Notulen Raad 15 maart 2021 - vastgesteld

en gaat over tot de orde van de dag." De vootzitter: Dank u wel mevrouw Van der Meer voor uw eerste termijn. lk ga over naar mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voozitter. De Transitievisie Warmte is voor al onze inwoners zeer belangrijk want iedereen krijgt ermee te maken in Zoetermeer. We praten vandaag nog niet over de inhoud, maar over het proces naar het opstellen van de warmtevisie. De PvdA kan zich grotendeels vinden in het voorgestelde participatieproces en de voorgestelde besluitvormingsprocedure. Dus daarover geen problemen. Wij hebben nog wel enkele opmerkingen. ln het tweede kwartaal van 2021 zal de gemeenteraad worden geïnformeerd over de resultaten van het participatieproces. We zouden graag willen dat het college daarbij niet alleen de resultaten aangeeft, maar ook meteen zegt wat van de resultaten het college ook gaat doen. Dus of bepaalde dingen die uit het inspraakproces zijn opgehaald, ook worden meegenomen in de conceptwarmtevisie of niet. We willen daar graag een volledig beeld van hebben en daarvoor dienen we een motie in, samen met Fractie Van den Berg. De Transitievisie Warmte zal eens in de vijf jaar geiipdatet worden. Dat vinden wijte lang duren. Dan kan het zijn dat de raad in een bepaalde raadsperiode hier helemaal niet over spreekt. Dat lijkt ons geen goede zaak voor zo'n belangrijk beleidsonderwerp, daarom dienen wij de motie van Zol Zoetermeer mede in. De Transitievisie Warmte heeft een belangrijke relatie met het proces van de RES Rotterdam-Den Haag.

Er wordt voor gezorgd dat de samenhang tussen al die strategieên wordt bewaard, dat is fijn, maar we hebben ook nog de omgevingsvisie en ook nog ons actieplan Duuzaam & Groen, dat we iedere raadsperiode evalueren en actualiseren. Het lijkt de PvdA verstandig dat het college ons als raad regelmatig een ovezicht geeft van wat de status is van al die strategieën wanneer we weer een beslismoment krijgen, zodat we zelf ook het ovezicht daarbij houden. Het lijkt ons ook verstandig dat we zo veel mogelijk proberen een aantal zaken te clusteren zodat we niet iedere maand over de warmte hoeven te praten of over de energietransitie, maar dat we dat op gezette tijden uitgebreid doen en in samenhang met elkaar. Dank u wel.

Motie nr. 2í03-03 ingediend door PvdA Een warme visie op participatie

"De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 15 maarl2021; constaterende dat: . de gemeenteraad op diverse momenten in het proces van het opstellen van de Transitievisie Warmte betrokken zal worden; o in het tweede kwartaal van 2021 de gemeenteraad zal worden geïnformeerd over de resultaten van het participatieproces; r in het vierde kwartaal van 2021 de concept-Transitievisie Warmte met de raad zal worden besproken alvorens deze ter besluitvorming zal worden voorgeÍegd; overwegende dat:

16

Raad 15 maarl2021

a

a

het voor de raad belangrijk is om hierover in het tweede kwartaal al met het college in gesprek te kunnen gaan, voordat in het vierde kwartaal van 2021 de concept-Transitievisie Warmte naar de raad zal worden gestuurd en pas dan blijkt wat het college met de resultaten van het participatieproces heeft gedaan; het voor alle inwoners, bedrijven en organisaties ook fijn is om snel te weten of hun inbreng door het college wordt overgenomen of niet, en zo ja in welke vorm;

vezoekt het college om:

.

in het tweede kwartaal, bij het informeren van de gemeenteraad over de resultaten van het participatieproces, meteen aan te geven wat het college van de resultaten wel of niet meeneemt in de concept-Transitievisie Warmte en dit in de vorm van een amendeerbaar raadsvoorstel aan de raad voor te leggen;

en gaat over tot de orde van de dag." De voozitter: Dank u wel mevrouw Kraneveldt voor uw eerste termijn. lk ga over naar de heer Blans-

jaar, gaat uw gang.

De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel voozitter. Het Economisch lnstituut voor de Bouw, het ElB, heeft berekend dat het gasvrij maken van een woning gemiddeld € 40.000,00 kost. Meer dan de helft van de investering is niet terug te verdienen door een energiebesparing. Daarmee is de investering dus niet rendabel. Van de kosten op de langere termijn, vindt het EIB het niet realistisch dat ze lager worden, zoals de overheid verwacht. Op onderdelen zal besparing mogelijk zijn, maar andere kosten zullen juist oplopen. Proeven die nu lopen, laten volgens het EIB zien dat het gasvrij maken complex is onder meer doordat elk huis anders is en sommige bewoners dwarsliggen. We hebben een vijftalvragen.

ln het licht van deze publicatie, is het bij het college bekend hoe hoog de kosten zijn die in totaal met de energietransitie in Zoetermeer gemoeid zijn? Vindt het college dat het van het gas af gaan verantwoordelijk is in een tijd waarin financiële druk op de begroting als gevolg van de corona en andere tegenvallers bijzonder groot is? Welk deel van de kosten komt voor rekening van de gemeente Zoetermeer en is er voor de komende jaren dekking voor die kosten? Welk deel van de kosten komt voor rekening van de Zoetermeerse huizenbezitter? Wordt door het isoleren en van het gas af gaan van woningen de waardebepaling beïnvloed? Zo ja, heeft dat invloed op de WOZ-waarde van de woningen of blijft deze gelijk, zoals bij de zonnepanelen? Samen met de PW dienen we een motie daarover in. We hebben daar namelijk ook schriftelijke vragen over gesteld en daar nog geen antwoord op gekregen, over dezelfde dingen. Tot zover, mijnheer de voozitter.

De voozitter: Dank u wel mijnheer Blansjaar voor uw eerste termijn, dan ga ik naar de heer Mooiman.

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voozitter, voor ons ligt ter bespreking de conceptstartnotitie Transitievisie Warmte ter voorbereiding op een concept en uiteindelijk de volwaardige visie die uiterlijk dit jaar nog moet worden vastgesteld in deze raad. Dat is een korte tijd, terwijl de visie wel grote en verstrekkende gevolgen zal hebben. lmmers, de gemeente legt de plannen erin vast voor een transitie naar een aardgasvrije gebouwde omgeving. ln het Klimaatakkoord en de Klimaatwet staat dat de gebouwde omgeving in 2050 aardgasvrij dient te zijn. Terwijl op allerlei bestuurslagen, inclusief rijksniveau wordt aangegeven dat dit een forse uitdaging is, hanteert Zoetermeer zoals bekend de doelstelling om al in 2040 aardgasvrij te zijn. Tien jaar eerder dan waar de wet ruimte voor biedt. Deze doelstelling heeft dan ook grote impact op de visie. Het college hanteert de extra doelstelling zonder te weten wat het gaat kosten om al in 2040 aardgasvrij te zijn, of wat aardgasvrij in 2050 gaat kosten. Het college heeft dit recent aangegeven op schriftelijke vragen van onze fractie. Dit terwijl de gemeente Amsterdam, die dezelfde doelstelling hanteert als Zoetermeer, namelijk in 2040 aardgasvrij, wel weet wat het gaat kosten.

De versnelling daar komt neer op circa € 9 miljard aan additionele kosten die vermeden hadden kunnen worden als van de wettelijke ruimte, namelijk 2050, gebruik was gemaakt.

Onze fractie maakt zich grote zorgen. Het is vanwege de ingrijpende financiële aard van de transitie van ontzettend groot belang dat duidelijk is wat de kosten zijn van een aardgasvrije stad in 2040 en 2050 zodat welovenruogen besluiten kunnen worden genomen. Daarom dienen we een motie in om de kosten voor zowel 2040, als 2050 in kaart te brengen met aandacht voor de meerkosten die er zijn en

Raad 15 maar12O21

17

met het vezoek om hierover voor het voorjaarsdebat aan de raad te rapporteren. Deze motie wordt mede ingediend door Zot Zoetermeer, CDA, PDvZ en WD. Tot zover mijn eerste termijn. Dank u wel.

De voozitter: Dank u wel mijnheer Mooiman, ik zie een interruptie, ik denk van mevrouw Wortel. Gaat uw gang. Mevrouw WoÉel (Lijst Hilbrand Nawijn): Dat klopt, voozitter, dank u wel. lk heb een vraag aan de heer Mooiman over de inzage in de kosten voor 2040 en 2050. Dat klinkt wat mij betreft allemaal erg ver weg, maar ik snap het wel. Maar hoe denkt u dat de ontwikkelingen zich gaan verhouden tot de kosten die we nu in beeld zouden krijgen? Het lijkt me namelijk dat als we dat nu opschrijven en de ontwikkelingen gaan voort, we ons daar straks toch een buil aan vallen want die kosten zullen ongetwijfeld anders zt1n. Ziet u dat ook zo? Wat is hier de bedoeling van? De voorzitter: De heer Mooiman.

De heer Mooiman (PW): De doelstellingen die het college hanteert, zijn natuurlijk doelstellingen die het college nu al hanteert en juist in deze Transitievisie Warmte die opgesteld wordt en uiterlijk dit jaar vastgesteld moet zijn, komt er een plan voor hoe die omgeving van het aardgas afgehaald wordt. Maar voordat je dat doet, moet je wel een inschatting hebben van de kosten want anders is het een bodemloze put. Dus je moet wel weten waar je aan begint. De gemeente Amsterdam is dat wel gelukt. Zij hebben de kosten op een rijtje laten zetten door CE Delft. Dat is een bureau dat het college niet onbekend is. We moeten die kosten gewoon scherp hebben anders kunnen we hier niet mee instemmen of mee aan de slag gaan, onzes inziens. Het is natuurlijk wel zo dat technologieën ook veranderen. We zeggen ook 'als je voor 2050 kiest, zal het sowieso goedkoper zijn omdat je van betere tech-

nologieën gebruik kunt maken dan wanneer je voor 2040 kiest'. Maar ook aan de voorkant moet je echt al een idee van de kosten hebben. Anders is het einde zoek.

De voozitter: Mevrouw Wortel nog kort. lk wil u wel vezoeken de interrupties en de antwoorden te proberen kort en kernachtig te houden. Mevrouw WoÉel (Lijst Hilbrand Nawijn): lk houd het heel kort voozitter. lk snap wat de heer Mooiman zegt en ik ga een heel eind met hem mee, maar als ik nu een bedrag heb en ik weet dat het in de toekomst mogelijk minder wordt, waarom zou ik dan nu ja zeggen op iets dat in de toekomst heel anders is? lk snap het helemaal, maar aan de andere kant ook helemaal niet. Daar wil ik het nu maar even bij laten. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Wortel

De heer Mooiman (PW): Als u mij toestaat, toch nog een reactie, voozitter. lk denk dat we hier over twee verschillende dingen praten want het gaat niet zozeet over of we nu ergens wel of niet voor stemmen, behalve dan deze motie, want er ligt dus geen stuk ter besluitvorming behalve de ingediende moties. lk denk dat juist deze motie probeert de kosten in kaart te brengen van dat wat nu staat te gebeuren. lk denk dat we daar niet langer mee kunnen wachten en dat het daarvoor juist van belang is dat we weten waar we aan beginnen. Dat is ook de reden dat we die motie nu indienen.

Motie nr. 2103-04 ingediend door PW, 26l Zoetermeer, CDA, PDvZ, WD Duidelijkheid kosten aardgasvrij Zoetermeer 2040 en 2050 "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 15 maart 2021; constaterende dat: . Zoetermeer de doelstelling hanteert om in 2040 al aardgasvrij te zijn, in plaats van de wettelijk voorgeschreven termijn van 2050; . de gemeente Amsterdam dezelfde extra doelstelling hanteert, waarvan is gebleken dat deze versnelling in Amsterdam € 9 miljard extra kost; o het Zoetermeerse college recent heeft aangegeven geen antwoord te hebben op het kostenplaatje van een aardgasvrij Zoetermeer in 2040 of 2050; overwegende dat:

.

het gezien de ingrijpende (financiële) aard van de transitie van ontzettend groot belang is dat

18

Raad 15 maarl2121

duidelijk is wat de kosten zijn van een aardgasvrije stad in 2O4O of 2050, zodat weloverwogen besluiten kunnen worden genomen;

vezoekt het college:

. .

r

de kosten in kaart te brengen van de doelstelling om in 2040 al een aardgasvrije stad te zijn, en in kaart te brengen hoe hoog de kosten zouden uitvallen als voor het jaar 2050 zou worden gekozen; daarbrj expliciet aandacht te geven aan de meerkosten van de doelstelling om in 2040 al een aardgasvrije stad te zijn; hierover aan de raad te rapporteren voor het voorjaarsdebat;

en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter: Dank u wel de heer Mooiman. lk zie dat mevrouw Bink nog een vraag aan u heeft.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel voozitter, een interessante discussie over deze motie. We kunnen helaas niet meedoen want we hebben hem niet ontvangen en hij staat ook nog niet in iBabs. De voozitter: Hé, ik dacht dat u een vraag wilde stellen aan de heer Mooiman. Maar de motie komt eraan. Ze worden zo ververst op iBabs. Dus u had geen vraag aan de heer Mooiman, als ik het goed begrijp. Als daar verder geen vragen meer over zijn, ga ik naar mevrouw Van den Berg voor haar eerste termijn.

Mevrouw Van den Berg (Fractie van den Berg): Hartelijk dank voozitter. Voozitter, aanwezigen en kijkers thuis, de Fractie Van den Berg dankt het college en de ambtenaren voor het opstellen van de startnotitie Transitievisie Warmte. Aardgasvrij in 2040. Dat wordt een flinke opgave, zowel voor de gemeente, als voor de inwoners. De ontwikkelingen gaan razendsnel. Wat we vandaag leren, is morgen alweer achterhaald. Daarom vinden we het belangrijk om de startnotitie als fundament voor de Transitievisie Warmte nu al in de raad te bespreken omdat de route naar de warmtetransitie toch van invloed is op de transitie zelf. De transitie zal elke inwoner van deze stad raken in het dagelijks leven en we willen aan de voorkant waarborgen dat dit in zorgvuldig overleg met de inwoners gebeurt. Een update van eens in de vijf jaar is onbegrijpelijk en veelte weinig. Zeker gezien de snelle ontwikkelingen. We dienen dan ook een motie mee in van Zol Zoetermeer om eens in de twee jaar de raad een voortgangsrapportage te sturen van dit amendeerbare raadsvoorstel. Daarnaast het participatieproces. Dat loopt in Zoetermeer niet altijd heel goed. lk denk dat ik me dan heel voozichtig uitdruk. Laten we dat bij de Transitievisie Warmte alstublieft wel goed doen.

Dit is iets dat een enorme impact heeft op mensen en daarom dient Fractie Van den Berg de motie van PvdA mee in om in het tweede kwartaal de resultaten van het participatieproces te bespreken met de raad. lk dank u hartelijk voor uw aandacht. De voorzitter: Dank u wel voor uw eerste termijn, dan ga ik over naar mijnheer Zamani.

De heer Zamani (D66): Dank u wel voozitter, we hebben de conceptstartnotie Transitievisie Warmte met belangstelling gelezen. We zijn grotendeels blij met het voorgestelde participatietraject. We hebben nog welwat vragen en opmerkingen. ln 2.1 wordt voorgesteld om elke vijf jaar een update uit te brengen. Mede gelet op de snelle ontwikkelingen op dit gebied, pleiten we ervoor om in ieder geval iedere twee jaar een voortgangsrapportage te laten verschijnen en bij voorkeur gelijktijdig met de update van het programma Duuzaam & Groen. Daarom dienen we de motie van Zol Zoetermeer mee in. Bij 3.1, vierde gedachtestreepje, wordt vermeld dat de gemeente sinds 2019 ook actief is in de wijken Meezicht en Driemanspolder. De gemeente is nu in overleg met de woningcorporaties en vastgoedeigenaren. Hierover hebben we een vraag. Vanuit de Bossenbuurt en Meezicht krijgt onze fractie signalen dat er met grote VvE's nog geen contact is, ondanks de plannen die de VvE's zelf maken op het gebied van energiebesparing en energiewinning. Hoe kunnen we voorkomen dat er langs elkaar heen wordt gewerkt in plaats van samen wordt gewerkt? Bij 3.1, laatste gedachtestreepje, wordt gesteld dat de gemeente de particuliere eigenaren ondersteunt en werkt aan een Programmalijn Eigenaar-Bewoners, de zogenaamde PEB, waarin de visie van de gemeente wordt beschreven ten aanzien van de eigenaren bewoners.

De PEB zou begin 2021 verschijnen. Wanneer kan de wethouder die aan de raad verstrekken, voozitter? Dan als laatste punt: onder 4 zien we een stappenplan om te komen tot een Transitievisie Warmte.

Raad 15 maart2021

19

Kan het college daar ook een tijdlijn aan koppelen? Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Zamani, dan ga ik over naar mijnheer Van Steenis.

De heer Van Steenis (GroenLinks): Dank voozitter en ook dank aan het college en ambtenaren voor het werk dat ze hierin hebben gestopt. We hebben als fractie van Groenlinks eigenlijk een drietal vragen over het proces: staan we als raad niet te veel op afstand, bereiken we alle inwoners en creeren we op deze wijze voldoende urgentie om gezamenlijk in beweging te komen? Staan we als raad niet te veel op afstand? lk denk dat niet als ik deze startnotitie lees, maar dat hangt ook samen met je eigen inzet op het dossier. Daarnaast houden we ook graag de vinger aan de pols dus dit soort bijeenkomsten zijn belangrijk. Bereiken we alle inwoners? Ongetwijfeld en met een mooi communicatieplan. We zijn al begonnen want we hebben een pakket ledlampen gekregen met wat informatie over de energietransitie. lk lees 'inwoners van Zoetermeer denken en praten mee aan het energietransitiebeleid ', en dan staat erbij niveau: consulteren. Dat gaat dan gewoon volgens onze uitgangspunten uit de Kadernota Samenspraak. Maar is op dat niveau consulteren afdoende? ls dat niet situationeel ingegeven? Een plan voor de wijk is iets anders dan wanneer je straat opengaat, laat staan dat er in je huis iets moet gebeuren en je ook nog de rekening krijg gepresenteerd. Hoe ziet de wethouder dat? En tot slot: creêren we op deze wijze voldoende urgentie om gezamenlijk in beweging te komen? Dat is de cruciale vraag.

En dan citeer ik even uit de alinea Voorlopig standpunt met betrekking tot regionale warmtenetten: het voorlopig standpunt is en blijft dat er nog geen keuze wordt gemaakt, het is op dit moment niet helder of dit alternatief haalbaar en betaalbaar is en dat Zoetermeer die eÍra kosten als gemeente niet zou kunnen dragen. We gaan op verkenning uit. Dat is mooi, maar wanneer weten we dat wel en wat is daarvoor nodig? Graag een duidelijk tijdpad - D66 vroeg er ook al naar - voor de inwoners. En hoe zit dat met de urgentie? Want als we nog geen richting hebben, kan een inwoner weinig. En als we het tijdpad niet duidelijk hebben, beseft de inwoner ook onvoldoende waar hij of zij aan toe is. Hoe gaat de wethouder dat aanpakken? Dank u voozitter.

De voorzitter: Dank u wel voor uw eerste termijn, mijnheer Van Steenis. Voor ik de volgende het woord geef, de drie moties zijn inmiddels in iBabs beschikbaar dus u kunt daar kennis van nemen. Dan ga ik naar de heer De Jong. Gaat uw gang.

De heer De Jong (CDA): Voozitter dank u wel. We lenen de aarde van onze kinderen en dat is een grote verantwoordelijkheid. Om echt werk te maken van duuzaamheid, zullen we het met elkaar moeten doen en we moeten het kunnen betalen. Het is noodzakelijk dat de overheid dat organiseert. Daarom is het CDA initiatiefnemer van een revolverend duuzaamheidsfonds. We begrijpen dat de kosten voor de baten uitgaan en dat mensen een steuntje in de rug kunnen gebruiken als ze voor investeringen aan hun woning staan. Als woningen zijn geïsoleerd, begint het terugverdienen en kan de lening worden afgelost. Het revolverende duuzaamheidsfonds is terug te vinden in de afspraken in het coalitieakkoord. Dan nu naar de startnotitie. Er wordt gesproken over woonlastenneutraal en over haalbaar en betaalbaar. Anderen haalden het ook al aan. Maar dit gebeurt zonder dat we goed weten hoe kosten en opbrengsten zich tot elkaar verhouden. We vinden dat er werk gemaakt moet worden van een concreet financieel perspectief. Tot dusverre praten we volop over een ambitie, maar als het zicht op de

kostprijs van die ambitie er niet of onvoldoende is, loop je het risico dat je vastloopt. Dat willen we voorkomen. Ook worstelt de gemeente Zoetermeer met forse tekorten op de meerjarenbegroting. We hebben de aarde in bruikleen en dat verplicht ons om er zuinig mee om te gaan, maar hetzelfde geldt ook voor onze gemeentefinanciën. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel de heer De Jong voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar mevrouw Brouwer. Gaat uw gang. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dank u wel voozitter. Om te beginnen, zijn we dol op startnotities en we willen de wethouder dus bedanken voor dit document dat ons zicht geeft op de ontwikkeling van de Transitievisie Warmte. Op deze manier kunnen we namelijk nu al een duwtje in de goede richting geven, wat we met plezier zullen doen. De voorstellen die Zol Zoetermeer en de PvdA indienen om de urgentie van het onderwerp te benadrukken en dat in het proces meer tot uitdrukking te laten komen, zullen we steunen. Grote plannen die ook al snel uitgevoerd moeten worden, ook al klinken 2030 en 2040 en 2050 nog ver weg, vragen om een regelmatige communicatiestroom die de urgentie weerspiegelt. En anders is elk informatiemoment altijd mosterd na de maaltijd.

20

Raad 15 maar12021

Dan wat de participatie betreft. We vinden het belangrijk dat de bewoners de rol krijgen die ze in dit dossier vragen en ook verdienen. Blijf dus niet te lang hangen in informeren en consulteren, vooral als het gaat om dingen waar mensen hun eigen verantwoordelijkheid in zullen moeten nemen. Tenslotte misten we nog de vertegenwoordiging van bewoners die zich speciaal voor dit onderwerp hebben georganiseerd. De VvE's worden wel meegenomen, maar die zijn vaak niet unaniem bereid te

investeren. Gelegenheidscoalities kunnen juist wel een zet geven om een lonende investering voor elkaar te krijgen. Worden deze gelegenheidsgroepjes, zoals ik ze maar even zal noemen, ook opgezocht en uitgenodigd in het proces? Dank u welvoozitter. De voozitter: Dank u wel mevrouw Brouwer, voor uw eerste term'rjn. Dan ga ik naar mevrouw Bink Gaat uw gang. Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel voozitter. 1 maart jl. heeft Zoetermeer Vooruit deelgenomen aan een themabijeenkomst Transitievisie Warmte. Achteraf vraagt Zoetermeer Vooruit zich af wat het doel is geweest van deze avond. Alleen informeren? En dan in het vierde kwartaal van 2021 een concept voorleggen? Wij denken dat dit geen goed idee is. Zoetermeer Vooruit is van mening dat ook de participatie van de raad naar de voorkant moet, daarom hebben we het agenderingsvezoek mede-ingediend. De transitie warmte zal namelijk een grote impact hebben op bewoners, bedrijven en organisaties in Zoetermeer, en wij denken dat het verstandig is om ook een behandeling in de commissie en raad voor te stellen zodat we eerder vooruit kunnen denken en kijken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Bink voor uw eerste termijn. Mevrouw Wortel, gaat uw gang.

Mevrouw Wortel (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voozitter. De Transitievisie Warmte. Voor mijn fractie LHN is het belangrijk dat de participatie goed op orde is. Dat is in Zoetermeer nogal eens een probleem. Er komt zeker veel op de inwoners af en ook op de bedrijven. En het financiële vlak wordt daarbij niet gemeden. Daar hoort ook een goed doordacht participatieplan bij. We lezen in alinea 4.2 dat de inwoners en bedrijven geïnformeerd en geconsulteerd zullen worden. En later zal de participatie waarschijnlijk worden verhoogd naar het niveau van cocreatie. Op welk moment kunnen die inwoners en bedrijven dan hun inbreng hebben? lnbreng is van cruciaal belang om draagvlak te creëren. Zeker als de inwoners zelf actie moeten ondernemen in dit dossier. Wat is dan de reden geweest om voor deze vorm te kiezen? Ook vindt LHN eens in de vijf jaar te weinig om een update te krijgen. Dit heeft zeker te maken met de snelle ontwikkelingen die ook op dit terrein aan de orde zijn, de motie van Zól Zoetermeer zullen we dan ook steunen. Over de andere moties zullen we ons nog beraden. Dank u welvoozitter.

De voorzitter: Dank u wel mevrouw Wortel. Dan heb ik volgens mij de eerste termijn van de raad gehad. lk kijk nog even voor de zekerheid en ik zeg dat heel voozichtig. Als iemand nog het woord wenst dan hoor ik dat graag, maar dat is niet het geval. Dan ga ik naar de eerste termijn van het college en geef ik het woord aan wethouder Paalvast. Wethouder Paalvast: Voorzitter, de ambtenaren die meeluisteren, zitten op een vertraagde verbinding en ik zou graag tien minuten willen schorsen zodat zij ook bijzijn. De voorzitter: lk kijk even rond, maar dat is wat mij betreft geen probleem, dan schorsen we tien minuten en gaan we om 21.50 uur verder. lk schors de vergadering. Schorsing

De voozitter: Dames en heren, leden van de raad, ik heropen de vergadering. Volgens mij is iedereen weer aanwezig. De schorsing was aangevraagd door het college en ik geef het woord aan wethouder Paalvast. Wethouder Paalvast: Voozitter dank u wel. Deze startnotitie Transitievisie Warmte geeft het proces aan om te komen tot een stad die op duuzame energiebronnen aangesloten wordt. Daarom hebben we ook in die startnotitie het participatieproces benoemd dat we met elkaar willen doorlopen. lk merkte in de raad dat ook veel vragen werden gesteld over de doelstellingen vanuit het programma Duurzaam & Groen, daarwil ik nu niet op ingaan. lk wil me nu concentreren op de vragen die gesteld zijn over de aanpak van het proces en de participatie zoals in deze startnotitie is verwoord. Het is goed te zien dat de raad meer betrokken wil worden bij het proces. lk ben het helemaal met u

Raad 15 maart2021

21

eens dat dit een van de grootste opgaven is waar we de komende jaren voor gesteld staan. lk wil eerst de moties langslopen en daarna de vele vragen beantwoorden die gesteld zijn.

Dan wil ik beginnen bij de motie van Zol Zoetermeer, de warmtetransitie serieus nemen. De motie roept op om iedere twee jaar met een update te komen. Zoals u weet, hebben we bij het programma Duuzaam & Groen aangegeven dat we elk jaar met de voortgang naar de raad gaan over de hele energietransitie, waaronder dan ook de Transitievisie Warmte. Dus deze motie zou dan feitelijk zeggen dat we minder vaak naar de raad moeten. We willen juist elk jaar met de raad het totale pakket bespreken en het klopt dat in de Transitievisie Warmte staat dat er maximaal na vijf jaar een nieuwe Transitievisie Warmte zal komen, maar dat is een maximum. Dat kan ook eerder, als daar noodzaak toe is. En het mag duidelijk zijn... De voorzitter: Wethouder Paalvast, ik onderbreek u want er is een vezoek tot interruptie van mevrouw Van der Meer. Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Voozitter, ik baal verschrikkelijk van wat de wethouder nu zegt want dat betekent dat we straks allemaal stukken die los van elkaar zijn, b'rj elkaar moeten leggen om erachter te komen wanneer we iets krijgen. U stuurt iets rond, dat is een memo, en een visie, en dan krijgen we een technische toelichting en daar staat'we gaan iedere vijf jaar updaten'.

Dat vinden we veel te lang duren en dan kunt u wel zeggen Ja, maar in een ander stuk staat weer wat anders', maar we hebben nu met dit stuk te maken en daar hebben we het nu over. Voordat we het weten, roept u weer'we nemen het mee bij de P&C-cyclus' en kunnen we er nooit meer over praten. Dus ik heb niet voor niets in die motie ook heel specifiek gezegd 'laten we het gewoon in maart doen, en dan komen we in '23 en in '25 ermee'. Dan heb je iedere keer een raad die is ingewerkt en weet waar het over gaat. Vooralsnog denk ik dat we dat gewoon moeten aannemen. Als u tussentijds op basis van andere stukken ook aan ons rapporteert, zullen we daar niet over klagen. De voozitter: Dank mevrouw Van der Meer, maar ik heb het al eerder gezegd, ook voor u geldt, als het kan, interrupties graag korter en beknopter. Wethouder Paalvast, gaat uw gang.

Wethouder Paalvast: Volgens mij hebben we juist bij het programma Duuzaam & Groen met elkaar afgesproken om de raad eenmaal per jaar te informeren over de stand van zaken op het gebied van de energietransitie. Daar is alles in gebundeld en deze startnotitie was een van de toezeggingen vanuit het programma Duuzaam & Groen. Daar geven we nu uitvoering aan. Dus wat ons betreft, is de motie in die zin overbodig dat we de raad gewoon jaarlijks zullen informeren en als u zegt, en dat hoor ik ook andere fracties zeggen, 'een keer in de vijf jaar is te weinig', doe ik graag de toezegging dat we elke collegeperiode de Transitievisie Warmte zullen updaten. lk denk dat een keer in de twee jaar, met 2023 als eerste keer, echt te snel is na deze visie die eind dit jaar af is. Maar een keer in de collegeperiode lijkt me inderdaad verstandig zodat elke raad daar een besluit over kan nemen en dan vindt jaarlijks de update plaats. De voorzitter: Wethouder Paalvast, een interruptie van de heer De Jong. Gaat uw gang.

De heer De Jong (CDA): Voozitter, ik denk dat het een mooie toezegging is die de wethouder doet als het gaat om de frequenties van de informatievooziening. Maar nu zag ik in de motie van Zol Zoetermeer ook iets staan over amendeerbare raadsvoorstellen, zodat de warmtevisie in de commissie en raad besproken en vastgesteld kan worden. lk wil vragen of u ook op dat punt iets kunt zeggen want ik vind dat wel een wezenlijke toevoeging die nog niet in uw antwoord zat. De voorzitter: Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: Dan weet ik niet of ik de heer De Jong goed begrijp, want de Transitievisie Warmte zal als raadsvoorstel uw kant op komen. Dus ik kijk even naar de heer De Jong.

De heer De Jong (CDA): Het ging juist ook om die voortgangsrapportages waar de fractie van Zol Zoetermeer om vraagt. U heeft wel antwoord gegeven op de frequentie, als u zegt'dat ga ik zelfs vaker dan eens in de twee jaar doen', maar juist brj die voortgangsrapportages was ook de behoefte, en dat zie ik ook in de motie staan, om met amendeerbare raadsvoorstellen te komen. De voorzitter: Wethouder Paalvast.

22

Raad 15 maart2021

Wethouder Paalvast: De voortgangsrapportage rapporteert over de uitvoering van het kader, het stuk dat u heeft vastgesteld. Dus ik zie er het nut niet van dat het amendeerbaar is. Op het moment dat we een nieuwe Transitievisie Warmte gaan schrijven, dan moet die uiteraard amendeerbaar zijn maar we informeren u elk jaar over de voortgang. Onder andere over de Transitievisie Warmte. Daar kunnen we met elkaar over spreken. En als u dan de conclusie trekt, bijvoorbeeld na twee jaar, 'we moeten echt een nieuwe Transitievisie Warmte hebben want uit de voortgangsrapportage blijkt dat er zo veel veranderd is', kunt u dat natuurlijk aangeven, maar de voortgangsrapportage is dus primair informatief en om te bespreken met elkaar. De vooaitter: Gaat u verder, wethouder

Wethouder Paalvast: Dank u wel voozitter, ik denk dat deze motie op zich overbodig is. Zeker als ik de toezegging doe dat het college elke collegeperiode, want dat was volgens mij de portee van mevrouw Van der Meer, met een aangepaste Transitievisie Warmte komt die dan dus ook amendeerbaar is.

Dat brengt me bíj de motie van de PvdA, een warme visie op participatie en uw vezoek daarin om het tweede kwartaal met een amendeerbaar raadsvoorstel te komen. Aanvankelijk zouden we een soort tweekolommenstuk naar u sturen over wat er uit de samenspraak is gekomen en hoe we daarmee om wilden gaan. We kunnen deze motie positief adviseren en als deze motie aangenomen wordt, zullen we het tweekolommenstuk omvormen naar een amendeerbaar raadsvoorstel waarin we aangeven hoe we met de participatie willen omgaan richting de Transitievisie Warmte en dat komt dan het tweede kwartaal uw kant op. Daarbij is het dan wel zaak dat het ook meteen in het tweede kwartaal wordt besproken, anders halen we de termijnen niet om eind dit jaar die Transitievisie Warmte te hebben. Dus daar vraag ik dan wel medewerking van de raad voor. Maar deze motie kunnen we dus positief adviseren. Dat brengt me dan bij de laatste motie, die van de PW. Duidelijkheid over de kosten van aardgasvrij. ln het programma Duuzaam & Groen is het uitgangspunt haalbaar en betaalbaar en dat betekent dat het passend moet zijn binnen de kosten van groot onderhoud en de energierekening. Nu is dat inderdaad vaak nog niet het geval en we verwachten dat het in de toekomst steeds meer haalbaar en betaalbaar gaat worden. Maar dat is een proces waarin we nu zitten, in die transitie. Een aantal van u

heeft het daar ook over gehad en mevrouw Wortel in het bijzonder. Wat het gaat betekenen om in 2040 de energietransitie afgerond te hebben, of in 2050, is echt koffiedik kijken en zeer moeilijk goed inzichtelijk te maken. De voorzitter: Wethouder Paalvast, ik onderbreek u even. De heer Mooiman wil interrumperen

De heer Mooiman (PW): Dank u welvoozitter, staat u mijtoe dat ik dan een iets langere interruptie doe wellicht? We hadden eigenlijk wel verwacht dat de wethouder de motie positief zou adviseren want het is gewoon van belang dat we die kosten scherp hebben. lk wil daar ook bij zeggen dat zelfs al kan het college die kosten niet berekenen tot achter de komma, we daar begrip voor hebben. Dat is logisch, maar een range van wat je denkt kwijt te zijn, moet wel degelijk mogelijk zijn. Neem Amsterdam, daar heeft men berekend dat een aardgasvrij Amsterdam € 65 miljard kost. Dat blijkt uit cijfers van CE Delft. Dat is allemaal goed te berekenen. Je hebt dan weliswaar een range en niet een bedrag tot achter de komma, maar het is wel degelijk te berekenen. Daaruit bleek ook dat versnellen, dus 2040, € 9 miljard extra kost. En ik vind het dan toch vreemd als we in Zoetermeer zeggen 'we gaan die cijfers niet uitzoeken, ook geen range', terwijl we elders wel horen over gigantische bedragen. Even los van of je nu voor of tegen bent, voor versnellen of niet voor versnellen, je moet toch weten waar je aan begint? Het is dan toch ook helemaal niet verantwoord om te versnellen als je de reguliere kosten niet scherp hebt? De voorzitter: lk ga u nogmaals vezoeken het kort te houden, ik begrijp uw punt, maar u heeft ook nog een tweede termijn dus u kunt sowieso nog reageren op het college.

Dus als ik interrupties toesta, probeer ze kort te houden en met een vraag graag want dat is volgens mij de bedoeling van een interruptie. Wethouder Paalvast, gaat u verder.

Wethouder Paalvast: Dank u wel voozitter. lk was ook nog niet klaar met mijn betoog dus misschien kan ik de heer Mooiman nog tegemoetkomen. lk denk dat het goed is te weten dat als het om Amsterdam gaat het bruto-investeringen betreft, dus inclusief groot onderhoud. Daar is natuurlijk de knip altijd heel moeilijk te leggen. Dus dat is net een wat ander perspectief. Maar we denken dat die cijfers op zich niet zo veel zeggen omdat je ook niet weet hoe die transitie zich gaat ontwikkelen de komende

Raad 15 maart2021

23

jaren en hoe de kosten zich gaan ontwikkelen. Dus dat is heel erg speculatief en waarop besluit je dan? We vinden het dan interessanter, met name voor de Transitievisie Warmte dat er in mei dit jaar, als het goed is, een onderzoek over de eindgebruikerskosten naar buiten komt door het Planbureau voor de Leefomgeving en TNO. Die maken de kosten inzichtelijk voor 2020 en doen een schatting voor 2030 van wat het kost per warmtestrategie en de soort gebruikers, eigenaren/huurders. Dat geeft

denk ik een beter beeld en het is met name relevant voor de Transitievisie Warmte wat die verschillende duuzame oplossingen nu kosten. Wat kost een warmtenet voor een gebruiker en wat kost een duuzame WKO-bron? Dat soort zaken. Dat geeft, denk ik, uiteindelijk meer inzicht in de kosten en wat wel en niet relevant is voor Zoetermeer. Maar het blijft als een paal boven water staan dat we zeggen 'het moet haalbaar en betaalbaar zijn' en op het moment dat het dat niet is, gaan wij onze inwoners niet dwingen die stap te maken. lk weet even niet meer wie van u dat zei, maar volgens mij was het de WD. Het is gewoon verleiden en mensen in staat stellen die stap te maken en daarvoor zijn op dit moment de randvoorwaarden landelijk nog niet op orde. Maar het is niet voor niets dat we hebben gezegd'het moet haalbaar en betaalbaar zijn'.ln de Transitievisie Warmte gaan we vooral kijken naar'wat zijn de meest kansrijke transities?' Dat is nog heel erg hoog over en daar kan dat ondezoek van het Planbureau voor de Leefomgeving denk ik goed bij helpen om die verschillende soorten strategieën van een prijskaartje te voorzien wat dat ongeveer gaat kosten. Maar het blijft natuurlijk een eerste schatting en ik denk dat je daar meer aan hebt dan zo'n vergezicht met ontzettend veel onzekerheden. Daarom ontraden we deze motie.

De voozitter: Wethouder Paalvast, ik zie de heer Mooiman voor een nieuwe interruptie. Gaat uw gang.

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voozitter. we vinden de uitleg... lk volg de uitleg van de wethouder niet helemaal, ook omdat die antwoorden op schriftelijke vragen van 5 maart jl. stellen dat in de huidige omstandigheden maar voor een beperkt deel van de bebouwde omgeving het mogelijk is die kosten binnen groot onderhoud en renovatie te plaatsen en de energierekening laag te houden. En dat onder de huidige omstandigheden een aardgasvrije stad in 2040 of 2050 niet haalbaar is. lk ga ervan uit dat daar ook berekeningen aan vooraf zijn gegaan, want het lijkt me dat je dat niet zomaar ergens op baseert. lk ga ervan uit dat daar berekeningen aan ten grondslag liggen. Kunt u die dan met ons delen? De voozitter: Wethouder Paalvast?

Wethouder Paalvast: Ja, kijk, wat we nu zien... Er zijn natuurlijk verschillende rapporten, onder andere van het Economisch lnstituut voor de Bouw, de heer Blansjaar wees daar ook op, dat nu aangeeft in de huidige situatie - maar goed, dat hebben wij met z'n allen ook geconstateerd - is het zeker niet onder alle omstandigheden haalbaar en betaalbaar. ln het geval van onze proeftuin Palenstein Aardgasvrij hebben we ook een forse subsidie gehad van het rijk waardoor het wel haalbaar en betaalbaar is. En je ziet nu in ieder geval dat het zonder subsidie vaak niet haalbaar en betaalbaar is en hoe dat zich in de toekomst gaat ontwikkelen weten we gewoon niet. Maar we weten wel dat als we stil blijven zitten er niets gebeurt dus we proberen te stimuleren. Uiteindelijk hoop je dan met een stuk schaalvergroting en de juiste randvoorwaarden van het rijk dat de prijzen gaan dalen en dat het beter financierbaar wordt en dat je, net als met zonnepanelen, uiteindelijk op een moment komt dat iedereen die stap heel graag wil zetten omdat dat gewoon rendabel is. Daar zitten we nu nog niet en daar zijn we ook eerlijk over, maar we moeten wel de eerste stapjes zetten die we kunnen zetten. lk denk dat we in Zoetermeer daar het goede voorbeeld voor geven. Dat brengt me bij de vragen die gesteld zijn. Even kijken, de heer Schotel.

Dan kijk ik even naar de vragen die u stelde die gaan over de Transitievisie Warmte. lk ben het helemaal met u eens, verleiden is beter dan dwingen en mijnheer Zamani vroeg daar ook bij 'kijk even naar de Programmalijn Eigenaar-Bewoners, de PEB, wanneer komt die? Die komt halverwege april en dat moet inderdaad bewoners ontzorgen en verleiden om die stappen te zetten. Vaak zijn dat tussentijdse spijtvrije stappen, om een bijdrage te leveren aan de verduuzaming. Dat wordt een fors programma. En hoe maken we het haalbaar en betaalbaar? Dal vroeg mijnheer Schotel ook. Op dit moment kun je met subsidies stappen zetten waardoor het haalbaar en betaalbaar wordt en uiteindelijk moet je het van de opschaling hebben waardoor de kosten gaan dalen en het uiteindelijk haalbaar en betaalbaar wordt. U vroeg ook, mijnheer Schotel... De voorzitter: Wethouder Paalvast, excuus, ik ga naar de heer Mooiman.

24

Raad 15 maarl2021

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voozitter, ik hoor de wethouder zeggen 'met subsidies maken we het haalbaar en betaalbaar'. Maar subsidies komen ook ergens vandaan, die komen van de belastingbetaler of dat nu op lokaal niveau of op rijksniveau of provinciaal niveau is. Dus in die zin is dat dan toch helemaal niet betaalbaar? Uiteindelijk komen de kosten evenwel bij de burger terecht.

Wethouder Paalvast: Zeker dat is ook zo en een politieagent is ook niet haalbaar en betaalbaar, maar die betalen we ook met z'n allen. Het gaat erom dat je probeert aan te jagen en het uiteindelijk, net zoals bij zonnepanelen, wel haalbaar en betaalbaar wordt. Maar als je niets doet, verandert er ook niets. Dus we moeten dat proces aanjagen om uiteindelijk onze klimaatdoelstellingen te halen die toch ook belangrijk zijn en daar staat ook een prijskaartje tegenover als je dat niet haalt. Maar ik was gebleven bij de technische-economische analyse. Wanneer de raad die krijgt dat staat in het memo, maar dat is misschien een beetje verdekt opgeschreven. Er staat dat in het tweede kwartaal van 2021 de gemeenteraad zal worden geïnformeerd over de resultaten van het participatieproces en ook zullen tegelijkertijd de eerste conclusies uit de technische inzichten van de transitievisie worden gedeeld. Dat is waar u naar vroeg, die technische-economische analyse zullen we dan meenemen in dat raadsvoorstel en dan kunt u er ook over spreken. U had ook de vraag gesteld welke vragen worden voorgelegd voor de enquête. We kunnen u de vragen ter informatie toesturen, maar het proces staat wel behoorl'ljk onder druk dus we hebben maar zeer beperkt tijd tussen het u toesturen en daadwerkelijk uitzetten van de enquête. Maar ik zeg u toe dat we de vraagstelling uw kant op zullen sturen.

En u vroeg ook of de raad betrokken kan worden. Uiteraard wordt de raad betrokken bij de participatie en kunt u als toehoorder deelnemen aan alle bijeenkomsten die we organiseren. De voorzitter: Een vraag van mijnheer Schotel, gaat uw gang.

De heer Schotel (WD): Dank aan de wethouder, die zegt dat hij de antwoorden op de vragen aan u zal toesturen, kan ik 'u' lezen als de raad in plaats van mij persoonlijk? Wethouder Paalvast: Uiteraard, aan de raad, uiteraard. Dat brengt me bij... De voorzitter: Wethouder, ik zie nog een vraag verschijnen, van mevrouw Bink.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Voozitter, dank u wel. lk hoor de wethouder zeggen dat we aanwezig mogen zijn bij de participatieavonden en normaal gesproken wordt aan ons dan gevraagd of we onze mond willen houden. Mogen we die bewuste avond dan ook meepraten? Wethouder Paalvast: Nee, dat mag u niet, u mag meepraten in de raad en de bewonersavonden zijn voor bewoners dus dan willen we juist het geluid van de bewoners horen en niet van de raad en ik mag hopen dat u dat met mij eens bent want het moet geen politieke discussie worden. We willen juist ophalen waar bewoners behoefte aan hebben. Dat brengt me bij mevrouw Van der Meer van Zól Zoetermeer. U maakt de opmerking 'waarom alleen een memo?'We hebben natuurlijk bij het programma Duuzaam & Groen de kaders vastgesteld en ook toegezegd dat de startnotitie uw kant op zou komen en met de startnotitie hebben we juist geprobeerd om vroegtijdig inzicht te geven in het hele proces dat we het komende jaar gaan doorlopen. En ik ben het met u eens dat dat proces, zoals u dat noemt, supergoed moet lopen. Communicatie is daar een heel belangrijk element van en zoals u in de startnotitie heeft kunnen lezen, krijgt dat ook een belangrijke plaats. En als dat voor de rest geen vragen oplevert, voozitter, ga ik naar mevrouw Kraneveldt. De voozitter: Gaat u verder

Wethouder Paalvast: Mevrouw Kraneveldt had een motie ingediend. Daar heb ik het al over gehad. U had het ook over het proces en besluitvormingsprocedure van de startnotitie en volgens mij had u geen andere vragen anders zal ik dat ongetwijfeld van u horen. De heer Blansjaar, u had een aantal vragen. lk kijk even. We hebben het al gehad over de kosten van de energietransitie. U had ook de opmerking 'nu van het gas af gaan, moet je niet doen'. Nee, we gaan van het gas af op het moment dat het haalbaar en betaalbaar is. Welke kosten komen voor rekening van de gemeente? We hebben natuurlijk een projectbureau dat regie voert en aanjaagt en waar ook een klein budget is om initiatieven mogelijk te maken. Dat budget is toegekend in het programma Duuzaam & Groen. Dus dat zijn de kosten van de gemeente, maar de gemeente krijgt ook

Raad 15 maar12021

25

van het rijk de kosten vergoed voor de energietransitie. Voor de huizenbezitters geldt gewoon het adagium 'het moet haalbaar en betaalbaar zijn' en het staat natuurlijk eigenaren altijd vrij om als early adapters eerder die stap te maken als ze dat zouden willen. Als het goed is, gaat zo'n woning er veel beter uitzien - dat zien we bijvoorbeeld in Meezicht met de verduuzaming van woningen - en wordt die veel meer waard. We hebben het bij de waardebepaling van woningen zo bepaald dat dat een grondslag is voor de belastingaanslag gemeente, maar dat betekent ook dat als zo'n woning meer waard wordt, die ook meer oplevert als je hem verkoopt. Dus dat is uiteindelijk alleen maar positief voor de eigenaar van de woning. U gaf ook aan dat u schriftelijke vragen heeft gesteld, maar nog geen antwoord heeft gehad. Dat klopt, we zitten nog binnen de termijn en het antwoord komt nog uw kant op. Dat waren de vragen die heb genoteerd van mijnheer Blansjaar. Dat brengt me bij de heer Mooiman van de PW. We hebben het over de kosten gehad volgens mij, ik heb ook gezegd hoe Amsterdam dat nu heeft gedaan en volgens mij heb ik daarmee antwoord gegeven op uw vragen. Mevrouw Van den Berg gaf aan 'een update eens in de vijf jaar is te weinig', daar heb ik ook al wat over gezegd. Mijnheer Zamani, even kijken welke vraag van u nog niet beantwoord is.

Het klopt dat we inderdaad actief zijn in de wijken Meezicht en Driemanspolder. ln de Bossenbuurt is het volgens mij De Goede Woning die daar 75o/o van het bezit heeft, samen met een aantal woningeigenaren in de VvE's. Het is bekend dat dat loopt en we zullen daar ook contact mee zoeken en dat zit ook in de Programmalijn Eigenaar-Bewoners. We hebben ook contact met een actieve groep bewoners in de wijk Meezicht die zich de VBEL noemt, een aantal betrokken bewoners dat eerste stappen wil maken. Dus het is heel goed dat dat steeds opkomt en waar u die signalen krijgt, geeft u die ook vooral door aan ons want dan gaan we graag met zo'n groep aan de slag om te kijken welke stappen zij kunnen maken. De voorzitter: Wethouder Paalvast, een vraag van mijnheer Zamani.

De heer Zamani (D66): Dank u wel voozitter. Fijn dat de wethouder zegt dat hij contact op gaat nemen met de VvE's want we begrepen dat de VvE's plannen aan het maken zijn over verduuzaming van de woningen. Het gaat echt om miljoenen dus ik denk dat het goed is om als gemeente te kijken naar schaalvolumes die samen met de VvE's zijn te bereiken. Dus heel goed, dank u voozitter. Wethouder Paalvast: Dat is een onderdeel van die Programmalijn Eigenaar-Bewoners. We zien dat er steeds meer groepen actief zijn op dat gebied en het is heel mooi om daarbij aan te sluiten en die energie te gebruiken in de wijk. U vroeg ook nog 'wat zijn de stappen in de tijd om te komen tot de Transitievisie Warmte?' ln de memo staat dat we stap 1, die startnotitie, in het eerste kwartaal doen. ln de startnotitie zelf - ik moet even zorgen dat het een beetje navolgbaar is wat ik zeg, ik zie daar geen paginanummers staan, maar het is hoofdstuk 4 - staan de vier stappen. De technisch-economische analyse wordt nu uitgevoerd en de startnotitie is reeds geschreven. Stap 2, de participatie, loopt dus in het tweede kwartaal. Stap 3, waar te starten, loopt in het derde kwartaal en in het vierde kwartaal gaan we de Transitievisie Warmte opstellen en komt die eind dit jaar uw kant op. Dat zijn de stappen uit de startnotitie met een kwartaalerbij. Dat brengt me bij mijnheer Van Steenis van Groenlinks.

U had het over het participatieplan en het niveau consulteren. Dat is inderdaad wat we willen doen, en daarnaast gewoon informeren. We starten bijvoorbeeld met een Webinar en dat is ook het niveau van informeren, maar als we daadwerkelijk het gesprek aangaan met de verschillende groepen - dalzal waarschijnlijk digitaal zijn - is dat op het niveau van consulteren. En als we straks de Transitievisie Warmte hebben vastgesteld en we gaan naar de wijkuitvoeringsplannen, en misschien nog wel concreter naar buurtjes, dan gaan we naar een nog hoger participatieniveau, maar daar zijn we dus nog niet. Dus voor de Transitievisie Warmte is het niveau consulteren. U geeft aan... De voozitter: Wethouder Paalvast, een interruptie van mevrouw Wortel.

Mevrouw Wortel (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voozitter. Mooi zoals de wethouder aangeeft wat consulteren precies inhoudt en dat we dat allemaal nog niet precies weten. Maar ik vraag me daadwerkelijk af welke inbreng de inwoners op dat moment nog kunnen hebben, als we al tegen het vaststellen van het raadsbesluit aan zitten, wat hebben ze dan nog voor inbreng en in hoeverre krijgen we dan nog draagvlak van de inwoners die toch een financiële aderlating moeten doen?

26

Raad 15 maart2021

De voorzitter: Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: Goed dat u nu die vraag stelt, mevrouw Wortel, want het volgende punt van mijnheer Van Steenis was de urgentie. Want er is nog geen keuze gemaakt voor het warmtenet en we houden nog alle opties open. Dat is precies de participatie. ln het tweede kwartaal doorlopen we dat en dan hebben we nog geen keuzes gemaakt. Het is nog niet in beton gegoten. We willen juist van bewoners horen 'waar zitten de zorgen, waar zitten de aandachtspunten en wat zijn de voorkeuren?' Dus dat ligt nog helemaal open. Dus ik denk dat we juist het participatieproces zo moeten doen dat er echt nog wat te kiezen valt en het zeker nog niet in beton gegoten is. Daarmee is wel het risico, als je zo aan de voorkant zit, dat het soms lastig omdat er nog geen concreet voorstel voorligt en dat het misschien nog wat algemeen blijft. Maar volgens mij is er juist maximale ruimte voor samenspraak. lk heb het gehad over de inrichting van het participatieproces en het tijdpad en ik hoop dat ik daarmee ook de vragen van mijnheer Van Steenis heb beantwoord. Dat brengt me bij de heer De Jong van het CDA. U had het over revolverend duuzaamheidsfonds. Er ligt een voorstel voor een duuzaamheidsfonds dat eerder aan u toegestuurd is om ook invulling te geven aan de ambities. U had het over woonlastenneutraal en een concreet financieel perspectief.

We zeggen 'het moet haalbaar en betaalbaar ztln' en dat is niet voor iedereen hetzelfde. Daarvoor is straks die Programmalijn Eigenaar-Bewoners heel belangrijk om te kijken 'wat kan er wel en wat kan er niet?' en elke situatie is uniek. Dat zien we eigenlijk al in Palenstein. Je kunt ook niet elke wijk een oplossing bieden. Dat is heel erg afhankelijk van of het hoogbouw is, koop of huur, of rijtjeswoningen. Dus het is niet zo simpel te zeggen. Dat vraagt dus echt een stukje regie van de gemeente om dat proces goed te faciliteren. En u heeft het over de forse tekorten bij de gemeentefinanciën. Dat klopt maar het is dus ook niet zo dat de gemeente aan de lat staat om te investeren. Uiteindelijk moeten de randvoorwaarden van het rijk komen en wij hebben een programma om de verduuzaming te faciliteren.

Dat brengt me bij mevrouw Brouwer van de ChristenUnie-ScP. U had het over de gelegenheidsgroepjes. Die zijn er inderdaad. VBEL noemde ik al, vanuit Meezicht. Die betrekken we op het niveau van consulteren en dat is heelfijn omdat die ook heel erg betrokken zijn bij het onderwerp. We hopen ook via dat soort groepjes, maar ook breder door de hele communicatiecampagne straks zo veel mogelijk mensen te bereiken. De voozitter: Wethouder Paalvast, een interruptie van de heer De Jong.

De heer De Jong (CDA): Dank u wel voozitter. U reageerde op mijn bijdrage en aan het slot zei u 'die financiën moeten van het rijk komen'. Dat geeft bij mijwelvraagtekens. Want zegt u dan dat u, als die bijdrage van het rijk niet komt, dit programma niet kunt uitvoeren? Hoe moet ik dat duiden? De voorzitter: Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: We hebben in het programma gezegd dat het rijk de randvoorwaarden moet creëren en we zien dat de kosten nu nog te hoog zijn om het haalbaar en betaalbaar te maken. De juiste randvoonrvaarden moeten er ook zijn voor een aantrekkelijke financiering zodat het voor woningeigenaren ook haalbaar wordt. Dat soort randvoorwaarden, daar moet je aan denken en daarvoor staat het rijk aan de lat. Voor een gemeente is het niet te doen als het rijk die randvoorwaarden niet creëert. We kunnen als gemeente dat gat niet dichten. Dat gat is te groot. Het rijk staat aan de lat om te zorgen dat het haalbaar en betaalbaar wordt en dan kunnen wij ervoor zorgen dat we het aanjagen en daadwerkelijk die energietransitie gaan maken. De voozitter: Gaat u verder, wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: Mevrouw Bink had het over de raad betrekken, daar heb ik in het begin alwat over gezegd bij de motie van Zol Zoetermeer. En mevrouw Wortel, u vroeg zich af 'hoe werkt dat nu met het informeren en consulteren?' Die focusgesprekken, zoals dat ook in de startnotitie staat, zitten op het niveau van consulteren. Dus we gaan echt het gesprek aan met de verschillende betrokkenen, ook de gelegenheidsgroepjes waar mevrouw Brouwer het over had. En met het Webinar gaan we informeren en proberen we ook veel op te halen van wat er leeft onder de inwoners. Dat is hoe we de samenspraak vorm willen geven. Volgens mij heb ik dan alle vragen gehad voozitter, dat hoop ik tenminste. De voozitter: Dank u wel wethouder Paalvast. U heeft inderdaad volgens mij uitgebreid beantwoord

Raad 15 maarI2021

27

en we gaan kijken of daarmee ook alle vragen zijn beantwoord die de raad heeft gesteld. lk stel dan ook voor dat we naar de tweede termijn van de gemeenteraad overgaan en daar ga ik dezelfde volgorde voor hanteren. lk begin bij mijnheer Schotel. De heer Schotel (WD): Ja, dank voozitter. Slechts een vraag, de wethouder zei dat de vraag die wij stelden eigenlijk thuishoorde in de discussie over Duuzaam & Groen. Dan gaan we er een keer per jaar met elkaar over praten. Kan ik ervan uitgaan dat de discussie over Duuzaam & Groen, en de update die we ervan zullen zien en de stand van zaken en de doelstellingen die we zullen zien, zal plaatsvinden voor we over de Transitievisie Warmte gaan praten zodat die meegenomen kan worden? De voozitter: Dank u wel voor uw tweede termijn mijnheer Schotel. Mevrouw Van der Meer.

Mevrouw Van der Meer (Zól Zoetermeer): Ja voozitter. We vergeten dat er steeds meer in beeld komt hoe ongelooflijk duur het allemaalwel niet is. Dat hadden we een jaar geleden nog niet in beeld maar dat horen we nu van alle kanten. Dus ik denk dat we heel erg moeten opletten hoe we dat financieel gaan doen. lk ben heel erg bang dat we van die fijne constructen krijgen van het rijk waarbij ze zeggen dat we ieder de helft moeten bijdragen en dat soort zaken, maar we hebben echt geen helften meer op dit ogenblik. We knokken ons rot om gewoon het geld van vorig jaar nog binnen te krijgen. We zullen alle drie de moties steunen. lk heb het niet zo op dit soort toezeggingen en helemaal niet als ze naar een volgende periode overgedragen moeten worden. Als we vaker dan een keer in de twee jaar een update krijgen, zullen we die alleen maar hartelijk verwelkomen en ik dank de wethouder voor alzijn antwoorden. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voozitter. lk wil de wethouder danken voor de gegeven antwoorden, niet alleen op mijn vragen, maar ook die van andere raadsleden die voor ons ook belangrijk zijn. En dank in ieder geval voor de positieve advisering van onze motie. Het is niet alleen voor ons belangrijk om te weten wat het college met de input van de stad doet, maar natuurlijk ook voor de mensen die straks aan het proces hebben meegedaan is het fijn te weten, voordat het college intern aan de slag gaat met alles wat het gehoord heeft, wat het college ervan meeneemt zodat je als inwoner ook een beetje weet of je gehoord bent of niet. Dus dank voor die toezegging. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Kraneveldt. Mijnheer Blansjaar, gaat uw gang.

De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel, voozitter. lk heb toch nog wat vragen aan de wethouder. Hij heeft het een aantal keer over haalbaar en betaalbaar, maar dat is een heel rekbaar begrip. Daar zilten bijna geen grenzen aan. Hij zegt dat Palenstein haalbaar was, maar wij vonden dat daar een fors bedrag bij moest. Die hele financiële situatie is nog heel instabiel als de gemeente zo veel moet bijleggen. Straks komen we toch echt in de problemen. En dan toch nog over die WOZ-waarde. We moeten minimaal € 40.000,00 investeren, mevrouw Wortel zei het al, het is een financiële aderlating voor mensen die huizenbezitter zijn. En dan worden ze nog een keer gestraft omdat de WOZ-waarde omhoog gaat. lk denk dat je daar nog eens over moet nadenken. Het is hetzelfde als bij zonnepanelen, er moet een stimulans zijn om zonnepanelen te nemen en mee te werken aan van het gas af gaan want als dan de WOZ-waarde omhoog gaat, word je twee keer gestraft. Tot zover voozitter. De voozitter: Dank u wel. lk zie dat mevrouw Van der Meer nog een nagekomen vraag heeft, gaat uw gang.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Ja voozitter, die vergeet ik iedere keer, maar ik zag in die startnotie dat we enquêtes gaan houden volgens de manier 'mensen kunnen zichzelf aanmelden voor die enquête'. Maar we gaan niet doelbewust een groep mensen vragen wat ze ervan vinden, zoals we doen met een stadspeiling. Eigenlijk zou je dat veel beter kunnen doen omdat je dan gewoon een doornsnede krijgt en niet alleen de mensen die al heel erg geïnteresseerd zijn bereikt. Want je wilt juist ook zorgen dat de mensen die zich nog niet zo heel erg bewust zijn van wat er aan komt erover gaan nadenken en hun mening geven. Dus is het mogelijk dat u het op de een of andere manier via een soort stadspeiling doet waarbij we een willekeurige groep mensen vragen wat hun mening daarover is? De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van der Meer. Die vraag zal meegenomen worden in de beant-

28

Raad 15 maart2021

woording van de wethouder straks. De heer Mooiman, gaat uw gang. De heer Mooiman (PW): Ja, dank u wel voozitter. Ten eerste: voor een aardgasvrij 2050 ligt er gewoon een wettelijke verplichting en zoals we in de eerste termijn aangegeven hebben, wordt door haast iedereen erkend dat dat wel een kostbare en forse opgave is. Toch constateren we dat de wethouder wil blijven versnellen om alle doelstellingen in 2040 te halen zonder dat daar eigenlijk baten tegenover staan. Je zult efficiëntere technologieën mislopen, meer haast moeten maken en het zal ook meer kosten. Hopelijk weten we dan binnenkort ook wat dat dan gaat kosten zodat daar ook de juiste besluiten over genomen kunnen worden. ln ieder geval zou ons advies nu al zijn: laat die doelstellingen van 2040 los. Haastige spoed is zelden goed en de gemeente heeft al meer dan genoeg financiële uitdagingen, zeker nu. Dat is mijn tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel de heer Mooiman. Mevrouw Van den Berg. Mevrouw Van den Berg (Fractie van den Berg): lk heb geen tweede termijn nodig voozitter, dank. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van den Berg. Mijnheer Zamani.

De heer Zamani (D66): Dank voozitter, ook D66 is blij met alle info van de wethouder en blij met de toezegging dat de PEB met de tussentijdse spijtvrije stappen halverwege april onze kant op komt en we zijn ook blij met de tijdlijn bij het stappenplan en we zijn ook blij dat er gekeken wordt naar schaalvolume om die VvE's erbij te betrekken. Voozitter, dat was het. De voozitter: Dank u wel mijnheer Zamani. Dan mijnheer Van Steenis.

De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank u wel voorzitter. En dank aan de wethouder voor de uitleg over informeren en consulteren en later, heel belangrijk in de wijkuitvoeringsplannen, het hogere niveau van participatie. Dat vind ik volledig terecht. De plannen zijn nog niet in beton gegoten, hoor ik de wethouder herhaaldelijk zeggen, dus alle ruimte voor inspraak en dat is goed en belangrijk. Maar hoe nemen we de inwoners dan mee in de urgentie van deze ontwikkeling? Want dat aardgas is eindig. Jaarlijks updaten in Duuzaam & Groen, juist integraal bespreken, die Transitievisie Warmte, de energietransitie, maar ook die wijkuitvoeringsplannen. Cruciaal daarvoor is dat de kaders van de Transitievisie Warmte echt helder en duidelijk worden afgesproken. Dat zijn de uitdagingen. lk wil de wethouder vragen of hij de uitdaging aan wil gaan om daar echt een geweldig voorstel voor te maken. Dan nog even terug naar het allereerste begin van dit debat. Mijnheer Schotel begon in zijn eerste termijn over de deadline 2040 en of die wel of niet haalbaar zou zt1n, in tegenstelling tot wat we hebben afgesproken in Duuzaam & Groen. Wat vindt u daarvan? Daar hebben we geen duidelijke reactie van de wethouder op gekregen.