GEWIJZIGD Bijlage 1 - Programmabegroting 2027-2030
Tekst van het document
-21.882 | -22.384 | -17.124 Toevoegingen | -16.510 | -8.993 | -7.148 | -9.691 Onttrekkingen | 37.250 | 18.498 | 12.719 | 10.233 Saldo mutatie reserves | 20.740 | 9.505 | 5.571 | 543 Geraamd resultaat | -1.875 | -12.376 | -16.813 | -16.581 Incidentele baten en lasten Inzicht in de incidentele baten en lasten is nodig om te beoordelen of de begroting structureel in evenwicht is, dat wil zeggen dat de structurele lasten worden gedekt door structurele baten. De incidentele baten en lasten blijven voor de bepaling van dat evenwicht buiten beschouwing. Onder incidentele baten en lasten worden onder andere de volgende posten verstaan: • | Inkomsten uit grondexploitaties • | Dotaties en onttrekkingen aan reserves • | Bijzondere baten en lasten ten gevolge van incidenteel nieuw beleid • | Voordelige en nadelige afwikkelingsverschillen van voorgaande dienstjaren • | Extra afschrijvingen ten laste van de exploitatie. Er wordt rekening gehouden met een grensbedrag van € 100.000. 189 Bedragen in € 1.000 Nr Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1.
Onderwijs, economie en Arbeidsparticipatie | Baten | Lasten | Onttrek- | Toevoe- | Baten | Lasten | Onttrek- | Toevoe- | Baten | Lasten | Onttrek- | Toevoe- | Baten | Lasten | Onttrek- | Toevoe- king | ging | king | ging | king | ging | king | ging 1 Formatie economie | Onttrek- Onttrek- Onttrek- | Onttrek- | Onttrek- Onttrek- Onttrek- | Onttrek- | Onttrek- Onttrek- Onttrek- | Onttrek- | Onttrek- Onttrek- Onttrek- | Onttrek- 2 Nieuwbouw IKC Seghwaert (2026-137) | 125 | 534 | 534 | 0 | 0 3 Realisatie egalisatie investeringen | 3.345 | 3.245 | 3.345 | 3.245 | 3.480 | 3.245 | 3.519 | 3.245 schoolgebouwen 4 Reserve beeldende kunst in de openbare ruimte | 176 5 Reserve Sociaal innovatiefonds | 130 | 40 6 Overige posten < € 100.000 | 20 | 20 2. Samen leven en ondersteunen 7 Woonzorgvisie | 133 | 0 | 52 | 129 | 129 8 Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA, | 1.500 | 1.500 | 1.800 | 1.800 | 2.100 | 2.100 SPUK) 9 Regionale middelen Haaglanden (AZWA, SPUK) | 9.200 | 9.200 | 11.200 | 11.200 | 8.000 | 8.000 3.
Leefbaarheid, duurzaam en groen | 0 10 Duurzaamheid | 4.064 | 1.815 | 3.916 | 1.800 | 2.857 | 2.804 | 1.100 | 1.100 11 Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie | 2.907 | 2.907 | 541 | 541 12 Warmte-Koude opslag Palenstein | 3.455 | 3.000 | 2.740 | 2.534 | 1.019 | 1.000 13 Natuurinclusief verduurzamen en | 153 | 153 Soortenmanagementplan 14 Tijd regeling cap dec overh klimaat- en energiebel | 1.600 | 800 | 800 | 800 (CDOKE), storting brede best.res. 15 Schoonmaakacties in wijken | 200 | 200 | 0 16 Doorrekening Nota Openbare Ruimte 2027-2030, | 862 | 317 | 40 | 258 | 0 dekking egalisatiereserve Groot onderhoud 17 Groot onderhoud asfaltprogramma, dekking | 1.965 | 296 | 0 | 0 egalisatiereserve Groot onderhoud 4. Vrije tijd 18 Vrijval kapitaallasten De Boerderij | -425 | -425 | -425 19 Erfgoedcentrum | 541 20 Reserve beeldende kunst in de openbare ruimte | 114 | 9 190 5. Veiligheid 21 Zoetermeerse pandenbrigade | 190 6. Dienstverlening en samenspraak 22 Maatschappelijke initiatieven | 100 7.
Inrichting van de stad 23 Grondbedrijf | 31.348 | 31.637 | 208 | -81 | 11.723 | 10.773 | 350 | 1.300 | 13.724 | 13.723 | 266 | 268 | 14.553 | 13.778 | 289 | 1.063 24 Meer voor Meerzicht, gebiedsontwikkeling | 2.164 | 6.153 | 3.989 | 1.913 | 5.889 | 3.976 25 Wijkaanpak Buytenwegh | 316 | 316 26 Binnenstad | 542 | 511 | 514 | 484 | 495 | 467 | 433 27 Nieuwe initiatieven, herfasering uit 2022 | 199 | 199 28 Gemeentelijke inzet 700 woningen | 350 | 350 29 Dakenteam samen met koploperschap | 80 | 322 | 120 30 Volkshuisvestingsprogramma | 300 | 300 31 Afschrijvingslasten en onderhoud | -360 | -360 Plintgebouw/Stationsgebied 32 Afschrijvingslasten Deelgebied 3 Binnenstad | -104 33 Regio Deal Zuid-Hollandse groeikernen | 2.403 | 2.403 | 126 | 126 | 126 | 126 34 Woningbouwsubsidies | 1.245 | 1.245 | 730 | 730 35 Buurtvervoer | 121 | 238 | 121 | 238 36 Doorstroming op de woningmarkt, zoals extra | 118 | 118 | 118 | 118 seniorenmakelaars 37 Starterslening/koopgarant | 230 | 230 | 230 | 105 38 Tijdelijke personele capaciteit mobiliteit | 280 | 280 | 280 | 280 39 Formatie verkeer en mobiliteit | 195 | 0 | 0 40 Formatie wonen | 116 41 Schaalsprong | 150 42 Strategische agenda | 365 43 Planontwikkeling stationsbrug en -gebied | 750 | 750 | 750 | 750 44 Reserve beeldende kunst in de openbare ruimte | 49 | 144 | 282 | 413 45 Onderhoud gemeentelijke panden, achterstallig | 480 onderhoud 46
Overige posten < € 100.000 | 66 | 168 | 268 | 0 | 39 | 20 | 111 | 0 | 0 | 20 | 111 | 0 | 0 | 70 | 181 | 0 Overzicht Overhead 47 Woonzorgvisie, jeugdvoorzieningen t.l.v. | 14 Zoetermeer 2040 191 OAD 48 (Dekking) resultaatbestemming vanuit 2024 | 123 | 44 | 10 49 Beheer en onderhoud openbare ruimte nieuwe | 235 | 235 | 235 | 0 | 235 woonwijken 50 Groei OZB/gemeentefonds vanwege | 1.578 | 1.742 | 2.391 | 4.004 woningbouwontwikkeling 51 Reserve Arbeidsmarktregio ZHC | 1.521 | 1.548 | 0 52 Waardevast houden egalisatie investeringen | 124 | 170 | 152 | 166 schoolgebouwen 53 Overheveling van Reserve Fonds Zoetermeer | 3.165 | 3.165 2040 naar kapitaaldekkingsreserve 54 Gebiedscase tijdelijke tekorten | 138 | 410 | 443 55 Kapitaallasten Centraal Park | 289 | 286 | 283 | 281 56 Storting in reserve dekking tijdelijke intensivering | 5.000 beleid Totaal incidentele lasten en baten inclusief | 51.187 | 65.713 | 24.708 | 16.510 | 28.192 | 38.984 | 15.876 | 8.993 | 23.950 | 27.915 | 9.853 | 7.148 | 14.553 | 14.948 | 7.370 | 9.691 reservemutaties STRUCTURELE RESERVEMUTATIES 57 Kapitaaldekkingsreserve, aardgasvrij maken | 42 | 42 | 42 | 42 Croesinckplein en Castellum 58 Dekking kapitaallasten, erfgoedcentrum | 79 | 79 | 79 59 Dekking kapitaallasten, ontwikkelperspectief | 244 | 241 Meerzicht 60 Dekking uit surplus, 10% | 10.000 61 Dekking uit surplus, beleidsintensivering | 2.500 | 2.500 |
2.500 | 2.500 Totaal structurele reservemutaties | 12.542 | 0 | 2.622 | 0 | 2.865 | 0 | 2.863 | 0 Totaal reservemutaties | 37.250 | 16.510 | 18.498 | 8.993 | 12.719 | 7.148 | 10.233 | 9.691 Toelichting incidentele baten en lasten en structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Incidentele baten en lasten Programma 1 Onderwijs, economie en Arbeidsparticipatie 1. Formatie economie Om uitvoering te kunnen geven aan de economische ambities o.a. het nog beter verbinden van onderwijs, economie en arbeidsmarkt op het gebied van ICT, Health, Logistiek & Handel en Bouw & Installatie zoals opgenomen in de Visie Zoetermeer 2040 en de Ruimtelijke Strategie Zoetermeer (RSZ) is er meer gerichte slagkracht nodig binnen het cluster Economie. Dit leidt tot een formatie-uitbreiding waarmee in totaal zo'n € 125.000 gemoeid gaat. Het bedrag wordt gedekt uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. Vanaf 2028 moet dekking komen vanuit de groei van de algemene uitkering. 192 193 2. Nieuwbouw IKC Seghwaert Er wordt een nieuw Integraal Kindcentrum gebouwd. Op de bestaande panden aan de Velddreef rust bij aanvang van de bouw (2028) nog een boekwaarde van € 533.738. Op het moment dat deze panden gesloopt worden zal de resterende boekwaarde in één keer worden af geboekt. De afwaardering van deze boekwaarden komt ten laste van de vrij inzetbare reserve. 3.
Realisatie egalisatie investeringen schoolgebouwen De reserve egalisatie investeringen schoolgebouwen dient om pieken en dalen in de lasten van investeringen te egaliseren. Op deze wijze ontwikkelen de lasten zich in de jaren geleidelijk en minder schoksgewijs. Dit is noodzakelijk omdat de schoolgebouwen ( vooral in het voortgezet onderwijs) in een relatief korte periode zijn neergezet en daarom ook de kosten van renovatie of herbouw in een korte periode op de gemeente af zullen k omen. 4. Reserve beeldende kunst in de openbare ruimte Deze reserve dient om de kosten van het realiseren van beeldende kunst in de openbare ruimte te dekken. De reserve is ingeste ld bij het raadsbesluit van 11 mei 2019, gelijktijdig met het opheffen van de reserve kunstopdrachten en de vaststelling van een ge actualiseerde verordening ‘Percentageregeling beeldende kunst in de openbare ruimte’. In dit programma worden bedragen toegevoegd aan de reserve voor kunstopdrachten bij d e bouw van scholen. Zie ook programma’s 4 en 7. 5. Reserve Sociaal Innovatiefonds In 2021 heeft de gemeenteraad het Raadsvoorstel ‘Afwegingskader Investeringsfonds op basis van Eneco -middelen’ vastgesteld. Onderdeel van dit besluit is het instellen van een sociaal innovatiefonds, inclusief het afwegingskader waar aanvragen voor dit fond s aan moeten voldoen.
In aanvulling op de criteria waar elke aanvraag aan moet voldoen zijn hierin ook specifieke criteria opgenomen voor het sociaal innovatiefonds: investerin gen zijn gericht op het herstellen van de bestaanszekerheid, het bevorderen van positieve gezondheid, en het verbeteren van kansengelijkheid van Zoetermeerders, om te komen tot betere (gezondheids-) zorg en ondersteuning voor meer mensen met minder geld. Leidend criterium voor de aanvragen is de impact die daarmee gemaak t wordt, oftewel wat is de verwachte maatschappelijke bijdrage die met het voor stel wordt bereikt. 6. Overige mutaties programma 1 De mutaties van baten en lasten en mutaties in reserves die kleiner zijn dan € 100.000 zijn hier gebundeld. Programma 2 Samen leven en ondersteunen 7. Woonzorgvisie Binnen de formatie Sociaal domein is tijdelijk capaciteit ingeruimd om uitvoering te geven aan de Woonzorgvisie Zoetermeer 'S amen aan de slag'. De Woonzorgvisie is vastgesteld in september 2021, de Uitvoeringsagenda Woonzorg in december 2025. In het nieuwe coalitieakkoord is budget beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de Woonzorgvisie voor de jaren 2028-2030. De uitgaven worden gedekt uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. 8. Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (specifieke uitkering AZWA) Voor de uitvoering van het lokale gezondheidsbeleid ontvangt Zoetermeer via de specifieke uitkering AZWA € 1,5 mln.
in 2027, € 1,8 mln. in 2028 en € 2,1 mln. in 2029. Deze middelen worden ingezet voor de lokale gezondheidsinfrastructuur en het duurzaam bor gen van preventieve ketenaanpakken zoals Kansrijke Start en valpreventie. De omvang van de structurele middelen vanaf 2030 is nog niet bekend. 194 9. Regionale middelen Haaglanden (specifieke uitkering AZWA) Voor de regio Haaglanden is vanuit de specifieke uitkering AZWA € 9,2 mln. beschikbaar in 2027, € 11,2 mln. in 2028 en € 8,0 mln. in 2029. Deze middelen worden ingezet voor de uitvoering van de regionale werkagenda en voor het versterken van de samenwerking tussen het sociaal e n medisch domein. Vanuit deze middelen wordt onder meer gewerkt aan de structurele borging van sociaal werk in huisartspraktijken. Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen 10. Duurzaamheid Duurzaamheid kent een breed palet aan activiteiten op het gebied van verduurzaming met dekking uit diverse bronnen. In 2022 is een gemeent elijk duurzaamheidsfonds ingesteld dat zich richt op het creëren en ondersteunen van voorbeelden die knelpunten aanpakken en oplos sen voor het aanjagen van startende initiatieven. De drie bestedingscategorieën zijn: Duurzame initiatieven, Eigenaar -bewoners en Gemeentelijk Vastgoed. Een belangrijke activiteit is de energietransitie met als doel het aardgasvrij maken van de gemeente. 11.
Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie De SPUK LAI (Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie) is een subsidieregeling van de rijksoverheid waarmee de gemeente ee n eigen isolatieprogramma met gerichte ondersteuning heeft opgezet. Het is bedoeld voor inwoners met een slecht geïsoleerde koopwon ing met een maximale WOZ-waarde (€ 477.000 peiljaar 2022). In april 2026 is de VvE subsidieregeling gestart en in september 2026 start de subsidieregeling Isolatie Zoet ermeer. De subsidie wordt toegekend als de werkzaamheden waarvoor de subsidie is aangevraagd zijn afgerond. Dit zal naar verwachting grotendeels in 2027 en 2028 gebeuren. De bestedingstermijn kan tweemaal met één jaar worden verlengd, dan moet het zijn besteed voor eind 2030. 12. Warmte-Koude opslag Palenstein In het kader van het landelijke Programma Aardgasvrije wijken (PAW) is in 2019 aan de gemeente een bedrag van € 6,5 mln. toegekend. De middelen zijn in de Brede bestemmingsreserve gestort. Het bedrag is als bijdrage voor de onrendabele top voor de aanleg v an een WKO-net in Palenstein beschikbaar gesteld. In 2024 is het project in overleg met de betrokken partijen met maximaal twee jaar opgeschort. De herstart is afhank elijk van een wetswijziging als gevolg van het Acantus-arrest. Aan de realisatie van de aanleg gaat een openbare aanbesteding vooraf.
Dat houdt in dat de meerjarige bedragen in de begroting opschuiven. De kosten worden gedekt vanuit de Brede bestemmingsreserve en zijn daarmee kostenneutraal. 13. Natuurinclusief verduurzamen en Soortenmanagementplan Bij de bouw, verbouw en/of verduurzaming hebben inwoners en belanghebbenden te maken met flora en fauna bescherming. Om aan d e Omgevingswet te voldoen moet elke gebouweigenaar hier zelf een onderzoek doen. Hierdoor lopen de kosten op en het onderzoek vertr aagt de gewenste ontwikkelingen in de (ver)bouw en de verduurzaming. Om dit te voorkomen is een soortenmanagementplan (SMP) nodig. Een SMP houdt in dat op basis va n uitgebreid ecologisch onderzoek een gemeente breed biodiversiteitsplan maken. Hiermee worden procedures vereenvoudigd en kunnen collectieve ontheffingen worden verstrekt. Voor het maken van een SMP is een subsidie van € 367.000 beschikbaar voor onderzoek (de Specifieke Uitkering natuurvriendelijk isoleren). Hierdoor profiteert de gebouwde omgeving, binnen het stedelijk gebied, in haar geheel om de gebouwen te verduurzamen. 14. Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE), storting brede bestemmingsreserve Voor de versterking van de gemeentelijke organisatie voor het uitvoeren van de klimaat - en energietaken is via de algemene uitkering uit het gemeentefonds een decentralisatie-uitkering beschikbaar.
Niet alle toegekende budget wordt in 2027 en latere jaren besteed en wordt gestort in de brede bestemmingsreserve. Een voorstel over de besteding vindt nog plaats. 15. Schoonmaakacties in wijken Voor opruimacties en extra toezicht in de wijken wordt in 2027 eenmalig € | 200.000 ingezet (motie Op de schoonmaak toer 2506-36). Dit bedrag wordt onttrokken uit de brede bestemmingsreserve. 16. Doorrekening Nota Openbare Ruimte 2027-2030, dekking egalisatiereserve groot onderhoud Om de budgetten voor groot onderhoud en vervanging van de bestaande kapitaalgoederen te borgen worden in de Programmabegrotin | g 2027 de kosten herijkt passend bij het bestaande beleid op basis van onderhoudsbehoefte passend bij de actuele hoeveelheden en ee | nheidsprijzen voor de periode 2026-2027. De aanpassing van beheerde hoeveelheden, eenheidsprijzen en de huidige prijsontwikkeling in de markt, leidt tot een kostensti | jgingen in 2027, 2028, 2029 en 2030. De prijsstijgingen worden grotendeels opgevangen door de structurele reservering in te zetten | die bij de bezuinigingen in de Programmabegroting 2026 is toegevoegd aan de algemene dekkingsmiddelen met het thema 'veroudering van de stad'. | Het resterende deel wordt opgevangen door een onttrekking uit de egalisatiereserve Groot onderhoud bovengronds. 17.
Groot onderhoud asfaltprogramma, dekking egalisatiereserve groot onderhoud Als gevolg van een vertraagde aanbesteding worden werkzaamheden uit het Groot onderhoud asfalt programma 2026 en kunstwerken 2026 uitgev | oerd in 2027 en 2028. Tegenover de uitgaven staat een onttrekking aan de reserve Groot onderhoud bovengronds. Programma 4 Vrije tijd 18. Vrijval kapitaallasten De Boerderij Binnen programma 4 zijn kapitaallasten geraamd voor de nieuwbouw van Poppodium Boerderij. Door vertraging bij de bouw valt di | t budget vrij voor de jaren 2027-2029. 19. Erfgoedcentrum In het coalitieakkoord ‘Samen doen wat nodig is’ uit 2022 is opgenomen dat het Zoetermeerse | erfgoed en erfgoededucatie een plek in de stad moeten krijgen, in combinatie met de mogelijkheid tot (tijdelijke) tentoonstellingen. Het college heeft daartoe een concept ontwikkeld, inclu | sief businesscase en een eenmalige investeringsbegroting. Onderdeel daarvan is de vorming van een kapitaaldekkingsreserve ter dekking van de kapitaallasten, zie ook punten 53 en 58. 20. Reserve beeldende kunst in de openbare ruimte Deze reserve dient om de kosten van het realiseren van beeldende kunst in de openbare ruimte te dekken.
De reserve is ingeste | ld bij het raadsbesluit van 11 mei 2019, gelijktijdig met het opheffen van de reserve kunstopdrachten en de vaststelling van een ge | actualiseerde verordening "Percentageregeling beeldende kunst in de openbare ruimte". Vanuit programma’s 1 en 7 worden bedragen aan deze reserve toegevoegd. De uitgaven wo | rden gedaan in programma 4 en gedekt uit de reserve. 195 196 Programma 5 Veiligheid 21. Zoetermeerse pandenbrigade Bij de Perspectiefnota 2026 is geld beschikbaar gesteld voor de Zoetermeerse pandenbrigade voor de duur van twee jaar. Het do el van het oprichten van een Zoetermeerse pandenbrigade is het borgen van het juiste gebruik van woningen en panden. Waarbij misstanden tijdig worden gesignaleerd en a angepakt en waarbij binnen de integrale aanpak zorg en veiligheid samenkomen. In 2026 en 2027 is daarvoor per jaar € 190.000 beschikbaar. De bedragen worden gedekt uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. Programma 6 Dienstverlening en samenspraak 22. Maatschappelijke initiatieven Op verzoek van de raad zijn er gelden gereserveerd voor maatschappelijke initiatieven, een loket waar burgers aanvragen kunne n indienen. De bedragen komen uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. Programma 7 Inrichting van de stad 23.Grondbedrijf De in dit programma geraamde incidentele baten en lasten betreffen de geraamde kosten en opbrengsten in de grondexploitaties.
Alhoewel de projecten een meerjarig karakter hebben, worden de in de begroting opgenomen baten en lasten toch als incidenteel besc houwd. 24. Meer voor Meerzicht, gebiedsontwikkeling In 2025 is het Ontwikkelperspectief Meer voor Meerzicht 2035 vastgesteld. Dit initiatief is een samenwerking tussen verschill ende partijen waaronder de gemeente, woningcorporaties, onderwijsinstellingen en welzijnsorganisaties om Meerzicht meer duurzaam, veilig en leefbaar te maken. Het plan heeft vier hoofddoelen: 1. toekomstbestendige woningen, 2. Een veiligere en leefbare wijk, 3. een sociaaleconomisch sterkere wijk en 4. een verbeterde woonomgeving. De grootste financiële bijdragen komen voor rekening van de woningcorporaties. De bijdrage van de gemeente wordt voor een deel gedekt uit een onttrekking aan de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 en een bijdrage uit de reserve Duurzaamheidsfonds. Daarnaast draagt ook het rijk bij via het Volkshuisvestingsfonds. Dit project wordt uitgevoerd in deelgebieden en in deelprojecten om de uitvoering beheersbaar te houden. 25. Wijkaanpak Buytenwegh Het project Wijkverkenning Buytenwegh is medio 2025 afgerond. Daarna is gewerkt aan een vertaling van de aanbevelingen uit he t bewonersdocument en de literatuurstudie naar concrete acties. Dit gebeurt in samenwerking met de woningcorporaties, inZet, bewone rs en andere betrokken partners.
Voor de uitvoering daarvan is een nieuw project gestart onder de titel Gebiedsaanpak Buytenwegh. De uitgaven in 2027 komen uit de Res erve Fonds Zoetermeer 2040. 26. Binnenstad Om invulling te geven aan de ambities van de Visie Binnenstad is door het college de Uitvoeringsstrategie programma Binnensta | d 2022 - 2023 vastgesteld. Het vertrekpunt daarvoor vormt de Visie Binnenstad 2040 uit 2020 en de uitkomsten van onderzoek naar de | mogelijke programmering met betrekking tot wonen, werken, voorzieningen en openbare ruimte. Volgens dit onderzoek is er in de Binnenstad voldoende plek voor het toevoeg | en van tenminste 2.000 woningen, commerciële en niet-commerciële voorzieningen en verbetering van de openbare ruimte verspreid over de negen deelgebieden. De plannen en programmering per deelgebied moeten zowel ruimtelijk, maatschappelijk als financieel haalbaar zijn. Daarom zoekt de gemeente | de samenwerking met inwoners, ondernemers, ontwikkelaars, het rijk en andere belanghebbenden. Er vindt participatie plaats, worden overeenkomsten gesloten en worden subsidies aangevraagd. Ten behoeve daarvan is een vervolg Uitvoeringsstrategie 2024 | -2030 vastgesteld. Er is budget voor de uitvoeringsstrategie beschikbaar gesteld.
De dekking van de kosten vindt plaats via de Reserve Fonds Zoetermeer 2040, exploitatiebijdragen, subsid | ies, kostenverhaal en inbreng in de grondexploitatie en activering van de gemeentelijke investering in het openbaar gebied. 27. Nieuwe initiatieven en 28. Gemeentelijke inzet 700 woningen De Schaalsprong is een ambitieus programma voor de realisatie van meer dan 10.000 nieuwe woningen in Zoetermeer en is in 2018 | vastgesteld. Voor de uitvoering van ‘de Schaalsprong’ zijn voor diverse deelprojecten budgetten gereserveerd in de Reserve Fonds Z | oetermeer 2040. Voor het feitelijk beschikbaar stellen van de budgetten wordt steeds een raadsvoorstel voorgelegd met een actualisatie van de benodigde budgetten voor twee | jaar. Met dit budget wordt gestreefd om minimaal 700 woningen per jaar bij te bouwen. 29. Dakenteam en koploperschap In 2024 en 2025 zijn eigenaren van vastgoed, investeerders, ondernemers en bewoners bekend en 'actiebereid' gemaakt om daadwe | rkelijk met de daken in Zoetermeer aan de slag te gaan. In 2027 is € 200.000 beschikbaar voor het ‘Dakenteam’. De kosten worden ged | ekt uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 en door subsidies. Het benutten van de ruimte op daken voor verschillende stedelijke opgaven staat nog weinig op het netvlies van eigenaren en ontwikkelaars.
Daarom is het wenselijk dat de gemeente als kwartiermaker het gebruik van de daken aanjaagt en ook zelf het go | ede voorbeeld geeft. Het gaat om werkzaamheden gericht op: 1. optoppen (o.a. wooncomplexen van woningcorporaties), 2. multifunctioneel gebruik daken v | an gemeentelijk vastgoed, 3. multifunctioneel gebruik daken grotere vastgoedeigenaren in de Zoetermeerse | Binnenstad en andere gebieden in de stad, als ook bij nieuwbouw en 4. benutten van hun daken door individuele eigenaar-bewoners. Zoetermeer is als één van de landelijke koplopergemeenten op het gebied van optoppen, aanplakken en uitplinten (OAU) in decem | ber 2025 een 2-jarige samenwerking aangegaan met het rijk. De samenwerking biedt Zoetermeer een uitgebreid pakket aan hulpmiddelen | onder de noemer van het Koploperprogramma Gebiedsgericht beter Benutten (GBB). Naast een financiële incentive bestaat het programma ook uit hulp op h | et vlak van kennis, expertise en wetgeving. De financiële bijdrage ontvangen we in de vorm van een decentra | lisatie uitkering (DU) voor GBB. 197 30. Volkshuisvestingsprogramma Op 7 november 2023 stelde het college de programmaopdracht ‘Woningbouw als Aanjager’ vast. Met het Volkshuisvestingsprogramma | wordt ingespeeld op verschillende sociaaleconomische ontwikkelingen waarmee Zoetermeer te maken heeft. Het aantal inwoners en huishoudens groeit en hun samenstelling verandert.
Daarnaast is er een uitgebreid maar tekortkomend wo | ning- en voorzieningenaanbod dat tegelijkertijd duurder blijft worden. Het in goede banen leiden van deze ontwikkelingen vereist st | uring vanuit de gemeente. Met de uitvoeringsagenda van het Volkshuisvesting en Woonzorgvisie wordt richting gegeven aan deze sturing aan de hand van concrete | handelingen. In het ontwerp Volkshuisvestingsprogramma zijn de uitgangspunten van het programma op | genomen. Voor 2027 is € 300.000 aan programmabudget nodig. Dit wordt gedekt uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. 31. Afschrijvingslasten en onderhoud Plintgebouw/Stationsgebied Voor de realisatie van het Plintgebouw is door de raad ca. € 11,2 mln. beschikbaar gesteld en ca. € 5,9 mln. dekking vanuit subsidie. Naar aanleiding van de ontwikkelingen met de Nelson Mandelabrug zijn in overleg met de raad twee themabijeenkomsten georga | niseerd waarin onder andere drie varianten zijn besproken. Er wordt één variant verder uitgewerkt en er wordt een Integraal Basisontwerp opgesteld met daarbij een businessca | se voor de bijbehorende dekking. De uitvoering neemt minimaal de jaren 2027 en 2028 | in beslag. Dat houdt ook in dat de in 2027 en 2028 geraamde budgetten voor onderhoud € 241.000 en kapitaallasten € 119.000 kunnen vrijvallen. 32. Afschrijvingslasten Deelgebied 3 Binnenstad In de Programmabegroting 2026 is € 0,9 mln.
gereserveerd voor het tweede deel van de upgrade van het Stadshart (het deel rondom de Passage). Het eerste deel van de upgrade is afgerond en voor het tweede deel is in de programmabegroting een stelpost voor de | kapitaallasten opgenomen van € 104.000. Over het tweede deel van de upgrade is nog geen besluit genomen waardoor de reservering voor 2027 kan vrijvallen. Dit geeft e | en voordeel van € 104.000. 33. Regio Deal Zuid-Hollandse groeikernen De Regio Deal is een samenwerking tussen het rijk en regionale partners om gezamenlijke regionale opgaven aan te pakken en de | brede welvaart te versterken. De gemeente-overstijgende onderdelen van de Regio Deal hebben een totaalbudget van ca. € 6,3 mln., dat wordt ingezet tot en met 2029. Cofinanciering vormt hierbij een randvoorwaarde voor de inzet van middelen. De projecten betreffen meerdere gemeenten en drag | en bij aan regionale samenwerking en het realiseren van gezamenlijke doelen. De Zoetermeerse onderdelen van de Regio Deal zijn opgenomen in Programma 2. In programma 7 is de doorbetaling en de bijbehorende dekking vanuit de subsidie van het rijk aan de twee andere gemeenten Nissewaard en Cape | lle aan den IJssel opgenomen. 34. Woningbouwsubsidies Om betaalbare woningen in de regio Haaglanden te realiseren heeft de provincie budget beschikbaar gesteld.
De gemeente heeft | voor drie verschillende projecten, twee voor het project ’t Seghe Waert en één voor de van Aalstlaan, subsidie aangevraagd en toegekend gekregen. Het gaat om woningbouwprojecten die alleen uit sociale huurwoningen bestaan en die verlieslatend zijn. De subsidie draagt bij aan onze vo | lkshuisvestelijke doelstelling om het aantal voldoende goed onderhouden betaalbare woningen te vergroten door de investeringscapaciteit van woningbouwcorporaties te verst | erken. Voor de projecten is geen cofinanciering benodigd. Tegenover de kosten voor de verschillende woningbouwprojecten staat een | even hoge subsidie. 198 35. Buurtvervoer Met een pilot maatwerkvervoer wordt invulling gegeven aan de ambitie om de ontsluiting van de wijk Rokkeveen en de verbinding | met het HagaZiekenhuis te verbeteren. De opdracht tot uitvoering van het maatwerkvervoer is in 2025 voor de duur van drie jaar ver | strekt. De Binnenbaan is in 2026 gestart met de nieuwe lijn De Opstap. De kosten worden gedeeltelijk gedekt door subsidie van de MRDH en reizigersinkomsten. 36. Doorstroming op de woningmarkt Een betaalbare en passende woning is voor veel inwoners van Zoetermeer van groot belang. Starters zijn op zoek naar kansen om | hun eerste woning te vinden, zodat jonge Zoetermeerders hun toekomstplannen kunnen verwezenlijken.
Senioren hebben behoefte aan woningen die beter aansluiten bij hun levensfase en die het aantrekkelijk maken om een volgende stap op de woningmarkt te zetten. Het is belangrijk dat inwoners in | iedere levensfase kunnen blijven thuiskomen in Zoetermeer. Om doorstroming op de woningmarkt te stimuleren, maken we optimaal gebruik van de inzet van | seniorenmakelaars en stimuleren we woonvormen waarin jong en oud samen kunnen wonen. Daarnaast zetten we in op woonzorgconce | pten en andere innovatieve woonvormen die bijdragen aan passende huisvesting voor verschillende doelgroepen. De lasten worden gedekt uit de | Reserve Fonds Zoetermeer 2040. 37. Startersleningen/koopgarant Voor ondersteuning van jongeren en andere starters bij het aankopen van een woning zijn in het coalitieakkoord 2026 | -2030 bedragen gereserveerd in de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 voor vier jaar. Dat kan bijvoorbeeld door het introduceren van een startersle | ning enlof koopgarant. 38. Formatie verkeer en mobiliteit In het coalitieakkoord ‘Thuiskomen in Zoetermeer. Merkbaar beter’ is tijdelijk € | 280.000 beschikbaar voor de ambities op het gebied van mobiliteit en verkeersveiligheid voor de uitbreiding van personele capaciteit. De uitgaven worden gedekt uit de Reserve | Fonds Zoetermeer 2040.
Het gaat om het veiliger maken van routes voor fietsers en voetgangers en voor het toegankelijker maken van openbaar vervoer 39. Tijdelijke personele capaciteit mobiliteit (COA) De ambities en opgaven met betrekking tot mobiliteit zijn groot in Zoetermeer (binnen de gebiedsprogramma’s, daar is een kade | r en beleid voor nodig, en beleid voor het toekomst bestendig maken van de stad en het keren van de mechanismen van Zoetermeer 2040 | ). Er wordt hiervoor ook samengewerkt met de regio. De formatie is voor een periode van vijf jaar uitgebreid met 1,5 fte, wat neerkomt op € | 195.000 per jaar. Deze kosten worden in 2027 nog gedekt vanuit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. 40. Formatie wonen De vaste formatie van de vastgoedadviseurs is al enkele jaren onvoldoende voor de bouwopgave waar Zoetermeer voor staat. Om d | eze reden wordt al enkele jaren een vastgoedadviseur (1,0 fte) ingehuurd. De kosten hiervan worden gedeeltelijk gedekt vanuit proje | ctbudgetten. Om de extra woningbouwprojecten, bestaande programma's (Binnenstad, Meerzicht) en uitgifte van (bedrijfs | )kavels structureel goed te kunnen bedienen, is 1,0 fte beschikbaar gesteld in aanvulling op de vaste formatie. Met de uitbreiding van de formatie blijft kennis in huis en wordt inh | uur verminderd. De kosten worden in 2027 gedekt uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. 199 41. Schaalsprong en 42.
Strategische agenda De Schaalsprong is een ambitieus programma voor de realisatie van meer dan 10.000 nieuwe woningen in Zoetermeer en is in 2018 | vastgesteld. Voor de uitvoering van ‘de Schaalsprong’ zijn voor diverse deelprojecten budgetten gereserveerd in de Reserve Fonds Z | oetermeer 2040. Om reserveringen te kunnen benutten is een raadsvoorstel nodig. De gang van zaken bij de Agenda Zoetermeer 2040 (en voorheen Strategische Agenda) is om | dit per twee jaar beschikbaar te stellen. 43. Planontwikkeling stationsbrug en -gebied Sinds de Mandelabrug eind 2022 onveilig werd verklaard, beschikt station Zoetermeer niet meer over een volwaardige verbinding | over de A12. Met de ontwikkeling van Entree ontstaat de noodzaak én de kans om het stationsgebied opnieuw toekomstbestendig vorm t | e geven. Er is behoefte aan een stationsbrug die Entree verbindt met de stad en het station ontwikkelt tot een veilige, toegankelijke en hoogwaardige OV | -knoop, met perspectief op een intercitystatus. In het coalitieakkoord is voor 2027 en 2028 € 750.000 beschikbaar in de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 voor planontwikkeling. 44. Reserve beeldende kunst in de openbare ruimte Deze reserve dient om de kosten van het realiseren van beeldende kunst in de openbare ruimte te dekken.
De reserve is ingeste | ld bij het raadsbesluit van 11 mei 2019, gelijktijdig met het opheffen van de reserve kunstopdrachten en de vaststelling van een ge | actualiseerde verordening ‘Percentageregeling beeldende kunst in de openbare ruimte’. Bij plannen in de openbare ruimte wordt een bedrag toegevoegd aan de reserve. De real | isatie vindt plaats in programma 4. 45. Onderhoud gemeentelijke panden, achterstallig onderhoud Vijf panden die in de afgelopen 10 jaar zijn aangekocht voor mogelijke toekomstige gebiedsontwikkelingen hebben achterstallig | onderhoud. Het herstel vindt grotendeels in 2027 plaats. 46. Overige mutaties programma 7 De mutaties van baten en lasten en mutaties in reserves die kleiner zijn dan € | 100.000 zijn hier gebundeld. Overzicht Overhead 47. De mutaties van baten en lasten en mutaties in reserves die kleiner zijn dan € | 100.000 zijn hier gebundeld. Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien 48. Dekking resultaatbestemming Bij de bestemming van het resultaat van de jaarrekening 2024 zijn er voor 2027, 2028 en 2029 bedragen toegevoegd aan de Vrij | inzetbare reserve. 200 49. Beheer en onderhoud openbare ruimte nieuwe woonwijken In programma 3 zijn de kosten van onderhoud openbaar gebied vermeld die samenhangen met de uitbreiding van nieuwe woningen/wo | onwijken.
De extra woningen leiden op hun beurt tot extra inkomsten uit OZB/algemene uitkering. Deze hogere inkomsten zijn voor 50% | beschikbaar als dekking voor kosten die rechtstreeks samenhangen met de uitbreiding van woningen. In de stad wordt op verschillende plekken gewerkt aan de realisatie van nieuwe woningen. Daartoe worden ook investeringen ver | richt in het openbaar gebied, die moeten worden beheerd en onderhouden. De met deze uitbreidingsinvesteringen samenhangende beheer | - en onderhoudskosten zijn € 235.000. Tegenover deze kosten staan ook hogere opbrengsten algemene uitkering uit het gemeentefonds en onroerendezaakbelasting als ge | volg van de toename van het aantal woningen en inwoners door groei van de stad. Jaarlijks word | t ter dekking van de kosten hetzelfde bedrag onttrokken aan de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. Zie ook 50. 50. Groei OZB/gemeentefonds vanwege woningbouwontwikkeling Als gevolg van groei van de stad wordt 50% van de extra baten gestort in de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 voor te maken koste | n om die groei te realiseren en wordt er onttrokken aan de reserve als die kosten zich voordoen. 51. Reserve arbeidsmarktregio ZHC De middelen die in de algemene uitkering ontvangen worden van het rijk voor de arbeidsmarktregio, ontvangen we niet alleen vo | or Zoetermeer, maar ook voor de overige deelnemers aan de regio.
Incidentele middelen die we ontvangen, maar nog niet direct benutt | en binnen de arbeidsmarktregio, worden gestort in de reserve arbeidsmarktregio. De storting wordt vanaf 2029 verlaagd, in afwachting van de toekenning van de middelen door | het rijk. 52. Waardevast houden egalisatie investeringen schoolgebouwen Zie programma 1. De reserve egalisatie investeringen schoolgebouwen dient om pieken en dalen in de lasten van investeringen t | e egaliseren. De toevoeging aan de reserve om de reserve waardevast te houden wordt op OAD verantwoord. 53. Overheveling van de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 naar kapitaaldekkingsreserve In het coalitieakkoord ‘Samen doen wat nodig is’ is opgenomen dat het Zoetermeerse | erfgoed en erfgoededucatie een plek in de stad moeten krijgen, in combinatie met de mogelijkheid tot (tijdelijke) tentoonstellingen. Om de business case rond te krijgen is een bedrag uit de R | eserve Fonds Zoetermeer 2040 overgeheveld naar een kapitaaldekkingsreserve waar de jaarlijkse kapitaallasten uit gedekt kunnen worden. Zie ook punt 58. 54. Gebiedscase tijdelijke tekorten De Entree is een belangrijke gebiedsontwikkeling waar veel woningen worden gerealiseerd. Het jaarlijks negatieve verschil tus | sen de begrote inkomsten en lasten in de periode 2028 tot en met 2030 wordt verrekend met de Reserve Fonds Zoetermeer 2040.
De begr | ote overschotten worden vanaf 2031 gestort in de reserve. 55. Kapitaallasten Centraal Park De werkzaamheden in het Centraal Park zijn in 2026 afgerond. Met ingang van 2027 worden de investeringslasten afgeschreven. D | ekking is uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. 201 56. Storting in de reserve dekking tijdelijke intensivering beleid In het dekkingsplan bij het coalitieakkoord is opgenomen dat er zowel in 2026 als in 2027 € | 5 mln. wordt gestort in een nieuw te vormen reserve dekking tijdelijke intensivering beleid. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves 57. Kapitaaldekkingsreserve, aardgasvrij maken Croesinckplein en Castellum Er is een reserve ingesteld ter dekking van kapitaallasten van het aardgasvrij maken van het Croesinckplein (Welkom 2) en het | Castellum. Jaarlijks komt er een bedrag vrij ten gunste van de exploitatie. 58. Dekking kapitaallasten, erfgoedcentrum In het coalitieakkoord ‘Samen doen wat nodig is’ is opgenomen dat het Zoetermeerse | erfgoed en erfgoededucatie een plek in de stad moeten krijgen, in combinatie met de mogelijkheid tot (tijdelijke) tentoonstellingen. De keuze is gevallen op Brusselstraat 4 (een deel van de h | uidige brandweerkazerne). De lasten van de eenmalige investering worden gedekt door het vormen van een kapitaaldekkingsreserve.
Deze kapitaaldekkingsre | serve dekt de afschrijvings- en rentelasten van de investering voor het Erfgoedcentrum. Deze kapitaalreserve wordt gevormd door € | 3.165.560 over te hevelen van de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 naar de Reserve Dekking Kapitaallasten, zie ook punt 19. 59. Dekking kapitaallasten, ontwikkelperspectief Meerzicht Er zijn verschillende partijen die financieel bijdragen aan de wijkontwikkeling. De woningcorporaties nemen een groot deel va | n de investering voor hun rekening. Zij hebben tot 2035 een grote opgave om hun bezit te verduurzamen, het verbeteren van de uitstr | aling en geschikt maken van de doelgroep, verbeteren leefbaarheid en realiseren van nieuwbouw. De eigenaar bewoners van de hoogbouw die gezamenlijk aan de lat staan om | ongeveer 1.500 woningen te verduurzamen in 10 VvE's . Het rijk draagt via het Volkshuisv | estingsfonds bij. En de gemeente draagt bij op verschillende domeinen en via cofinanciering. Vanaf 2029 wordt een deel van de kapitaallasten van de ontwikkelingen Meerzicht uit de reserve kapitaallasten onttrokken. De | reserve wordt gevormd vanuit een bijdrage van de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. 60. Dekking uit surplus, 10% Om de begroting 2027 structureel in evenwicht te brengen is in het coalitieakkoord rekening gehouden met een onttrekking aan | de Vrij inzetbare reserve van € 15 mln.
Bij de actualisatie van de cijfers in de begroting blijkt dat kan worden volstaan met een o | nttrekking van € 10 mln. 61. Dekking uit surplus, beleidsintensivering De middelen die nodig zijn voor het intensiveren van beleid zoals opgenomen in het coalitieakkoord zullen in de jaren 2027 to | t en met 2030 worden onttrokken aan de reserve dekking tijdelijke intensivering beleid. 202 203 Berekening structureel begrotingssaldo In onderstaande tabel is het saldo van de programmabegroting gecorrigeerd met het saldo van incidentele baten en lasten. Het gecorrigeerde saldo laat de structurele ruimte in de begroting zien op basis van de regelgeving van het Besluit Begroting en Verant woording (BBV). Uit deze opstelling blijkt dat de jaarschijf 2027 reëel in evenwicht is: de structurele baten zijn € 4,453 mln. hoger dan de structurele lasten. Meerjarig is er nog geen sprake van evenwicht. Investeringen In 2026 zijn de investeringen van de gemeente opnieuw beoordeeld op planning, noodzaak, prijsniveau en uitvoerbaarheid. De ui tkomsten hiervan zijn verwerkt in het Tweede Tussenbericht 2026 en in deze Programmabegroting 2027 -2030. De wijzigingen die betrekking hebben op 2027 en verder zijn opgenomen in deze begroting en maken onderdeel uit van de voorges telde besluitvorming. Hieronder worden de belangrijkste aanpassingen toegelicht.
1. Investeringen met maatschappelijk nut in de openbare ruimte De investeringen voor de vervanging van kapitaalgoederen in de openbare ruimte zijn geactualiseerd op basis van de meest rece | nte beheergegevens en prijsontwikkelingen. Hierbij is opnieuw gekeken naar de omvang van de vervangingsopgave en de actuele kosten | van uitvoering. De actualisatie leidt tot een verlaging van de investeringsbudgetten met € 528.000 in 2027 en verhogingen van € 2,799 miljoen in 2028, € 3,109 miljoen in 2029 en € 912.000 in 2030. Hiermee sluiten de investeringsbudgetten weer aan op de actuele vervangings | opgave en de huidige marktomstandigheden. 2. Woonwagens Gooimeer Voor de aanschaf van twee huurwoonwagens op de woonwagenlocatie Gooimeer is eerder investeringsbudget beschikbaar gesteld. De | leverancier heeft aangegeven de woonwagens pas in 2027 te kunnen leveren. Daarnaast blijkt het beschikbare krediet niet voldoende | om de volledige investering te realiseren. Daarom wordt voorgesteld een aanvullend investeringsbudget van € 65.000 beschikbaar te stellen. Hiermee kunnen de woonwagens in 2027 worden geleverd en in gebruik worden genomen. 3. Vervanging automatisering Om de continuïteit, veiligheid en betrouwbaarheid van de gemeentelijke ICT-omgeving te waarborgen, worden de vervangingsinvesteringen voor automatisering geactualiseerd.
Het betreft onder meer de vervanging van laptops, mobiele telefoons en werkplekvoorzie | ningen. Daarnaast wordt de wijze van verwerken van opbrengsten uit afgeschreven apparatuur aangepast. Opbrengsten uit verkoop of inru | il worden voortaan als incidentele opbrengst in de exploitatie verantwoord. Hierdoor worden investeringen volledig tegen aanschafwa | arde geactiveerd. Ook worden enkele bestaande investeringsbudgetten samengevoegd. Hierdoor ontstaat meer flexibiliteit om in te spelen op veran | derende technische ontwikkelingen en de behoeften van gebruikers. De aanpassingen leiden niet tot uitbreiding van de functionalitei | t, maar zorgen ervoor dat de ICT- voorzieningen tijdig kunnen worden vervangen en blijven aansluiten bij de eisen van een moderne en veilige bedrijfsvoering. Voor deze vervangingsinvesteringen wordt investeringsbudget beschikbaar gesteld van € | 980.000 in 2027, € 80.000 in 2028 en € 1,9 miljoen in 2030. In bijlage 6 is een overzicht opgenomen van alle investeringsbudgetten na verwerking van de mutaties uit het Tweede Tussenber | icht 2026 en de Programmabegroting 2027-2030. Ontwikkelingen in de reserveposities De reserves vormen, samen met het resultaat na bestemming volgend uit de jaarrekening, het eigen vermogen (artikel 42, lid 1 | BBV). In artikel 43 van het BBV worden twee soorten reserves onderscheiden: A. | Algemene reserves B.
| Bestemmingsreserves De algemene reserves bestaan uit reserves waaraan geen bestemming is gegeven. Deze dienen om risico’s in algemene zin op te v | angen (bufferfunctie van de reserves). De bestemmingsreserves zijn reserves waaraan de raad diverse bestemmingen heeft gegeven. Deze bestemmingsreserves hebben dive | rse functies. De meeste bestemmingsreserves zijn in het leven geroepen ter dekking van de lasten van specifieke beleidsonderwerpen | (bestedingsfunctie van de reserves). Ook zijn er reserves die baten genereren voor de exploitatie (inkomensfunctie) en reserves die zorgen dat lasten worden geëga | liseerd (egalisatiefunctie). 204 205 In Zoetermeer worden investeringen gefinancierd met reserves en voorzieningen. Hierdoor wordt de noodzaak beperkt om te finan cieren met leningen van de bank (financieringsfunctie van de reserves en voorzieningen). In onderstaande tabel wordt het verloop van de reserves in totaliteit per onderscheiden soort weergegeven. In bijlage 4 is he t overzicht van reserves opgenomen. De toevoegingen en onttrekkingen bij de jaarschijf 2027 zijn mutaties in de reserves die onderdeel uitmaken van de ramingen, die zijn opgenomen bij de programma’s. Om een zo goed mogelijk beeld over het verloop van de stand van de reserves te geven, zijn o ok mutaties meegenomen die niet bij de vaststelling van de programmabegroting door de raad worden geautoriseerd.
Deze mutaties zijn in de kolom 'verwachtingen' meeg enomen. In een afzonderlijk voorstel aan de raad kunnen deze alsnog worden geautoriseerd. Het totaal van de algemene reserves neemt in 2027 met € 11,8 mln. af. Deze afname komt grotendeels door de mutaties in de Vrij inzetbare reserve. Deze afname wordt toegelicht in het volgende onderdeel Ontwikkeling vrije reservemiddelen. Het totaal van de bestemmingsreserves neemt in 2027 met € 22,4 mln. af. De grootste mutaties zijn te vinden bij de Reserve Dekking tijdelijke intensivering beleid (+ € 2.5 mln.), Brede Bestemmingsreserve (-/- € 7,3 mln.), de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 (-/- € 16,4 mln., toegelicht in het volgende onderdeel Ontwikkeling vrije reservemiddelen.), de Reserve Sociaal Innovatiefonds (-/- € 0,4 mln.), de Reserve Duurzaamheidsfonds Zoetermeer 2040 (-/- € 2,6 mln.), de Reserve Dekking Kapitaallasten (+ € 3,1 mln.), de Reserve Groot-onderhoud Bovengronds (-/- € 2,8 mln.) en de Reserve Arbeidsmarktregio ZHC (+ € 1,5 mln.). In de periode 2027–2030 nemen de reserves met circa € 60 mln. af. In onderstaande opsomming zijn de grootste mutaties weergegeven (bedragen x € 1 mln.).
206 Ontwikkelingen in de voorzieningen De voorzieningen zijn vermogensbestanddelen die als vreemd vermogen worden aangemerkt. Er kleeft als het ware al een verplich ting (jegens een derde) aan. Als gevolg van artikel 44 van het BBV kunnen de volgende soorten voorzieningen worden gevormd: • Voor middelen van derden die specifiek besteed moeten worden (geldt niet voor bijdragen van andere overheden) • Voor de egalisatie van kosten • Voor verplichtingen en verliezen, en voor risico’s waarvan de omvang onzeker is maar welke wel redelijkerwijs te schatten zij n Schulden vallen niet onder het begrip voorzieningen, omdat daarbij geen onzekerheid bestaat over de omvang van de verplichtin g. Toevoegingen aan voorzieningen vinden plaats ten laste van de exploitatie, dus niet via resultaatbestemming, zoals bij de reserv es. Aanwendingen - altijd voor het doel waarvoor de voorziening was gevormd - worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht. Indien een voorziening geheel of gedeeltelijk kan vrijvallen, word t de vrijval via de exploitatie in het resultaat verwerkt. In onderstaande tabel is op hoofdlijnen het verloop van de stand van de voorzieningen weergegeven. Evenals bij de reserves zi jn bij het verloop van de voorzieningen verwachtingen meegenomen. Deze zijn opgenomen om een goed verloop van de voorziening weer t e geven.
De verwachtingen worden niet geautoriseerd bij de vaststelling van de programmabegroting door de raad. De specificatie is opgenomen in bijlage 5 Voorzieni ngen.
De omvang van de voorzieningen neemt in 2027 met € 4,2 mln. af. Grootste mutaties vinden plaats bij de Voorziening Riolering (+ € | 1,2 mln.), de Voorziening groot onderhoud gemeentelijke gebouwen (€ 1,7 mln.) en de Voorziening Wethouderspensioenen (-/- € 7,1 mln.). De totale omvang van de voorzieningen neemt in de periode 2027 | - 2030 ongeveer € 0,5 mln. af. In deze periode doen de grootste mutaties zich voor binnen de Voorziening riolering (+ € 3,3 mln.), de Voorziening groot onderhoud gemeentelijke gebouwen (+ € | 2,8 mln.) en de Voorziening Wethouderspensioenen (-/- € 7,1 mln.). Ontwikkeling vrije reservemiddelen In dit deel wordt een beeld gegeven van de stand en ontwikkeling van de vrije reservemiddelen. Concreet wordt ingegaan op de | volgende reserves: • | Vrij inzetbare reserve • | Reserve Fonds Zoetermeer 2040 (inclusief voormalig Reserve Investeringsfonds 2030) 207 208 Vrij inzetbare reserve Onder A zijn de raadsbesluiten met beroep op de Vrij inzetbare reserve opgenomen, onder B de verwachtingen. De bedragen onder B1a en b betreffen bedragen waarover bij eerdere begrotingen of voorstellen besluitvorming heeft plaatsgevo nden waarvoor een reservering in de reserve is opgenomen. Onder B2a. wordt het geprognosticeerde rekeningsaldo 2026 vermeld. B3 la at het verwachte begrotingssaldo 2027 zien, gesplitst in het saldo van incidentele en structurele mutaties.
Een bijzondere post is 3a3. Zoetermeer maakt gebruik va n de mogelijkheid om een deel van het surplus aan te wenden om de begroting reëel en structureel sluitend te maken. De omvang van de reserve vrij inzetbaar is hoger dan voor de onderkende risico’s noodzakelijk is. Zie ook de paragraaf Weerst andsvermogen en risicobeheersing.
209 Reserve Fonds Zoetermeer 2040 Eind 2023 zijn Reserve Investeringsfonds en Reserve Fonds Zoetermeer 2040 samengevoegd en opgegaan in Reserve Fonds Zoetermee r 2040. Voeding en onttrekking Reserve Fonds Zoetermeer 2040 De voeding van het fonds vindt in hoofdzaak plaats door de afdrachten van de winst van het grondbedrijf. Daarnaast worden sub sidieontvangsten, die een aantoonbare relatie hebben met de opgaven van de Stadsvisie gestort in deze reserve. Uit een eventueel po sitief jaarrekeningresultaat wordt bij bestemming van dat resultaat maximaal 50% aan de reserve afgedragen. Tenslotte worden de extra inkomsten uit OZB en algemene uitkering v oor zover die worden veroorzaakt door de groei van woningen/inwoners voor maximaal 50% gestort in de reserve. De middelen in de reserve worden onder meer ingezet voor dekking van eenmalige kosten van bijvoorbeeld aanleg/uitbreiding openbaar gebied die ten grondslag liggen aan de groei van de stad. De bestemming van de middelen uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 wordt jaarlijks bepaald bij de begrotingsbehandeling op ba sis van voorstellen in de begrotingsstukken. Door vaststelling van de begroting worden middelen in de reserve voor een bepaald proj ect gereserveerd. Op basis van een concreet en uitgewerkt voorstel en raadsbesluit wordt het budget feitelijk beschikbaar gesteld met dekking uit het fonds.
Verloop van de reserve In de tabel komt het financieel verloop van de stand van reserve tot uitdrukking rekening houdend met: • Een actualisatie van de verwachte winstafdrachten van het grondbedrijf op basis van de gegevens uit het Eerste en Tweede Tuss enbericht; • Een actualisatie van de hoogte van reserveringen voor voorgenomen projecten waartoe eerder is besloten en • Nieuwe voorstellen waarvoor een aanwending (of vrijval) uit de reserve wordt gedaan. Op basis van de actualisatie en nieuwe voorstellen vertoont de reserve in alle jaren een positief saldo. Wanneer de resultate n grondbedrijf overeenkomstig de huidige inschatting in latere jaren ook werkelijk worden gerealiseerd biedt de reserve op de langere termijn nog een bestedingsruimte van € 52,3 mln. 210
211 A. is de beginstand van de reserves per 1 januari van het lopende jaar. Daarin zijn alle mutaties van het jaar 2026 verwerkt inclusief de resultaatbestemming, waarover in de Perspectiefnota 2027 besloten is. Onder A1 staan eerder genomen raadsbesluiten met beroep op de reserve. Bij B1 staan verwachtingen uit voorgaande jaren en bij B2 staan de onderdelen waarover bij het Tweede Tussenbericht een besluit wordt genomen. De verwachte winstafdrachten uit de grondexploitaties staan onder C. De resultaten van de grondexploitaties worden voor de he lft rechtstreeks verrekend met de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. De andere helft wordt verrekend met de Reserve versterking financiële positie Grondbedrijf. Deze reserve vormt samen met de Reserve in verband met risico’s grondbedrijf de weerstandscapaciteit van het Grondbedrijf. De weerstandscapaciteit is de financiële buffer om onverwachte, niet begrote kosten te kunnen dekken. Als de reserves Grondbedrijf samen meer dan 1,2 x de omvang van berekende risico’s bevatten, is er voldoende weerstandscapaciteit en wordt het meerdere afgeroomd en toegevoegd aan de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. EMU-saldo Het EMU-saldo geeft de geldstromen per jaar weer. Het EMU-saldo wordt berekend op basis van de mutaties in de geprognosticeerde balans.
Het EMU -saldo is het jaarlijkse saldo van de lasten en baten op basis van reële transacties, ongeacht of het exploitatie - of investeringsuitgaven en -inkomsten betreft. Het ministerie van BZK publiceert referentiewaarden als indicatie voor het EMU-saldo. Voor gemeenten gezamenlijk is het aandeel -/- 0,4% van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Voor Zoetermeer is de referentiewaarde 27.609. Het EMU -saldo mag in principe niet lager zijn.
212 Bijlage 7 bevat een overzicht van (de berekening van) het EMU-saldo.
213 Paragrafen 214 Paragraaf 1 Lokale heffingen Inleiding In de paragraaf lokale heffingen staan de ontwikkelingen van de belastingen, retributies, bestemmingsheffingen en woonlasten voor het komende jaar. In deze paragraaf wordt ook ingegaan op de kostendekkendheid van de leges en heffingen en het kwijtschelding sbeleid. Uitgangspunten De vastgestelde Nota lokale heffingen 2016 bevat de beleidslijnen voor de komende jaren. Begin 2027 ontvangt de raad een vern ieuwde Nota lokale heffingen. De lokale heffingen zijn als volgt te onderscheiden: 1. Belastingen De algemene belastingen komen ten goede aan algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten niet gelabeld zijn, maar voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen kunnen worden ingezet. Voorbeelden zijn onroerendezaakbelasting (OZB), pa rkeerbelasting en hondenbelasting. 2. Bestemmingsheffingen en retributies Dit zijn rechten, tarieven en leges, de opbrengsten hiervan zijn bestemd voor specifieke taken, diensten of voorzieningen. De gemeente mag niet meer heffen dan de kosten die de gemeente voor de betreffende taak, dienst of voorziening maakt. Voorbeelden zij n rioolheffing, afvalstoffenheffing, marktgelden, lijkbezorging en leges (voor bijvoorbeeld het aanvragen van een paspoort of een vergunning). Het coalitieakkoord vermeldt dat de OZB-tarieven uitsluitend worden aangepast voor inflatie.
Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing geldt dat ze ongeveer 100% kostendekkend zijn, zodat kostenstijgingen of kostenda lingen ook worden verwerkt in het tarief. De tarieven 2027 worden in de raad van 17 december 2026 als onderdeel van de belastingverordeningen vastgesteld. Algemeen stijgingspercentage lokale heffingen De tarieven van de gemeentelijke heffingen en belastingen stijgen in 2027 op basis van de begrotingsuitgangspunten met het al gemene stijgingspercentage van 1,9%. Hoe dit tot stand gekomen staat in het hoofdstuk Financiële begroting. Een uitzondering hierop zijn de tarieven die door het rijk worden gemaximeerd, zoals de tarieven voor rijbewijzen en reisdocu menten. Belastingen en heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB vormt de grootste ‘eigen’ inkomstenbron van gemeenten. De heffing is, net zoals de Algemene Uitkering uit het Gemeente fonds, een algemene inkomstenbron om het gemeentelijke voorzieningenniveau te kunnen bekostigen. 215 De opbrengst van de OZB komt als volgt tot stand: OZB-aanslag 2027 = WOZ-waarde van de woningen en niet-woningen * OZB-tarief. Uitgangspunt bij het bepalen van het OZB-tarief is dat het totaal van de OZB-opbrengsten elk jaar op hetzelfde niveau wordt gehouden. Het tarief voor de OZB wijzigt jaarlijks met de toe- of afname van de waarde van de woningen en niet-woningen.
De waarde van de woningen en niet-woningen wordt jaarlijks getaxeerd. Bij een lagere taxatiewaarde stijgt het OZB-tarief. Bij een hogere taxatiewaarde daalt het OZB-tarief. Bij een waardestijging van de woningen en niet-woningen wordt dus niet méér OZB-opbrengst geïnd. Het tarief wordt wel jaarlijks gecorrigeerd met de inflatie. Op deze manier zijn de gemeentelijke inkomsten niet afhankelijk van waarde schommelingen van de woningen en niet -woningen. Voor de woningen wordt een stijging van de WOZ-waarde met 7,1% verwacht. Voor de niet-woningen is de verwachting dat de waardeontwikkeling uitkomt op een stijging van 3,4%. De tarieven voor de OZB worden definitief vastgesteld in de verordening onroerendezaakbelasting (jaarlijks in december) in pl aats van in de programmabegroting, omdat dan meer informatie bekend is over de stijging of daling van de WOZ -waarde. Hiermee neemt de kans op forse afwijkingen van de OZB-opbrengst af. In deze programmabegroting staan de voorlopige tarieven op basis van de inschatting in augustus 2026. Als achteraf blijkt dat de werkelijke opbrengst alsnog meer dan € 1 mln. afwijkt vanwege een grotere stijging van de WOZ-waarde, dan wordt de te veel betaalde OZB in het volgende jaar aan de inwoners teruggeven door het tarief te verlagen. In onderstaande tabel wordt zichtbaar hoe het voorlopige tarief tot stand komt. De start is het tarief uit 2026.
Dit tarief v an 2026 wordt verlaagd naar aanleiding van de stijging van de WOZ-waarde. Dit staat in de kolom 'Tarief na hertaxatie'. Daarna wordt het tarief verhoogd met de prijsinflatie, dit is het tarief in de kolom 'Tarief 2027 o.b.v. index 1,9%'. Afvalstoffenheffing De gemeente heeft een wettelijke plicht tot de inzameling van huishoudelijk afval. De kosten die de gemeente daarvoor maakt, worden door middel van de afvalstoffenheffing verhaald op de aanbieder van het afval. Er wordt een tarief geheven per perceel bij d e gebruiker van het perceel. Het tarief is gedifferentieerd naar het aantal personen per huishouden: éénpersoonshuishoudens, tweepersoonshuishoudens en meerpersoonshuis houdens.
De tarieven van de afvalstoffenheffing stijgen met het algemene stijgingspercentage. Daarnaast stijgen de tarieven door de ex | tra afschrijving op de ondergrondse containers voor oud papier en karton, dit is in de Perspectiefnota 2027 opgenomen. Ook de kosten voor de uitvoering van het Afvalbeleidsplan 2026-2030 zorgen voor een stijging van de afvalstoffenheffing. Deze stijging bestaat uit twee onderdelen. Ten eerste betreft dit de kos | ten van de uitvoering van het afvalbeleidsplan zelf. Ten tweede nemen de kosten door vertraging in de uitvoering in 2026 van het | afvalbeleidsplan in 2027 toe met € 385.000. Het kabinet heeft het voornemen om vanaf 2028 stapsgewijs de afvalstoffenbelasting en de CO2 | -heffing voor afvalverbranding verder te laten stijgen. Dit maakt het verwerken van restafval een stuk duurder. Als dit doorgevoerd wordt zal de afvalstoffenheffing | stijgen, en daarmee ook de tarieven. De tarieven voor het komende jaar zien er als volgt uit. Rioolheffing De gemeente heeft de wettelijke taak het huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, regenwater en de grondwaterstand in het kader v | an het gemeentelijk rioleringsstelsel te beheren. De kosten die de gemeente hiervoor maakt, kunnen door middel van een rioolheffing | worden verhaald op de gebruikers van het gemeentelijk rioleringsstelsel. De heffing wordt opgelegd aan de gebruiker van een aansluiting.
Met aansluiting wordt bedoeld | een onroerende zaak (woning en niet-woning) van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De omvang van de aanslag is op basis van het aantal kubieke meters afvalwater dat per aansluiting wordt afgevoerd. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen groot | - en kleinverbruik. Daarnaast geldt dat de aan rioolheffing toegerekende kosten voor 60% via het vaste bedrag en voor 40% via de WOZ | -waarde worden verhaald, rekening houdend met een maximale stijging van de aanslag van € | 17,50. Dit betekent dat de aanslag rioolheffing in 2027 maximaal € 364,80 bedraagt. Onderstaand overzicht presenteert de tarieven voor 2027. Een pand met een WOZ-waarde van € 2.220.500 ontvangt een maximale aanslag. 216 217 Toeristenbelasting Gemeenten kunnen toeristenbelasting heffen van niet-inwoners, die in de gemeente verblijven (ongeacht de duur van het verblijf) en daarbij gebruik maken van de gemeentelijke voorzieningen. De toeristenbelasting is 7% van de overnachtingsprijs. Parkeerbelasting De parkeerbelasting heeft een regulerend karakter met het doel om het parkeergedrag van automobilisten te beïnvloeden: door h et aanwijzen van gebieden waar de automobilisten moeten betalen, kan de gemeente het parkeren van motorvoertuigen regelen.
De tarie ven voor de parkeerbelasting worden jaarlijks gewijzigd voor inflatieontwikkelingen. De nieuwe tarieven 2027 worden aangepast bij de legesverordening in december. Leges publieksplein Vanaf 2027 worden de tarieven van de leges publieksplein (zoals paspoorten, rijbewijzen) afgerond op bedragen die eindigen op 5 eurocent. Hiermee sluiten de tarieven beter aan op het gebruik van de cash betaalautomaat aan de balie, die geen 1 - en 2-eurocentmunten kan verwerken. De maatregel vermindert storingen en administratieve handelingen en draagt bij aan een veilige en efficiënte afhandeling van contante betalingen. Kostendekkendheid leges en heffingen De opbrengst van de leges en heffingen mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Dat wil zeggen dat in totaliteit de baten van de leges niet hoger mogen zijn dan de lasten. In de Nota lokale heffingen 2016 is een nadere toelichting opgenomen hoe de kostentoerekening wordt opgesteld. De werkwijze in Zoetermeer is dat alle kosten die mogen worden toegerekend, in principe worden toegerekend. Bij de bepaling van de kosten van de leges en heffingen worden ook de kosten van overhead toegerekend. Dit gebeurt op basis van een uurtarief per direct uur. In de tabel is zichtbaar dat er sprak e is van zogenaamde kruissubsidiëring. Dat houdt in dat bepaalde legesopbrengsten hoger zijn dan de kosten die gemaakt worden.