Notulen raad 2 oktober 2023 - vastgesteld

NOTULEN VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE RAAD DER GEMEENTE

ZOETERMEER, GEHOUDEN OP MAANDAG 2 OKTOBER 2023

Voorzitter: de heer Bezuijen, burgemeester Secretaris: de heer De Prieëlle, (plaatsvervangend) griffier Aanwezig zijn: 38 leden, te weten: de heren Aiobi en Aptroot, de dames Bakkers en Bink-Winterkamp, de heren Blans-

jaar, Boerboom en Van den Boomgaard, de dames Bout-Wijngaards en Brouwer-Weemhoff, de heer Buisman, mevrouw Van Damme, de heren Doncker, Duiven en Ekkelenkamp, mevrouw Frinking, de heren Van Gils (vanaf 19.43 uur) en Haak, de dames Hoekstra (vanaf 20.24 uur) en Kraneveldt-van der Veen, de heren Louw, Markes en Meijroos, mevrouw Meurs-Troch, de heren Mohammadian, Mooiman, Nawijn en Van der Perk, de dames Sandifort-Meijer en Siegelaer, de heren Smitskam, Van der Snoek, Van Steenis, Velner, Van der Vlies, Wareman en Weekenstroo, mevrouw Van Werkhoven, de heer

Zamani Tevens aanwezig zijn: 6 wethouders, te weten: de heer Blansjaar, de heer ledema, mevrouw Ter Laak, mevrouw Van der Meer, de heer Velzen, de heer Weenrvag Afiruezig is: de heer Van Rumpt

AGENDA

1. 2. 3.

Opening en vaststelling agenda Spreekrecht Mondelinge vragen

4.

Mededelingen

5. 6.

Afdoening ingekomen stukken Hamerstukken a. Raadsvoo rstel Onde nrijsachterstan de n belei d 2023 -2026 b. Besluitenlijst en notulen van íÍ september 2023 Benoemingen a. Raadsvoorctel Benoeming en aanwijzing leden interne commissies en werkgroepen

7. 8.

Debat

a. Agenderingsvezoek TekoÉen Jeugdhulp b. Raadsvoorstel Herijking toegang tot jeugdhulp - deet I

c. NAAR HAMERSTUKKEN Raadsvoorstel Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 9

Sluiting

VERSLAG

1.

Opening en vaststelling agenda

De voorzitter: Dames en heren, een heel goedenavond. lk open hierbij de raadsvergadering van de gemeenteraad van Zoetermeer van 2 oktober 2023. Allen van harte welkom. lk heb in ieder geval bericht van verhindering ontvangen van de heer Van Rumpt. lk zie nog wat andere lege plekken, maat daarvan hoop ik eerlijk gezegd dat die mensen nog komen. Er zijn geen andere afmeldingen bij ons binnengekomen dus we zullen er maar even gemakshalve vanuit gaan dat die nog zullen arriveren. Daar is er in iedergeval al een, kijk, als ik dat zeg, dan komen zevanzelf .Ze druppelen binnen. Wij gaan naar de vaststelling van de agenda. Aan de orde is de agenda zoals die op 7 september 2023 in iBabs is gepubliceerd. Afgelopen donderdag is deze agenda voorzien van de laatste wijzigingen. lk stel voor - dat heeft ook al in de procesbrief gestaan - het agenderingsvezoek Tekorten jeugdhulp en het raadsvoorstel Herijking toegang tot jeugdhulp in een keer te behandelen. Verder heb ik geen op-

merkingen over de agenda. ls er iemand die stemming over de vaststelling van de agenda wenst? ls

Raad 2 oktober 2023

1

dat niet het geval? Dan is de agenda aldus vastgesteld. Dan de spreektijden want vandaag werken we weer met spreektijden over de debatpunten. Die zijn dan tot een punt samengevoegd, dat is agendapunt 8. Het voorstel voor de spreektijden is drie minuten per fractie en twaalf minuten voor het college. ls er iemand die daar nog stemming over wenst? Als dat ook niet het geval is, is dat ook vastgesteld. Dank u wel, dan heb ik agendapunt 1 van de agenda al gehad.

2.

Spreekrecht

De voozitter: Dan gaan we over naar agendapunt 2. Dat is het spreekrecht en daarvoor heeft zich een inspreker aangemeld. Mevrouw Van Delden over het venarijderen van het speeltuintje aan de Sophiaplaats. lk vraag mevrouw Van Delden om naar voren te komen en dan krijgt zij vijf minuten maximaal om haar verhaal te doen. Gaat uw gang.

Mevrouw Van Delden: Voozitter, dank u wel dat ik hier vanavond mag staan. Er moet me namelijk iets van het hart dat ik graag met u wil delen. Wij wonen inmiddels al een behoorlijk aantaljaren aan de Sophiaplaats, u wellicht wel bekend, een mooie plek in Driemanspolder, daar waar er op de plaats alleen maar bestemmingsverkeer komt en de rest vrij is voor kinderen om te spelen. Waar we veel mensen horen mopperen over het aantal uren dat kinderen tegenwoordig buitenspelen, zijn wij stiekem wel eens trots. Onze kinderen mogen aljong voorzichtig zelfstandig buitenspelen. Onder het toeziend oog van hun ouders en andere buren. Onze sociale controle is fijn en groot. We hebben de ruimte om de kinderen te leren lopen. De loopfiets kan goed gebruikt worden door de aanwezige ruimte en ook skeltenaredstrijdjes zijn ons niet onbekend. Aan het einde van de plaats staat daar íier een klimrek. Niet ingewikkeld of heel gevaarlijk en hoog. Precies goed om als net lopende dreumes onderdoor te lopen, maar ook hoog genoeg om als 12-jarige. je turnkunsten te vertonen aan je vriendinnen en natuurlijk alles wat daar verder nog tussen hoort. Er wordt dagelijks veel gehangen, gedraaid, gesprongen en wat nog niet meer. Drie hoogtes, dus voor iedereen eigenlijk wel wat wils.

Ook is er nog een wipkip, misschien iets minder populair voor alle leeftijden, maar de jongste van ons plein en alle kinderen daaromheen vinden het nog steeds prachtig. Ja, voozitter, ik kan het wonen in Driemanspolder aan de Sophiaplaats eigenlijk alleen maar aanraden. Wie schetst dan ook een beetje onze verbazing dat vorige week ineens een brief van de aannemer Griekspoor op onze deurmat viel waarin ons werd verteld dat er het een en ander gaat veranderen op en rond onze plaats. Er komt een grotere speeltuin, twee blokken van ons vandaan. Dat is wel tof. Met mooie, nieuwe attributen waar diverse leeftijdsgroepen ook heerlijk kunnen gaan spelen. En welk ontwerp er dan ook wordt gekozen, het zal het spel bevorderen en meer kinderen aantrekken. Tot zover geen probleem voorzitter, alhoewel we het wel een beetje bijzonder vonden dat we eigenlijk niet eerder als buurtbewoners zijn geïnformeerd en dat we het moesten doen met de brief van de aannemer. We lazen verder tot het stukje over onze geliefde plaats met de rekstokken en de wipkip. Ons geliefde speelstukje, het speeltuintje zal weggehaald moeten worden en plaats moeten maken voor groen in de straat. Maar voorzitter, als u onze plaats kent, dan weet u dat we juist heel veel groen hebben aan de Sophiaplaats. Mooie, centrale perken, onderhouden door buurtbewoners Het is eigenlijk juist lekker groen.

En ik schrok van de berichtgeving, en de handtekeningactie bevestigt dat ik daar niet alleen in sta, dat onze speeltuin geruimd moest gaan worden. Het is immers zo frjn dat onze kinderen al vroeg een stukje zelfstandigheid aanleren en veilig op ons pleintje kunnen laten spelen, zonder dat ze continu hun ouders in hun nek voelen hijgen. Ons speeltuintje is daarvoor eigenlijk precies goed. De kinderen hebben er genoeg aan en hebben ook niet het gevoel van het plein af te moeten om het elders te gaan zoeken. Met het weghalen van het speeltuintje haalt u eigenlijk ook zelfs een stukje zelfstandigheid bij ze weg. De nieuwe speeltuin ligt immers te ver voor jonge kinderen om alleen te gaan spelen. Daar zal dus altijd iemand mee naartoe moeten. Eigenlijk is dat wel heel erg zonde. Want we vinden het juist belangrijk dat het zo kan, zoals we het eigenlijk met elkaar al heel wat jaartjes doen aan de Sophiaplaats. Voorzitter, het is toch eigenlijk ook zonde van het geld om een goed functionerende speeltuin weg te halen en er groen voor in de plaats te zetten terwijl er eigenlijk nog niets mis is met ons speeltuintje? in onze ogen kost het dus alleen maar en levert het eigenlijk ook niets op. Onzes inziens kan het naast elkaar bestaan. Dat bewijst ook onze actie in 2016, toen dit ook speelde. Toen ging het alleen om de speeltuin die gebouwd werd aan de andere kant, bij de grote flat.

De jongere kinderen spelen fijn op ons plein en de oudere kinderen mogen verder hun zelfstandigheid gaan uitoefenen. En ook dat laatste is heel frjn, juist met die mooie grote speeltuinen om ons heen. Dus ja, we zijn wel enthousiast over die nieuwe speeltuin en juichen die ook zeker toe, maar alstublieft, omwille van onze jonge kinderen, laat toch dat in uw ogen wellicht onbelangrijke speeltuintje met rust. Het is voor ons van groot belang dat het echt nog een paar jaar blijft staan zodat ook de jongsten onder ons gewoon

2

Raad 2 oktober 2023

nog een poosje veilig kunnen spelen. Dank u wel. De voozitter: Dank u wel mevrouw Van Delden voor uw inspraak. We hebben geen andere insprekers voor vanavond en ik ga over naar agendapunt 3.

3.

Mondelinge vragen

De voorzitter: Dat zijn de mondelinge vragen maar er zijn geen mondelinge vragen ingediend. Dus ook dat onderurerp kan ik als afgehandeld beschouwen.

4.

Mededelingen

De voorzitter: Dan ga ik over naar agendapunt 4, dat zijn de mededelingen. Zijn er mededelingen vanuit de raad? Mijnheer Boerboom, ik denk dat ik hem voel aankomen, gaat uw gang.

De heer Boerboom (Groenlinks): Nou burgemeester, u voelt hem niet alleen aankomen, maar u ziet hem denk ik ook aankomen. Afgelopen weekend hebben tien raads- en commissieleden en wethouder Weenruag deelgenomen aan het voetbaltoernooi in Den Haag. Met veel succes, mag ik wel zeggen, maar ook met veel pijn en leed. We hebben de eer van Zoetermeer stevig verdedigd en ik denk dat we allemaal gisteren een erg zware zondag hebben gehad. Maar al met al denk ik dat we best trots mogen zijn dat we de tweede plek hebben bereikt. We hebben bewust de finale verloren, anders hadden we de wethouder van Financiën met een extra probleem opgezadeld omdat hij dan het volgende toernooi zou moeten financieren want dat had dan in Zoetermeer moeten plaatsvinden. We zijn trotse tweede en omdat wij als Zoetermeer ook de eer van Haarlem hooghouden, hebben we ook de negende plek mee naar huis genomen. Al met al denk ik dat het mooi is dat we een mooie dag hebben gehad en ook hebben kunnen netwerken met onze omgeving. We kijken terug op een positief resultaat. Op naar een nieuw toernooi over twee jaar. De voorzitter: Dank u wel. Heel mooi. Mensen die op de foto willen met een van de tien leden kunnen zich straks bij m'rjnheer Boerboom melden. Zrln er nog andere mededelingen uit de raad? Nog mededelingen van het college? Dat was vanmiddag nog niet zo en ik ga ervan uit dat dat nog steeds zo is.

Dan gaan we over naar agendapunt 5.

5.

Afdoening ingekomen stukken

De vootzitter: Dat is de afdoening van ingekomen stukken. ls er iemand die daar het woord over wil voeren? Mijnheer Velner, gaat uw gang. De heerVelner (SP): We hebben afgelopen vrijdag via de ingekomen stukken een brief ontvangen over de situatie rond het Haga en daar hebben we in de pers ook een aantal dingen over kunnen lezen. Wanneer wordt dit afgehandeld? De voorzitter: Even voor alle helderheid, het gaat om de afhandeling van de ingekomen stukken. Hier staat afhandeling door het college, dat is het voorstel van hoe het naar de raad gaat, maar uw vraag gaat nu over de inhoud. Heeft u een ander voorstel om het afte doen of is de vraag van andere orde?

De heer Velner (SP): Misschien is het verstandig om binnenkort een keer weer samen hierover van gedachten te wisselen en in te gaan op het aanbod van de bestuursvoorzitter. De voorzitter: Dan stel ik voor dat u een agenderingsverzoek doet, dat is dan de meest gebruikelijke weg. Want dit gaat om de lijst ingekomen stukken en van de inhoud van de brief nemen we op dit moment dan kennis en de afdoening is voor het college. Uiteraard zal er ongetwijfeld nog een moment zijn waarop hierover gesproken zalworden, maar ik constateer dat er op dit moment geen andere afhandeling gewenst is. Anderen die hier nog het woord over wensen te voeren? Mevrouw Kraneveldt, gaat uw gang, Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Wat mijnheer Velner zegt, de bestuursvoorzitter van het Haga heeft aangeboden om eventueel dat besluit dat in die brief staat toe te lichten. Als er meerdere fracties daar belangstelling voor hebben, misschien kunnen we dat even inventariseren, zou het een optie kunnen zijn dat we deze mijnheer nog een keer uitnodigen hier in de gemeenteraad.

Raad 2 oktober 2023

3

De voorzitter: lk wil niet flauw zijn maar het gaat nog steeds om de afhandeling van ingekomen stukken. U heeft straks allerlei manieren om op welke manier dan ook met het bestuur van het ziekenhuis of met de raad van bestuur van het ziekenhuis te spreken, dat gaat denk ik op een ander moment. lk constateer

alleen maar dat dit afgedaan wordt door het college en als daar geen ander voorstel voor komt, gaat het raadsvoorstel als dusdanig naar de raad en uiteraard heeft iedereen goed geluisterd naar de inbreng van de verschillende raadsleden want dat zal ook wel breder gelden, denk ik. Even kijken of er nog anderen zijn die hierover het woord willen voeren. Dat is niet het geval. ls er iemand die stemming wenst? lk constateer overigens dat alle raadsleden, behalve... Die is weggeroepen? Dan zijn we met 37. Dan is de afdoening van de ingekomen stukken in die zin gedaan. lk wil zelf nog wel even het woord als raadsvoorzitter want graag sta ik nog even stil bij het ingekomen stuk van de heer Mares Altorf. HÍj heeft aangegeven per 25 september jl. te zijn verhuisd buiten Zoetermeer. Hij heeft daarom zijn taken als commissielid moeten beëindigen en heeft aangegeven helaas vanavond niet aanwezig te zijn. Via deze weg wil ik de heer Mares Altorf natuurlijk hartelijk bedanken voor zijn inzet de afgelopen jaren en hem alle goeds voor de toekomst wensen en uíteraard zullen we daarbij zoals gebruikelijk ook nog een mooie bos bloemen bezorgen. Dat nog even naar aanleiding van de ingekomen stukken. Als verder niemand het woord wenst en ook geen stemming is gewenst, dan is dit ook afgehandeld en gaan we naar de hamerstukken.

6.

Hamerstukken

De voorzitter: Heeft iemand van de raadsleden behoefte aan het geven van een stemverklaring bij een van de raadsvoorstellen die voorliggen? Mijnheer Van den Boomgaard, gaat uw gang. De heer Van den Boomgaard (FVD): Voorzitter, over 6.a Raadsvoorstel Ondenarijsachterstandenbeleid 2023-2026. FVD Zoetermeer zal tegen het raadsvoorstel stemmen. Het college heeft de focus op nieuwkomers gelegd tenrijl het rijk deze doelgroep niet specifiek heeft benoemd. Wat FVD Zoetermeer betreft

is hier een belangrijke rol voor het inburgeringstraject weggelegd en we zien dat alle kinderen hiervoor in aanmerking komen als zij het nodig hebben. Daarnaast zien we de feedback op het eerdere programma niet terugkomen in het vernieuwde beleid en wordt er te veel ingezet op activiteiten die of niet werken, of geen doorgang kunnen vinden door personeelstekorten. Dank u voozifter. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van den Boomgaard. Dan mijnheer Ekkelenkamp, gaat uw gang. De heer Ekkelenkamp (D66): Een stemverklaring voorzÍtter, bijdit agendapunt. Gelijke kansen zijn voor

D66 heel belangrijk. We kunnen dan ook instemmen met het raadsvoorstel. Wel maken we ons zorgen over de capaciteit en de kwaliteit van het NT2-ondenruijs aan nieuwkomers. We gaan dit verder onderzoeken en komen er dan zo spoedig mogelijk en misschien wel bij het najaarsdebat op terug. De voorzitter: Dank u wel. lk kijk of er verder nog behoefte is. Dit ging allebei over 6.a, maar is er nog behoefte verder aan een stemverklaring? Als dat niet het geval is, dan vraag ik of iemand stemming wenst over deze raadsvoorstellen? U wenst stemming over 6.a neem ik aan. Dat betekent dat ik 6.a in stemming ga brengen.

a. Raadsvoorstel Ondenrijsachterstandenbeleid

2023-2026

De voorzitter: Dan vraag ik de leden van de raad die tegen dit raadsvoorstel zijn hun hand op te stekenvraag. Dat is de fractie van FVD. Dan constateer ik inderdaad - want we zijn met 37 - dat dit voorstel met 36 stemmen voor en 1 stem tegen is aangenomen.

b. Besluitenlijst en notulen van í í september 2023 De voorzitter: Mag ik concluderen dat 6.b wel als hamerstuk kan worden afgedaan? Dan is daar verder geen stemming over en dan is dat bij dezen ook vastgesteld. 7

Benoemingen

a. Raadsvoorstel Benoeming en aanwijzing leden interne commissies en werkgroepen De voozitter: Dan gaan we over naar agendapunt 7, de benoemingen. We beginnen met 7.a

4

Raad 2 oktober 2023

Raadsvoorstel Benoeming en aanwijzing leden interne commissies en werkgroepen. Allereerst het presidium. Kandidaat voor benoeming als lid van het presidium zijn de heer Doncker en de heer Buisman, is er iemand die daar het woord over wenst te voeren? Niet het geval. Tegen de benoeming is geen verzoek tot schriftelijke stemming ontvangen en ik concludeer dan ook dat de benoeming van betrokkenen bij acclamatie voor u akkoord is. (applaus) Dank u wel. Dan gaan we naar de Commissie voor Onderzoek van de Geloofsbrieven. Kandidaat voor de benoeming als lid van de Commissie voor Ondezoek van de Geloofsbrieven is de heer Doncker. ls er iemand die daar het woord over wenst te voeren? Ook niet, ook hier is geen verzoek tot schrÍftelijke stemming ontvangen dus mag ik ook hier concluderen dat die benoeming bij acclamatie voor u akkoord is? (applaus) Dank u wel. Dan hebben wij de werkgroep Democratisering. Daar is de kandidaat voor de aanwijzing als lid van de werkgroep Democratiseringsagenda mijnheer Blansjaar. Daarbij staat'voor de aanwijzing als lid van de werkgroep Democratiseringsagenda stemmen wij bij handopsteken'. Heeft iemand behoefte aan het geven van een stemverklaring? Niet het geval. Geen stemming? Er is geen stemming nodig, dan concludeer ik dat mijnheer Blansjaar is aangewezen als lid van de werkgroep Democratisering. Heel veel succes. 8.

Debat

a. Agenderingsvezoek Tekorten Jeugdhulp b. Raadsvoorstel Herijking toegang tot jeugdhulp - deel 1 De voorzitter: Dan zijn we aangekomen bij het agendapunt 8, het debat. Allereerst hebben we al geconcludeerd dat we 8.a en 8.b gezamenlijk gaan doen, het Agenderingsverzoek Tekorten Jeugdhulp en het raadsvoorstel Herijking toegang tot jeugdhulp. lk ga het u wat makkelijker maken voor wat betreft de volgorde van sprekers. lk ga gewoon de volgorde aanhouden van de indieners van het agenderingsvezoek. Dat betekent de volgende volgorde en die kent u al. Dus ik begin met mijnheer Boerboom. U heeft het woord, gaat uw gang.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank. De jeugdzorg staat in brand. Er zijn tekorten aan goede professionals. Meer en meer kinderen hebben hulp nodig en bovenal zijn er veel kinderen die wachten op passende en essentiële zorg. Daarbovenop komt nog dat de kosten voor jeugdhulp in Zoetermeer maar oplopen. Dit alles draagt eraan bij dat Groenlinks zich grote zorgen maakt over onze jeugd, nu en in de toekomst.

Voozitter, er zijn drie zaken waar Groenlinks vanavond bij stil wil staan. Allereerst is dat het beperkte zicht dat wij nog altijd hebben op wat er zich in de jeugdzorg afspeelt. Zo weten wij niet welke kosten op ons afkomen, hebben we geen zicht op hoe het gebruik van ambulante hulp eruitziet en hebben we geen idee waarom er nu ineens weer zo'n piek in jeugdzorggebruik is. Om goed beleid te kunnen voeren, is het cruciaal dat we hier grip op krijgen. Kan het college aangeven wanneer wij op al deze onderwerpen meer zicht krijgen? Ten tweede zet het college met het raadsvoorstel Herijking toegang tot jeugdhulp een stap om meer samen te werken in de jeugdhulp, we zetten in op digitalisering en we kijken meer naar passende zorg en hulp voor elk kind. ln hoofdlijnen stappen waar Groenlinks zich in kan vinden, maar wat Groenlinks betreft, biedt dit zeker geen oplossing om serieus werk te maken van onze tekorten. Daarvoor zal de instroom moeten verminderen, waarvoor preventie de sleutel is. En daarmee krijgen we ook nog eens gelukkigere kinderen. Verschillende gemeenten hebben dit al gedaan en we zien daar positieve effecten van. Recent heeft ook Den Haag de stap naar voren gezet met een plan van € 55 miljoen. Hoog tijd dat we als Zoetermeer ook deze stap zetten.

Om dit te bereiken is elke wethouder nodig, want preventie moeten we juist doen in portefeuilles als armoede, ondenruijs, woningbouw, et cetera. De voozitter: Mijnheer Boerboom, ik zag een interruptie van mijnheer Van der Vlies. De heer Van der Vlies (Zól Zoetermeer): Ja voozitter, dank u. Zót Zoetermeer is vaak ook wel enthousiast over de preventie, maar uit dat rappoÍ Stelsel in groei van 2021 blijkt dat juist die preventie en vroegsignalering vaak een prijsopdrijvend effect te hebben. Met andere woorden, als we nu meer gaan inzetten op preventie, krijgen we ook meer kosten. U heeft dan nog geen oplossing gegeven voor het feit van de hogere kosten. U geeft ook eerlijk aan 'daar helpen we kinderen mee', maar wat doen we dan met die kosten? De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

Raad 2 oktober 2023

5

De heer Boerboom (Groenlinks): Voozitter, ik zie dat echt anders en volgens mij laat het rapport Vroegsignalering zien dat als we vroegsignalering doen in het begin, we meer kinderen in beeld krijgen en dus het jeugdzorggebruik toeneemt. Maar wat wij willen is niet dat we die vroegsignalering... Dat is ook een belangrijke taak, maar ik wil er vanavond vooral voor pleiten dat we aan de slag gaan met zaken waardoor kinderen nooit riberhaupt in beeld hoeven te komen bij jeugdzorg, doordat we die armoedeproblematiek in die gezinnen aanpakken. Doordat we bijvoorbeeld als Zoetermeer waar we veel eenoudergezinnen hebben, juist extra die moeders gaan ondersteunen, of dat we bij ouders waar gezinnen uit elkaar gaan, organiseren dat zij meteen een passende woning hebben en niet heel lang bij elkaar blijven waardoor de spanning in dat gezin oploopt waarmee ook weer het kind negatieve effecten ervaart. Dat is de preventie waar ik vanavond voor pleit. De voorzitter: lk zie verder geen interruptie. Gaat u verder mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Voorzitter, wat ons betreft moet dat dus over portefeuilles heen en daarom willen wij vanavond van elke wethouder weten wat zij doen om het jeugdzorggebruik terug te dringen door maatregelen te nemen rondom die armoede, woningbouw, sport en cultuur, et cetera. Wat Groenlinks betreft, gaat het college op basis daarvan ook samen een aanvalsplan terugbrengen instroom jeugdzorg maken. Wij zijn ook benieuwd hoe andere fracties hier tegenaan kijken. Voorzitter, ten derde, Groenlinks wil graag weten wat het concrete resultaat is waar de wethouder naartoe gaat werken. Wij begrijpen dat kostenbeheersing daar onderdeel van is, maar wat ons betreft is dat absoluut niet het enige. We willen ook bijvoorbeeld dat zij een hoge prioriteit geeft aan het aantal kinderen dat geen of niet de juiste hoogspecialistische jeugdhulp kan vinden op dit moment. Dus wethouder, wat is uw inzet voor de komende jaren en wanneer bent u tevreden? Afrondend voorzifter, wij wachten het debat met de raad en het college af en zullen daarna in de tweede termijn mogelijk met moties komen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Boerboom, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de eerste termijn van de heer Louw, PvdA. De heer Louw (PvdA): Dank u wel voorzitter.

De nood is hoog in de jeugdzorg, afgelopen week hebben we hier uitgebreid bij stilgestaan in deze raad in de commissie. Vorige week heb ik aangegeven dat er op korte termíjn iets moet gebeuren en dat we ook moeten inzetten op het verlagen van de vraag naar jeugdzorg. De PvdA wil dat kinderen die jeugdzorg nodig hebben die ook snel ontvangen. Lang op wachtlijsten staan verergert waarschijnlijk de situatie waarin een kind zich bevindt met de kans op een zwaarder jeugdzorgtraject. We snappen dat het nodig is dat de uitstroom vergroot en de duur van jeugdzorgtrajecten waar mogelijk afneemt, zodat de kinderen op de wachtlijst ook zorg kunnen krijgen. Daarom stemt de PvdA in met het voorliggende raadsvoorstel. lk zei vorige week al een hoopvolle toekomst te lezen in dat voorstel. Alle zorgspecialisten bundelen hun krachten en expertise, gezinnen krijgen één regisseur. De papieren administratie en daarmee de werkdruk wordt ingewisseld voor de broodnodige digitalisering. En we zetten in op passende zorg voor een passende duur. De wethouder heeft vorige week toegezegd dat binnen het gemeentelijk apparaat de benodigde expertise aanwezig is om te kunnen besluiten over de soort en de duur van de benodigde jeugdzorg voor een kind. lk heb op een van mijn vragen vorige week nog geen antwoord gekregen van de wethouder.

lk vond een opvallende opmerking bijsubdoel 3 over mogelijk onrechtmatig verleende zorg. Contractmanagement en handhaving kunnen worden ingezet, staat daar. Moet ik dit lezen alsof er misbruik is gemaakt van jeugdzorggelden? Graag hierop nog een toelichting van de wethouder. Tot zover de start van acties die ook nog op korte termijn zorgen dat meer kinderen passende zorg krijgen en dat die passende zorg minder specialistisch hoeft te zijn en dus mogelijk ook in een kortere tijd effect heeft. Want de begroting voor 2024 vraagt ook alweer € 74 miljoen voor jeugd. En dan kom ik op de langere termijn. Groenlinks heeft ook al iets over gezegd. Vandaag in de raad zijn we met het hele college in debat. Maatregelen die ertoe kunnen leiden dat minder kinderen een beroep doen op jeugdzorg, gaan ook over het voldoende aanbod hebben van sport en culturele voozieningen, jeugdwerk en investeren in een goede gezondheid en bestaanszekerheid. lk ben dan ook benieuwd of de wethouders Weenrag, Mertens, Velzen en Ter Laak kunnen aangeven hoe zij vanuit hun portefeuille bijdragen aan het verminderen van de behoefte aan jeugdzorg en of we als raad daarvoor nog iets kunnen betekenen, bijvoorbeeld bijde komende begrotingsbehandeling. Dank u wel. De voozitter: Dank u wel voor uw eerste termijn mijnheer Louw. Dan ga ik over naar mijnheer Van der Vlies van Zól Zoelermeer.

6

Raad 2 oktober 2023

De heer Van der Vlies (Zol Zoetermeer): De steeds toenemende kosten van de jeugdzorg vormen een risico omdat het stelsel onbetaalbaar en dus onhoudbaar wordt. Het rijk heeft in de afgelopen vijftien jaar moeite gedaan om allerlei oorzaken van de problemen te benoemen en heeft oplossingen voorgesteld. Die oplossingen zijn niet bereikt. lntegendeel, die zogenaamde oplossingen hebben een tegengesteld effect gehad; toename van het gebruik van jeugdzorg en een onevenredig veel grotere toename van de kosten van de jeugdzorg. lntussen is de verantwoordelijkheid overgedragen op de gemeenten en worden wij gedwongen om van alles te bezuinigen om aan de verplichtingen te voldoen. Dit jaar wordt opnieuw een stevige stijging van de kosten verwacht, maar... Elk nadeel heb zijn voordeel. De financiële druk die in vrijwel alle gemeenten gevoeld wordt, zorgt er nu voor dat de urgentie veel beter voelbaar is dan voorheen. Dat geldt landelijk, regionaal en ook hier in huis. Landelijk is men actief om met elkaar te bedenken hoe de tekorten kunnen worden opgevangen. Een van de belangrijkste maatregelen waarover wordt gesproken is de begrenzing van de jeugdhulp. Wat Z6t Zoetermeer betreft moet de leidende gedachte daarbij zijn dat die kinderen jeugdhulp wordt geboden die dit het meest nodig hebben. De voorzitter: Mijnheer Van der Vlies, een interruptie van mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Dank u wel voozitter. Bent u van mening dat er misschien kinderen zijn die weljeugdhulp krijgen maar die hulp niet echt nodig hebben? Dat dat misschien een reden is? De voorzitter: Mijnheer Van der Vlies

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Geen idee, er zit wel een verschil tussen kinderen die het nodig hebben en kinderen die het niet nodig hebben. Voorzitter. De voozitter: Voor u verdergaat, mijnheer Boerboom wil nog interrumperen.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank u wel voorzitter. lk wil even door op wat mijnheer Ekkelenkamp aansnijdt. lk deel diezelfde vraag en volgens mij geeft de heer Van der Vlies ook het juiste antwoord, we weten het gewoon niet en we zouden allemaal maar wat graag antwoord daarop willen. Volgens mij is dat ook de vraag die ik net bij de wethouder heb neergelegd. Maar ik hoor hem wel een zorgelijke opmerking maken, tenarijl ik tegelijkertijd zijn zorg ook wel snap over het feit dat er kinderen zijn die het harder nodig hebben en kinderen zijn die het minder hard nodig hebben. Maar wanneer is er voor u nu sprake van een kind dat het minder hard nodig heeft? Want als we nu daarop bezuinigen door hen nu geen zorg te geven, lopen we het risico dat ze straks zwaardere zorg nodig hebben. Dus ik ben daar wel naar op zoek: wanneer is voor u die grens wanneer een kind zorg nodig heeft? De voozitter: Mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Ja voozitter, laat ik vooropstellen, ik ben geen expert in dit vakgebied, maar ik heb wel wat ondezoeken doorgenomen. Daaruit blijkt dat er wel degelijk een invulling is gegeven of gegeven kan worden aan datgene wat op zijn minst onder die zorgplicht van jeugdzorg zou moeten vallen. Dat zijn die drie punten die ook al in het rapport van de arbitragecommissie stonden; wanneer de veiligheid van het kind in gevaar is, wanneer het kind zonder hulp onvoldoende kan deelnemen aan het gewone leven en wanneer de sociale omgeving van het kind niet in staat is om het kind normaal op te voeden. Die drie. Dat is het minimum en dat is niet wat ik wat ik heb bepaald. Dat is waar een heleboel mensen met elkaar over hebben gesproken en iets over hebben gezegd. De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Maar die opmerking die u net plaatste, moet ik dan ook dan in deze context zien dat als aan een van deze voorwaarden niet wordt voldaan, het kind recht heeft op zorg? De voozitter: Mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Wat mij betreft, dan zal ik het nog verder nuanceren, zoals ik het heb gelezen, ook vanuit die ondezoeken, zou voor die drie onderdelen of in die drie situaties de zorgplicht gelden. Daarnaast is niets gezegd over wat gemeenten zelf kunnen aanbieden in het vrij toegankelijke gedeelte. Dus dat staat daar los van. Dus er is nog steeds een gedeelte van jeugdhulp of

Raad 2 oktober 2023

7

jeugdzorgondersteuning dat de gemeente kan bieden zonder dat het binnen die plicht valt. De voozitter: lk zie verder geen interrupties. Gaat u verder, mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): We zijn afhankelijk van het rijk om dit te organiseren in wetgeving en zoals u weet is de landelijke politiek momenteel drukker met elkaar dan met de landelijke problemen. Dit gaat allemaal wel even duren. Nauw verbonden met de vraag over de reikwijdte van de jeugdzorg, is de vraag wat alle inspanningen op het terrein van jeugdzorg opleveren. Het gebrek aan betrouwbare eenduidige data en de onzekerheid over de effectiviteit van de interventies zorgen bij ons voor twijfel aan het nut van de enorme uitgaven, oftewel, in het Nederlands, we moeten erachter komen welke hulp werkt en welke hulp niet werkt. En als het niet werkt, dan moeten we daarmee stoppen. lntussen zien we dat de urgentie van de problemen helder is bij het college. Dat zien we aan de acute maatregelen, de snelle communicatie en ook aan het eerste van de serie plannen, Herijking toegang deel 1 dat vanavond op de agenda staat. Zól Zoetermeer is positief over deze stappen, vooral omdat ze uitvoering willen geven aan precies die punten waarover overeenstemming bestaat in alle onderzoeken van de laatste jaren; betere monitoring, betere screening en triage en betere samenwerking. We zijn tevreden met de aanpassingen in het raadsvoorstel voor wat betreft de nadruk op het normaliseren, dat kan niet vaak genoeg herhaald worden. Voozitter, we zien forse hobbels in de toekomst.

Zoals gezegd, willen we de jeugdzorg begrenzen. ledereen die met jeugdhulp te maken heeft, zal zich moeten afuragen 'wat zijn normale opvoed- en opgroeivraagstukken? Welke kinderen in welke situatie hebben echt jeugdzorg nodig?' Daarnaast moet het rijk zich afuragen hoe het het stelsel opnieuw gaat inrichten en op welke wijze dat eerlijk wordt gefinancierd. Tot zover mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van der Vlies voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar mijnheer Ekkelenkamp, D66. De heer Ekkelenkamp (D66): Schrik en verbazing. Voozitter, de melding van het college dat het afstevende op een enorme overschrijding van het budget van jeugdhulp riep bU D66 een déjà-vugevoel op. Aan het begin van de vorige collegeperiode was dat namelijk ook het geval. De schrik was toen groot en de schrik is nu ook groot. Dat jeugdhulp vanwege allerlei ingewikkelde sociaal-maatschappelijke omstandigheden een enorme kostenpost is, zullen we helaas misschien moeten accepteren. Dat ontslaat ons echter niet van de plicht om grip te hebben op dêze kosten. De voorspelbaarheid is totaal zoek en daarom worden we nu opnieuw verrast met een gigantische tegenvaller. De fractie van D66 wildat het college nu echt orde op zaken stelt en grip krijgt op deze kosten. ln het raadsvoorstelworden enkele maatregelen aangekondigd die de nodige verbazing oproepen.

Wij dachten dat deze maatregelen al eerder waren genomen, maar kennelrlk ztln ze al eerder aangekondigd, maar nooit doorgevoerd. Het wordt dus nu echt tijd om gepaste maatregelen te nemen. Belangrijke voonaraarde voor D66 is echter wel dat we straks geen kinderen krijgen die buiten de boot vallen omdat we nu doorslaan naar rigide beleid. D66 wil geen kinderen van de rekening. Hoe gaat het college dat voorkomen? Voorzitter, voor het werk van ons hier in de raad is het essentieel dat wij tijdig en goed geïnformeerd worden door het college. Formeel moet de raad daarom bij een overschrijding van deze omvang volgens het Handvest lnformatievooziening binnen zes werkdagen middels een memo worden geïnformeerd. Dat memo ontuing de raad op 16 junijl. Dat is vier dagen nadat het college zelf was geïnformeerd, zo bleek uit onze technische vragen hieromtrent. Dat was keurig op tijd, waarvoor dank en een vínkje. Toch houden wij een ongemakkelijk gevoel over van de inhoud van de informatie in de toch wel plichtmatige memo van 16 juni jl. De omvang van het tekort, zoals deze zich op 4 september jl. aan ons openbaarde, was vele malen groter dan het memo deed vermoeden. Kortom, beslist geen alarmsignaal.

Waarom kon het college niet meer duiding geven aan de vermoedelijke omvang van de overschrijding in het memo van 16 junijl., of desnoods met een extra memo voorafgaand aan het voorjaarsdebat? Daar wil ik graag een antwoord op van dit college. Dank u wel. De voozitter: Dank u wel mijnheer Ekkelenkamp voor uw eerste termijn. Dan gaan wê over naar mevrouw Brouwer van de ChristenUnie-SGP.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Voorzitter, vorige week in de commissie begon ik mijn bijdrage met deze zin en misschien ga ik hem wel voortaan bij elk debat over jeugdhulp aan het begin zeggen. 'Als we het hebben over jeugdhulp, dan is het belangrijkste dat jeugdigen die hulp nodig hebben, die

Raad 2 oktober 2023

krijgen, zo zwaar en zo lang als nodig is'. En daarna hebben we in de commissie een goed gesprek gehad met elkaar over de oplopende kosten, over de uitgaven beperken tot dat wat nodig is, over preventie die vooral het langetermijneffect heeft en over acute acties die nog dit jaar effect moeten hebben. lnmiddels hebben we een paar dagen geleden de begroting voor 2024 gekregen. En we hebben gezien hoe diep de uitgaven voor de jeugdhulp erin hakken. Als de landelijke politiek niet terugkomt op iandelijke bezuinigingen, moeten wij het probleem voor de komende jaren oplossen met plaatselijke bezuinigingen. Zo hebben we het ook afgesproken in het coalitieakkoord, nog voor we wisten dat dit kabinet in onmacht zou vallen. Voorzitter, de maatregelen die het college voor de korte termijn voorstelt, zijn in lijn met hoe de hervormingsagenda ongêveer gaat klinken en ze komen voort uit plannen waar we als gemeente al mee bezig waren. Dat maakt ook dat wij er vertrouwen in hebben dat er echt iets kan gebeuren. En we hebben vertrouwen in wethouder Van der Meer, van wie we weten dat ze niet loslaat als ze eenmaal iets vastheeft.

Wel blijft de taakverdeling voor ons de zere plek; wie mag beoordelen wat iemand nodig, wie mag besluiten dat het zo wel genoeg is? Wie mag verurijzen en wie kijkt er mee? Dat onderdeel komt binnenkort ook nog op tafel te liggen. En reken maar dat wij goed zullen meekijken. En ten slotte, we venarachten niet dat de enorme kostenstijging nog voorkomen kan worden voorvolgend jaar, laat staan voor dit jaar. Vooral omdat een derde ervan door indexatie van de tarieven komt. Maar wij hopen dat we met gerichte acties de gevolgen voor de meerjarenbegroting draaglijk kunnen houden en dat de rest wordt opgelost door een verstandig nieuw kabinet. Dank u wel voozitter. De vootzitter: Dank u wel mevrouw Brouwer, ik zie een interruptie van mijnheer Boerboom voor u. De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voozitter. Mevrouw Brouwer had het in haar betoog ook al even over korte termijn versus lange termijn. U gaf lange termijn niet per se invulling in uw beioog. Hoe kijkt u aan tegen die langetermijnmaatregelen? Wat verwacht u dan van het college? En inderdaaà, zoals ik ook hier al zei, het college en dus niet alleen mevrouw Van der Meer. Hoe ziet u dat? De voorzitter: Mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Het is een wat bredere vraag. lk moet even kijken hoe ik die in zal kleden.

Wat de lange termijn betreft, we zullen zelf moeten bezuinigen als het rijk geen bezuinigingen terugtrekt, daar komen we niet onderuit. En wat ik van de rest van het college venaracht, ik weet dat het college met allerlei dingen bezig is die invloed hebben op de jeugdzorg. We zien dat er een wethouder bezig is met armoedebeleid. Dat is niet direct bedoeld om de jeugdzorg te helpen, maar dat helpt de jeugdzorg natuurlijk welZo zie ik dat. De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter, maar u verwacht dus niet van het college dat het meer gaat doen dan het nu al doet? De voorzitter: Mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk weet niet zeker of ik die vraag begrijp. lk venaracht dat het college elke dag meer doet dan dat het tot nu toe gedaan heeft en ik denk dat de lijn die we ingezet hebben goed is. ln die lijn wil ik graag dat het voort btijft gaan. De voorzitter: Kort, mijnheer Boerboom. De heer Boerboom (GroenLinks): Kort, voorzitter. U heeft er vertrouwen in dat met de maatregelen die nu genomen zijn, we ook op het gebied van de jeugdzorg die daadwerkelijk gaan terugdringen en dat niet zoals bijvoorbeeld in Den Haag een aanvalsplan van € 55 miljoen om preventief dàt jeugdzorggebruik aan de voorkant terug te dringen, nodig is? De voorzitter: Mevrouw Brouwer,

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dat zijn we aan het doen. Er liggen allerlei onderdelen op ons te wachten die nog niet op tafel hebben gelegen bij de raad. Die komen eraan en daar passen allerlei dingen in die de jeugdzorg gaan helpen. Dit is pas deel I van het eerste deel.

Raad 2 oktober 2023

I

De voorzitter: Dank u wel, ik zie verder geen interrupties dus ik dank mevrouw Brouwer voor haar eerste termijn en dan ga ik over naar mijnheer Weekenstroo van het CDA. De heer Weekenstroo (CDA): Voozitter, opnieuw hebben we het over de tekorten in de jeugdzorg en opnieuw hebben we het over heel grote getallen. Gelukkig ligt er ditmaal wel een aantal maatregelen waar het college mee aan de slag gaat. Het college beseft en voelt gelukkig de noodzaak om aan de slag te gaan en op de tekorten met het plan op korte termijn resultaten te boeken. Volgens het CDA Zoetermeer zijn deze stappen noodzakelijk, maar zijn ze slechts een deel van de oplossing. En zoals GroenLinks en het CDA ook al aangaven, is een bredere aanpak en bredere blik op de problemen nodig. Een systeembenadering. Een systeemverandering wellicht, een andere manier van financieren, want de grip op de kosten is noodzakelijk. Zoals we in de commissie ook al genoemd hebben, als CDA Zoetermeer willen we graag een samenwerkingsverband zien van een aantal partijen met een vast budget dat een jaar lang zorgt levert per wijk en/of voor de hele stad. Het doel is meer regie over de jeugdhulp en wie daartoe toegang hebben en de kosten die daarmee gemoeid zijn. We willen alle kinderen jongeren de kans geven om gezond, veilig en gelukkig op te groeien. Wij hebben daarbij nog twee vragen aan de wethouder.

Als CDA Zoetermeer willen we graag meer weten, ook over de uitkomst van de gesprekken met de andere gemeenten. De wethouder refereerde daaraan in de commissie en we willen dus graag die uitkomsten daarvan horen. Gaan we die krijgen? Dat vraag ik aan de wethouder want veel cijfers lijken ook in onze eigen gegevens nog te ontbreken. We krijgen het dashboard. We hebben een dashboard ingericht, maar kan bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie een rol daarin spelen om meer inzicht, duiding en analyse te krijgen? Voorzitter, ik rond af. We roepen de wethouder op om hard aan de slag te gaan, meters te maken en resultaten te boeken, in ieder geval op korte termijn met de maatregelen die nu voorliggen. Welke resultaten de wethouder precies voor ogen heeft, kwam uit de commissie niet helemaal naar voren, maar we roepen de wethouder daarbij op om in ieder geval snel met concrete resultaten te komen waar wij als raad wellicht de wethouder een steuntje bij in de rug kunnen bieden om wel concreet resultaat op papier te zetten. De voozitter: Mijnheer Weekenstroo, een interruptie van mijnheer Boerboom, gaat uw gang.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank u wel voorzitter. Eerder in uw betoog had u het over een systeemverandering. Wat venryacht u dan van de wethouder dat zij daar concreet nu mee gaat doen? De voorzitter: Mijnheer Weekenstroo.

De heer Weekenstroo (CDA): We horen van een aantal gemeenten dat ze tegen problemen aanlopen, wettelijke problemen, die mogelijk een uitkomst kunnen bieden om het systeem anders te kunnen inrichten. Wat u aanhaalde, waar alle wethouders een rol kunnen spelen in aanpak van de jeugdhulp, is ook een deel van de systeemverandering, maar dat wordt nu al deels geborgd in de jeugdzorg zelf door eigenlijk te doen wat je allemaal hebt in de bestaande middelen. Wij denken meer aan 'wat staat er nu in de wet waar we misschien een grens op kunnen zoêken, waarbij we de grens niet per se overgaan, maar waarmee wij wel de tekorten terug kunnen dringen op een manier die wettelijk mag maar ook het kind helpt uit de jeugdzorg te komen?' Eigenlijk willen we geen kinderen in de jeugdzorg of in de jeugdhulp, maar kinderen die gewoon lekker vrij en gelukkig het onderwijs kunnen volgen dat ze kunnen krijgen. De voorzitter: Gaat u verder?

De heer Weekenstroo (CDA): Voorzitter, dank u wel, dat was mijn betoog. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Weekenstroo voor uw eerste termijn, dan gaan we door naar mijnheer Blansjaar van de PDvZ voor zijn eerste termijn. Gaat uw gang.

De heer Blansjaar (PDvZ): Voorzitter, de PDvZ is van mening dat een sterke samenleving met volwassenen die prettig door het leven gaan wordt bereikt door goed voor de jeugd te zorgen. Bijvoorbeeld door kinderen die dat nodig hebben de best bewezen ondersteuning en behandeling te geven. Door de transitie en bezuinigingen in de jeugdzorg is echter steeds minder geld beschikbaar. Hoe eerder kinderen met psychische klachten de juiste hulp krijgen, hoe groter de kans is dat ze kunnen opgroeien tot

10

Raad 2 oktober 2023

evenwichtige volwassenen. Volwassenen die hun bijdrage leveren aan de maatschappij, zowel in sociaal als in economisch opzicht. Die voor zichzelí kunnen zorgen, niet verslaafd raken, niet in de crimina-

liteit belanden, die de samenleving dus geen overlast bezorgen en, zakelijk uitgedrukt, minder geld kosten. Het is bewezen, jeugdhulp lost niet alle problemen op van vandaag, maar het voorkomt problemen in de toekomst. Het is dus van groot belang een kosteneffectieve behandeling aan te bieden in de jeugdsector. Op dit moment weten wij nog te weinig over de wetinstrumenten en de effecten en de kosten binnen deze doelgroep. Op onze vraag in de commissie om via indicatoren vast te stellen waar er wat misgaat, kregen wij een vaag en lang antwoord. De concrete vraag aan de wethouder is dan ook: is de wethouder bereid om via indicatoren vast te stellen waar in de processen ingegrepen kan worden? Voozitter, de PDvZ is van mening datwij moeten nadenken overwelke maatregelen wij op korte termijn kunnen nemen en welke maatregelen wij op langere termijn moeten nemen. Er moet een duidelijke visie ontwikkeld worden met een doelstelling op de korte en lange termijn. ls de wethouder bereid om met diverse andere gemeenten, wantgTo/o van de gemeenten heeft problemen in de jeugdzorg, gezamenlijk te kijken welke oplossingen mogelrlkzijn? Dit buiten de H8, maar dus meer over het land verspreid. Dat levert vaak verrassende oplossingen op. Tenslofte is een gedeelde smart halve smart. Voozitter, uit cijfers kunnen we concluderen dat de instroom ten opzichte van 2019 met 4,6% is toegenomen.

De kosten daarentegen zijn een veelvoud. Daaruit moeten wij concluderen dat de marktwerking leidt tot een verdienmodelvoor commerciële aanbieders. Voorzitter, de jeugdcoach, oftewelzelfgekozen mentor, is de laatste tijd veelen positief in het nieuws. Vooralals de coach dichtbijde betrokkenen staat. ls de wethouder bereid om dit mee te nemen in het ondezoek? Hiermee begrens je de instroom en stel je harde grenzen aan wie wel en niet in aanmerking komen voor de jeugdzorg.

En tot slot voorzitter, het rapport geeft ons wel vertrouwen dat we op de goede weg zijn in dit zeer moeilijke dossier. We hebben het volste vertrouwen verder in de wethouder. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Blansjaar voor uw eerste termijn. Dan gaan we over naar mijnheer

Duiven van de WD.

De heer Duiven (WD): Voozitter, het is eigenlijk geen verrassing meer als de raad door het college ongeveer halvenrege het begrotingsjaar wordt geïnformeerd over een dreigend tekort op de jeugdzorg. Het zou pas weer een echte verrassing zijn als een college zou melden dat de prognoses over de in-, door- en uitstroom van de jeugdzorg kloppen, dat de uitgaven in lijn liggen met de verwachtingen en dat er geen kostenoverschrijdingen zullen plaatsvinden. Helaas is dit vooralsnog een wensdroom. Voozitter, deze coalitie en dit college willen niettemin vooÉvarend werken aan het verbeteren en het operationeel en financieel beheersbaar maken van de jeugdzorg om de noodzakelijke zorg aan onze jongeren niet alleen goed, maar ook financieel houdbaar te houden. Het gewijzigde raadsvoorstel toegang tot jeugdhulp - deel 1, is een van de belangrijke pijlers onder dit voornemen als eerste onderdeel van het programma Toekomstbestendige jeugdhulp. Dank daarbij aan het college voor het omarmen van de door de WD voorgestelde verbeteringen. ln het bijzonder het benadrukken dat normaliseren het uitgangspunt is en dat specialistische jeugdhulp alleen wordt ingezet wanneer dit echt noodzakelijk is. Voozitter, steun dus voor dit voorstel van onze kant. En ook steun voor de acute maatregelen die het college wil treffen om de venuachte kostenstijging te temperen.

De WD roept het college op zich niet alleen op deze maatregelen te focussen, maar ook andere, nog niet geiUentificeerde maatregelen aan te grijpen. Ook het functioneren van het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden is in dit opzicht relevant. De WD kijkt daarom uit naar de resultaten van de door het college beoogde heroriëntatie op zijn rol en positie binnen de regionale samenwerking, zoals aangekondigd in de raadsmemo van 30 januari van dit jaar. Wanneer wordt de raad over de uitkomsten van deze heroriëntatie geïnformeerd? Voozitter, zoals ik al aangaf, de jeugdzorg is vooralsnog het domein van weliswaar venruachte, maar toch steeds onaangename verrassing. Het belang van een frequente, actuele en betrouwbare rapportage aan de raad, anderen hebben daar ook reeds aandacht voor gevraagd, over de stand van zaken, zowel in kwalitatief als in financieel opzicht, is en blijft essentieel. Ook de te verbeteren periodieke rapportage Sociaal Domein en de Bestuurlijke Monitor Jeugdhulp zijn daarbij van betekenis. Hoe stelt het college zich voor in het licht van de huidige stand van zaken en de plannen de raad proactief in de ontwikkelingen mee te nemen? Ook andere sprekers voor mij hebben reeds op dat belang gewezen. Tot zover mijn bijdrage in eerste termijn. De voorzitter: Een interruptie van mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank u wel voozifter, ik ga het toch ook bij de heer Duiven proberen. U heeft het over extra maatregelen en dat het college niet moet schromen die te nemen. Aan

Raad 2 oktober 2023

11

wat voor maatregelen denkt u dan en ztln daar bijvoorbeeld ook preventieve maatregelen bij, die daarbij in het oog springen, zoals ook bijvoorbeeld de Kinderombudsman adviseert, waar zoals ik net al aangaf Den Haag flink de portemonnee voor trekt omdat ze zien dat dat meenrvaarde heeft? Hoe kijkt de WD

daartegenaan? De voorzitter: Mijnheer Duiven. De heer Duiven (WD): Dank u wel voorzitter. lk had het over de maatregelen op de korte termijn, dus die maatregelen die op korte termijn effectief zijn om de kostenstijging of de kosten zoals die zich voordoen te temperen. Als daar ook maatregelen bij zitten in aanvulling op datgene wat het college nu reeds

voorziet die op het terrein van de preventie liggen, dan zou ik zeggen 'vooral doen, vooral aangrijpen als dat op korte termijn effect heeft'. lk ben overigens van oordeel dat maatregelen in de preventieve sfeer meer betekenis hebben en meer duurzame impact hebben als we dat richten op het effect op de middellange en lange termijn. Dus als onderdeel van de veel bredere beweging waar ook anderen aan hebben gerefereerd, dan alleen voor de korte termijn. lk doel daarbij op het programma Toekomstbestendige jeugdhulp waarvan wat we vanavond op de agenda hebben - mevrouw Brouwer heeft dat denk ik terecht aangegeven - slechts het eerste deel van het eerste deel van dat programma is. De voozitter: lk zie mijnheer Ekkelenkamp nog, maar eerst mijnheer Boerboom nog.

De heer Boerboom (Groenlinks): Maar als u het dan over de lange termijn heeft, dan betekent dat toch ook dat wij nu maatregelen moeten nemen, willen wij daar baat bij hebben op de lange termijn? Bent u dan ook bereid om daarnaar te kijken en het college opdracht te geven om daar maatregelen voor te treffen? De voorzitter: Mijnheer Duiven. De heer Duiven (WD):Voorzitter, we hoeven het college helemaal geen opdrachtte geven. Het college is al voornemens om in het kader van het programma Toekomstbestendige jeugdhulp op diverse facetten van het totaal van de jeugdhulp actie te ondernemen. Ze hebben helemaal geen opdracht van ons

of van mij nodig om dat te gaan doen. En natuurlijk, als het college met plannen in die richting komt, ook op het terrein van de preventie, zullen we daar natuurlijk zeker naar kijken. Zonder twijfel. De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Dank u, mijnheer de voozitter. Dankzij uw inbreng is het begrip normaliseren in dit raadsvoorstel gekomen. Kunt u wat nadere duiding geven aan het begrip normaliseren? De voozitter: Mijnheer Duiven.

De heer Duiven (WD): Dat wil ik nu doen voozitter. Bijzonder want ik heb het vorige week in de commissie Samenleving uitgebreid toegelicht en mijnheer Ekkelenkamp zat naast mij, dus ik weet niet waar hij met zijn gedachten was, maar ik wil het best even toelichten. lk heb het namelijk over het benaderen van hulp aan jeugdigen of aan gezinnen met jeugdigen op allerhande manieren die niet per se onder de jeugdhulp, onder het bereik van de jeugdhulpplicht hoeven te worden opgepakt. De heer Boerboom heeft in zijn betoog daar denk ik een aardig inzicht in geboden, vanuit zijn invalshoek, maar niettemin heel aardig, van hoe belangrijk het is om met een veel breder palet van maatregelen en domeinen een bijdrage te leveren om te zorgen dat jeugdigen [iberhaupt niet tot de jeugdhulp geroepen zijn. Daar heb ik op gedoeld. Dus benaderen vanuit de normale opvoedkundige situatie, zoals gelukkig bij heel veel jeugdigen in onze stad het geval is. Daar moeten we de nadruk op gaan leggen. De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Dank u, mijnheer de voozitter. Mijnheer Duiven, ik heb helemaal niet zitten slapen vorige week, integendeel, als u aan het woord bent, let ik altijd bijzonder goed op. Maar ik wilde toch in deze openbare raadsvergadering even wat meer verduidelijking van dit begrip. Omdat normaliseren ook een verkeerde connotatie kan hebben in die zin dat als je zegt 'als je maar normaal doet, dan heb je geen jeugdzorg nodig'. Een beetje in die trant, maar ik begrijp dat u dat niet zo bedoelt. U wilt gewoon het systeem wat anders inrichten met meer nadruk op de lichte zorg, dat is even kort door de bocht mijn vertaling.

12

Raad 2 oktober 2023

De voorzitter: Mijnheer Duiven

De heer Duiven (WD): lk hoor geen vragen, ik hoor een kort-door-de-bochtpoging tot samenvatting van wat ik heb betoogd, maar ik blijf bij mijn eigen woorden, zoals ik die vanavond en vorige week daarover heb uitgesproken. De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp nog?

De heer Ekkelenkamp (D66): Soms heb je even je eigen woorden nodig om dit goed te laten landen, dus dank daarvoor. De voorzitter: We gaan deze discussie zeker nog een keer terugluisteren heren, dank u wel. Anderen nog? Geen? O, sorry, dat is altijd wat lastig maar dat weet u mijnheer Velner. Mijnheer Velner, gaat uw gang. O, nee, ik dacht dat u wilde interrumperen. Nee, ik heb een keurig lijstje. Dat had ik gezegd. Wilde u wel interrumperen? Nee, ook niet. Dank u wel mijnheer Duiven, niemand meer voor u. Mevrouw Siegelaer van de LHN.

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank voozitter. Jeugdzorg is aljaren een zorgenkind. Alle plannen ter verbetering ten spijt wordt het jaar in, jaar uit zorgelijker. Een nieuwe tegenvaller van € 11 miljoen maakt de noodzaak groot om snel over te gaan tot de uitvoering van de acute acties, een plan dat bescherming biedt aan de kwetsbaarste kinderen en normaliseert waar nodig is. Vergeet u allen niet dat elk miljoen extra uitgaven aan jeugdzorg betekent dat er keuzes moeten worden gemaakt die verschraling van de stad tot gevolg kunnen hebben. De LHN betreurt het dat de jeugdzorg alleen op de agenda van de raad komt als de raadsleden daarvoor zelf een verzoek indienen. Als nu de noodklokken luiden, ligt er een verbeterplan op tafel. Wij vragen ons dan ook af waarom hier niet eerder op geprioriteerd is. Waren daar niet voldoende signalen voor? De raad stuurt aljaren aan op de inzet van de juiste zorg en de beheersing van de kosten. Hiervoor zijn vele moties ingediend om de problematiek inzichtelijk te maken en beheersbaar te houden. Tot op de dag van vandaag is niet gelukt om dit te realiseren. lnmiddels maakt een op de zes kinderen gebruik van een vorm van jeugdzorg. Dat is ernstig en zorgelijk.

Welke onderzoeken zijn uitgevoerd om te achterhalen wat de achterliggende problematiek is van de groeiende zorgvraag? Het versterken van de leerplicht en het schoolmaatschappelijk werk is nodig om grip op de instroom te krijgen. De voorzitter: Mijnheer Van der Vlies, gaat uw gang.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Dank u voorzitter. lk hoor collega Siegelaer zeggen 'is er onderzoek geweest naar waar die extra vraag vandaan komt?' Daar is ondezoek naar gedaan en dat is namelijk de vergroting van het aanbod. Met andere woorden, door meer aan te bieden, en dat geldt eveneens voor het veld van preventie, ontstaat er meer vraag. Dus door het grotere aanbod wordt dat gecompenseerd door meer vraag. Dat is de conclusie daarvan. Met andere woorden, als je het omdraait, als je het aanbod beperkt, dus de jeugdhulp begrenst, zulje minder vraag krijgen. De voozitter: Reactie van mevrouw Siegelaer.

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank voozitter. Dank voor uw reactie, mijnheer Van der Vlies. Het gaat ons erom dat het zorgelijk is dat er zoveel kinderen in jeugdzorg zitten. Die zitten er niet in omdat we meer aanbod aanbieden. Dat zit hem er misschien in op welke manier we met elkaar en onze kinderen met elkaar omgaan. De voorzitter: lk zie een interruptie van mijnheer Blansjaar. Gaat uw gang.

De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel voozitter. lk lees in het rapport dat er 4,6% stijging is ten opzichte van 2019 maar dat de kosten veel verder zijn gestegen. Hoe verklaart u dat dan ten opzichte van wat u net meldt? De voozitter: Mevrouw Siegelaer

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank voozitter. lk begrijp uw vraag niet helemaal, wilt u

Raad 2 oktober 2023

13

hem nogmaals herhalen? De voorzitter: Mijnheer Blansjaar De heer Blansjaar (PDvZ): Als je kijkt naar het staatje dat in de stukken staat, dan zie je dat ten opzichte van 2019 er 4,6Yo stijging is van de jeugdzorg, maar de kosten zijn vele malen hoger geworden. Dus u zult meer aan de kostenkant moeten gaan kijken dan naar de kant waar de mensen binnenkomen. De voorzitter: Mevrouw Siegelaer. Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank voozitter. lnderdaad is het een onderdeel, de kosten en een onderdeel van die instroom, maar daar kom ik zo op terug. Heb ik daarmee uw vraag voldoende beantwoord? De voorzitter: lk stel voor dat u verdergaat.

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Met preventieve zorg voorkomen we dat jongeren later zuaardere zorg nodig hebben; een diploma is de beste vorm van jeugdhulp die een kind kan ontvangen om een betere toekomst tegemoet te gaan. Niet alleen om te kunnen bijsturen maar ook om het college goed te kunnen faciliteren om dat te doen wat nodig is. Excuus, sorry. De LHN vraagt de wethouder om voor het einde van het jaar de raad te informeren over de voortgang. Uit deze voortgang moet blijken dat de acute acties ertoe hebben geleid dat de instroom aangescherpt is, er grip is op de kosten, de uitstroom is verbeterd en er moet voor de raad duidelijk zijn aan welke knoppen hij kan draaien. Niet alleen om te kunnen bijsturen, maar ook om het college te kunnen faciliteren om dat te doen wat nodig is. De voorzitter: Mevrouw Siegelaer. Een interruptie van mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Als ik het goed begrijp wil mevrouw Siegelaer graag dat er aan het eind van het jaar wordt aangegeven dat er grip is op de kosten. lk zou wel graag willen weten wat dat betekent; wanneer heb je grip op de kosten? De voorzitter: mevrouw Siegelaer Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): ln het acute noodplan wordt aangegeven dat er aan het eind van het jaar meer inzicht is op de verhoging van de kosten, want daarvoor is het acute noodplan ingezet.

Wij vragen daarom aan de wethouder of zij ons ervan op hoogte kan brengen wat er is gebeurd op de instroom, dat er grip is op de kosten en dat de uitstroom is verbeterd. De voorzltter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dus grip op de kosten betekent meer inzicht in de kosten? De voozitter: Mevrouw Siegelaer.

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Grip op alle fronten geeft meer inzicht in de kosten, gríp op de instroom, grip op de uitstroom. Dat moet samen leiden tot meer grip op de kosten. De voorzitter: Gaat u verder?

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): De herijking toegang tot jeugdhulp, één plan voor het hele gezin waarbij de vooruitgang gemonitord kan worden mag wat LHN betreft zo snel mogelijk uitgevoerd

worden. Dat het kind en de ouder een aanspreekpunt hebben voorkomt onduidelijkheden en draagt eraan bij dat aan de start van het traject direct de juiste zorg ingezet kan worden. Vanaf welk moment is het mogelijk om alle specialistische jeugdhulp te monitoren in omvang en budget en de casusregie te voeren op meervoudige problematiek? Welke leefstijlinterventies vanuit positieve gezondheid worden ingezet om de problematiek te verminderen? En wie heeft de helikopterview over alle deelprojecten die nog volgen? Graag een reactie van de wethouder daarop. Wegens de enorme overschrijding van het budget vinden wij het belangrijk dat herijking eraan bijdraagt dat de kosten voor de jeugdzorg afnemen en niet hoger worden dan begroot in 2023. Wij vragen om

14

Raad 2 oktober 2023

een onderbouwd plan waaruit blijkt dat de effecten zichtbaar zijn in het terugbrengen van de kosten. Het mag duidelijk zijn dat... De voorzitter:Zou u willen afronden, mevrouw Siegelaer?

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): ...dat er nu concrete stappen moeten worden gezet om deze groeiende problematiek te buigen. N iet alleen voor de begroting, maar allereerst voor de jeugdigen in onze gemeente die onze hulp zo hard nodig hebben. De voozitter: lk zie nog een interruptie van mijnheer Duiven, gaat uw gang.