering is geschorst. Schorsing De voozitter: Dames en heren, ik heropen de vergadering en we gaan naar de eerste termijn van het college. Het woord is aan de wethouder Van der Meer.

Wethouder Van der Meer: Ja dank u wel en aan alle raadsleden ook bedankt voor uw inbreng. De meesten hebben gezegd 'wat een zorgen hebben wij', en daar heeft u natuurlijk groot gelijk in. Die hebben wij als college niet minder. lk zal eerst een paar dingen in zijn algemeenheid vertellen, even over de visie over normaliseren en

Raad 2 oktober 2023

17

dergelijke. Daarna probeer ik zoveel mogelijk in te gaan op al uw vragen. Mijn collega Van der Vlies zei 'wij volgen de arbitragecommissie' en dat is inderdaad een heel belangrijk

uitgangspunt, want die heeft gezegd 'we moeten zorgen voor kinderen die onveilig zijn. We moeten zorgen voor kinderen met een vastgestelde psychische aandoening en we moeten zorgen voor kinderen die het zonder specialistische jeugdhulp niet gaan redden'. Tegelijkertijd wordt er veel gesproken over normaliseren. Normaliseren staat ook in de hervormingsagenda die in een overleg tussen de gemeenten, de VNG, het rijk, de aanbieders, de jeugdhulpgebruikers en het personeel in de jeugdzorg is afgesproken. Daar staat in 'niet alle hulpvragên van jeugdigen of ouders hoeven met jeugdhulp beantwoord te worden'. Daarbij is het niet wenselijk dat de overheid voor alle hulpvragen jeugdhulp inzet. Sommige vragen horen gewoon bij het opvoeden en opgroeien en andere moeten geworden gezien in de sociale context. Er staat nog veel meer, maar daarvoor venarijs ik u gemakshalve gewoon naar de hervormingsagenda zelf. We gaan er hier nu mee aan de gang zodat we zeggen 'we moeten van behandelen naar preventief, naar voorkomen'. Daar heeft u volledig gelijk in. We moeten ook - dat is er ook een waarvan wij hopen dat het ons wat gaat opleveren - van individueel naar collectief, zodat we een aantal dingen groepsgewijs kunnen doen waardoor het minder duur wordt.

Wij hebben ook heel veel vragen over hoe het kan dat wij als gemeente ons een ongeluk betalen en we tegelijkertijd voortdurend in de krant lezen dat de aanbieders, veel grote aanbieders, op de rand van omvallen staan. lk ben intussen behoorlijk aan het bellen geweest, ook met de collegae in het land. En dan rijst wel het beeld dat wijzien dat de grote aanbieders, die systeemaanbieders zoals we het noemen, zoals de Gl's, op het ogenblik met heel veel naar verhouding zware cliënten zitten. Tenarijl door de aanbieders die zich nu op de markt begeven - ik zal niet roepen dat ik tegen marktwerking ben, maar er is wel het een en ander aan de hand - de kids eruit worden gepikt waarmee het niet zo moeilijk is. En daar mooie tarieven voor vragen en ook veel reclame voor maken. Dus daar zit ook een stuk van wat we moeten kantelen. Want één op de zes kinderen in jeugdzorg, dat is echt niet normaal. ln die zin moeten wij daar gewoon wat aan gaan doen met zijn allen. Ook als we het hebben over preventief want laten we even het vergelijken met gewoon ziek zijn. We doen ook niet een op de zes kinderen met een verkoudheid in het ziekenhuis omdat ze mogelijk ooit op een dag een longontsteking krijgen. Dat is een frjn lijntje, want we weten niet hoe dat in elkaar zil, maar dat is wel zo ongeveer wat we op dit moment met de jeugdzorg aan het doen zijn.

En dat moeten we keren want dadelijk hebben we geen geld meer om alle dingen te doen die onder andere mijn collegae willen doen, zoals wethouder Weenvag van sport en mevrouw Mertens op cultuur, die allemaal bezig zijn met combifunctionarissen zodat die kinderen buiten zijn, kunnen spelen, interessante dingen aan het doen zijn, waardoor ze zich ook niet eenzaam voelen en geen behoefte hebben aan allerlei vormen van jeugdzorg en ook leren hoe ze zich in groepsverband moeten gedragen. Hetzelfde geldt voor mijn andere collegae die op alle mogelijke manieren meehelpen. Wethouder Velzen is heel druk bezig om te kijken naar de schuldenproblematiek. Mevrouw Ter Laak is natuurlijk bezig met de gezinnen en met welzijn en wethouder ledema zit met mij in de stuurgroep zodat wij samen heel goed kunnen kijken hoe we het voor elkaar kunnen krijgen om hier grip op te krijgen. Dan nog even over hoe dit nu gegaan is. Natuurlijk weet ik net zoals u en misschien nog wel langer dat wij gestaag alsmaar meer geld uitgeven. Dus het was steeds al ons plan om met een goed pakket aan maatregelen te komen. Die hebben we in een aantal projecten vervat. Dat is de toekomstbestendige jeugdhulp. Zoals ik de eerste keer toen we het daarover hadden heb gezegd, zijn dit de eerste v'rjf en verwachten wij dat daaruit een aantal voorstellen komt die weer vervolgdingen krijgen.

Want dit is niet iets dat we in een jaartje oplossen. Dit is voor de middellange en de lange termijn. En iedere keer als we weer wat leren, gaan we dat doen. Tot onze grote schrik kregen wij dus in juni - en mijnheer Ekkelenkamp weet zelfs de dag, want daar heeft hij vanmorgen om gevraagd bericht vanuit de Servicebureau dat het veel hoger was. Tot mijn grote frustratie, en die van jullie ook, konden we er eigenlijk niet goed achter komen wat dat precies betekende; hoeveel geld was dat nou? Dat15o/o van heelveel nog steeds wel heelveel zou zijn, hadden we wel in de gaten. We hebben u dus ook meteen geïnformeerd, maar hoeveel het nou was? Dat was veel te ingewikkeld. lk heb daar in de commissie ook nog het een en ander over gezegd. Gelukkig hebben wij eind augustus iemand kunnen aantrekken die nu heel erg druk bezig is om heel goed te kijken hoe we alle gegevens die we uiteindelijk wel hebben, zowelvanuit het Servicebureau als hier in huis, op een dusdanige manier kunnen verwerken dat we vandaag of morgen grip op de zaak krijgen. Dat wil nog niet zeggen dat we het kunnen veranderen, naar dat in ieder geval kunnen zien wat er gebeurt en hoe dat nou zit. Dat was ook een van de vragen van mijnheer Boerboom 'hoe zit dat nou met al die ambulante dingen?' lk ben van plan ervoor te zorgen dat u iets krijgt waarmee u daarnaar kunt kijken voor het eind van het jaar.

lk heb het zelf ook nog niet, dus we zijn nog op zoek en dat zal een combinatie zijn van de Bestuurlijke Monitor die u nu krijgt, aangevuld met getallen, met cijfers, met

-

18

Raad 2 oktober 2023

geld, zodat we kunnen zien hoe we ervoor staan. Dat is dus vast een ding dat we gaan verzorgen voor het eind van het jaar. Dat is ook de monitor waar u om vroeg, mijnheer Boerboom. De vootzitter: Mijnheer Boerboom heeft een interruptie, wethouder Van der Meer. Gaat uw gang.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank u wel, voorzitter. Mevrouw Van der Meer gaf dit inderdaad ook in de commissie aan, heb ik begrepen van mijn commissiegenoot. Dat zou eên mooie eerste stap zijn. Maar ik denk wel dat de vraag groter is dan wat u gaat leveren. Ook als ik bijvoorbeeld kijk naar de vraag 'waarom hebben we nu ineens zo'n grote bulk qua stijging?'Want al die tijd zagen we het wel langzaam oplopen - met'langzaam'tussen aanhalingstekens want het gaat nog steeds om grote bedragen - maar nu is het echt in een keer substantieel. Maar wat zit daaronder aan mechanismen? Waar komt dat vandaan? Daar wil ik bijvoorbeeld ook graag antwoord op hebben. De voorzitter: Wethouder Van der Meer

Wethouder Van der Meer: lk moet u zeggen, dat wil ik als geen ander. We zien dat het niet alleen voor Zoetermeer geldt, Zoetermeer is altijd al een heel grote gebruiker geweest van de specialistische jeugdhulp, maar dat er nu ook in plaatsen om ons heen, dus in dezelfde regio ik ga geen gemeenten noemen, want ik weet niet wie allemaal op welke manier zijn gemeente heeft ingelicht - overal ineens een enorme stijging is. We zien natuurlijk het een en ander op het gebied van de cao's. We zien wat op het gebied van inflatie. En dat nog verklaart dit niet. We zien ook nog wat op het gebied van meer jeugdigen. Maar bij deze enorme stijging hebben we de vinger er nog niet achter, maar wê zijn er wel heel druk naar aan het zoeken. Een van de dingen die we in de herijking ook aan het doen zijn, is een analyse maken van de jeugdigen die al heel lang in de jeugdzorg zitten. Dus daar ztln we nu echt onderzoek naar aan het doen waarom die alsmaar in de jeugdzorg zitten. Gaat het ons helpen? Dat weten we niet want misschien komt wel uit die analyse dat ze daar allemaal terecht zitten. Maar het kan ook zijn dat het te veel een gewoonte is geworden om dat steeds maar te verlengen. Daar zijn we nu serieus analyses van aan het maken.

Verder is de mijnheer die nu voor ons bezig is om die monitor te maken, ook bezig om te kijken 'wat kunnen wij aan analyses boven tafel halen?' En we gaan ook met de andere gemeenten, we hebben er al een aantal genoemd in de commissie, bespreken 'hoe doen jullie het?' Maar ik kan u wel vertellen, op dit moment doen alle gemeenten het een beetje zoals wij want het is niet zo dat we nu heel veel gemeenten zien die zeggen Jongens, wij hebben het nu even lekker onder controle'. Het is overal op het ogenblik heel ingewikkeld.

-

De voorzitter: Wethouder Van der Meer. lk weet niet of mijnheer Boerboom nog een interruptie had, anders ga ik naar mijnheer Duiven.

De heer Duiven (WD): Dank u wel voorzitter. Wat is het aandeel van het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden in deze mêlee van onduidelijkheid, onoveaichtelijkheid en gebrek aan inzicht? De voorzitter: Wethouder Van der Meer

Wethouder Van der Meer: Dat kan ik niet helemaal finetunen, maar wij zien wel dat zij werken op basis van de declaraties die zijn ingediend. En dat wij nog iets meer zicht hebben omdat wij ook weten welke beschikkingen er zijn afgegeven en dat weten ze weer niet in het Servicebureau. lngewikkeld daaraan is dat ook weer niet iedere beschikking wordt gebruikt, wordt vezilverd. Dus dat zijn allemaal dingen waar we nu heel serieus naar gaan kijken en gaan proberen om zelf iets te maken hier in huis, zodat we de gegevens van zowel het Servicebureau als van onszelf met wat we aan ervaringsgetallen hebben, kunnen gebruiken. Een van de dingen die eigenlijk de eerste reactie was toen we van het Servicebureau de waarschuwing kregen, was dat we die ieder jaar rond deze tijd kregen en dat het dan aan het eind van het jaar weer meeviel. Dat lijkt zich nu niet voor te doen, maar vraag mij niet waarom want daarvoor zijn we eigenlijk pas sinds een week of vijf dus met iemand bezig om heel goed naar die getallen te kijken. De voozitter: Mijnheer Duiven.

De heer Duiven (WD): Nog even een doorvraag. Dat inzicht heeft u dan heel recent. Maar de uitkomst van de evaluatie van het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden bestaat aleven en de resultaten daarvan, of althans, de conclusies/aanbevelingen liegen er niet om. lk heb daar vorige week in de commissie

Raad 2 oktober 2023

19

ook aan gerefereerd. Kunt u daar nog even uw licht over laten schijnen? ls het echt pas een heel laat inzicht dat u heeft? Het was toch al bekend? De voorzitter: Wethouder Van der Meer

Wethouder Van der Meer: Ja, dat klopt. Nee, dat is laat inzicht en een van de dingen die wij in het laatste bestuurlijk overleg hebben besproken, was dat wij nu toch echt heel graag binnenkort willen dat we zien wat er met die evaluaties wordt gedaan. Daarvan hebben wij toch de indruk dat daar best nog een flinke stap in gezet moet worden. Een van de dingen die we sowieso moeten doen, is kijken hoe we de governance, zoals we dat noemen, maar ik vind het geen woord, dat hele regionale gebeuren gaan aansturen. En u vroeg daarnaar, wanneer weten wij er meer van? Wij hopen eigenlijk dat we u in de loop van Q2 2024 kunnen vertellen van wat onze insteek daarin wordt en of we dat voor elkaar kunnen krijgen. Een van de dingen die wij ook gevraagd hebben in de Gemeenschappelijke Regeling, of eigenlijk in het netwerkbestuur dat daarboven zit, is dat wij een volgende wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling willen. U krijgt er dadelijk twee voorgeschoteld; een heeft te maken met de veranderende wet en de ander met uittreden van Voorschoten. Maar wij willen er een maken waardoor we ook een aantal zaken die nu informeel geregeld zijn, formeel kunnen regelen. Of wij dat voor elkaar krijgen, hangt ook af van de andere raden. Die moeten dat met elkaar doen. De voorzitter: Dank u wel. lk ga naar mijnheer Ekkelenkamp voor een interruptie en ik zag ook mijnheer

Smitskam. De heer Ekkelenkamp (D66): Dank u voorzitter. De wethouder gaf net in haar betoog aan dat ze dus eigenlijk vanaf half augustus iemand in huis heeft die die analyses goed kan maken. Dat betekent dus dat die persoon of dergelijke deskundigheid medio juni nog niet beschikbaar was? De voorzitter: Wethouder Van der Meer

De heer Ekkelenkamp (D66): En mag ik dan een vervolgvraag stellen? En is dat al langer het geval of is het toevallig net het eerste deel van 2023? Met andere woorden, hebben we al langer gewoon capaciteitsgebrek om de grip te houden op dit dossier? De voorzitter: Wethouder Van der Meer

Wethouder Van der Meer: Ja, we hebben enorm capaciteitsgebrek want ik heb al begin van dit jaar aan u allen gezegd dat ik heel graag het programma herijking op de toegang van start wilde laten gaan en de programmamanager daarvoor is op 1 september begonnen. Andere projectleiders hebben we kort voor de voor de zomer kunnen invullen, maar er is een groot probleem. We hebben met elkaar heel veel behoefte aan mensen die deskundig zijn en die we daarvoor kunnen inzetten. Tegelijkertijd moeten we ook zorgen dat alle kinderen die nu bij onze afdelingen komen geholpen worden. Dus ze moeten uit de ene kant of uit de andere kant. Dus het is echt een probleem. U heeft daar volkomen gelijk in. De voorzitter: Dank u wel. lk ga naar mijnheer Smitskam.

De heer Smitskam (PW): Dank u voorzitter. Hoe komt het nou dat we eigenlijk nu pas de diepte in duiken, tenrtrijl we aljaren een trend zien van de pan uitrijzende kosten? De voozitter: Wethouder Van der Meer

Wethouder Van der Meer: lk kan u daar geen antwoord op geven. De voorzitter: lk ga even naar mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): lk wil wel even aangeven: ook het vorige college heeft natuurlijk dingen gedaan, er zijn actieplannen geweest. Ze hebben wel degelijk... Ook toen waren ze al actief , misschien niet zo urgent als nu, maar ook toen zijn er echt wel dingen gebeurd. De voozitter: lk kijk even rond en als er verder geen interrupties meer zijn, dan ga ik naar wethouder Van der Meer met het vezoek om verder te gaan en ook even de tijd in de gaten te houden graag.

20

Raad 2 oktober 2023

Wethouder Van der Meer: Dat hebben we in de commissie ook besproken. Er zijn dingen gebeurd, zoals hetterugdringen van de stijging van hetaantaljeugdigen, maartoen zagen we datze allemaal intensievere en duurdere zorg kregen. lk ga nu echt proberen om langs de vragen te lopen, anders kom ik er niet meer uit. Even kijken. Onrechtmatig verleende zorg. Dat gaat erom dat we dus aan het analyseren zijn of al die jaren aan een stuk dat allemaal een goed idee is geweest. Dus daar zijn we analyses op aan het doen, of daar niet te makkelijk alsmaar is door verlengd. Wij hebben op dit ogenblik geen aanwijzingen dat de aanbieders aan het frauderen zt1n, maar we gaan wel heel strak kijken. Over het normaliseren heb ik het gehad, over'wanneer is zorg nodig?' Even kijken. De taakverdeling, wie mag wat? Ja, dat dat wordt ingewikkeld, want wij hebben de Jeugdwet. We gaan wel proberen het in te vullen zoals het in de hervormingsagenda staat, maar we hebben eerder gemerkt toen we wat probeerden, dat aanbieders naar de rechter liepen. Dat is een van de redenen waarom wij nu veel met andere gemeenten gaan praten. Er zijn gemeenten die allemaal stapjes zetten. Sommige zitten nu ook inderdaad weer bij de rechter, dus dat moeten we goed uitzoeken.

lk ga in ieder geval voor u aan het eind van het jaar - zoals ik heb gezegd, er komt aan het eind van het jaar een rapport naar u allen over wat we tot nu toe gedaan hebben - u meegeven met welke gemeenten we hebben gesproken en of wij daar dingen hebben aangetroffen waarvan wij zeggen 'dat kunnen wij ook doen'. Want wij blijven voorlopig samen met mijnheer ledema in de stuurgroep zoeken of we nog meer maatregelen op een verantwoorde manier kunnen invullen. Dat is dus gelijk het antwoord aan het CDA. Het dashboard komt aan het eind van het jaar zo goed en zo kwaad als we dat kunnen doen. Het kan misschien nog weleen tijdje in ontwikkeling blijven, maar we gaan in ieder geval moeite doen om u meer inzicht te geven, ook over wat die ambulante zaken dan inhouden. lndicatoren in de processen. Dat gaat waarschijnlijk niet lukken. We hebben wel afgesproken dat alle wethouders straks helpen op hun manier in hun portefeuilles om te kijken hoe we de jeugd erbij kunnen betrekken en ze zullen daar ook over terugkoppelen. We hadden inderdaad tot juni geen signalen dat we zo'n enorme piek zouden maken. Dat we zouden stijgen, daar hadden we wel een donkerbruin vermoeden van want dat was tot nu toe ieder jaar het geval en daarom waren we bezig met dat programma Toekomstbestendige jeugdhulp. Maar die grote piek zagen we niet aankomen want anders had ik al veel eerder bij u gezeten.

De voozitter: Wethouder Van der Meer, een interruptie van mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Ja, dank voorzitter. Uit de memo die wij op 16 junijl. kregen, bleek ook niet een enorm alarmsignaal. Het was een vrij neutrale memo 'er is een stijging aan de kant van de aanbieders en die moeten we doorberekenen. We melden dat het misschien wel meer dan € 500.000,00 is.' Dat is geen signaal waar iedereen hier wakker van wordt. Misschien had het wel gemoeten, maar in ieder geval was het voor velen nog geen signaal en het is ook niet in de commissie zo aan de orde gekomen. Zou u bereid zijn om bij een voorkomend geval dat met wat meer ketelmuziek gepaard te laten gaan? De voozitter: Wethouder Van der Meer

Wethouder Van der Meer: lk ben van plan ervoor te zorgen dat u vanaf eind van dit jaar een monitor krijgt, maar het heeft ook iets met interpretatie te maken. Er stond dat wij u hebben gewaarschuwd omdat wij volgens het Handvest als het meer dan € 0,5 miljoen kost, moeten waarschuwen. Wij dachten

dat u zelÍwelin beeld had hoeveelwe uitgeven aan jeugdzorg en dat 15% vastweleen heleboelmiljoentjes kon zijn. Alleen heb ik tot na het reces moeten wachten voordat ik wist hoeveel miljoentjes op dat moment in die prognose zaten. We hoorden af en toe € 1 í miljoen, we hoorden af en toe € 9 miljoen. Het gaat erom dat we op moment € 1 1 miljoen boven 2022 zaten, maar dat we voor 2023 al € 2 miljoen extra in de begroting hadden gezet. Dus dan gaan we met € 9 miljoen boven de begroting uit in 2023.

Maar dat het over dit soort getallen ging en niet over € 7 miljoen of over € 8 miljoen, heb ik pas in september boven tafel gekregen. De voorzifter: Mijnheer Duiven.

De heer Duiven (WD): Dank u voozitter. Nog even een vraag naar de heer Ekkelenkamp. lk neem aan dat u toch liever op tijd het eerlijke, echte signaal wilt hebben met de informatie die dan voorligt zodat de raad correct en op tijd wordt geïnformeerd. En het gaat toch niet om ketelmuziek? Dat kunt u toch niet menen?

Raad 2 oktober 2023

21

De voozitter: Mijnheer Ekkelenkamp. De heer Ekkelenkamp (D66): Dat was misschien wat veel gevraagd, mijnheer Duiven. Maar iets meer alarmering in zo'n memo zou wel wenselijk zijn, want dit was een vrij neutraal memo van 'och, dit gebeurt er ook'. Ook de wethouder geeft nu aan dat zij op dat moment niet over die informatie beschikte. Maar misschien was dan toch een duiding beter geweest, dan alleen maar even zeggen 'het kan wel eens wat meer zijn dan dit'. Dat had wat mij betreft wel met een indicatief bedrag kunnen zijn want dan had je in ieder geval ook bij het voorjaarsdebat - want datzat er natuurlijk aan te komen kunnen weten 'behalve het ravijn waar we zo voor gewaarschuwd zijn door wethouder ledema, is er daarnaast nog een tegenvaller'. Dat was denk ik welkome extra informatie geweest. En welke toonsoort daarbij past, weet ik ook niet. Maar in ieder geval wel wat meer rumoer dan er nu was.

-

De voorzitter: lk zie de heer Van der Vlies, gaat uw gang. De heer Van der Vlies (Zól Zoetermeer): Voozitter, ik vind het een beetje flauw van mijnheer Ekkelenkamp omdat hij zelf hier zijn betoog daarstraks begon met een gevoel van déjà vu. Als je natuurlijk dat memo leest, staat er duidelijk 15,4o/o. Nu weet ik niet waar 15,4o/o voor staat bij mijnheer Ekkelenkamp, maar volgens mij zie je dan toch duidelijk dat het een heel stuk duurder wordt. Als je dat niet ziet, dan weet ik niet precies wat we dan nog duidelijker moeten krijgen. De voorzifter: Mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Misschien moeten we raadsleden niet overschatten, mijnheer Van der Vlies. Maar dat is niet het goede antwoord. Het geval is, denk ik, dat er eigenlijk stond als boodschap 'er zitjn meerkosten bij de aanbieders en we weten niet precies hoeveel het is en we moeten dat nader uitrekenen'. Daar had ik wat meer duiding bij willen hebben. ls dat dan zo verkeerd? U wilt ook altijd goede informatie? En ik weet dat uw partij in het verleden ook heel erg hechtte aan goede en duidelijke informatie en als dat niet kwam en niet op tijd kwam, dan werd er wel meer dan ketelmuziek gemaakt, denk ik. De vootzitter: lk kijk even rond. Er is verder geen reactie. lk kijk naar wethouder Van der Meer, gaat uw gang. Wethouder Van der Meer: Nou ja, voozitter. Goede en duidelijke informatie, daar ben ik helemaal voor dus ik ga u niet vertellen 'we gaan € 20 miljoen over de schreef of het wordt € 3 miljoen'. lk had u ook een mail kunnen sturen en kunnen zeggen 'het is eigenlijk iets tussen de € 3 en de € 20 miljoen'. Dan was u ook boos geworden. lk had geen idee welk getal het nou precies was. Dus wij hebben gezegd 'dit kan zo niet. Wij moeten mensen in huis hebben die hier duiding aan kunnen geven'.

lk vind ook, en daar heeft u volkomen gelijk in, u allemaal, dat u daar veel vaker, veel duidelijker een beeld bij moet krijgen 'waar gaat dat geld naartoe?' Dat gaan we voor u vezorgen. Voorzitter, dat was, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel wethouder Van der Meer. lk zie nog wel een interruptie van mijnheer Boerboom, gaat uw gang.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u welvoorzitter. lk heb eigenlijk nog twee vragen. De eerste vraag die ik aan de wethouder heb, want ik ga ze even opknippen, is dat ik haar ook heb gevraagd om naast rekening te houden met de kostenstijgingen ook expliciet te kijken naar andere zaken in de jeugdzorg die gewoon op dit moment niet goed gaan. En dan bedoel ik bijvoorbeeld waar het gaat over kinderen die hoogspecialistische hulp nodig hebben en op dit moment gewoon op een wachtlijst staan en nergens terechtkunnen. Heeft dit ook uw aandacht en gaat u hier net zoveel aan doen als het beteugelen van die kostenstijging, want ook dit is voor mijn partij van groot belang. De voorzitter: Wethouder Van der Meer

Wethouder Van der Meer: Ja, een van de dingen die we gelukkig in de H8,5, zo hebben we het genoemd, nu voor elkaar hebben, is dat we nu die website hebben we op iedereen kan zien wat de wachtlijsten zijn bij alle gecontracteerde aanbieders. Wij zijn trouwens van plan om te kijken of wij niet met een aantal aanbieders wat betere afspraken kunnen maken zodat we die ook wat vaker kunnen spreken

22

Raad 2 oktober 2023

over hoe of wat. Maar het is op dit moment zo dat op de momenten dat er geen aanbieders zijn en die die kinderen heel erg dringend hulp nodig hebben, ze echt alle kanten uitgaan door heel Nederland en dat we daar enorme bedragen voor betalen en dat we ook daarop kijken naar'hoe kunnen we dat nou op een manier doen zodat het niet heel veel geld kost?' Zodat ze wel geholpen worden, maar niet bijvoorbeeld helemaal in Enschede of weet ik waar terechtkomen. Dat heeft onze aandacht want ook daar zit een stuk van de overschrijdingen. De overschrijdingen zitten aan de ene kant bij de bij de ambulante zorg, maar zeker ook bij de kosten met verblijf. En we zien daar een gekke wisselwerking dat we eerst dachten dat we een beweging aan het maken waren van de gesloten, grote inrichting naar kleiner en dat we daarom zo duur uit waren want die kleinere kosten echt heel veel geld, maar we begrijpen nu ook dat de grote gesloten instellingen ook weer aan het vollopen zijn. Dus er is ook wel iets aan de hand met een aantal kinderen die hoog kostbare zorg nodig hebben. lk denk dat als we êrvoor kunnen zorgen dat een heleboel van die mensen die in die jeugdzorg werken, ophouden met kinderen helpen die eigenlijk niet per se daar geholpen moeten worden, er ook weer lucht komt voor die andere, dat die weer bij die andere organisaties terechtkunnen.

Maar goed, dat is hoog over en daar kan ik geen maatregelen op zetten. De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank voorzitter. De tweede vraag die ik nog voor de wethouder heb, sluit hier misschien wel op aan, is dat u ook constateerde dat die grootste aanbieders het op dit moment het lastigst hebben omdat juist die kleintjes al relatief eenvoudige zorg, om het zo maar even te zeggen, wegkapen. lk ben nog wel even op zoek naar wat u daar nu concreet aan gaat doen om dat om te draaien. De voorzitter: Wethouder Van der Meer

Wethouder Van der Meer: We gaan heel goed kijken of we die makkelijke kinderen per se naar gespecialiseerde jeugdhulp moeten sturen of dat die heel goed in het - dan ga ik weer dat woord opzoeken dat ik voortdurend kwijt ben - vrij toegankelijk aanbod terechtkunnen. Een van de dingen die we gedaan hebben die echt gaat helpen is dat we webinars hebben gemaakt voor al onze professionals, dus ook bij de doorvenarijzende Gl's, ook voor de schoolmaatschappelijk werkers. We hebben vier webinars. We hebben er twee gedaan en er moeten er nog twee komen waarin we vertellen wat we allemaal aan vrij toegankelijk aanbod hebben. Daar hebben intussen al 52 professionals naar gekeken. lk zal even vragen, maar misschien is het mogelijk dat wij u als die vier voorbij zijn, een link sturen zodat u het zelf ook eens kunt bekijken. De voorzitter: Mijnheer Boerboom nog kort. De heer Boerboom (Groenlinks): Voorzifter, dank, daar staan we altijd voor open en dat zien we graag tegemoet, maar dit helpt nog niet die grotere aanbieders. Hoe kijkt u daarnaar en ziet u daar sturingsmogelijkheden om daar ook iets aan te doen zodat zij een meer gebalanceerd evenwicht hebben in de zorg die zij kunnen verlenen? De voorzitter: Wethouder Van der Meer

Wethouder Van der Meer: Eerlijk gezegd denk ik dat dit een landelijk issue is, maar we houden onze ogen open. Los daarvan, ik heb vrijdag de hele middag in een digitaal overleg gezeten met de BJ42, dat zijn alle regio's van Nederland waar we gesproken hebben over wachtlijsten. Dat wordt georganiseerd door de VNG, waar alle regio's vertegenwoordigd zijn. Daar komt het ook aan de orde, maar wat mij betreft nog niet genoeg. Toevallig heb ik vanmiddag met de wethouder van Teylingen gesproken en we dachten dat wij in de volgende BJ42 dit onderwerp toch gewoon weer eens aan de orde moeten hebben. Maar goed, dat kan ik niet anders doen als een van de 42 regio's namens 342 gemeenten ook, piep, zei de muis. Maar goed, we proberen het zo goed mogelijk te adresseren. De voorzitter: Dank u wel, ik heb er nog twee want ik zag nog mevrouw Siegelaer, maar eerst mijnheer Van den Boomgaard.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Dank u wel voorzitter. Allereerst zijn we erg blij met de herijking. Ook met dat de wethouder aangeeft dat ze best practices gaat zoeken bij andere gemeenten. lk denk dat dat een erg goede stap is. Wij hebben ook vragen gesteld in onze eerste termijn over de perverse

Raad 2 oktober 2023

23

prikkels die er nu zijn. Hoe kijkt de wethouder daartegenaan? En ik ben ook wel benieuwd naar wat de wethouder vindt van de motie die wij hebben ingediend om mee te nemen voor de volgende termijn. Dank u. De voorzitter: Wethouder Van der Meer

Wethouder Van der Meer: lk ben heel blij met de woorden van FVD waar het gaat over de herijking. Met betrekking tot de perverse prikkels, moet ik eerlijk zeggen dat ik geen idee heb wat ik daaraan moet doen, behalve dat waar we nu mee bezig zijn. En uw motie gaat over een van onze gecertificeerde instellingen. Die zijn door het rijk gecertificeerd. De kwestie waar u het over heeft, heeft zich drie jaar geleden voorgedaan en het is iets waar de gemeente helemaal niet aan te pas komt, want wij gaan niet over uithuisplaatsingen. Kinderen worden soms uit huis geplaatst op verzoek van het gezin en voor de rest altijd door de rechter en daar hebben wij als gemeente helemaal niks over te vertellen. De voozitter: lk zie nog een reactie van mijnheer Van den Boomgaard, gaat uw gang. De heerVan den Boomgaard (FVD): Ja, dank voozitter. Deze reactie van de wethouder baart me toch zorgen. Er ztln namelijk wel gemeenten die wel afstand hebben genomen van alles wat er speelde en niet alleen de enkele case bekijken. Maar waar rook is, is vuur en dan neem ik aan dat de wethouder wil blussen. We hebben het hier over jeugd die kwetsbaar is. We hebben het over gezinnen die in nood zijn en ik denk dat we dan de juiste keuze moeten maken. Juist een pragmatische aanpak kan ons ook kosten schelen.

lk heb ook duidelijk voorbeelden in de motie gezet, zelfs ook van de Rijksoverheid en wat zij daarvan vinden en ermee gedaan hebben. Dus ik vraag met klem de wethouder dat nog even te

bezien. De voozitter: lk kijk even naar de heer Louw, wilt u op hetzelfde ondenruerp? Dan kan dat even nu en kan daarna de wethouder weer.

De heer Louw (PvdA): Dank u wel. lk neem toch even de ruimte om te reageren op mijnheer Van den Boomgaard. Die gecertificeerde instellingen staan onder toezicht van de lnspectie Gezondheidszorg en Jeugd. En inderdaad had deze groep waar u het over heeft, een aanwijzing van de inspectie. Die is in 2020 weer ingetrokken en die aanwijzing ging over de kwaliteit van de jeugdzorg die deze groep leverde. lk denk niet dat we als gemeenteraad, u haalt er nu een van 188 instellingen uit, hier nu een discussie moeten krijgen of twijfel moeten zaaien over de kwaliteit van die instellingen, want daar hebben we de lnspectie voor in Nederland. De voorzitrer: lk ga eerst even naar de mijnheer Van den Boomgaard en dan naar de wethouder.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja, dank u voorzitter. lk wil toch even reageren omdat ik het niet kan verkroppen dat, en dan laat ik het maar gewoon benoemen, een kind wordt geforceerd de prikpil te nemen omdat het verkracht is, dat er een sterfgeval onder baby's plaatsvindt. En dat zijn de casussen waar we het over hebben. Dat geeft mij kippenvel. Dat gaat mij aan het hart. Dat is al tien jaar gaande. Het is iets dat vanuit 2013 gestart is tot recentelijk aan toe. Ook u raad ik aan eventjes als ambtsgenoot de bijlagen te lezen die ik heb meegezonden. De voorzitter: Oké, maar ik stel voor dat ik naar de wethouder ga en dan wil ik deze discussie afronden wethouder Van der Meer.

Wethouder Van der Meer: Voorzitter, ik ken de motie niet maar naar wat ik hoor, ga ik hem dadelijk ontraden. De voozitter: Akkoord. lk ga naar mevrouw Siegelaer want u had ook nog een interruptie.

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u voorzitter. lk zou nog heelgraag een antwoord willen op de vraag wie de helikopterview heeft over alle deelprojecten die nog gaan volgen. De voorzitter: Wethouder Van der Meer.

Wethouder Van der Meer: Dat doen wij als college

24

Raad 2 oktober 2023

De voozitter: Mevrouw Siegelaer nog behoefte daarop te reageren? Nee, als er verder geen reacties meer zijn, dan dank ik de wethouder voor haar beantwoording en daarmee voor de eerste termijn van het college. Dan ga ik naar mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Voozitter, wij hebben expliciet gevraagd, net als de PvdA, om alle wethouders te horen over hoe zij tegen het jeugdzorgvraagstuk aankijken en welke maatregelen zij in hun eigen portefeuilles voor ogen hebben. En daar wil ik graag antwoord op. De voozitter: Ja, dat is wel lastig, want uiteraard spreekt het college volgens mij met één mond en mag het college zelf de verdeling bepalen. Als u zegt 'ik wil de andere wethouders horen', overigens hebben we qua tijd daar niet zoveel ruimte meer voor, maar het is aan u of aan het college, maar dat moet dan kijken of het daarop in wil gaan. lk kijk even naar u wat uw concrete vraag is op dat vlak. De heer Boerboom (Groenlinks): Voozitter, volgens mij stelde ik een heel concrete vraag. Kijk, volgens mij kan mevrouw Van der Meer niet over armoede praten waar mijnheer Velzen over gaat of over woningbouw waar de heer Weenarag over gaat, terwijl zij wel met de maatregelen die zij nemen ook kunnen bijdragen aan het oplossen van het jeugdzorgvraagstuk. We zien overal, keer op keer dat we in de marges van jeugdzorg blijven rommelen om het probleem op te lossen, terwijl we het over het structurele probleem dat onderliggend niet hebben met elkaar.

Dat wil ik vanavond graag doorbreken door ook met die wethouders het debat aan te gaan over welke maatregelen zij voor ogen hebben om de jeugdzorg problematiek van onderop aan te pakken. De voorzitter: Wethouder Van der Meer

Wethouder Van der Meer: Ja voorzitter, ik vind het jammer dat mijnheer Boerboom niet helemaal begrepen heeft wat ik probeerde te zeggen. Wij proberen als college dit te doen. Er zijn een heleboel dingen waar we ons meer dan bewust van zijn dat wijjuist op andere fronten, niet alleen maar met jeugdhulp, maar juist met kijken naar wat er gebeurt in gezinnen... U ziet ook dat wij goed kijken naar de multiproblem-problematiek. Want wij denken niet dat als een ouder verslaafd is of als er schulden zijn in een gezin wij het kind moeten helpen met gespecialiseerde jeugdhulp. Dus dat is juist de omslag die we proberen te maken met elkaar. Een van de dingen die we ook doen, is dat wij als wethouders Sociaal Domein ook regelmatig overleg hebben, dat iedereen er eigenlijk bij betrokken is. Cultuur en sport vanuit hun rollen en zeker vanuit de combifunctionarissen en wethouder ledema zit met mij samen in de stuurgroep zodat we heel stevig kunnen uitpakken 'wat kan er, wat kan er niet, hoe gaan we dat doen?' Maar ik laat het voor de rest even aan de voorzitter, maar in principe zit ik niet te vertellen wat ik ga doen, maar wat wij met elkaar gaan doen. De voozitter: Mijnheer Boerboom

De heer Boerboom (Groenlinks): Voozitter, ik zie dat persoonlijk echt anders. lk merk dat de raad daar niet in mee wil, dus ik laat het aan u hoe u daarmee om wil gaan. Maar ik vind oprecht dat als we met elkaar die spiraal willen doorbreken, er meer nodig is dan een bijeenkomst van wethouders. Dat is echt portefeuille-inhoudelijk. KUk naar Den Haag. Daar hebben ze met verschillende wethouders een aanvalsplan gemaakt van € 55 miljoen om juist van onderop die beweging in gang te zetten. Dat zouden wij als Zoetermeer toch ook moeten kunnen? De vootzitter: Goed, volgens mij, nogmaals, ik kan het blijven halen, bepaalt het college uiteindelijk wel de eigen manier van woordvoering. En als het college ervoor kiest om maar met één portefeuillehouder er iets over te zeggen, kan ik er van alles van vinden, maar het enige dat ik kan doen is schorsen om te kijken of het college dat op een andere manier benadert. Maar op dit moment is dat niet aan de orde. lk kijk even naar het college of er behoefte is om te schorsen of daar op een andere manier mee om te gaan want anders stel ik voor dat we gewoon verdergaan met het debat. Ja. Dan gaan we wat mij betreft over, als daar verder geen discussie over is, naar de tweede termijn van de gemeenteraad. En ik ga even kijken, want Ík zie mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter. Gegeven dat dit de conclusie is, zou ik graag twee verzoeken doen. Dat is een schorsing van tien minuten, zodat ik met mijn fractie kan overleggen en ten tweede of u inderdaad met de tweede termijn iets flexibel wilt zijn qua spreektijd. lk ben niet de enige die volgens mij niet heelveelspreektijd over heeft, maar mijn verzoek is die op te kunnen hogen met een minuut en daar coulant in te zijn ook gegeven de beperkte agenda vanavond.

Raad 2 oktober 2023

25

De voozitter: Die eerste kan ik heel makkelijk honoreren. Die schorsing van tien minuten, dat is niet zo'n probleem. Die tweede is wat lastiger want we hebben natuurlijk met elkaar... En er hebben ook mensen tijd overgehouden. Het is wel lastig als ik nu ga zeggen... Kijk, ik had al zo'n gevoel dat dit zou komen dus als ik even snel het Reglement van Orde nog eens even goed bekijk, als u collectief zegt als raad'wij willen allemaal een minuut erbij', dan kunt u dat als ordevoorstel doen en dan zal ik dat in

stemming brengen. Dat is volgens mij even de nette manier, want dat is de manier van doen. Mijnheer Blansjaar.

De heer Blansjaar (PDvZ): Voorzitter, ik heb heel bewust gewacht met mijn vraag voor de tweede termijn omdat ik dacht'ik ga de wethouder nu niet storen in deze discussie'. En dan heb ik helemaal geen tijd meer, dus ik had erop gerekend dat ik in de tweede termijn nog iets meer tijd zou hebben. De voorzitter: Ja, maar nogmaals, ik ben slechts uw dienaar en voer uit wat u met elkaar afspreekt en wij hebben met elkaar drie minuten afgesproken. En als u uiteindelijk die drie minuten volmaakt, even heel flauw, maar dan kan ik daar niet zoveel aan doen. Dus als u met zijn allen besluit, dat is een ordevoorstel van de heer Boerboom, om een minuutje toe te voegen, dan moet u daar gewoon over stemmen. Mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Dan ben ik tegen. De voorzitter: Als dat een ordevoorstel is. Dan moet ik het zo brengen want dan ga ik het gewoon in stemming brengen voor de raad en dan moet de raad daar een oordeel over vellen. Want dat is hoe we het in het Reglement van Orde met elkaar hebben afgesproken. Mijnheer Boerboom. De heer Boerboom (Groenlinks): Voorzitter, volgens mij is het goed om dat in ieder geval in stemming te brengen, maar volgens mij hoef ik als er maar tien seconden overblijven voor mij ook geen schorsing aan te vragen, want dan heb ik ook geen ruimte meer om daar iets over kwijt te kunnen. Dus ik laat het dan aan de raad en dan zou ik de schorsing willen intrekken. Dan is dit het einde van de avond, wat mij betreft.

De voorzitter: Nogmaals, ik doe dit niet omdat ik het debat... Maar dit is wel zoals we dat hebben afgesproken met elkaar en anders moet ik iedereen daarin tegemoetkomen. Dus ik ga het ordevoorstel van de heer Boerboom in stemming brengen, dat is iedereen, want dan gaan we iedereen over een kam scheren, een minuut erbij geven. Dat betekent dat we wat mij betreft gaan kijken wat daar de uitkomst van is. Dus ik vraag gewoon even heel simpel de leden van de raad die voor het ordevoorstel zijn hun hand op te steken. Voor het ordevoorstel. Dat is de fractie van de SP, Groenlinks, PvdA, D66, WD, PDvZ, verder niet hè? Dat klopt? Dan gaat de griffier even tellen voor mij. Dat is met 21voor en 17 tegen aangenomen, dus dat betekent dat het ordevoorstelis gehonoreerd en dat betekent dat u er allemaal een minuut bij krijgt en dat betekent dan neem ik aan - dan kijk ik even naar mijnheer Boerboom - dat de schorsing doorgaat. Mijnheer Boerboom? Dan gaat de schorsing van tien minuten nu door toch? Dan schorsen we de vergadering tot 21.44 uur. Schorsing De voorzitter: lk heropen de vergadering, dames en heren, het is 21.45 uur. We hebben iedereen een minuut extra gegeven zoals u straks ook op de klok zult zien. lk geef allereerst mijnheer Boerboom van Groenlinks het woord voor de tweede termijn.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter en dank collega's voor de ruimte, de minuut extra en de schorsing. lk wil graag op twee punten terugkomen in de tweede termijn. Dat is ten eerste de monitor. We zijn blij met de toezegging van de wethouder dat ze die voor het einde van dit jaar aan ons gaat doen toekomen en op basis daarvan zullen we ook kijken 'welke behoefte hebben we eventueel nog om daar met elkaar het gesprek over aan te gaan?' Voorzitter, de tweede, het zal u niet verrassen, daar was de schorsing met name voor bedoeld, is dat wij teleurgesteld zijn in het feit dat we niet van de wethouders afzonderlijk gehoord hebben hoe zij tegen dit probleem aankijken. Daarom ga ik nu dan toch via de wethouder Jeugd vragen: is zij van mening dat er op dit moment voldoende middelen voor preventie zijn of niet, zodat wij in ieder geval bij het najaarsdebat nogmaals het gesprek kunnen voeren met elkaar en kunnen kijken of er meer nodig is en ook op welke terreinen eventueel. Daar wil ik het dan voor nu bij laten in deze tweede termijn en ik ben

26

Raad2 oktober 2023

benieuwd naar de reactie van de wethouder. Dank u wel. De voozitter: Dank u wel mijnheer Boerboom, voor uw tweede termijn. Mijnheer Louw De heer Louw (PvdA): Dank u wel

De vootzitter: O, die had ik gemist. Mijnheer Van der Vlies heeft een interruptie voor mijnheer Boerboom. Gaat uw gang. De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Ja dank u. lk dacht 'mijnheer Boerboom is toch op campagnepad, dus ik zal hem nog wat meer tijd geven'. U heeft het dan over die meer middelen, maar volgens mij heeft u ook de begroting al bekeken en u heeft de signalen al begrepen, dus waar stelt u voor dat we die meer middelen vandaan halen? De voorzitter: Mijnheer Boerboom

De heer Boerboom (Groenlinks): Voorzifter, ik vind het allereerst jammer dat u het kwalificeert als campagnepad, want ik denk oprecht dat als wij blijven doen wat we tot nu toe altijd deden, we dat tekort niet zullen terugdringen. Sterker nog, dan gaat dat verder oplopen. Dat laten allerlei ondezoeken zien. De ombudsman praat erover en het is ook niet voor niets dat Den Haag en andere gemeenten wel die vlucht vooruit kiezen. Volgens mij is dat wel het juiste gesprek dat u schetst, dat we met de begroting met elkaar moeten nadenken over een goede invulling van die begroting. lk weet wel dat we heel veel eenmalige middelen hebben, dus daar ziet mijn fractie in ieder geval kans om op korte termijn iets mee te doen. En daarnaast denk ik ook dat we moeten gaan kijken naar een herschikking van bestaande middelen. Dat is ook waar Den Haag deels voor heeft gekozen. Volgens mij moeten we het college opdracht geven om daar met elkaar het gesprek over aan te gaan. Maar volgens mij is daarvoor de begroting bedoeld. De voozitter: lk zie verder geen interrupties. Dan dank ik mijnheer Boerboom voor zijn eerste termijn en dan ga ik nu naar mijnheer Louw.

De heer Louw (PvdA): Dank u welvoorzitter. lk haal het misschien wel binnen die minuut. lk had natuurlijk ook een aantal individuele wethouders gevraagd of ze zouden kunnen reageren. Wat ik begrijp - en het college mag natuurlijk zelf bepalen of dat gebeurt uit de mond van een wethouder - is dat het college collectief hiermee bezig is. Dat is fijn om te horen. Wethouder Van der Meer gaf aan dat het zonde zou ztjn als bijvoorbeeld de oplopende kosten van de jeugdzorg ten koste gaan van combifunctionarissen bij sport en bij cultuur. Dus ik vraag dan toch nu maar, als u het goed vindt, voorzitter, aan de wethouder die namens het college spreekt of het college nu inderdaad het idee heeft dat er voldoende middelen zijn, ook in 2024, om aan preventie te werken. Want het is juist bedoeld om de jeugdzorgkosten naar beneden te brengen. Die stijgen nog in 2024 door. Dus de acties die we nu op korte termijn inzeften, zullen later effect hebben. lk zoek ook gewoon, ook ter voorbereiding op de begrotingsbehandeling, naar een reactie van het college op de vraag hoe het denkt de preventie aan te kunnen pakken met de middelen zoals die nu zijn vrijgemaakt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Louw. Dan ga ik naar de heer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Ja voorzitter. Het zou natuurlijk niet netjes zijn als ik tegen de minuut stem, hem toch te gebruiken. lk vind het niet netjes en nog steeds niet chique, die extra minuut. Dus ik ga hem ook niet invullen. De voorzitter: Dank u wel. Dan mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Dank u welde mijnheer de voorzitter. Twee punten, heel kort nog eventjes. lk blijf pleiten namens mijn fractie voor goede informatie naar de raad en goede grip op deze problematiek en venarachtingsmanagement. We moeten niet denken dat we nu op korte termijn het hele dossier even kunnen keren want het is denk ik toch echt een weg van lange adem en ik denk dat we dat wel even voor ogen moeten houden bij alles wat we doen. De voozitter: Dank u wel, mijnheer Ekkelenkamp. lk verzoek iedereen om er nog even de concentratie

bij te houden. Dan ga ik naar mêvrouw Brouwer, ChristenUnie-SGP.

Raad 2 oktober 2023

27

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dank u welvoorzitter. lk was eigenlijk van plan mijn minuut die ik nog over had en de minuut die ik erbij kreeg niet te gebruiken, maar ik kan het niet laten om nog iets te zeggen over het aanvalsplan waar mijnheer Boerboom het over heeft. lk leef al die tijd in de veronderstelling dat vijf projecten en de nog meer projecten die erna komen ons aanvalsplan zijn, en ook concreter dan ooit in Zoetermeer gebeurd is met andere colleges. Dat wilde ik nog even toevoegen aan de discussie. De voorzitter: Dank u wel, dan ga ik naar de heer Weekenstroo.

De heer Weekenstroo (CDA): Dank voozitter. Het is eigenlijk heel bijzonder hoe de heer Boerboom en GroenLinks hier precies illustreren wat er fout gaat aan de jeugdzorg. We maken van tevoren afspraken over bepaalde tarieven en tijden en u plust tussentijds bij, zoals wij nu ook weer doen in de jeugdzorg. We zijn blij dat de wethouder aangeeft dat in Q4 de uitkomst van de gesprekken naar ons teruggekoppeld wordt en dat de wethouders met zijn allen bezig zijn om dit grote probleem te tackelen en met elkaar samen te doen wat nodig is. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Weekenstroo. lk ga naar mijnheer Blansjaar, PDvZ.

De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel voozitter. De wethouder gaf dat aan in de antwoorden dat de indicatoren waarschijnlijk niet lukken. lk ben het helemaal eens met de aanpak die ze gaat doen, maar juist die indicatoren zouden een hulpmiddel kunnen zijn. lk weet dat er ooit een pgb-onderzoek met diverse gemeenten geweest is. U praat nu al met diverse gemeenten, dus het zou mooi zijn als u daarmee indicatoren kunt vaststellen waarmee we langs een lijn kunnen lopen om richting te geven bij de verbetering van de jeugdzorg. Dat is eigenlijk mijn hele vraag. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Blansjaar voor uw tweede termijn, dan ga ik naar de heer Duiven.

De heer Duiven (WD): Ja, dank u wel voorzitter. Dank aan het college voor de antwoorden. Ten aanzien van de uitkomst van de heroriëntatie positie regionale samenwerking Q2 volgend jaar, dat wordt dan april-juni, een oproep om het als het kan wel in april te melden en niet per se op het laatste moment in juni. De monitor eind van dit jaar, daar kijken we uiteraard naar uit, maar het zou prettig zijn om dan tegelijkertijd ook een voorstelte krijgen om daar een periodiek karakter aan te geven want als we eenmalig geïnformeerd worden, is dat mooi, maar het zou ook mooi zijn dat we periodiek geïnformeerd worden, al dan niet in relatie met de rapportage Sociaal Domein nieuwe stijl die wê mogen verwachten. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Duiven. Dan ga ik naar mevrouw Siegelaer, LHN. Geen behoefte aan een tweede termijn? Mevrouw Meurs.

Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel voozitter, zo te zien heb ik nog tijd genoeg, dus ik wil even herhalen wat ik in het begin heb gezegd. Het verbeterplan Toegang tot jeugdhulp is wat Zoetermeer Vooruit betreft een veelbelovende stap in de goede richting en het kan dus ook nog steeds op onze steun rekenen. Dank u wel. De voozitter: Dank u wel mevrouw Meurs. Mijnheer Van den Boomgaard.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja dank u voozitter. lk heb nog veertig seconden in die veertig seconden ga ik aangeven dat ik nogmaals blij ben dat de wethouder voor die best practices gaat kijken bij andere gemeenten en dat ik het dus een extra tegenvaller vind dat die best practices niet gezocht worden bij aanbieders middels de motie die zij pretendeert te ontraden. Daarover mijn teleurstelling in ieder geval. En ten tweede vind ik het ook betreurenswaardig dat er geen antwoord komt op mijn concrete verhaal over de perverse prikkels. lk denk dat we juist pragmatisch moeten kijken hiernaar om dit hele grote probleem dat aljaren speelt, op te lossen. Dank u vooaitter. De voozitter: Dank u wel mijnheer Van den Boomgaard. Mijnheer Velner van de SP voor een tweede

termijn. De heer Velner (SP): Dank u wel, voorzitter. lk kan het ook vrij kort houden. Goed om te horen dat er per 1 september jl. een medewerker is aangesteld om inzicht te krijgen in de beschikkingen die zijn

28

Raad 2 oktober 2023

afgegeven met de bijbehorende declaraties en dat het dashboard aan het eind van het jaar klaar is. Laten we het dan inhoudelijk verder bespreken als we die rapportage hebben ontvangen. We kunnen niet instemmen met de motie van FVD omdat er formuleringen in staan die onder de verantwoordelijkheid van de lnspectie vallen. En daar moet je je als raad ook niet mee willen bemoeien aangezien we het dan dus over iedere aanbieder zouden moeten hebben. Utrecht heeft een niet-sluitende begroting ingediend. Dat is ook besproken in het overleg bij de 100.000+-gemeenten. lk heb nog geen antwoord gekregen op mijn vraag: wat zal daarvoor de inzet van Zoetermeer zijn? ls dat dan ook een niet-sluitende begroting indienen? De voorzitter: Dank u mijnheer Velner voor uw tweede termijn, dan heb ik mijnheer Smitskam nog.